KEDRIS CONSTRUCTION LTD ν. GEORGIOS ELIA BUILDING & CIVIL ENGINEERING CONTRACTORS LIMITED, Αρ. Αγωγής: 676/2012, 20/12/2018 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2018:A623 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Γ. Πετάση-Κορφιώτη, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 676/2012 Μεταξύ: KEDRIS CONSTRUCTION LTD Εναγόντων και GEORGIOS ELIA BUILDING & CIVIL ENGINEERING CONTRACTORS LIMITED Εναγομένων Ημερομηνία: 20 Δεκεμβρίου 2018 Εμφανίσεις: Για τους Ενάγοντες: κα. Σπ. Χριστοδούλου Για τους Εναγόμενους: κ. Α. Χατζησέργης Α Π Ο Φ Α Σ Η Μη αμφισβητούμενα γεγονότα με βάση τις δικογραφημένες θέσεις των δυο πλευρών και την μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου Οι Ενάγοντες είναι εταιρεία περιορισμένης ευθύνης δεόντως εγγεγραμμένη σύμφωνα με το Νόμο και ασχολούνται μεταξύ άλλων με οικοδομικά και τεχνικά έργα, όπως και με έργα οδοποιίας. Κατέχουν δε προς τούτο όλες τις αναγκαίες άδειες και έχουν ως έδρα εργασιών τους τη Λευκωσία, ενώ είναι εγγεγραμμένοι στο ΦΠΑ και έχουν υποχρέωση είσπραξης του. Οι Εναγόμενοι είναι εταιρεία περιορισμένης ευθύνης δεόντως εγγεγραμμένοι σύμφωνα με τον Νόμο και ασχολούνται μεταξύ άλλων με εργοληπτικές εργασίες και τεχνικά έργα. Κατά ή περί την 11.7.2009 στην Λευκωσία δυνάμει γραπτής συμφωνίας (στο εξής η «Συμφωνία Υπεργολαβίας») μεταξύ των Εναγομένων ως εργολάβων και των Εναγόντων ως υπεργολάβων, οι Εναγόμενοι ανέθεσαν στους Ενάγοντες όπως εκτελέσουν προς όφελος και για λογαριασμό τους χωματουργικά και ασφαλτικά έργα και κατασκευάσουν πεζοδρόμια κλπ στο έργο το οποίο ονόμασαν ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΑΠΟΘΗΚΕΣ Β. ΗΛΙΑΔΗ ΛΤΔ (στο εξής το «Έργο») στο Δάλι έναντι της συμφωνηθείσας τιμής των €141.000,00 πλέον ΦΠΑ, το οποίο κατά τον ουσιώδη προς την παρούσα αγωγή χρόνο ήταν 15%. Ιδιοκτήτης του Έργου ήταν η εταιρεία Βασσος Ηλιάδης Λτδ (στο εξής ο «Ιδιοκτήτης»). Οι εργασίες που οι Ενάγοντες ανέλαβαν να εκτελέσουν για λογαριασμό των Εναγομένων και οι τιμές που είχαν συμφωνηθεί για αυτές περιγράφονται στην παράγραφο 4 της Έκθεσης Απαίτησης, το περιεχόμενο της οποίας είναι παραδεκτό, και για το λόγο αυτό δεν κρίνεται αναγκαία η λεπτομερής καταγραφή τους. Η Συμφωνία Υπεργολαβίας προνοούσε, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: Ως προβλέπεται στον Όρο Β, ο Υπεργολάβος αναλαμβάνει την υποχρέωση να κατασκευάσει σύμφωνα με τους Όρους/Τεχνικές Προδιαγραφές/Σχέδια/Διαστάσεις που καθορίζονται σε αυτήν και των προφορικών οδηγιών του Εργολάβου και την έμπρακτη τεχνική τις εργασίες που περιγράφονται στα επισυνημμένα στη Συμφωνία Υπεργολαβίας Παραρτήματα Α, Β, Γ, Δ και Ε. Με βάση τον όρο Δ.1, ο Υπεργολάβος αναλαμβάνει κάθε εργασία και δαπάνη για την τεχνικά επιβεβλημένη εκτέλεση και πλήρη κατασκευή σύμφωνα με τους όρους, σχέδια, υποδείξεις και εντολές του Εργολάβου χρησιμοποιώντας κατάλληλο εξοπλισμό, δικό του πεπειραμένο και έμπειρο προσωπικό και αναλαμβάνοντας όλες τις σχετικές δαπάνες. Όλες οι εργασίες θα εκτελεστούν με όλη την τεχνική συνέπεια και μέσα στα πλαίσια της οικοδομικής τέχνης και πρακτικής και προς την πλήρη λειτουργία του Έργου. Ως δε προβλέπεται στον όριο Δ.2, εάν διαπιστωθούν ελλείψεις ή σφάλματα ή προκληθούν ζημιές με ευθύνη του Υπεργολάβου τότε, ο Υπεργολάβος υποχρεούται άνευ πρόσθετου ανταλλάγματος ή αμοιβής ή αποζημίωσης να προβεί στη συμπλήρωση των ελλείψεων, τη διόρθωση των ελαττωμάτων και την αποκατάσταση κάθε ζημιάς του Εργολάβου με καινούργια. Περαιτέρω, σύμφωνα με τον όρο Δ.5, σε περίπτωση παράβασης οποιουδήποτε όρου από τον Υπεργολάβο ο Εργολάβος δικαιούται με ανέκκλητη εντολή να προβαίνει σε διορθώσεις με δικές του ενέργειες, με τις δαπάνες να βαρύνουν τον Υπεργολάβο εξ' ολοκλήρου. Ακολούθως, ο όρος Δ.6 προνοεί ότι σε περίπτωση παράβασης οποιουδήποτε από τους όρους της Συμφωνίας Υπεργολαβίας ή σε περίπτωση που η ποιότητα των εργασιών δεν ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές και τις απαιτήσεις του Έργου, ο Εργολάβος δικαιούται να λύσει αμέσως τη συμφωνία αφού διενεργήσει επιμέτρηση, τιμολόγηση και πληρωμή των εργασιών που έχουν εκτελεστεί. Επίσης, ο Εργολάβος δικαιούται να λύσει αμέσως τη Συμφωνία Υπεργολαβίας αν κατά την κρίση του οι εργασίες δεν εκτελούνται από τον Υπεργολάβο ικανοποιητικά ή έντεχνα ή άρτια ή σύμφωνα με το πρόγραμμα εργασιών. Με βάση τον όρο Ε1, η επιμέτρηση, πιστοποίηση και πληρωμή των εργασιών θα γίνεται όταν και αφού: (α) ο Υπεργολάβος κατασκευάσει, τοποθετήσει εις την οικοδομή και αποπερατώνει κάθε φάση του Έργου, (β) παραληφθούν από τον Εργολάβο και Εργοδότη (Ιδιοκτήτη) και (γ) όταν και εφόσον ο Εργολάβος πληρωθεί για τις εν λόγω εργασίες. Σε σχέση με τις επιπλέον εργασίες, σύμφωνα με τον όρο Η, η αξία τους θα προσυμφωνείται από τα μέρη πριν από την εκτέλεση τους και θα επιμετρούνται, τιμολογούνται και πληρώνονται μετά το πέρας των εργασιών και όταν και εφόσον οι Εναγόμενοι πληρωθούν από τον Ιδιοκτήτη. Σύμφωνα με το Παράρτημα Α της Συμφωνίας Υπεργογολαβίας, η προθεσμία πληρωμής των πιστοποιητικών από την ημερομηνία πιστοποίησης καθορίζεται σε 30 ημέρες, ενώ η ημερομηνία επιστροφής της κράτησης καλής εκτέλεσης σε 15 ημερολογιακές ημέρες μετά την τελική παραλαβή του Έργου. Περί τον Φεβρουάριο του 2010 οι εργασίες των Εναγόντων αναστάληκαν από τους Εναγομένους οι οποίοι και τους ενημέρωσαν σχετικά. Δικογραφημένες θέσεις των Εναγόντων Αποτελεί θέση των Εναγόντων ότι δυνάμει της Συμφωνίας Υπεργολαβίας εκτέλεσαν και παρέδωσαν στους Εναγομένους εργασίες σε συμφωνηθείσες και/ή εύλογες και/ή τρέχουσες τιμές και συμφωνηθέντες λογαριασμούς με αποτέλεσμα οι Εναγόμενοι να τους οφείλουν το ποσό των €23.992,41, το οποίο προκύπτει ως ακολούθως (βλέπε παράγραφο 6 της Έκθεσης Απαίτησης): € (α) Εργασίες που προέκυψαν από το συμβόλαιο 139.823,90 (β) Έξτρα εργασίες 33.992,52 (γ) Μη εκτελεσθείσες εργασίες από το συμβόλαιο 1.343,71 ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΠΟΣΟ 172.472,71 Μείον προηγούμενες πληρωμές (156.587,80) Ποσό προς πληρωμή 15.884,91 Πλέον επιστροφή κράτησης συμπ. ΦΠΑ 8.109,50 ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΠΟΣΟ ΠΡΟΣ ΠΛΗΡΩΜΗ 23.992,41 Περαιτέρω, οι Ενάγοντες ισχυρίζονται ότι κατά ή περί το τέλος Σεπτεμβρίου 2010 συναντήθηκαν με τους Εναγόμενους και αφού οι τελευταίοι έλεγξαν τις διάφορες αναλυτικές χρεώσεις και λογαριασμούς, τους αποδέκτηκαν, τους υπέγραψαν ως ορθούς και δεσμεύτηκαν γραπτώς ότι θα εξοφλήσουν το ποσό των €23.992,41 μέχρι το τέλος Νοεμβρίου
- Οι Ενάγοντες ειδοποίησαν επανηλειμμένα τους Εναγομένους να εξοφλήσουν την οφειλή τους αλλά αυτοί αμέλησαν και/η παρέλειψαν να το πράξουν. Για το λόγο αυτό, οι Ενάγοντες καταχώρησαν την παρούσα αγωγή αξιώνοντας από τους Εναγόμενους το ποσό των €23.992,00 ως υπόλοιπο συμφωνηθείσας και/ή εύλογης και/ή τρέχουσας τιμής από εκτελεσθείσες και παραδοθείσες εργασίες, πλέον νόμιμο τόκο και έξοδα. Η Υπεράσπιση και Ανταπαίτηση των Εναγομένων Στην Έκθεση Υπεράσπισης και Ανταπαίτηση οι Εναγόμενοι αρνούνται ότι οι Ενάγοντες εκτέλεσαν τις εργασίες που περιγράφονται στην Έκθεση Απαίτησης και ισχυρίζονται περαιτέρω ότι κατά την εκτέλεση των εργασιών οι Ενάγοντες παραβίασαν τα συμφωνηθέντα και δεν ακολούθησαν και/ή δεν τήρησαν την Συμφωνία Υπεργολαβίας και/ή οι εργασίες που παρείχαν στους Εναγόμενους δεν ανταποκρίνονταν στα συμφωνηθέντα, τόσο σε σχέση με τα υλικά, όσο και σε σχέση με τις προδιαγραφές και την ποιότητα κατασκευής και εκτέλεσης των εργασιών και/ή εκτέλεσαν τις εργασίες τους αμελώς, προκαλώντας κακοτεχνίες στο Έργο. Αποτελεί θέση των Εναγομένων ότι κατά παράβαση των συμφωνηθέντων οι Ενάγοντες προέβησαν σε πολλές κακοτεχνίες, αστοχίες και παραλείψεις, οι οποίες σύμφωνα με την παράγραφο 11 της Έκθεσης Υπεράσπισης συνίστανται στα εξής (παρατίθεται το σχετικό απόσπασμα): «Ατέλειες στις εξωτερικές εργασίες - Ασφαλτική στρώση αυλής - Λιμνάζοντα νερά της βροχής στους υπαίθριους χώρους. Σε αρκετές περιοχές της αυλής λιμνάζουν νερά της βροχής λόγω λανθασμένης διαμόρφωσης των ρύσεων της αυλής. Επίσης, κατά μήκος της περίφραξης, μέσα από την άσφαλτο είχαν φυτρώσει καλαμιές.» Είναι δε η θέση των Εναγομένων ότι οι πιο πάνω κακοτεχνίες και/ή παραλείψεις και/ή ελλείψεις, οφείλονται στην αμέλεια και/ή παράβαση των θέσμιων και/ή συμβατικών καθηκόντων των Εναγόντων και/ή των υπαλλήλων αυτών αφού: (α) Οι Ενάγοντες εκτέλεσαν τις εργασίες τους αμελώς και/ή με προχειρότητα και/ή κατά παράβαση της μεταξύ των διαδίκων συμφωνίας. (β) Οι Ενάγοντες απέτυχαν και/ή παρέλειψαν να εκτελέσουν τη Συμφωνία Υπεργολαβίας. (γ) Γενικά, οι Ενάγοντες δεν επέδειξαν την απαιτούμενη επιμέλεια και/ή προσοχή που όφειλαν και/ή που αναμενόταν να επιδείξουν. Συνέπεια της πιο πάνω συμπεριφοράς των Εναγόντων οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι υπέστηκαν ταλαιπωρία και ζημιές τις οποίες αξιώνουν ανταπαιτητικώς. Περαιτέρω, οι Εναγόμενοι παραδέχονται τους ισχυρισμούς των Εναγόντων σε σχέση με την από μέρους τους αποδοχή και υπογραφή των λογαριασμών και χρεώσεων ως ορθούς και την γραπτή δέσμευσή τους για εξόφληση του ποσού των €23.992,41 μέχρι το τέλος Νοεμβρίου
- Ισχυρίζονται, ωστόσο, ότι το γεγονός και μόνο ότι αποδέχθηκαν και υπέγραψαν τις αναλυτικές χρεώσεις και λογαριασμούς που τους παρουσίασαν οι Ενάγοντες για την εκτέλεση των εργασιών και δεσμεύτηκαν να εξοφλήσουν το πιο πάνω αναφερόμενο ποσό, σε καμία απολύτως περίπτωση αναιρεί και/ή ακυρώνει τους όρους της Συμφωνίας Υπεργολαβίας. Όπως επίσης τυγχάνει καταγραφής στην παράγραφο 17 της Έκθεσης Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης, οι Εναγόμενοι δεν αμφισβήτησαν το χρεωστικό ποσό που τους παρουσίασαν οι Ενάγοντες για την εκτέλεση των εργασιών που ανέλαβαν αλλά ούτε και αρνήθηκαν να καταβάλουν στους Ενάγοντες το ποσό αυτό. Εκείνο για το οποίο οι Εναγόμενοι διαμαρτυρήθηκαν προς τους Ενάγοντες είναι για τις κακοτεχνίες και/ή αστοχίες και/ή παραλείψεις που οι Ενάγοντες προκάλεσαν στο Έργο, οι οποίες υποδείχθηκαν επί τόπου τόσο από τον ίδιο τον αρχιτέκτονα όσο και από τον Ιδιοκτήτη του Έργου. Περαιτέρω, οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται τα ακόλουθα προς υπεράσπιση τους: Η επιμέτρηση, πιστοποίηση και πληρωμή των εργασιών έγινε προς τους Ενάγοντες με βάση τη Συμφωνία Υπεργολαβίας. Όλες οι εργασίες που έχουν εκτέλεσαν οι Ενάγοντες και έχουν παραληφθεί από τον Ιδιοκτήτη του Έργου έχουν πληρωθεί από τους Εναγόμενους στους Ενάγοντες και ως εκ τούτου οι Εναγόμενοι δεν οφείλουν στους Ενάγοντες οποιοδήποτε ποσό. Οι Εναγόμενοι έχουν πληρώσει για όλες τις εργασίες για τις οποίες έχουν πληρωθεί από τον Ιδιοκτήτη του Έργου. Οι Ενάγοντες παρέλειψαν και/ή αρνήθηκαν και/ή αμέλησαν να προχωρήσουν στην επιδιόρθωση των κακοτεχνιών/αστοχιών/ατελειών που έχουν υποδειχθεί από τους Εναγόμενους, τον αρχιτέκτονα και τον Ιδιοκτήτη του Έργου, με αποτέλεσμα να προκαλέσουν προβλήματα στους Εναγόμενους σε σχέση με τον αρχιτέκτονα και τον Ιδιοκτήτη του Έργου, οι οποίοι συνεπεία της πιο πάνω συμπεριφοράς των Εναγόντων, αρνούνταν να παραλάβουν το Έργο και να εξοφλήσουν τις εκτελεσθείσες εργασίες. Περαιτέρω, στα πλαίσια της αγωγής υπ' αριθμό XXXX/11 του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας, μεταξύ των Georgios Elia Building & Civil Engineering Contractors Ltd ως Εναγόντων (Εναγομένων στην παρούσα) και Vassos Eliades (Ιδιοκτήτη στην παρούσα) ως Εναγομένων, ο Ιδιοκτήτης διεκδικεί από τους Εναγόμενους (στην παρούσα - Ενάγοντες στην αγωγή με αρ. 2041/11) ανταπαιτητικώς αποζημιώσεις για κακοτεχνίες ύψους €1.606,
- Οι Εναγόμενοι αρνούνται ότι οφείλουν οποιοδήποτε ποσό στους Ενάγοντες, ενώ στη βάση των πιο πάνω αξιώνουν ανταπαιτούν: (α) Διάταγμα του Δικαστηρίου που να διατάσσει τους Ενάγοντες όπως προβούν άμεσα στην επιδιόρθωση των ατελειών στις εξωτερικές εργασίες και συγκεκριμένα στην ασφαλτική στρώση αυλής-λιμνάζοντα νερά της βροχής, στους υπαίθριους χώρους, προς πλήρη ικανοποίηση των Εναγόμενων, του αρχιτέκτονα και Ιδιοκτήτη του Έργου. (β) Διάταγμα του Δικαστηρίου που να διατάσσει τους Ενάγοντες όπως αναλάβουν να καταβάλουν το συνολικό κόστος για επιδιόρθωση των κακοτεχνιών που καταγράφονται στην παράγραφο 11 της Έκθεσης Υπεράσπισης. (γ) Διάταγμα του Δικαστηρίου που να διατάσσει τους Ενάγοντες όπως προβούν σε ειδική εκτέλεση των όρων που προνοεί η Συμφωνία Υπεργολαβίας. Η Απάντηση στην Υπεράσπιση και Υπεράσπιση στην Ανταπαίτηση Οι Ενάγοντες επαναλαμβάνουν τους ισχυρισμούς τους στην Έκθεση Απαίτησης και ισχυρίζονται ότι εκτέλεσαν με επιμέλεια τις αναληφθείσες εργασίες οι οποίες ελέγχθηκαν και παραλήφθηκαν από τους Εναγόμενους χωρίς οποιαδήποτε επιφύλαξη. Περαιτέρω προβάλλουν ότι ουδεμία κακοτεχνία υπήρξε, ενώ μεταξύ των διαδίκων συμφωνήθηκε και υπογράφηκε το υπόλοιπο ποσό της οφειλής και η ημερομηνία εξόφλησης του ορίσθηκε το τέλος Νοεμβρίου 2010 και ως εκ τούτου οι Εναγόμενοι εμποδίζονται να προωθούν οποιουσδήποτε ισχυρισμούς περί κακοτεχνιών, αμέλειας ή μη παραλαβής μέρους του Έργου ή μη πληρωμής των από τον Ιδιοκτήτη του Έργου. Προσκομισθείσα Μαρτυρία Προς απόδειξη της υπόθεσης των Εναγόντων κατέθεσαν τρείς μάρτυρες, ενώ για την υπεράσπιση και ανταπαίτηση των Εναγομένων κλήθηκε και κατέθεσε μόνο ένας μάρτυρας. Να σημειωθεί ότι με σχετική δήλωση των συνηγόρων η αγωγή και η ανταπαίτηση έχουν συνεκδικαστεί. Η μαρτυρία των προσώπων που κατέθεσαν στο Δικαστήριο είναι καταγεγραμμένη και δεν χρειάζεται να επαναληφθεί σε έκταση. Ότι κρίνεται αναγκαίο είναι να παρατεθεί μια σύνοψη των όσων έχουν καταθέσει στο Δικαστήριο ώστε οι θέσεις τους να γίνουν πιο εύκολα αντιληπτές. Ως Μ.Ε. 1 κατέθεσε η κα XXXX Χαραλάμπους, εκτελεστικός και τεχνικός διευθυντής των Εναγόντων. Είναι πολιτικός μηχανικός και ανάμεσα στα καθήκοντα της είναι η επίβλεψη των έργων που εκτελούνται από τους Ενάγοντες εφόσον είναι επικεφαλής των πολιτικών μηχανικών της εταιρείας. Στα πλαίσια της μαρτυρίας της η κα Χαραλάμπους αναφέρθηκε στις εργασίες με τις οποίες ασχολούνται οι Ενάγοντες, όπως και στην υπογραφή της Συμφωνίας Υπεργολαβίας και τις εργασίες που οι Ενάγοντες ανέλαβαν να εκτελέσουν και αυτές που τελικά εκτέλεσαν και παρέδωσαν με βάση τα συμφωνηθέντα. Όπως υποστήριξε, τεχνικός επιστάτης και εργοδηγός του Έργου ήταν ο Παναγιώτης Δημητρίου, με την ίδια να επισκέπτεται το Έργο και να επιβλέπει την πρόοδο των εργασιών κατά διαστήματα. Ακολούθως, η μάρτυρας αναφέρθηκε στη συνάντηση που έλαβε χώρα στα γραφεία των Εναγόντων περί το τέλος Σεπτεμβρίου 2010 στην οποία συμμετείχε η ίδια, η κα XXXX Τσιάτταλου (Μ.Ε. 2) και ο κ XXXX Ηλία εκ μέρους των Εναγομένων (Μ.Υ. 1). Όπως εξήγησε, μετά την αναστολή των εργασιών με οδηγίες των Εναγομένων περί τον Φεβρουάριο του 2010, η ίδια ζήτησε από την βοηθό της, κα Τσιάτταλου, να ετοιμάσει τον λογαριασμό, όπως και έπραξε, καταρτίζοντας το σχετικό έγγραφο το οποίο αποτελείται από τα Τεκμήρια 4 και
- Στο έγγραφο αυτό, που αποτελούσε τον προσωρινό τελικό λογαριασμό των εργασιών και ετοιμάστηκε από την Μ.Ε.2 υπό την καθοδήγηση της Μ.Ε. 1, καταγράφηκαν οι εργασίες που είχαν εκτελεστεί δυνάμει της Συμφωνίας Υπεργολαβίας και οι επιπλέον εργασίες, όπως και το ποσό της κράτησης. Το έγγραφο και τα όσα τυγχάνουν καταγραφής σε αυτό ελέγχθηκαν από την κα Χαραλάμπους και ακολούθως προγραμματίστηκε η πιο πάνω συνάντηση στα πλαίσια της οποίας έγινε διαπραγμάτευση και αφού μειώθηκαν κάποιες τιμές, ο κ XXXX Ηλία αποδέχτηκε το ποσό που απαιτείτο και υπογράφοντας το Τεκμήριο 5 (το οποίο αποτελεί συνέχεια του Τεκμηρίου 4) δεσμεύτηκε γραπτώς ότι το ποσό των €23.992,41 θα εξοφλείτο από τους Εναγομένους μέχρι το τέλος Νοεμβρίου
- Όπως ανέφερε η μάρτυρας, κατά την εν λόγω συνάντηση ουδεμία αναφορά έγινε από τον κ Ηλία περί κακοτεχνιών και/ή μη ικανοποιητικών εργασιών, ενώ η περίοδος αποπληρωμής του πιο πάνω ποσού καθορίστηκε μετά από ενάμιση μήνα κατόπιν παράκλησης του κ Ηλία ώστε οι Εναγόμενοι να είναι σε θέση να ενεργήσουν αναλόγως. Η κα Χαραλάμπους κατέθεσε ότι οι Ενάγοντες ουδέποτε ειδοποιήθηκαν περί της ύπαρξης οποιωνδήποτε κακοτεχνιών στις εργασίες που είχαν εκτελέσει και υπέδειξε ότι οι Εναγόμενοι προχωρούσαν σε πληρωμή των εργασιών που εκτελούνταν κατά καιρούς, χωρίς να εγείρουν τέτοιο ισχυρισμό σε οποιοδήποτε στάδιο. Παρά δε τις επανειλημμένες οχλήσεις των Εναγόντων προς τους Εναγόμενους, οι τελευταίοι ουδέν ποσό κατέβαλαν και για το λόγο αυτό καταχωρήθηκε η παρούσα αγωγή. Αντεξεταζόμενη η μάρτυρας ισχυρίστηκε ότι δεν γνώριζε κατά πόσον οι Εναγόμενοι πληρώθηκαν από τον Ιδιοκτήτη για τις εργασίες που περιλαμβάνονται στα Τεκμήρια 4 και 5 ή όχι όπως ούτε για την εκκρεμότητα της αγωγής του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας με αρ. 2041/2011 μεταξύ των Εναγομένων και του Ιδιοκτήτη. Επέμεινε δε, και τούτο προς απάντηση σε υποβολή του κ. Χατζησέργη επί του ότι η ίδια δεν ήταν παρούσα κατά τη συνάντηση που έλαβε χώρα τον Σεπτέμβριο του 2010, ότι ήταν παρούσα και είχε ενεργό συμμετοχή σε αυτή, καθώς και συζήτηση με τον κ. Ηλία για διάφορα θέματα αναφορικά με την περίοδο αποπληρωμής του οφειλόμενου ποσού. Ως Μ.Ε. 2 κατέθεσε η κα XXXX Τσιάτταλου, η οποία εργάζεται στο Τμήμα Προσφορών των Εναγόντων εδώ και 14 χρόνια. Κατά την εκτέλεση των καθηκόντων της προετοιμάζει προσφορές, προβαίνει σε επιμέτρηση ποσοτήτων, κοστολόγηση, ετοιμασία συμβολαίων, διαχείριση έργων και έκδοση διατακτικών πληρωμής. Ήταν δε το πρόσωπο που ετοίμασε την προσφορά του Έργου και προέβηκε σε επιμέτρηση ποσοτήτων και γενικότερα είχε την ευθύνη διαχείρισής του. Στα πλαίσια αυτά ετοίμασε την αλληλογραφία και τα σχετικά πιστοποιητικά αναφορικά με την εκτέλεση των εργασιών των Εναγόντων στο Έργο. Η μάρτυρας ήταν, επίσης, το πρόσωπο που ετοίμασε τον προσωρινό τελικό λογαριασμό (που αποτελείται από τα Τεκμήρια 4 και 5) στη βάση των επιμετρήσεων που έγιναν τόσο για τις εργασίες δυνάμει του συμβολαίου όσο και για τις επιπρόσθετες εργασίες, λαμβάνοντας υπόψη το κόστος και τις ποσότητες που προβλέπονται στη Συμφωνία Υπεργολαβίας. Αφού το έγγραφο αυτό εγκρίθηκε από την Μ.Ε. 1, η οποία είναι η προϊστάμενη της, αποστάληκε στους Εναγόμενους και σε συνάντηση που έγινε στο γραφείο των Εναγόντων μεταξύ της ίδιας, της Μ.Ε. 1 και του Μ.Υ. 1 συμφωνήθηκαν οι ποσότητες, οι τιμές μονάδος, τα ποσά που έπρεπε να αφαιρεθούν και οι προηγούμενες πληρωμές, οπότε τα μέρη κατέληξαν στο ποσό που οφειλόταν από τους Εναγόμενους. Το Τεκμήριο 5 υπογράφθηκε από την ίδια εκ μέρους των Εναγόντων και από τον Μ.Υ. 1 εκ μέρους των Εναγομένων, με τους τελευταίους να αναλαμβάνουν την υποχρέωση καταβολής του ποσού των €23.992,41 μέχρι το τέλος Νοεμβρίου
- Αντεξεταζόμενη η μάρτυρας υποστήριξε ότι παρόλο που το Τεκμήριο 4 (και 5) τιτλοφορείται «Προσωρινός Τελικός Λογαριασμός», εντούτοις αποτελούσε στην ουσία διατακτικό πληρωμής. Κληθείσα να παρουσιάσει τα διατακτικά πληρωμής που είχαν εκδοθεί σε σχέση με το Έργο σε προγενέστερο στάδιο, η μάρτυρας ανέφερε ότι αυτά βρίσκονται στα γραφεία των Εναγόντων και σε κάθε περίπτωση έχουν την ίδια μορφή με τα Τεκμήρια 4 και
- Ως επίσης εξήγησε, τα σχετικά τιμολόγια εκδίδονται μετά την εξόφληση των διατακτικών πληρωμής, θέμα το οποίο σε κάθε περίπτωση τυγχάνει χειρισμού από το λογιστήριο και όχι την ίδια. Ερωτηθείσα στα πλαίσια της αντεξέτασής της η μάρτυρας ανέφερε ότι στην ίδια δεν είχε λεχθεί οτιδήποτε σε σχέση με τις τυχόν διαφορές των Εναγομένων και του Ιδιοκτήτη, όπως ούτε για την εκκρεμότητα οποιασδήποτε αγωγής μεταξύ τους, και ούτε γνώριζε οτιδήποτε σχετικό. Ο κ XXXX Δημητρίου, ο οποίος βρίσκεται στην υπηρεσία των Εναγόντων στη θέση του εργοδηγού τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια κατέθεσε ως Μ.Ε.
- Ήταν, επίσης, ο υπεύθυνος εργοταξίου του Έργου, με βοηθό τον κ Καρατζιά, ενώ όπως ανέφερε, η Μ.Ε. 1 επισκεπτόταν και επιθεωρούσε κατά διαστήματα τις εργασίες. Στα πλαίσια των καθηκόντων του, ήταν στην ουσία ο υπεύθυνος του εργοταξίου και συνομιλούσε με τον κ XXXX Ηλία (Μ.Υ. 1) αναφορικά με τον προγραμματισμό του Έργου και την πρόοδο των εργασιών. Όπως κατέθεσε ο μάρτυρας, οι εργασίες διακόπηκαν σύμφωνα με τις οδηγίες του κ Ηλία ο οποίος επικαλέστηκε προς τούτο κάποιες διαφωνίες των Εναγομένων με τον Ιδιοκτήτη. Ο κ Δημητρίου αρνήθηκε ότι υπήρξαν οποιεσδήποτε κακοτεχνίες στις εργασίες που εκτέλεσαν οι Ενάγοντες στο Έργο και υποστήριξε ότι ουδέποτε τέθηκε τέτοιο ζήτημα από την πλευρά των Εναγομένων. Αρνήθηκε επίσης τις υποβολές του κ Χατζησέργη περί ανάληψης υποχρέωσης από τον ίδιο για επιδιόρθωση των κατ' ισχυρισμό κακοτεχνιών στην παρουσία του αρχιτέκτονα του Έργου, υποδεικνύοντας πως ουδέποτε συναντήθηκε με τον αρχιτέκτονα και επαναλαμβάνοντας ότι η εργασία εκτελέστηκε με βάση τα συμφωνηθέντα, χωρίς να προβληθεί οποιοδήποτε παράπονο από τους Εναγόμενους. Ο κ XXXX Ηλία, ο οποίος κατά την περίοδο 2004-2012 ήταν στην υπηρεσία των Εναγομένων, ήταν ο μοναδικός μάρτυρας υπεράσπισης. Όπως ανέφερε, κατά τον ουσιώδη χρόνο ασκούσε καθήκοντα επιμετρητή ποσοτήτων και διευθυντή του Έργου και είχε εξουσιοδοτηθεί από τους Εναγόμενους να παρακολουθεί, διευθύνει και εφαρμόζει πιστά την Συμφωνία Υπεργολαβίας. Αφού αναφέρθηκε στη Συμφωνία Υπεργολαβίας και τους όρους αυτής, ο κ Ηλία ισχυρίστηκε ότι υπεύθυνος εργοταξίου ήταν ο κ XXXX Δημητρίου, με τον οποίο και συζητούσε για τα διάφορα τεχνικά θέματα, για την πρόοδο και προγραμματισμό των εργασιών, για τυχόν αλλαγές και τροποποιήσεις, για τους ελέγχους ποιότητας των εργασιών και τις κακοτεχνίες, ενώ η Μ.Ε. 1 ουδεμία ανάμειξη είχε στα θέματα αυτά. Αποτέλεσε θέση του μάρτυρα ότι οι Ενάγοντες δεν τήρησαν τους όρους της Συμφωνίας Υπεργολαβίας και τούτο γιατί οι εργασίες που παρείχαν στους Εναγόμενους δεν ανταποκρίνονταν ούτε στα συμφωνηθέντα, όπως ούτε και στα επίπεδα της οικοδομικής τέχνης και πρακτικής. Συνεπεία δε της αμέλειας, προχειρότητας και παράβασης της Συμφωνίας από τους Ενάγοντες, οι Εναγόμενοι υπέστησαν τεράστια ταλαιπωρία και ζημίες. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τον κ. Ηλία, στα πλαίσια της αγωγής με αριθμό XXXX/2011 που οι Εναγόμενοι καταχώρησαν εναντίον του Ιδιοκτήτη, ο τελευταίος ήγειρε ανταπαίτηση και διεκδικεί αποζημιώσεις μεταξύ άλλων για τις ακόλουθες κακοτεχνίες που εμπίπτουν στο αντικείμενο εργασιών των Εναγόντων (μέρος των δικογράφων της αγωγής του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας με αρ. XXXX/2011 κατατέθηκε ως Τεκμήριο 9): (α) Ατέλειες και λανθασμένες κλίσης ασφαλτικής στρώση αυλής - Λιμνάζοντα νερά της βροχής στον υπαίθριο - νοτιοδυτικό χώρο του χώρου διακίνησης και (β) Ατέλειες στην ποιότητα των εργασιών στην ασφαλτική στρώση αυλής, με αποτέλεσμα να φυτρώνουν καλάμια και χόρτα μέσα από την άσφαλτο στην περιοχή από εφάπτεται του ποταμού. Αναφορικά με την πρώτη κακοτεχνία, κλήθηκε στο εργοτάξιο ο κ Δημητρίου (Μ.Ε. 3) μετά τις πρώτες βροχές στον οποίο υποδείχθηκε τόσο από τον αρχιτέκτονα του Έργου κ. XXXX Κυπριανού, όσο και από τον Μ.Υ. 1 προσωπικά, ότι λόγω λανθασμένων κλίσεων στο οδόστρωμα της αυλής, δημιουργείται «λάντα». Από πλευράς του ο κ Δημητρίου, αναγνώρισε την κακοτεχνία και δεσμεύτηκε ότι το πρόβλημα θα επιδιορθωθεί με έξοδα των Εναγόντων. Πιο συγκεκριμένα, οι Ενάγοντες θα αφαιρούσαν το υφιστάμενο οδόστρωμα - άσφαλτο και θα έκαναν νέα ασφαλτόστρωση με τις σωστές κλίσεις. Μάλιστα, ο Μ.Ε. 3 ζήτησε πίστωση χρόνου, έτσι ώστε να μειώσει τα έξοδά του με το να συνδυάσει αυτή την εργασία με την ασφαλτόστρωση της ρυμοτομίας, πράγμα που δεν έγινε ποτέ, αφού οι εργασίες της ρυμοτομίας αναστάληκαν και/ή διακόπηκαν. Στα πλαίσια της μαρτυρίας του, ο κ Ηλία αναφέρθηκε και σε επιστολή του αρχιτέκτονα του Έργου κ. XXXX Κυπριανού προς τους Εναγόμενους, ημερομηνίας 26.2.2010 (Τεκμήριο 10), όπου η πιο πάνω αναφερόμενη κακοτεχνία είχε συμπεριληφθεί στην κατάσταση ατελειών και παραλείψεων στο Πιστοποιητικό Προσωρινής Παραλαβής των ασφαλτικών εργασιών της αποθήκης. Σύμφωνα με τον μάρτυρα των Εναγομένων, η επιστολή αυτή είχε δοθεί στον κ Δημητρίου από τον ίδιο προσωπικά. Σε σχέση με την δεύτερη κακοτεχνία, οι Ενάγοντες ενημερώθηκαν σχετικά, και αφορά ζήτημα το οποίο προέκυψε μετά την παρέλευση κάποιου χρονικού διαστήματος από την ημερομηνία εκτέλεσης της εργασίας. Όσον αφορά στη συνάντηση που έγινε τον Σεπτέμβριο του 2010, ο κ Ηλία κατέθεσε ότι αυτή πραγματοποιήθηκε στο γραφείο της κας XXXX Τσιάτταλου και όχι στην αίθουσα συνεδριάσεων όπως ισχυρίστηκε η Μ.Ε.
- Κατά την εν λόγω συνάντηση συμμετείχε μόνο ο ίδιος και η Μ.Ε. 2, και όχι η Μ.Ε. 1, και στα πλαίσια αυτής συνυπέγραψε τον Προσωρινό Τελικό Λογαριασμό και όχι οποιοδήποτε διατακτικό πληρωμής. Ο μάρτυρας υποστήριξε ότι το έγγραφο που αποτελείται από τα Τεκμήρια 4 και 5, δεν τροποποιεί την Συμφωνία Υπεργολαβίας αφού ο ίδιος δεν είχε οδηγίες ούτε εξουσιοδότηση από τους Εναγόμενους να πράξει κάτι τέτοιο, ενώ το έγγραφο δεν υπογράφεται από εξουσιοδοτημένο άτομο των Εναγόντων ενόψει του ότι η κα Τσιάτταλου είναι μια απλή υπάλληλος στην εταιρεία, με καθήκοντα Τεχνικού. Περαιτέρω, στο έντυπο δεν αναγράφεται, ούτε αναφέρεται πουθενά ότι πρόκειται για τροποποίηση της Συμφωνίας Υπεργολαβίας, όπως ούτε προσδιορίζεται ο όρος ή οι όροι της Συμφωνίας που τροποποιούνται. Σε κάθε περίπτωση, πρόθεση και σκοπός του δεν ήταν να πράξει κάτι τέτοιο, αλλά απλά να συμφωνήσει την αξία των εργασιών που εκτελέστηκαν δυνάμει της Συμφωνίας. Ο κ Ηλία υποστήριξε περαιτέρω ότι από τις συναντήσεις που είχε με τον Ιδιοκτήτη και τον αρχιτέκτονα του Έργου κατά την χρονική διάρκεια μεταξύ Φεβρουαρίου 2010 (ημερομηνία διακοπής/αναστολής των εργασιών) και Σεπτέμβριο 2010 (ημερομηνία υπογραφής του Προσωρινού Τελικού Λογαριασμού), διαφαινόταν ότι ο Ιδιοκτήτης του Έργου θα πλήρωνε τα οφειλόμενα ποσά στους Εναγόμενους και ότι θα επέτρεπε στους Εναγόμενους και τους Ενάγοντες την αποπεράτωση των εργασιών. Δυστυχώς, όμως, ο Ιδιοκτήτης του Έργου υπαναχώρησε και αθέτησε τις υποσχέσεις του (προς τούτο κατέθεσε ως Τεκμήριο 11 τα τελευταία πιστοποιητικά πληρωμής για εργασίες του συμβολαίου μεταξύ Εναγομένων και Ιδιοκτήτη και επιπλέον εργασίες υπ' αριθμό 27 και 26 αντίστοιχα που συμπεριλαμβάνουν μεταξύ άλλων και εργασίες των Εναγόντων, που φέρουν τον έλεγχο του αρχιτέκτονα του Έργου, τα οποία μέχρι και σήμερα δεν έχουν πληρωθεί στους Εναγόμενους). Σύμφωνα με τον κ Ηλία, οι Ενάγοντες και δη η κα Χαραλάμπους, ο κ Δημητρίου και η κυρία Τσιάτταλου γνώριζαν και γνωρίζουν ότι οι Εναγόμενοι δεν έχουν πληρωθεί από τον Ιδιοκτήτη του Έργου, εφόσον ενημερώθηκαν κατ' επανάληψη περί τούτου, τόσο κατά την διακοπή των εργασιών όσο και μετέπειτα, και ως εκ τούτου η αγωγή είναι πρόωρη. Αποτέλεσε, τέλος, θέση του μάρτυρα ότι ο προσωρινός τελικός λογαριασμός (Τεκμήρια 4 και 5) εμπεριέχει λάθη και παραλείψεις και πιο συγκεκριμένα, με αυτό ζητείται η επιστροφή ολόκληρου του ποσού της κράτησης καλής εκτέλεσης πριν από την λήξη της δωδεκάμηνης περιόδου συντήρησης και πριν την έκδοση του σχετικού πιστοποιητικού και τούτο παρά τις πρόνοιες του Παραρτήματος Α της Συμφωνίας Υπεργολαβίας. Όπως ανέφερε, ενδεχομένως οι Εναγόμενοι να οφείλουν στους Ενάγοντες κάποιο ποσό, πλην, όμως, αυτό δεν είναι ακόμη τελικά γνωστό, και εν πάση περιπτώσει δεν είχε καταστεί απαιτητό κατά την έγερση της παρούσης αγωγής με βάση τις πρόνοιες της Συμφωνίας Υπεργολαβίας. Και τούτο, γιατί η Συμφωνία προβλέπει ξεκάθαρα ότι όλες οι πληρωμές από τους Εναγόμενους στους Ενάγοντες τίθενται υπό την αίρεση («condition»): (α) της πληρωμής των Εναγομένων από τον Ιδιοκτήτη του Έργου και (β) την παραλαβή των εργασιών από τον αρχιτέκτονα, τα οποία και δεν έγιναν. Ως εκ τούτου, η αγωγή των Εναγόντων θα πρέπει να απορριφθεί. Αξιολόγηση Μαρτυρίας Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω με κάθε δυνατή προσοχή τους μάρτυρες και είμαι σε θέση να αξιολογήσω την αξιοπιστία και τη μαρτυρία τους προς εξαγωγή των αναγκαίων ευρημάτων. Στα πλαίσια της αξιολόγησης της αξιοπιστίας των μαρτύρων λαμβάνονται υπόψη διάφοροι παράγοντες όπως, μεταξύ άλλων, η ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος ή προκατάληψης στην υπόθεση, η σαφήνεια και αμεσότητα των απαντήσεων τους, η ύπαρξη υπερβολών ή ουσιαστικών αντιφάσεων σε αυτές, η λογικοφάνεια και πειστικότητα της εκδοχής που παρουσιάζεται, οι ευκαιρίες που είχαν να γνωρίζουν τα γεγονότα και η εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα κτλ (βλέπε μεταξύ άλλων C & A Pelekanos Associates Limited ν. Πελεκάνου
(1999)1 Α.Α.Δ. 1273). Έχω επίσης κατά νου τις αρχές της νομολογίας που αφορούν το ότι ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός μερικώς ή ολικώς, ενώ δεν θεωρείται επιλήψιμη η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα (βλέπε Kadis v. Nicolaou
(1986)1 CLR 212, Χρίστου ν. Khoreva
(2002)1 Α.Α.Δ. 454), υπό την προϋπόθεση ότι η σχετική επιλογή αιτιολογείται (βλέπε Ομήρου ν. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 506). Περαιτέρω, η αξιολόγηση της μαρτυρίας δεν γίνεται κατά τρόπο μικροσκοπικό (βλέπε Παρλάτα ν. Δημητρίου, ECLI:CY:AD:2014:A339, Πολιτική Έφεση αρ. 387/09, απόφαση ημερομηνίας 21.5.2014), ούτε και περιορίζεται στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα ξεχωριστά, αλλά συσχετίζεται, αντιπαραβάλλεται και διερευνάται με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων (βλέπε Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα
(1992)1 Α.Α.Δ. 1056) και στο σύνολο της μαρτυρίας που παρουσιάζεται από τις δύο πλευρές (σύγγραμμα Ηλιάδη και Σάντη, Το Δίκαιο της Απόδειξης - Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές, στη σελίδα 135). Η μαρτυρία της κας Χαραλάμπους γίνεται αποδεκτή στην ολότητα της. Η μάρτυρας ήταν σαφής και σταθερή, ενώ δεν υπέπεσε σε οποιαδήποτε αντίφαση. Τα όσα υποστήριξε η μάρτυρας κατά την ακροαματική διαδικασία κρίνονται λογικά και πειστικά, ενώ βρίσκονται σε πλήρη αρμονία με τις δικογραφημένες θέσεις των Εναγόντων. Η κα Χαραλάμπους έχει πείσει το Δικαστήριο για την αλήθεια και την ειλικρίνεια των θέσεων της οι οποίες για τους λόγους που θα επεξηγηθούν αμέσως πιο κάτω γίνονται αποδεκτές. Επισημαίνεται καταρχήν ότι η μάρτυρας έχει ικανοποιήσει το Δικαστήριο ως προς την εμπλοκή της στο Έργο τόσο κατά το στάδιο εκτέλεσης των εργασίων όσο και κατά τον χρόνο ετοιμασίας και υπογραφής του προσωρινού τελικού λογαριασμού (Τεκμήρια 4 και 5). Το δε γεγονός ότι η μάρτυρας δεν ήταν σε θέση να κατονομάσει τον αρχιτέκτονα του Έργου δεν κρίνεται καθοριστικό για σκοπούς κρίσης του Δικαστηρίου περί της αξιοπιστίας της εφόσον, όπως εξήγησε, η ίδια (όπως και οι Ενάγοντες) δεν είχαν οποιαδήποτε ιδιαίτερη εμπλοκή με τον Ιδιοκτήτη και τον αρχιτέκτονα του Έργου, αλλά με τους Εναγόμενους με τους οποίους και ήταν συμβεβλημένοι. Σε ότι αφορά στην ετοιμασία του προσωρινού τελικού λογαριασμού, η μάρτυρας επεξήγησε με πληρότητα τον τρόπο με τον οποίο καταρτίστηκε από την Μ.Ε.2 και τούτο υπό την εποπτεία και καθοδήγηση της ίδιας ως προϊστάμενης της Μ.Ε.
- Στα ίδια πλαίσια, η κα Χαραλάμπους αναφέρθηκε στο ζήτημα της κράτησης και την συμφωνία για επιστροφή αυτής και τούτο παρά μια μικρή σύγχυση που παρατηρήθηκε αρχικά. Λεπτομερής και επεξηγηματική ήταν η μάρτυρας και σε σχέση με την διαδικασία έκδοσης των διατακτικών και τιμολογίων αναφορικά με τις εκτελεσθείσες εργασίες, ενώ η μη παρουσίαση των σχετικών διατακτικών (τα οποία είχαν ζητηθεί από τον κ Χατζησέργη κατά την αντεξέτασή της) δεν είναι δυνατή να πλήξει την αξιοπιστία της εφόσον, με δεδομένες τις δικογραφημένες θέσεις των Εναγομένων και δη τα όσα προβάλλονται στην παράγραφο 17 της Έκθεσης Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης, το ζήτημα αυτό δεν υπέχει οποιασδήποτε σημασίας. Παράλληλα, η κα Χαραλάμπους αναφέρθηκε στο περιεχόμενο των Τεκμηρίων 4 και 5 και με τη σαφήνεια που χαρακτήριζε την μαρτυρία της έχει ικανοποιήσει το Δικαστήριο ότι η ίδια ήταν παρούσα στην συνάντηση που έγινε τον Σεπτέμβριο του
- Και τούτο εφόσον η ίδια έκανε αναφορά σε συζήτηση που είχε με τον κ Ηλία κατά την οποία ο τελευταίος της ζήτησε πίστωση χρόνου για την εξόφληση του ποσού που αναφέρεται στο Τεκμήριο 5 εν αναμονή ανάληψης εργασιών και είσπραξης προκαταβολής στα πλαίσια συμφωνίας που θα συνάπτετο με τον Δήμο Λευκωσίας. Ενδεικτικά είναι τα ακόλουθα αποσπάσματα από τη μαρτυρία της: «E. Εγώ σας υποβάλλω κυρία μάρτυς ότι η εταιρεία Vassos Eliades υπερασπίζεται σε αυτήν την υπόθεση και μάλιστα ανταπαιτεί εναντίον της Georgios Elia ένα μεγάλο ποσό μεταξύ των οποίων ποσών σε αυτήν την ανταπαίτηση ανταπαιτεί και κάποιες κακοτεχνίες για δουλειές τις οποίες έχετε κάνει εσείς. Τι έχετε να πείτε; A. Εμείς δεν ενημερωθήκαμε ποτέ εκτός από την ανταπαίτηση που στείλατε εσείς αν είναι σωστά που ονομάζεται έτσι. Το διάβασα στα δικά σας ότι υπάρχουν κακοτεχνίες από την εταιρεία μας για το συγκεκριμένο έργο. Ουδέποτε ενημερωθήκαμε από τη Georgios Elia ότι υπάρχουν κακοτεχνίες από μέρους μας και έχω να αναφέρω ότι εμείς τελειώσαμε τις εργασίες τον Μάρτιο του '10 και με τον κύριο Ηλία βρεθήκαμε τον Σεπτέμβρη του '10 και μου υπόγραψε αυτόν τον τελικό λογαριασμό. Μεσολάβησαν 6 μήνες και στη συνάντηση εκεί δεν αναφέρθηκε καθόλου ότι υπήρχαν κακοτεχνίες και ότι έπρεπε να πάμε να διορθώσουμε κάποια και ούτε μου είπε ότι προτίθεται να καταχωρήσει αγωγή εναντίον του εργοδότη. Αντίθετα, μου είπε ότι δεν μπορώ τώρα να δώσω το ποσό αυτό. Ήταν Σεπτέμβρης, μέχρι τέλος Νοεμβρίου του '10 θα είμαι σε θέση να σας αποπληρώσω. Δεν είχα καμίαν ενημέρωση άλλη. E. Επειδή θα έρτω ξεχωριστά για εκείνον τον τελικό λογαριασμό‑‑ A. Απλά αναφέρω το θέμα των κακοτεχνιών. Ήταν ευκαιρία να το πει εκεί. E. Και εγώ σας υποβάλλω κυρία μάρτυς ότι και εκεί το είπε ο κύριος XXXXX Ηλία και ο λόγος εφόσον το θέσατε, ο λόγος που μπήκε το διάστημα των 2 ‑ 3 μηνών παρακάτω η πληρωμή ήταν γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, μέχρις ότου να πληρωθεί η Georgios Elia από τη Vassos Eliades Ltd. A. Αν θα μιλούμε για τα προφορικά να σας πω εγώ τι λέχθηκε που ήμουν παρούσα στη συνάντηση και όχι τι σας είπε o κύριος Ηλία. Εμένα μου είχε πει τότε, τώρα δεν έχω τα λεφτά και τον Νοέμβριο θα υπογράψω ένα συμβόλαιο με τον Δήμο Λευκωσίας. Μπορείτε να δείτε αν υπόγραψε με τον Δήμο Λευκωσίας, που θα πάρω προκαταβολή από τον Δήμο εκείνο και θα μπορέσω να σου δώσω τα λεφτά εκεί και εγώ του είπα τότε, αν δεν μπορείτε, αν έχετε μηχανήματα κυλινδρικά, αν θέλετε να μου δώσετε για να καλύψουμε το ποσό, του έκαμα και τούτη ήταν η πρόταση. Απλά για τα προφορικά που λέτε εσείς.» Η μάρτυρας παρέμεινε σταθερή περί της μη ύπαρξης οποιασδήποτε κακοτεχνίας στις εργασίες που εκτελέστηκαν από τους Ενάγοντες στα πλαίσια της Συμφωνίας Υπεργολαβίας, θέση η οποία ενισχύεται και από την απουσία οποιασδήποτε γραπτής ειδοποίησης των Εναγομένων περί τούτου. Τέλος, η κα Χαραλάμπους έπεισε το Δικαστήριο περί της άγνοιας της σε σχέση με την ύπαρξη και/ή εκκρεμότητα της αγωγής με αρ. XXXX/11 και/ή των επακριβών διαφορών μεταξύ των Εναγομένων και του Ιδιοκτήτη του Έργου, εφόσον ουδεμία αστάθεια ή σύγχυση εντοπίστηκε στη μαρτυρία της, ενώ σε κάθε περίπτωση κάτι τέτοιο δεν προκύπτει από οποιοδήποτε έγγραφο και/ή από τα Τεκμήρια 4 και
- Παρομοίως, η Μ.Ε. 2 άφησε θετική εντύπωση στο Δικαστήριο τόσο για την ευθύτητα όσο και για την ειλικρίνεια της. Η μαρτυρία της σε σχέση με τα καθήκοντα της, την εμπλοκή της στο Έργο και στην ετοιμασία του προσωρινού λογαριασμού επεξηγήθηκε με λεπτομέρεια, όπως και η διαδικασία έκδοσης διατακτικών, ζήτημα το οποίο εμπίπτει στη δική της αρμοδιότητα. Αξίζει να σημειωθεί ότι το κατά πόσον τα Τεκμήρια 4 και 5 αποτελούν διατακτικά εν τη εννοία του Συμφωνητικού Υπεργολαβίας δεν υπέχει οποιασδήποτε σημασίας για τους λόγους που θα επεξηγηθούν πιο κάτω. Κρίνω επίσης σκόπιμο να σημειώσω ότι η μαρτυρία της Μ.Ε. 2 κινήθηκε στα ίδια πλαίσια με αυτήν της Μ.Ε. 1 σε ότι αφορά στα όσα διαμήφθηκαν με τον Μ.Υ. 1 κατά τη συνάντηση που έγινε τον Σεπτέμβριο του 2010 στην παρουσία της Μ.Ε.
- Παράλληλα η μάρτυρας παρέμεινε σταθερή στη θέση της επί το ότι δεν γνώριζε οτιδήποτε σχετικό με τις οφειλές του Ιδιοκτήτη προς τους Εναγόμενους και την εκκρεμότητα της αγωγής με αριθμό 2041/11 μεταξύ αυτών. Επισημαίνεται, τέλος, ότι η υποβολή που τέθηκε στην μάρτυρα επί το ότι το ποσό που καταγράφεται στο Τεκμήριο 5 δεν αφορά σε συγκεκριμένες εκτελεσθείσες εργασίες δεν βρίσκει έρεισμα στις δικογραφημένες θέσεις των Εναγομένων όπου γίνεται λόγος για μη αμφισβήτηση «του ποσού που τους παρουσίασαν οι Ενάγοντες, για την εκτέλεση των εργασιών που ανέλαβαν» (βλέπε παράγραφο 17 της Έκθεσης Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης). Αποδεκτή γίνεται και η μαρτυρία του Μ.Ε.
- Ο κ. Δημητρίου υπήρξε ειλικρινής ως προς την μη ύπαρξη οποιασδήποτε κακοτεχνίας στις εργασίες που εκτελέστηκαν από τους Ενάγοντες στα πλαίσια της Συμφωνίας Υπεργολαβίας. Δεδομένης, μάλιστα, της εμπλοκής του ως υπεύθυνος εργοταξίου του Έργου ο κ. Δημητρίου έχει πείσει το Δικαστήριο τόσο ως προς την άρτια εκτέλεση των εργασίων όσο και ως προς την μη υποβολή οποιουδήποτε παραπόνου από την πλευρά των Εναγομένων και/ή του αρχιτέκτονα του Έργου. Ο μάρτυρας δεν υπέπεσε σε οποιαδήποτε αντίφαση αλλά αντίθετα παρέμεινε σταθερός στις θέσεις του. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι η επιστολή ημερομηνίας 26.2.2010 του αρχιτέκτονα του Έργου προς τους Εναγόμενους (Τεκμήριο 10) δεν υποδείχθηκε στον μάρτυρα προκειμένου να τοποθετηθεί επί του περιεχομένου της και ως εκ τούτου το Δικαστήριο δεν μπορεί να προσδώσει σε αυτήν οποιαδήποτε βαρύτητα, ιδιαίτερα έχοντας υπόψη ότι ο συντάκτης της δεν παρουσιάστηκε ως μάρτυρας ενώ το πρόσωπο που την επικαλείται, ως διαφανεί πιο κάτω, θα κριθεί αναξιόπιστο. Δεν διαφεύγει, τέλος, της προσοχής του Δικαστηρίου, ότι όπως διαφάνηκε από την αντεξέταση του Μ.Υ. 1, ο Μ.Ε. 3 είναι παντρεμένος με την κόρη του κύριου μετόχου και ιδρυτή των Εναγόντων. Κρίνω, ωστόσο, ότι, το στοιχείο αυτό δεν δύναται να επηρεάσει την αξιοπιστία του μάρτυρα ενόψει του μη εντοπισμού οποιασδήποτε πρόθεσης του να ψευσθεί ή να παραπλανήσει το Δικαστήριο ή ότι ως εκ της σχέσης τους αυτής ο ίδιος έχει οποιοδήποτε οικονομικό όφελος πέραν του μισθού του. Σε σχέση με την μαρτυρία του κ Ηλία παρατηρώ τα εξής: Η εντύπωση που απεκόμισα για τον Μ.Υ. 1 δεν ήταν καθόλου καλή. Για τους λόγους δε που θα διαφανούν πιο κάτω η μαρτυρία του κρίνεται ασαφής, συγχυσμένη και σε κάποια σημεία μη συνάδουσα με τις δικογραφημένες θέσεις των Εναγομένων. Σχολιάζοντας καταρχήν τη θέση του σε σχέση με το όλο ζήτημα της ιδιότητας του και δη κατά πόσον ήταν αξιωματούχος της εταιρείας (Εναγομένων) και ήταν σε θέση να τους δεσμεύει, σημειώνεται ότι τούτο δεν υπέχει οποιασδήποτε σημασίας έχοντας υπόψη τη δικογραφημένη θέση των Εναγομένων περί αποδοχής των χρεώσεων και εργασιών (βλέπε παράγραφο 17 της Έκθεσης Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης[1]), χωρίς να προβάλλεται καθ' οιονδήποτε τρόπο το ρηθέν ζήτημα. Σε κάθε περίπτωση, σημειώνεται ότι ενώ ο Μ.Υ. 1 προέβαλε ότι απλά ήταν υπάλληλος των Εναγομένων, όταν του υποβλήθηκε ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν ένας εκ των διευθυντών (αξιωματούχων) της εταιρείας, απάντησε «όχι απ' ότι γνωρίζω», ενώ δεν προσκόμισε οποιοδήποτε πιστοποιητικό του Εφόρου Εταιρειών που να επιβεβαιώνει τη θέση του. Όταν δε του ζητήθηκε το έγγραφο αυτό, περιορίστηκε να αναφέρει ότι «δεν το έχει μαζί του». Η δε επιλογή των Εναγομένων να προωθήσουν την όλη υπεράσπιση τους μέσω του Μ.Υ. 1 τον καθιστά τουλάχιστον τον βασικό εκπρόσωπο τους για τις επίδικες εργασίες, ιδιότητα η οποία προκύπτει και από το γεγονός ότι ήταν το πρόσωπο που οι Εναγόμενοι απέστειλαν στη συνάντηση του Σεπτεμβρίου 2010 για να τους εκπροσωπήσει και να τοποθετηθεί εκ μέρους τους επί της απαίτησης των Εναγόντων, πράγμα που έπραξε δια της υπογραφής του Τεκμηρίου 5 (καθοριστική επί τούτου είναι και η παράγραφος 17 της Έκθεσης Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης). Επομένως, ο σχετικός ισχυρισμός του μάρτυρα περί μη εκπροσώπησης των Εναγομένων από τον ίδιο δεν γίνεται αποδεκτός. Η θέση του μάρτυρα ως η παράγραφος 8 της Γραπτής του Δήλωσης (Έγγραφο Β) και δη ότι υπεύθυνος του εργοταξίου εκ μέρους των Εναγόντων για τεχνικά θέματα ήταν ο Μ.Ε. 3 γίνεται δεκτή, χωρίς τούτο να αναιρεί τη θέση των Μ.Ε. 1 και Μ.Ε. 3, που θέλει την Μ.Ε. 1 να είχε την γενικότερη επίβλεψη του Έργου και να λαμβάνει μέρος στη συνάντηση του Σεπτεμβρίου του
- Παρομοίως, αποδεκτή, ως αναντίλεκτη, γίνεται η μαρτυρία του σε σχέση με την εκκρεμότητα της αγωγής με αριθμό XXXX/11 και την μη πληρωμή μέρους των εργασιών των Εναγομένων (και των υπεργολάβων αυτού) από τον Ιδιοκτήτη του Έργου. Για τους λόγους που θα επεξηγηθούν αμέσως πιο κάτω, η θέση του κ. Ηλία περί ύπαρξης κακοτεχνιών και/ή μη τήρησης των συμφωνηθέντων από την πλευρά των Εναγόμενων, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή: - Καταρχήν, όπως προκύπτει από την ενυπόγραφη δήλωση του κ. Ηλία επί του Τεκμηρίου 5, οι Εναγόμενοι αποδέχθηκαν να καταβάλουν στους Ενάγοντες το ποσό των €23.992,41 μέχρι τέλος Νοεμβρίου 2010 χωρίς να σημειώσουν ή να αναφέρουν οτιδήποτε σε σχέση με ύπαρξη κακοτεχνιών και/ή μη τήρηση των συμφωνηθέντων. - Παρομοίως, ουδέποτε οι Εναγόμενοι απέστειλαν οποιαδήποτε επιστολή/ειδοποίηση προς τους Ενάγοντες περί τούτου, ενέργεια η οποία και θα αναμενόταν υπό τις περιστάσεις. - Ο κ. Ηλία δεν έδωσε στο Δικαστήριο οποιαδήποτε εξήγηση ως προς την μη εφαρμογή από μέρους των Εναγομένων του όρου Δ.5 της Συμφωνίας Υπεργολαβίας (βλέπε σελίδα 3 πιο πάνω). - Υπενθυμίζεται, επίσης, ότι σύμφωνα με τους Ενάγοντες (και τούτο χωρίς να αμφισβητείται από τους Εναγόμενους) οι εργασίες των Εναγόντων αναστάληκαν από τους Εναγομένους λόγω διαφορών που υπήρχαν μεταξύ των Εναγομένων και του Ιδιοκτήτη, και όχι για οποιοδήποτε λόγο που αφορούσε στους Ενάγοντες και/ή την ποιότητα των εργασιών τους. - Προς ενίσχυση της θέσης τους οι Εναγόμενοι και δη ο κ. Ηλία αναφέρθηκε στον αρχιτέκτονα του Έργου κ. XXXX Κυπριανού ο οποίος, σύμφωνα με το Μ.Υ. 1, υπέδειξε στον Μ.Ε. 3 την δημιουργία «λάντας» λόγω λανθασμένων κλίσεων στο οδόστρωμα, παραπέμποντας, περαιτέρω, σε σχετική παρατήρηση του κ Κυπριανού με αρ. 6 στο Πιστοποιητικό Προσωρινής Παραλαβής των ασφαλτικών εργασιών του Έργου ημερομηνίας 26.2.2010 (Τεκμήριο 10). Παρά ταύτα, ως σημειώθηκε και πιο πάνω, ο κ. Κυπριανού δεν κλήθηκε ως μάρτυρας στα πλαίσια της παρούσας διαδικασίας. Τα όσα δε καταγράφονται στο σημείο με αρ. 6 του Τεκμηρίου 10 αποτελούν γνώμη εμπειρογνώμονα, για την οποία δεν τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου οι απαραίτητες λεπτομέρειες, στοιχεία και επιστημονικά κριτήρια ώστε το Δικαστήριο να μπορέσει αφενός να ελέγξει την ορθότητα της γνώμης αυτής, αφετέρου επί αυτής να εξάξει τα δικά του συμπεράσματα, πόσω μάλλον να αποδώσει σχετική με αυτά ευθύνη στους Ενάγοντες. Ειδωμένη η γνώμη αυτή ως εξ' ακοής μαρτυρία και εφαρμόζοντας τα κριτήρια που το άρθρο 27 του Περί Αποδείξεως Νόμου, Κεφ. 9 καθορίζει, κρίνω ότι στην απουσία οποιασδήποτε εξήγησης ως προς την μη κλήτευση του κ. Κυπριανού ως μάρτυρα υπεράσπισης και στην απουσία προβολής οποιασδήποτε θέσης και/ή μαρτυρίας επί το ότι κάτι τέτοιο δεν ήταν εφικτό, δεν μπορεί να προσδοθεί οποιαδήποτε βαρύτητα στο περιεχόμενο του Τεκμηρίου 10, ειδικότερα έχοντας υπόψη ότι τούτο τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου κατά τη μαρτυρία του Μ.Υ. 1 και χωρίς να έχει υποδειχθεί στον Μ.Ε. 3 προκειμένου να τοποθετηθεί, ενώ φέρεται να είναι το πρόσωπο στο οποίο δόθηκε το έγγραφο αυτό από τον Μ.Υ.
- Σε σχέση με το θέμα της ύπαρξης κακοτεχνιών, πέραν των όσων αναφέρονται πιο πάνω, μελετώντας τη μαρτυρία του κ. Ηλία εντοπίζεται ασάφεια και σύγχυση και τούτο γιατί ενώ ο ίδιος ισχυριζόταν ότι οι κακοτεχνίες είχαν υποδειχθεί στον Μ.Ε. 3 (ο οποίος και ανέλαβε την ευθύνη επιδιόρθωσης τους), όταν αντεξεταζόμενος ερωτήθηκε κατά πόσον οι κατ' ισχυρισμό κακοτεχνίες λήφθηκαν υπόψη κατά την υπογραφή του Τεκμηρίου 5, περιορίστηκε να αναφέρει ότι κατά τον Σεπτέμβριο του 2010 τούτες δεν ήταν γνωστές, θέση η οποία δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή ενόψει του γεγονότος ότι το Τεκμήριο 10 φέρει ημερομηνία 26.2.2010 (και στο σημείο με αρ. 6 αυτού γίνεται αναφορά σε λιμνάζοντα νερά λόγω μη ικανοποιητικών κλίσεων για απορροή νερού). Η δε άλλη σχετική θέση του και δη ότι το Τεκμήριο 5 ήταν κάτι προσωρινό και υπήρχε πάντα το ενδεχόμενο να «πάνε πίσω» και να εξετάσουν το θέμα των κακοτεχνιών, δεν μπορεί να αποτελέσει πειστική εξήγηση. Ερχόμενη να αξιολογήσω τις θέσεις του μάρτυρα σε σχέση με τα όσα διαμείφθηκαν στη συνάντηση που έγινε τον Σεπτέμβριο του 2010 παρατηρώ τα εξής: Το κατά πόσον τα έγγραφα που κατατέθηκαν ως Τεκμήριο 4 και 5 μπορούν να θεωρηθούν τροποποίηση της Συμφωνίας Υπεργολαβίας αποτελεί νομικό ζήτημα, και όχι θέμα γεγονότων/μαρτυρίας, και το οποίο θα εξεταστεί και κριθεί από το Δικαστήριο. Η θέση του μάρτυρα επί το ότι οι Μ.Ε. 1, 2 και 3 ειδικά και οι Ενάγοντες γενικά γνώριζαν ότι οι Εναγόμενοι δεν είχαν πληρωθεί από τον Ιδιοκτήτη του Έργου δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Ο κ. Ηλία δεν παρουσίασε στο Δικαστήριο οποιοδήποτε έγγραφο το οποίο να επιβεβαιώνει τις θέσεις του, ενώ η ενυπόγραφη σημείωσή του επί του Τεκμήριου 5 και δη η υπόσχεση του για εξόφληση του ποσού μέχρι τέλος Νοεμβρίου 2010 χωρίς να γίνει οποιαδήποτε αναφορά στο ζήτημα δεικνύει, κατά την κρίση μου, ότι ουδεμία τέτοια συζήτηση έγινε κατά την εν λόγω συνάντηση. Επομένως, πέραν των κοινώς αποδεκτών ισχυρισμών, η υπό αμφισβήτηση λοιπή μαρτυρία του Μ.Υ. 1 δεν γίνεται αποδεκτή. Ευρήματα του Δικαστηρίου Στη βάση της μαρτυρίας που έγινε αποδεκτή από το Δικαστήριο και των μη αφισβητούμενων γεγονότων εξάγονται ανάλογα ευρήματα. Ειδικότερα, και χωρίς περιορισμό, αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι οι εργασίες που εκτέλεσαν οι Ενάγοντες στα πλαίσια της Συμφωνίας Υπεργολαβίας περιγράφονται με λεπτομέρεια στον Προσωρινό Τελικό Λογαριασμό ο οποίος αποτελείται από τα Τεκμήρια 4 και
- Ο εν λόγω λογαριασμός ετοιμάστηκε από την Μ.Ε. 2 λαμβάνοντας υπόψη τις ποσότητες των εργασιών που εκτελέστηκαν όπως και των επιπλέον εργασιών, τα κόστα που προβλέπονται στη Συμφωνία Υπεργολαβίας, όπως επίσης τα ποσά που είχαν πληρωθεί σε προγενέστερο στάδιο και αφού ελέχθηκε από την Μ.Ε. 1 αποστάληκε στους Εναγόμενους για συζήτηση. Οι εργασίες των Εναγόντων στο Έργο ολοκληρώθηκαν τον Μάρτιο του 2010 μετά από σχετική οδηγία των Εναγομένων που δόθηκε σε αυτούς τον Φεβρουάριο του 2010 για αναστολή των εργασιών τους για λόγους που δεν αφορούσαν στους Ενάγοντες. Ο προσωρινός τελικός λογαριασμός αποστάληκε στους Εναγόμενους τον Σεπτέμβριο του
- Ακολούθως, κατά τον ίδιο χρόνο πραγματοποιήθηκε συνάντηση στα γραφεία των Εναγόντων όπου παρόντες ήταν οι Μ.Ε. 1 και Μ.Ε. 2 εκ μέρους των Εναγόντων και ο Μ.Υ. 1 εκ μέρους των Εναγομένων. Κατά την εν λόγω συνάντηση τα μέρη συμφώνησαν ότι το ποσό που οφείλετο από τους Εναγόμενους στη βάση των Τεκμηρίων 4 και 5 ανέρχεται σε €23.992,
- Λόγω του ότι ο Μ.Υ. 1 ζήτησε πίστωση χρόνου για την εξόφληση των οφειλομένων επικαλούμενος οικονομική στενότητα, συμφωνήθηκε όπως το ποσό εξοφληθεί από τους Εναγόμενους μέχρι το τέλος Νοεμβρίου
- Επί τούτου δε, έγινε χειρόγραφη σημείωση επί του Τεκμηρίου 5, σύμφωνα με την οποία «το ποσό θα εξοφληθεί μέχρι τέλος Νοεμβρίου 2010», στην οποία και ο Μ.Υ. 1 υπέγραψε εκ μέρους των Εναγομένων και η Μ.Ε. 2 εκ μέρους των Εναγόντων. Υπογράφοντας το Τεκμήριο 5 (το οποίο αποτελεί στην ουσία συνέχεια του Τεκμηρίου 4), οι Εναγόμενοι αποδέχθηκαν το ποσό που αναφέρεται σε αυτό σε σχέση με τις εργασίες που εκτελέστηκαν από τους Ενάγοντες και δεσμεύτηκαν να το εξοφλήσουν στον προσδιορισμένο χρόνο. Οι Εναγόμενοι ουδέποτε παραπονέθηκαν και κατ' επέκταση ενημέρωσαν και/ή υπέδειξαν στους Ενάγοντες οποιαδήποτε κακοτεχνία σε σχέση με τις εργασίες που οι τελευταίοι εκτέλεσαν, ενώ οι Ενάγοντες ουδέποτε ανέλαβαν την ευθύνη ή υποχρέωση επιδιορθώσεων οποιασδήποτε κακοτεχνίας. Με δεδομένη δε την απόρριψη της μαρτυρίας του Μ.Υ. 1, το Δικαστήριο δεν μπορεί να εξάξει εύρημα περί ύπαρξης κακοτεχνιών στις εργασίες που εκτέλεσαν οι Ενάγοντες και ότι οι τελευταίοι ευθύνονται για αυτές. Ο Ιδιοκτήτης του Έργου δεν έχει εξοφλήσει πλήρως τις εργασίες που εκτελέστηκαν από τους Εναγόμενους και/ή τους υπεργολάβους αυτού και για τον λόγο αυτό οι Εναγόμενοι ήγειραν εναντίον του την αγωγή του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας με αρ. XXXX/11, στα πλαίσια της οποίας ο Ιδιοκτήτης ανταπαιτεί αποζημιώσεις για κακοτεχνίες μεταξύ των οποίων και για εργασίες που ανέλαβαν και εκτέλεσαν οι Ενάγοντες. Μέχρι σήμερα οι Εναγόμενοι δεν έχουν πληρώσει στους Ενάγοντες οποιοδήποτε ποσό έναντι του ποσού των €23.992,
- Νομική Πτυχή και Συμπεράσματα του Δικαστηρίου Όπως είναι καλά γνωστό, στις πολιτικές υποθέσεις, η επιτυχία της αγωγής εξαρτάται από το εάν ο ενάγοντας θα παρουσιάσει επαρκή και αξιόπιστη μαρτυρία με την αναγκαία αποδεικτική βαρύτητα ώστε να ικανοποιήσει το βάρος απόδειξης, που είναι αυτό του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Το κριτήριο δεν είναι εάν η θέση ή εκδοχή του διαδίκου που φέρει το βάρος απόδειξης είναι η πιο πιθανή από εκείνη του αντιδίκου του αλλά κατά πόσον ο διάδικος που φέρει το βάρος απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία ότι η θέση ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι. Αν ο διάδικος που φέρει το βάρος απόδειξης αποτύχει να αποδείξει τη θέση ή την εκδοχή του σε αυτό το επίπεδο, τότε θεωρείται ότι δεν το απέσεισε έστω και αν η θέση ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή από εκείνη του αντίδικου του (βλέπε μεταξύ άλλων Σοφοκλέους ν Κυριάκου
(2010)1 Α.Α.Δ. 665 και Μαρσέλ και Άλλων ν. Λαϊκής Κυπριακής Τράπεζας Λτδ
(2001)1 A.A.A. 1858, Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος (Κύπρου) Λτδ ν. Παναγιώτου, ECLI:CY:AD:2018:A71, Πολιτική Εφεση 398/2011, απόφαση ημερομηνίας 12.2.2018 και Δίκαιο της Απόδειξης: Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές των Ηλιάδη και Σάντη στη σελίδα 196). Στη βάση των πιο πάνω ευρημάτων, εκείνο που στην ουσία καλείται να αποφασίσει το Δικαστήριο στα πλαίσια της παρούσας αγωγής είναι κατά πόσον με την υπογραφή των Τεκμηρίων 4 και 5, οι Εναγόμενοι αποποιήθηκαν των δικαιωμάτων τους να επιμείνουν στην εφαρμογή της Συμφωνίας Υπεργολαβίας και των όρων αυτής. Και τούτο γιατί η αξία των εργασιών που εκτελέστηκαν και το ύψος του ποσού που αξιώνεται από τους Ενάγοντες είναι παραδεκτό από τους Εναγόμενους σύμφωνα με την δικογραφημένη θέση τους στην παράγραφο 17 της Έκθεσης Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης. Η απάντηση στο ζήτημα είναι, κατά την κρίση μου, θετική. Επί τούτου αντλείται καθοδήγηση από την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου ημερομηνίας 25.5.2018 στην Πολιτική Έφεση αρ. 260/2011, Ποιηταρίδης ν. Anopa Investments Limited, όπου αντικείμενο εξέτασης ήταν σύμβαση ενοικίασης κατοικίας την οποία είχαν υπογράψει οι διάδικοι με δικαίωμα επιλογής αγοράς που δόθηκε στην εφεσίβλητη εντός συγκεκριμένης χρονικής περιόδου. Ένα από τα ζητήματα που είχαν εγερθεί ήταν κατά πόσον η εφεσίβλητη είχε παραβίασει όρο της συμφωνίας ενοικίασης που αφορούσε στη λήψη της γραπτής συγκατάθεσης της εφεσείουσας προτού προβεί σε τροποποιήσεις ή προσθήκες στην κατοικία ή εάν με τη συμπεριφορά της εφεσείουσας να συναινέσει προφορικά στις οικοδομικές εργασίες που διεξήγαγε η εφεσίβλητη δεν ετίθετο θέμα διάρρηξης του όρου της συμφωνίας και κατ' επέκταση τερματισμού της συμφωνίας. Απορρίπτοντας την έφεση η οποία ασκήθηκε κατά της πρωτόδικης απόφασης σύμφωνα με την οποία η αγωγή είχε επιτυχή κατάληξη, το Ανώτατο Δικαστήριο επεσήμανε ότι η κατάληξη του Δικαστηρίου ότι επρόκειτο για αποποίηση του δικαιώματος της εφεσείουσας να επιμείνει στην εκ των υστέρων αυστηρή εφαρμογή του όρου 5.1.4 της συμφωνίας για τη λήψη γραπτής συγκατάθεσης ήταν ορθή, όπως ορθό ήταν και το συμπέρασμα περί παράνομου τερματισμού της συμφωνίας. Σημειώθηκε περαιτέρω ότι δεν τίθετο θέμα τροποποίησης της γραπτής συμφωνίας, ώστε να ισχύει ο κανόνας του αποκλεισμού εξωγενούς μαρτυρίας. Παρατίθεται το πιο κάτω απόσπασμα το οποίο είναι απόλυτο σχετικό με τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης: «Υπήρξε στην ουσία μια συγκατάθεση από την εφεσείουσα στο να γίνουν οι όποιες αλλαγές δίδοντας προς τούτο την προφορική συγκατάθεση της χρησιμοποιώντας και άτομο της δικής της επιλογής, ώστε να ήταν άδικο να υπαναχωρούσε απ' αυτή. Υπήρξε συνεννόηση μεταξύ αυτής και της εφεσίβλητης μέσω διαπραγματεύσεων να γίνουν οι αλλαγές, με αποτέλεσμα εύλογα η εφεσίβλητη εταιρεία να υποθέσει ότι δεν ετίθετο θέμα να λάβει την προηγούμενη έγγραφη συγκατάθεση της εφεσείουσας, η οποία θεωρήθηκε με την δική της συμπεριφορά ότι δεν θα επέμενε στους αυστηρούς συμβατικούς όρους. Στην Hughes v. Metropolitan Ply 6
(1877)2 App Cas. 439, η Δικαστική Επιτροπή των Λόρδων δικαίωσε τον ενοικιαστή ο οποίος δεν προχώρησε με την επιδιόρθωση του ακινήτου στη βάση εξάμηνης σχετικής ειδοποίησης που του απέστειλε ο ιδιοκτήτης εφόσον συμφωνήθηκε προφορικά ότι θα μεσολαβούσαν διαπραγματεύσεις μεταξύ τους για αγορά του ακινήτου. Όταν αυτές κατέρρευσαν, ο ιδιοκτήτης θεώρησε την ενοικίαση ως τερματισθείσα ως αποτέλεσμα της μη συμμόρφωσης του ενοικιαστή με την ειδοποίηση επιδιορθώσεων. Το Δικαστήριο έκρινε ότι δεν ήταν ορθό ως θέμα επιείκειας για τον ιδιοκτήτη να επιμείνει στην αυστηρή προσήλωση του συμβατικού του δικαιώματος έχοντας υπόψη τις μεταξύ των μερών συναλλαγές. (δέστε και Birmingham and District Land Co. V. London and North Western Rly Co.
(1888)40 Ch.D. 268). Σχετικό είναι και το απόσπασμα από το σύγγραμμα Chitty on Contracts, Volume 1, General Principles, 27η έκδοση, παραγρ. 22-039 και 22-040. Παρόμοιο θέμα είχεν εγερθεί στην υπόθεση Andreas Christou Chilides v. Elias Danos
(1977)1 AAΔ 255, όπου κρίθηκε ότι η διαφοροποίηση της αρχικής διευθέτησης αντί να παραλαμβάνονται οι επιταγές από το γραφείο του δικηγόρου των οφειλετών να ταχυδρομούντο, απέληγε και σε παραίτηση από το δικαίωμα αυστηρής προσήλωσης στον όρο της συμφωνίας αναφορικά με το χρόνο πληρωμής, προσέγγιση ενδεικτική του επιπέδου της καλής πίστης που απαιτούν οι αρχές της επιείκειας κατά τις συναλλαγές. Επίσης στην υπόθεση Georghios HadjiYannis v. Attorney General of the Republic
(1970)1 AAΔ 32, αποφασίστηκε ότι η αδράνεια της μιας πλευράς που μετέδιδε σαφώς το μήνυμα στην άλλη πως η μη τήρηση ορισμένων όρων δεν θα αποτελούσε πρόβλημα, σήμαινε παραίτηση τους και συνιστούσε κώλυμα στην μελλοντική επίκληση των παραβάσεων προς αποφυγή της σύμβασης. ................... Ο δικηγόρος της εφεσείουσας στο περίγραμμα αγόρευσης του προς υποστήριξη της νομιμότητας του τερματισμού έδωσε έμφαση στο ότι η προφορική συναίνεση στις 11/4/06 αφορούσε μόνο σε μετατροπή της αποθήκης σε γραφείο κι όχι σε άλλες δομικές αλλαγές. Έχουμε εξετάσει και αυτή την εισήγηση η οποία επίσης δεν μας βρίσκει σύμφωνους. Προκύπτει από τα γεγονότα της υπόθεσης, που έγιναν αποδεκτά από το πρωτόδικο Δικαστήριο, ότι υπήρξε εγκατάλειψη του όρου που προνοούσε για την εξασφάλιση γραπτής συγκατάθεσης. Το συμβαλλόμενο μέρος, η εφεσείουσα, αν επιθυμούσε να καταστήσει ξανά την πρόνοια για τη λήψη γραπτής συγκατάθεσης ουσιώδη όρο της συμφωνίας, για άλλες περαιτέρω μετατροπές απ' εκείνες που συμφώνησε στις 11/4/06, θα έπρεπε να δώσει σχετική ειδοποίηση προς την εφεσίβλητη και μετά να προβεί σε τερματισμό της συμφωνίας (βλ. Παφίτης κ.α. ν. Challenge Advert. Agency Ltd κ.α.
(2001)1 (Γ) ΑΑΔ 694). ..................» Στην προκειμένη περίπτωση, με δεδομένα τα ευρήματα του Δικαστηρίου ως καταγράφονται πιο πάνω και ειδικότερα την αποδοχή των Εναγομένων να πληρώσουν την οφειλή τους εντός συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος, χωρίς η ενέργεια αυτή να συνδέεται με το εάν οι ίδιοι θα πληρώνονταν από τον Ιδιοκτήτη τόσο για τις αναληφθείσες όσο και για τις επιπλέον εργασίες και ανεξαρτήτως παραλαβής αυτών από τον αρχιτέκτονα ή τον Ιδιοκτήτη του Έργου, αποτελεί κρίση του Δικαστηρίου ότι οι Εναγόμενοι αποποιήθηκαν των δικαιωμάτων τους που απορρέουν από τη Συμφωνία Υπεργολαβίας και δη από τον όρο που επιβάλλει υποχρέωσή τους για πληρωμή των Εναγόντων προκύπτει όταν οι εργασίες παραληφθούν από αυτούς και τον Ιδιοκτήτη και όταν και εφόσον ο Ιδιοκτήτης τους πληρώσει για τις εργασίες αυτές. Παρομοίως, αποποιήθηκαν των προνοιών του όρου Ε1 και Συμφωνίας Υπεργολαβίας Και τούτο γιατί τον Σεπτέμβριο του 2010 με ενυπόγραφη σημείωση του Μ.Υ. 1, οι Εναγόμενοι αποδέχθηκαν τις χρεώσεις που παρουσιαζόταν στα Τεκμήρια 4 και 5 και δεσμεύτηκαν να εξοφλήσουν το ποσό των €23.992,41 μέχρι το τέλος Νοεμβρίου
- Η δέσμευση αυτή ήταν γραπτή[2] και δεν τελούσε υπό οποιουσδήποτε όρους και επιφυλάξεις είτε σε σχέση με τους όρους της Συμφωνίας Υπεργολαβίας είτε σε σχέση με την ύπαρξη τυχόν κακοτεχνιών. Τούτων δοθέντων, οι Εναγόμενοι εμποδίζονται να επικαλούνται τους όρους της Συμφωνίας Υπεργολαβίας και οφείλουν να καταβάλουν το ποσό που αφορά στις εργασίες που εκτέλεσαν για αυτούς οι Ενάγοντες. Σύμφωνα με τα όσα υποδεικνύονται στο σύγγραμμα Chitty on Contracts, Volume 1, General Principles, 30η έκδοση, στην παράγραφο 22-042: «The party who forbears will be bound by the waiver and cannot set up the original terms of the agreement. If, by words or conduct, he has agreed or led the other party to believe that he will accept performance at a later date than or in a different manner from that provided in the contract, he will not be able to refuse that performance when tendered.... Similarly, in other cases of forbearance, he may be entitled, upon reasonable notice, to require the other party to comply with the original mode of performance, unless in the meantime circumstances so changed as to render it impossible or inequitable to do.» Τονίζεται ότι δεν διαφεύγει της προσοχής του Δικαστηρίου ότι οι όροι της Συμφωνίας Υπεργολαβίας τους οποίους αποποιήθηκαν οι Εναγόμενοι ήταν στην ουσία «επωφελείς» μόνο για τους ίδιους και όχι για τους Ενάγοντες. Τούτο, όμως, δεν αλλοιώνει την εικόνα, αφού σύμφωνα με τα όσα υποδεικνύονται στο σύγγραμμα Chitty on Contracts (πιο πάνω), στην παράγραφο 22-046: «Where the terms of a contract include a provision which has been inserted solely for the benefit of one party, he may, without the assent, of the other party, waive compliance with that provision and enforce the contract as if the provision had been omitted. He will not be permitted to do so where the provision has been inserted for the benefit of both parties or where there is in reality no concluded agreement». Επομένως, στη βάση των πιο πάνω και ανεξαρτήτως των προνοιών της Συμφωνίας Υπεργολαβίας και δη των όρων Ε, Ζ και Η και του Παραρτήματος Α αυτής, οι Εναγόμενοι οφείλαν να καταβάλουν στους Ενάγοντες το ποσό των €23.992,41 μέχρι τέλος Νοεμβρίου 2010, πράγμα που δεν έπραξαν, με αποτέλεσμα οι Ενάγοντες να δικαιούνται σε απόφαση για το ποσό αυτό. Επισημαίνεται ότι το θέμα της επιστροφής της κράτησης και έαν με βάση τις πρόνοιες της Συμφωνίας Υπεργολαβίας αυτό ήταν οφειλόμενο κατά τον ουσιώδη χρόνο δεν θα πρέπει να απασχολήσει το Δικαστήριο έχοντας υπόψη τα όσα τυγχάνουν καταγραφής στην παράγραφο 17 της Έκθεσης Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης. Σε ότι αφορά στην ανταπαίτηση των Εναγομένων, με δεδομένη την απόρριψη της μαρτυρίας του Μ.Υ. 1, η οποία ήταν και η μοναδική μαρτυρία από πλευράς τους, και την συνακόλουθη μη εξαγωγή ευρημάτων ως προς την ύπαρξη κακοτεχνιών σε σχέση με τις εργασίες που εκτελέστηκαν από τους Ενάγοντες, αυτή δεν μπορεί παρά να απορριφθεί. Σε κάθε περίπτωση, σημειώνεται ότι οι Εναγόμενοι ουδεμία μαρτυρία προσκόμισαν σε σχέση με την θεραπεία που αξιώνουν ως η παράγραφος 22(β) της Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης. Τελική Κατάληξη Στη βάση των όσων αναφέρονται πιο πάνω, η αγωγή επιτυγχάνει και εκδίδεται απόφαση υπέρ των Εναγόντων και εναντίον των Εναγομένων για το ποσό των €23.992,00 με νόμιμο τόκο από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής, ήτοι 27.1.2012, μέχρι εξοφλήσεως. Επιδικάζονται, επίσης, υπέρ των Εναγόντων και εναντίον των Εναγομένων τα έξοδα της αγωγής όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Η Ανταπαίτηση των Εναγομένων αποτυγχάνει και ως εκ τούτου απορρίπτεται. Ενόψει της συνεκδίκασης της απαίτησης και της ανταπαίτησης και της μη πρόκλησης οποιωνδήποτε περαιτέρω εξόδων από την ύπαρξη και εκκρεμότητα της ανταπαίτησης, κρίνω ορθό όπως μην προβώ σε οποιαδήποτε διαταγή για έξοδα σε σχέση με την ανταπαίτηση. (Υπ.) .......................................... Γ. Πετάση - Κορφιώτη, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφον Πρωτοκολλητής [1] «
- Οι Εναγόμενοι παραδέχονται τους ισχυρισμούς των Εναγόντων που αναφέρονται στην παράγραφο αρ.7 της Εκθέσεως Απαιτήσεως των και περαιτέρω ισχυρίζονται τα ακόλουθα. Είναι ισχυρισμός των Εναγομένων ότι, το γεγονός και μόνον ότι οι Εναγόμενοι αποδέχθηκαν και υπέγραψαν τις αναλυτικές χρεώσεις και λογαριασμούς που τους παρουσίασαν οι Ενάγοντες για την εκτέλεση των εργασιών και οι Εναγόμενοι δεσμεύτηκαν να ξοφλήσουν το ποσό αυτό, σε καμία απολύτως περίπτωση αναιρεί και/ή ακυρώνει τους όρους που αναφέρονται στο Ιδιωτικό Συμφωνητικό Έγγραφο Υπεργολαβίας, ημερομηνίας 11/7/2009 που υπογράφθηκε μεταξύ των διαδίκων. Οι Εναγόμενοι δεν αμφισβήτησαν το χρεωστικό ποσό που τους παρουσίασαν οι Ενάγοντες για την εκτέλεση των εργασιών που ανέλαβαν αλλά ούτε και αρνήθηκαν να καταβάλλουν στους Ενάγοντες το ποσό αυτό. Εκείνο για το οποίο οι Εναγόμενοι διαμαρτυρήθηκαν προς τους Ενάγοντες, είναι για τις κακοτεχνίες και/ή αστοχίες και/ή παραλείψεις που οι Ενάγοντες προκάλεσαν στο Έργο « ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΑΠΟΟΗΚΕΣ Β. ΗΛΙΑΔΗ ΛΤΔ », που ανέλαβαν προς όφελος των Εναγόντων, οι οποίες μάλιστα υποδείχθηκαν επί τόπου τόσο από τον ίδιο τον Αρχιτέκτονα όσο και από τον Ιδιοκτήτη του Έργου». [2] Βλέπε Chitty on Contracts, Volume 1, General Principles, 30th edition, para. 22-
- cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο