← Κύπρος

ΕΥΘΥΜΙΟΥ ν. Χ΄ ΚΥΡΙΑΚΟΣ κ.α., Αρ. Αγωγής: 2/2011, 7/9/2018

ΕΥΘΥΜΙΟΥ ν. Χ΄ ΚΥΡΙΑΚΟΣ κ.α., Αρ. Αγωγής: 2/2011, 7/9/2018 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2018:A483 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Λ. A. Παντελή, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2/2011 Μεταξύ: XXXXX ΕΥΘΥΜΙΟΥ Ενάγουσα Και

  1. XXXXX Χ΄ ΚΥΡΙΑΚΟΣ
  2. XXXXX ΣΤΑΡΗ Εναγόμενοι ------------- Ημερομηνία: 7 Σεπτεμβρίου, 2018 Για την Ενάγουσα: κος Λ. Βραχίμης Για τους Εναγομένους 1 και 2: κος Δ. Ιωαννίδης ΑΠΟΦΑΣΗ Αντικείμενο της αγωγής είναι η αξίωση της ενάγουσας εναντίον δυο, αρχικά, εναγομένων, συνεπεία τροχαίου ατυχήματος. Κατά τον ουσιώδη χρόνο η ενάγουσα ήταν συνοδηγός στο όχημα που κτυπήθηκε. Η δε αξίωσή της στράφηκε εναντίον του οδηγού του άλλου οχήματος καθώς και της ιδιοκτήτριας τούτου. Βάση αγωγής είναι το αστικό αδίκημα της αμέλειας και αντικείμενο οι σωματικές βλάβες που υπέστη η ενάγουσα. Τα πιο πάνω είναι όσα αποκαλύπτονται από τη δικογραφία. Λέγω τούτο καθ΄ ότι πριν την έναρξη της ακρόασης η πλευρά του εναγομένου 1, δηλαδή του οδηγού του άλλου εμπλεκόμενου οχήματος, ανέλαβε πλήρη ευθύνη του δυστυχήματος. Ακολούθως, η πλευρά της ενάγουσας απέσυρε την αγωγή στην έκταση που αφορούσε την ιδιοκτήτρια του οχήματος, δηλαδή την εναγομένη
  3. Ως εκ των πιο πάνω η αγωγή περιορίστηκε εναντίον του εναγομένου 1 και ζητούμενο παρέμεινε όχι η αμέλεια, εφόσον ο εναγόμενος 1 ανέλαβε πλήρη ευθύνη, αλλά η έκταση των όποιων σωματικών βλαβών υπέστη η ενάγουσα και συγκεκριμένα κατά πόσο η ταλαιπωρία που υπέστη οφείλεται στο δυστύχημα. Αυτά όμως θα εξεταστούν οσονούπω. Για την ώρα αρμόζει να λεχθεί ότι η μεν πλευρά της ενάγουσας κάλεσε δυο μάρτυρες, εν προκειμένω την ενάγουσα και το θεράποντα ιατρό της, νευροχειρουργό XXXXX Παπαναστασίου, η δε πλευρά του εναγομένου κάλεσε τέσσερις μάρτυρες. Τούτοι είναι ο νευροχειρουργός XXXXX Περδίος, (ΜΥ1) η ιατρός XXXXX Νικολάου (ΜΥ2), ο ιατρός XXXXX Νικολάου (ΜΥ3) του τμήματος Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών και η ακτινολόγος ιατρός XXXXX Ζιάκα (ΜΥ4). Ας λεχθεί από τώρα ότι η μαρτυρία της ΜΥ2 δεν θα απασχολήσει. Αυτό γιατί κατά την αντεξέταση από το συνήγορο της ενάγουσας διεφάνη ότι κακώς και αχρείαστα κλήθηκε. Καίτοι κατά τον επίδικο χρόνο εργαζόταν στο τμήμα Ατυχημάτων & Επειγόντων Περιστατικών, δεν είναι αυτή που εξέτασε την ενάγουσα. Η δε υπεράσπιση αγνοούσε τούτο, ενώ η κλήτευση της οφείλεται σε τυπογραφικό λάθος. Εν προκειμένω η υπογραφή στο ιατρικό πιστοποιητικό που εκδόθηκε στο τμήμα Α΄ Βοηθειών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, φέρει όνομα θεράποντα ιατρού «Α. Νικολάου». Εξ΄ου και κλητεύθηκε η Αφροδίτη Νικολάου (ΜΥ2). Κατά την αντεξέταση διεπιστώθη όμως ότι το αρχικό του ονόματος ήταν λάθος, εφόσον το εν λόγω πιστοποιητικό, τεκμήριο 47, ετοίμασε και εξέδωσε ο ΜΥ3, που φέρει το ίδιο επώνυμο, δηλαδή Νικολάου, αλλά το όνομά του είναι Μάριος (Μ). Όταν δε διερευνήθηκε το θέμα η ΜΥ2 ανέφερε ότι δεν είναι η υπογραφή της πάνω από το δακτυλογραφημένο όνομα και αυτός ήταν ο λόγος που οι συνήγοροι οδηγήθηκαν στο συμπέρασμα ότι το υπό κρίση πιστοποιητικό δεν εκδόθηκε από την ίδια, γεγονός που ευθαρσώς δηλώθηκε από τη μάρτυρα (ΜΥ2). Από την άλλη ο επόμενος μάρτυρας, ιατρός XXXXX Νικολάου (ΜΥ3), ανέφερε ότι το πιστοποιητικό (τεκμήριο 47) εκδόθηκε από τον ίδιο και η αναγραφή του ονόματος οφείλεται σε δακτυλογραφικό σφάλμα. Με δεδομένο λοιπόν ότι η ΜΥ2 ουδεμία σχέση έχει με την υπόθεση, πράγμα που και οι δύο πλευρές δέχονται, η μαρτυρία της καθίσταται άσχετη και γι΄ αυτό δεν θα απασχολήσει περαιτέρω. Πέραν της δεδηλωμένης ανάληψης πλήρους ευθύνης από τον εναγόμενο 1 (στη συνέχεια ο εναγόμενος), η μαρτυρία αποκαλύπτει ότι αριθμός άλλων ζητημάτων επίσης δεν τελεί υπό αμφισβήτηση. Προς αποφυγή περαιτέρω καθυστέρησης και περιπλοκής, σπεύδω να τα παραθέσω. Το δυστύχημα που πυροδότησε την επίδικη αγωγή επεσυνέβη την 25.4.
  4. Κατά πάντα ουσιώδη χρόνο η ενάγουσα ήταν 34 ετών και εργαζόταν στο συγκρότημα Δίας και Σίγμα ως art director, εργασία που προϋπέθετε απασχόληση πολλών ωρών στον υπολογιστή (βλ. σχετικά έγγραφο Α - γραπτή δήλωση ενάγουσας). Το δυστύχημα επεσυνέβη σε διασταύρωση, καθ΄ ον χρόνο το όχημα στο οποίο επέβαινε η ενάγουσα εισερχόταν σε αυτή. Συγκεκριμένα το όχημα του εναγομένου κτύπησε το όχημα της ενάγουσας από τη δεξιά πλευρά, δηλαδή από την πλευρά του οδηγού. Αναμφισβήτητη παρέμεινε η θέση της ενάγουσας ότι αμέσως έχασε τις αισθήσεις της. Όταν επανήλθε ήταν σε κατάσταση σοκ και ζαλιζόταν. Αν και ο αρραβωνιαστικός της, που ήταν οδηγός του οχήματος, ετοιμαζόταν να καλέσει ασθενοφόρο, τρίτο πρόσωπο προσφέρθηκε να τη μεταφέρει στις Α΄ Βοήθειες, όπως και έγινε. Σε αυτό το στάδιο δεν πραγματεύομαι το περιεχόμενο του συνόλου των πιστοποιητικών που η ενάγουσα έλαβε από τους διάφορους ιατρούς που την εξέτασαν. Άλλωστε η πλευρά της ενάγουσας ρητά δήλωσε ότι δεν προσκόμισε το σύνολο των πιστοποιητικών για την αλήθεια του περιεχομένου ενός έκαστου, αλλά ως απόδειξη ότι διενεργήθηκαν οι διάφορες εξετάσεις (βλ. σχετικά 27η παράγραφο εγγράφου Α - γραπτή δήλωση ενάγουσας). Αναμφισβήτητο λοιπόν είναι ότι την 25.4.2010 η ενάγουσα εξετάστηκε από τον ιατρό Μ. Νικολάου (ΜΥ3). Ο εν λόγω εξέδωσε το ιατρικό πιστοποιητικό τεκμήριο
  5. Περιπλέον, παρέπεμψε την ενάγουσα για ακτινολογικό έλεγχο, σχετικό είναι το τεκμήριο 8, καθώς και για εξέταση από ορθοπεδικό (βλ. τεκμήριο 4). Εν κατακλείδι, χορήγησε και άδεια αναπαύσεως για τις ημερομηνίες 26.4.2010 μέχρι 28.4.2010 (βλ. τεκμήριο 1). Όπως ανέφερε η ενάγουσα και δεν αμφισβητήθηκε, αν και οικουρούσε μια εβδομάδα, ζαλιζόταν συνεχώς, είχε ίλιγγο και είτε είχε αναγούλες είτε έκανε εμετό. Επίσης είχε πολύ έντονο πόνο στον αυχένα και συνεχόμενο πονοκέφαλο. Λόγω αυτής της κατάστασης την 28 ή 29 Απριλίου μετέβη εκ νέου στο νοσοκομείο και έλαβε νέο πιστοποιητικό ασθενείας από την 29.4.2010 έως τις 13.5.2010 (βλ. τεκμήριο 2), με εισήγηση για επανεξέταση στις 5.5.2010 (βλ. τεκμήριο 6). Τα εν λόγω πιστοποιητικά (τεκμήρια 2 και 6) τα έλαβε από τον ιατρό Κρουσιόφσκι, τότε ειδικευόμενο ορθοπαιδικό. Πέραν των πιο πάνω, ο τελευταίος την παρέπεμψε να εξεταστεί από νευροχειρουργό (βλ. τεκμήριο 5) με ένδειξη∙ αυχεναλγία με νευρολογικά σημεία και εν συνεχεία της χορήγησε περαιτέρω άδεια ασθενείας από 13.5.2010 μέχρι 4.6.2010 (βλ. τεκμήριο 3). Εν τω μεταξύ την 30.4.2010 η ενάγουσα παρουσίασε αλλεργική αντίδραση σε κάποιο από τα φάρμακα που λάμβανε, γεγονός που την οδήγησε να επισκεφθεί εκ νέου το νοσοκομείο, όπου της έβαλαν οξυγόνο και της χορήγησαν κορτιζόνη (βλ. τεκμήριο 7). Περιπλέον, της σταμάτησαν τη φαρμακευτική αγωγή που μέχρι τότε λάμβανε, μεταξύ άλλων μυοχαλαρωτικά και παυσίπονα, με αποτέλεσμα να απωλέσει την ευχέρεια ανακούφισης από τον πόνο. Επίσης, συνέχισε να έχει έντονες ζαλάδες, πονοκέφαλο, συνεχόμενη ναυτία και έντονο πόνο στον αυχένα και σε όλο το κρανίο, καθώς και συνεχόμενο ίλιγγο κάθε που σηκωνόταν ή καθόταν, ενώ δεν μπορούσε ούτε να σκύψει ούτε να πάρει βάρος. Πέραν των πιο πάνω η ενάγουσα υποστήριξε ότι ευθύς μετά το δυστύχημα άρχισε να νιώθει πόνο στο αριστερό χέρι και μούδιασμα στα δάκτυλα. Αυτός όμως ο ισχυρισμός δεν αποτελεί μέρος των αναμφισβήτητων γεγονότων, εφόσον άλλη ήταν η θέση της υπεράσπισης. Απομένει λοιπόν να αποφασιστεί, ενώ ο λόγος δια τον οποίο αναφέρεται εδώ είναι για να αποδοθεί ολοκληρωμένη η θέση της ενάγουσας. Περαιτέρω η ενάγουσα παραπέμφθηκε για αξονική τομογραφία (βλ. τεκμήριο 25). Εν τούτοις δεν κατέστη εφικτό να διενεργηθεί η εξέταση, καθ΄ ότι την προγραμματισμένη ημερομηνία το σχετικό τμήμα είχε πολυκοσμία. Παρ΄ ότι η ενάγουσα μετέβη στο νοσοκομείο κατά τον ενδεδειγμένο χρόνο, της αναφέρθηκε ότι ήταν αδύνατο να εξεταστεί. Μετά από αυτό η ενάγουσα επισκέφθηκε ιδιώτη ιατρό. Συγκεκριμένα εξετάστηκε από τον νευροχειρουργό Νεοφύτου στο Αρεταίειο, ο οποίος της συνέστησε να προβεί σε αξονική τομογραφία (MRI). Ούτω και έπραξε στις 6.5.
  6. Το αποτέλεσμα του MRI, που ας σημειωθεί ότι διενεργήθηκε στο Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο Άγιος Θέρισσος, είναι το τεκμήριο
  7. Η δε απόδειξη πληρωμής τούτου, εν προκειμένω €340, είναι το τεκμήριο
  8. Ακολούθως την 9.6.2010 η ενάγουσα εξετάστηκε από τον Δρα Παπαναστασίου και είχε έντονα συμπτώματα στον αυχένα και στο αριστερό χέρι, καθώς επίσης ζαλάδες και αναγούλες. Ο Παπαναστασίου της χορήγησε φαρμακευτική αγωγή και της συνέστησε τη χρήση αυχενικού κολάρου και να μην κουράζεται. Σε εκείνη τη συνάντηση η ενάγουσα ρώτησε τον ιατρό Παπαναστασίου κατά πόσο θα χρειαζόταν εγχείρηση, για να λάβει την απάντηση «μάλλον». Εν τούτοις ο ιατρός της ανέφερε ότι θα εξαντλούσαν κάθε άλλη επιλογή πριν τεθεί θέμα εγχείρησης. Πάρ΄ ότι η ενάγουσα ακολούθησε τις οδηγίες του ιατρού, εν προκειμένω φαρμακευτική αγωγή και φυσιοθεραπεία, ο πόνος και η ζάλη που ένιωθε δεν υποχώρησαν, ή αν υποχωρούσαν για λίγο ακολούθως επανέρχονταν χειρότερα. Κάτω από αυτές τις συνθήκες επέστρεψε στην εργασία της μόλις έληξε η άδεια ασθενείας που της δόθηκε, διαπιστώνοντας όμως ότι αδυνατούσε να συγκεντρωθεί, κυρίως λόγω πόνου αλλά και ζαλάδας. Προστίθεται ότι τελευταία άδεια ασθενείας είναι το τεκμήριο 11, όπου αναφέρεται ότι η σχετική άδεια ισχύει μέχρι 18.6.
  9. Συνεπώς μετά την εν λόγω ημερομηνία [18.6.2010] η ενάγουσα επέστρεψε στην εργασία της. Ακολούθως την 22.2.2011 κατόπιν οδηγιών του ιατρού Παπαναστασίου φόρεσε μαλακό κολάρο, με οδηγίες να το χρησιμοποιήσει για κάποιο διάστημα μέχρις ότου σταθεροποιηθεί (βλ. τεκμήριο 17). Εφόσον όμως δεν σταθεροποιήθηκε συνέχισε να βάζει το κολάρο όποτε είχε ενοχλήσεις και όταν καθόταν στον υπολογιστή, ώστε να μην σκύβει, εφόσον αυτή ήταν μια κίνηση που δυσχέρεινε τα συμπτώματά της. Επακόλουθο της χρήσης κολάρου ήταν η δυσκολία της ενάγουσας να εργαστεί στον υπολογιστή κανονικά και να οδηγήσει. Λόγω αυτού του τελευταίου ο αρραβωνιαστικός της και μια συνάδελφός της ανέλαβαν τη μετάβασή της προς και από την εργασία. Αυτό κράτησε για ένα έτος, χρονικό διάστημα που δεν μπορούσε να έχει κοινωνική ζωή, αλλά ούτε και συζυγικές σχέσεις. Τα συμπτώματα της ενάγουσας κράτησαν για ένα έτος, χωρίς ουσιαστική υποχώρηση. Ως εκ τούτου, κατόπιν οδηγιών του ιατρού Παπαναστασίου (ΜΕ2), την 2.5.2011 η ενάγουσα υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση πρόσθιας αυχενικής δισκεκτομής και αντικατάστασης μεσοσπονδύλιου δίσκου Α5/
  10. Τα ιατρικά πιστοποιητικά που εξέδωσε ο ιατρός Παπαναστασίου, είναι τα τεκμήρια 11 μέχρι και
  11. Τα δε τεκμήρια 35 μέχρι και 38 και 40 και 43, είναι αποδείξεις πληρωμών που αφορούν τον ιατρό Παπαναστασίου. Αποδείξεις πληρωμών, άλλες από τις προαναφερθείσες, είναι και τα αναφερόμενα στα τεκμήρια 41, 44 και
  12. Το συνολικό ποσό των εξόδων της ενάγουσας, ανέρχεται σε €12097,
  13. Μετά την καταχώριση της επίδικης αγωγής η ενάγουσα εξετάστηκε και από ιατρό της υπεράσπισης. Συγκεκριμένα η ενάγουσα εξετάστηκε από τον ιατρό Περδίο, ο οποίος στη συνέχεια εξέδωσε σχετικό ιατρικό πιστοποιητικό, δηλαδή το τεκμήριο
  14. Κατόπιν δηλώσεων των συνηγόρων ενάγουσας και εναγομένου, αντίστοιχα, κατέστη παραδεκτό γεγονός ότι τόσο ο ιατρός Παπαναστασίου, όσο και ο ιατρός Περδίος, κατέχουν την ειδικότητα του ειδικού νεροχειρουργού και συνεπώς είναι πραγματογνώμονες. Επιβάλλεται να παρεμβληθεί εδώ και το εξής που άπτεται θέματος όχι απλώς διαδικασίας αλλά και ουσίας. Η θέση του συνόλου των εμπλεκομένων, εν προκειμένω οι πραγματογνώμονες Παπαναστασίου και Περδίος, συμπίπτει σε σχέση με το κατά πόσο η χειρουργική επέμβαση που διενεργήθηκε ήταν ιατρικά ενδεδειγμένη και αρμόζουσα υπό τις περιστάσεις της ενάγουσας. Η δε επιτυχία της επέμβασης δεν αμφισβητείται. Κάτω από αυτά τα δεδομένα ευλόγως διερωτάται κανείς∙ που εστιάζεται η διαφωνία των μερών και κατ΄ επέκταση ποια η αμφισβήτηση της υπεράσπισης. Η απάντηση απαιτεί συνοπτική παράθεση αυτού που ευθαρσώς αναφέρθηκε από το συνήγορο υπεράσπισης κατά την αντεξέταση της ενάγουσας. Σύμφωνα με τον κο Ιωαννίδη, το περιεχόμενο των MRIs - πέραν του τεκμηρίου 23 είναι και το τεκμήριο 24 - ουδεμία σχέση έχει με τον τραυματισμό της ενάγουσας. Όλα όσα εκεί αναφέρονται προϋπήρχαν του δυστυχήματος, το οποίο [δυστύχημα] δεν προκάλεσε τίποτα περισσότερο από θλάση αυχένος. Ως εκ τούτου, καταλήγει η θέση της υπεράσπισης, η επέμβαση στην οποία υπεβλήθη η ενάγουσα και τα παρεπόμενα αυτής έξοδα, αν και ιατρικώς δικαιολογημένα λόγω της κατάστασης που βρισκόταν η ενάγουσα, νομικώς είναι αδικαιολόγητα και αδίκως αξιώνονται από την υπεράσπιση, εφόσον προϋπήρχαν του δυστυχήματος και δεν οφείλονται σε αυτό. Προσθέτω ακόμη ότι όπως θα διαφανεί στη συνέχεια και ο ιατρός Περδίος αυτό είναι που υποστήριξε∙ δηλαδή ότι η χειρουργική επέμβαση που διενεργήθηκε ήταν επιβεβλημένη, αλλά όχι οφειλόμενη στο δυστύχημα. Οι ιδιαίτεροι λόγοι που έκαστη πλευρά επικαλείται προς αιτιολόγηση των θέσεών της, εξετάζονται πιο κάτω. Για την ώρα προστίθεται πως αναμφισβήτητη παρέμεινε και η ταλαιπωρία που η ενάγουσα υπέστη λόγω ακριβώς της επέμβασης. Όπως ανέφερε∙ μετά την εγχείρηση είχε πόνο και δεν μπορούσε να φροντίσει τον εαυτό της. Γι΄ αυτό ακριβώς το λόγο την επισκέφθηκε η μητέρα της, η οποία διέμεινε μαζί της για περίοδο 10 ημερών, ώστε να τη συντηρεί. Μετά τις 10 ημέρες τη φροντίδα της ανέλαβε ο αρραβωνιαστικός της για άλλες 7 ημέρες. Και λέγοντας τούτο επεξήγησε ότι ο τελευταίος έμεινε σπίτι δια να την φροντίζει. Ακολούθως, επανήλθε η μητέρα της για άλλη μια εβδομάδα. Η ενάγουσα επέστρεψε στην εργασία της μετά από περίοδο 6 εβδομάδων. Εν τούτοις χρειάστηκε αρκετό χρόνο για να μπορέσει να εργαστεί στον ηλεκτρονικό υπολογιστή, εφόσον της ήταν αδύνατο και χρειαζόταν συχνά διαλείμματα. Μετά την εγχείρηση όμως έφυγαν οι ζαλάδες και ο πόνος, αν και ενίοτε, με την αλλαγή του καιρού, επανέρχονται οι ζαλάδες και περιπλέον, δεν σηκώνει βάρος γιατί έτσι προκαλείται πόνος. Μέχρι και σήμερα συνεχίζει να έχει ενοχλήσεις στον αυχένα, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να εργαστεί στον ηλεκτρονικό υπολογιστή για συνεχόμενο χρόνο πέραν των τριών ωρών. Περιπλέον, μια φορά το μήνα τυγχάνει θεραπείας μασάζ και βελονισμού, η οποία τη βοηθά στην απάμβλυνση των συμπτωμάτων που έχει. Όλα τα πιο πάνω συνιστούν παραδεκτά ή αναμφισβήτητα γεγονότα. Ως τέτοια υιοθετούνται από το δικαστήριο και καθίστανται ευρήματα στη διαδικασία. Ας δούμε λοιπόν τι ανέφεραν οι μάρτυρες. Νοείται βεβαίως ότι η σύνοψη της μαρτυρίας θα περιοριστεί στους ισχυρισμούς εκείνους που δεν κρίθηκαν παραδεκτοί και/ή αναμφισβήτητοι και συνεπώς δεν αποτελούν μέρος των μέχρι στιγμής ευρημάτων. Όπως έχει ήδη υποδειχθεί, η ενάγουσα ισχυρίστηκε ότι ευθύς μετά το δυστύχημα υπέστη, πέραν των άλλων συμπτωμάτων, πόνο και μούδιασμα στο αριστερό χέρι. Συγκεκριμένα στη γραπτή δήλωση της ενάγουσας (έγγραφο Α), αναφέρεται ότι∙ «Επίσης μετά το ατύχημα άρχισα να έχω πόνο στο αριστερό χέρι, του οποίου μούδιαζαν τα δάκτυλα» (βλ. 12η παράγραφο εγγράφου Α). Αυτό μάλιστα το σύμπτωμα η ενάγουσα το συνάρτησε χρονικά με την παραπομπή της σε αξονικό τομογράφο, εξέταση που τελικώς δεν διενεργήθηκε λόγω πολυκοσμίας, ώστε να καταδείξει το πότε παρουσιάστηκε το σύμπτωμα. Το σχετικό παραπεμπτικό - τεκμήριο 25 - φέρει ημερομηνία 28.4.
  15. Εξ ού και στη συνέχεια της δήλωσης η ενάγουσα ανέφερε ότι υπεβλήθη σε αξονική τομογραφία σε ιδιωτικό κέντρο, εξέταση που έγινε την 6.5.2010, για να καταλήξει ότι όταν πλέον επισκέφθηκε τον Δρα Παπαναστασίου, δηλαδή την 9.6.2010, συνέχιζε να έχει έντονα συμπτώματα στον αυχένα καθώς και στο αριστερό χέρι. Τώρα, αυτή η πτυχή της μαρτυρίας της ενάγουσας δεν είναι τυπική, όπως ούτε ασήμαντη. Αυτό γιατί τόσο ο ιατρός Παπαναστασίου όσο και ο ιατρός Περδίος, συμφωνούν ότι το μούδιασμα και ο πόνος στο χέρι συνιστά νευρολογικό σύμπτωμα και οφείλεται σε δίσκο που πιέζει νεύρο. Συνεπώς η εξακρίβωση του πότε η ενάγουσα παρουσίασε το εν λόγω σύμπτωμα, συνεισφέρει τα μάλα στο ιστορικό της υγείας της και συγκεκριμένα αιτιολογεί, χρονικά πλέον, εύρημα δίσκου μετά νευρολογικών συμπτωμάτων. Αυτά βεβαίως από ιατρικής και πραγματικής σκοπιάς του θέματος. Νομικά όμως το ενδιαφέρον εντοπίζεται αλλού. Και εξηγώ∙ ενδιαφέρει εν προκειμένω ο ισχυρισμός του ιατρού Περδίου (ΜΥ1), ότι η ενάγουσα του ανέφερε πως ο πόνος στο δεξί της χέρι εμφανίστηκε «περίπου δυο μήνες μετά τον τραυματισμό της». Μάλιστα ο Πέρδιος υποστήριζε ότι επειδή αυτό είναι που του ανέφερε, το ενσωμάτωσε στην έκθεσή του (βλ. τεκμήριο 48). Η σημασία που σήμερα προσλαμβάνει αυτή η πτυχή της μαρτυρίας του ιατρού Περδίου, οφείλεται στην ακολουθητέα διαδικασία. Καίτοι η ενάγουσα ρητά και με σαφή τρόπο δήλωσε πότε άρχισε να έχει το σχετικό σύμπτωμα, δηλαδή αμέσως μετά το δυστύχημα και προτού υποβληθεί σε αξονική τομογραφία [6.5.2010], εν τούτοις δεν αμφισβητήθηκε επί του προκειμένου. Εξέτασα με προσοχή το πρακτικό της αντεξέτασης της ενάγουσας, εν τούτοις διαπίστωσα ότι η υπεράσπιση όχι μόνο δεν διερεύνησε ή αμφισβήτησε το σχετικό ισχυρισμό της, ούτε και υπέβαλε την πραγματική θέση που ισχυρίστηκε ο ιατρός Περδίος, δηλαδή ότι η ενάγουσα είναι εκείνη που του ανέφερε πως τούτο το σύμπτωμα εμφανίστηκε δυο μήνες μετά το δυστύχημα. Είναι γνωστή βεβαίως η νομική αρχή ότι παράλειψη αντεξέτασης δεν επιτρέπει στην όψιμη θέση που αναδύεται από τη μαρτυρία που έπεται, να καρποφορήσει μεταξύ των ευρημάτων του δικαστηρίου. Αντί άλλης αιτιολόγησης παραθέτω απλώς το σχετικό απόσπασμα από την υπόθεση Frederickou Schools Co Ltd κ.α. v. Acuac Inc.

(2002)1Γ ΑΑΔ 1527. Λέχθηκε εκεί (σελίδα 1540) ότι: «Η αντεξέταση των μαρτύρων είναι σημαντικό όπλο στη διεξαγωγή μιας δίκης. Από τη δικανική σκοπιά - και όχι την ηθική που στόχος είναι βασικά η εύρεση της αλήθειας και η αποκάλυψη του ψεύδους - πρωταρχικό αντικείμενο της είναι η αποδυνάμωση ή εκμηδένιση των δηλώσεων ενός μάρτυρα κατά την κύρια εξέταση, που στηρίζουν ή βοηθούν την υπόθεση του αντιδίκου. Είναι σχετική η ρήση του Lord Hanworth, M.R., την οποία αναφέρει, επιδοκιμάζοντας την, ο Sankey L.C., στην υπόθεση Mechanical and General Inventions Co. Ltd. and Lehwess v. Austin and the Austin Motor Co. [1935] A.C. 346 στη σελ. 359: "Cross-examination is a powerful and valuable weapon for the purpose of testing the veracity of a witness and the accuracy and completeness of his story." Yπάρχουν ωστόσο δύο κανόνες πρακτικής, που έχουν εμπεδωθεί προ πολλού στα δικαστήρια μας, οι οποίοι πρέπει απαρέγκλιτα να τηρούνται. Ο πρώτος είναι ότι ο μάρτυρας πρέπει να αντεξετασθεί επί όλων των ουσιαστικών γεγονότων τα οποία αμφισβητούνται. Διαφορετικά το δικαστήριο θεωρεί - και το εκλαμβάνει - ότι η μαρτυρία του δεν αμφισβητήθηκε. Ο δεύτερος είναι ότι, κατά την αντεξέταση, τίθεται στο μάρτυρα η υπόθεση που θα στηθεί από τον αντίδικο. Τέτοια αντεξέταση είναι προϋπόθεση για να κληθεί μαρτυρία που αντικρούει το μάρτυρα. Σχετική είναι η υπόθεση Adidas v. Jonitexo Ltd.
(1987)1 C.L.R. 383, 384: "Failure to put forward a pertinent aspect of the defence case to witnesses for the plaintiff is not necessarily fatal to its validity, but in the absence of a proper explanation of the omission, the Court may disregard it, because of the denial of a proper opportunity to the plaintiff to controvert it."» Επανερχόμενος στα καθ΄ ημάς είναι αντιληπτό ότι η υπό κρίση θέση του ιατρού Περδίου, δεν έχει περιθώριο επιτυχίας. Δοθέντος ότι ποτέ τέθηκε στην ενάγουσα πως το μούδιασμα άρχισε μετά παρέλευση δυο μηνών από το δυστύχημα και ότι αυτό είναι που η ίδια ανέφερε στον ιατρό Περδίο και περιπλέον, εφόσον η ενάγουσα δεν αμφισβητήθηκε για τη θέση της πως το μούδιασμα παρουσιάστηκε πριν την αξονική τομογραφία, δεν επιτρέπεται άλλη οδός από υιοθέτηση όσων η ενάγουσα ισχυρίστηκε σχετικά και δεν αμφισβητήθηκε και αποκλεισμό του αντίστοιχου μέρους της μαρτυρίας του Περδίου. Ως εκ των πιο πάνω, πρόσθετο εύρημα του δικαστηρίου αποτελεί ότι μετά το δυστύχημα, και συγκεκριμένα από την 28.4.2010 αλλά εν πάση περιπτώσει πριν την 6.5.2010, η ενάγουσα άρχισε να ταλαιπωρείται με πόνο στο δεξί χέρι και μούδιασμα στα δάκτυλα. Κατά τα λοιπά η μαρτυρία της ενάγουσας δεν πρόσθεσε οτιδήποτε στο μαρτυρικό υλικό. Οι υποβολές που της έγιναν, εν προκειμένω ότι τα αποτυπωμένα στα MRI δεν έχουν σχέση με το δυστύχημα, εφόσον αυτό προκάλεσε απλώς μια θλάση και πως τα προβλήματα που είχε στον αυχένα προϋπήρχαν του δυστυχήματος, απαντήθηκαν με παραπομπή στα ιατρικά πιστοποιητικά του θεράποντα ιατρού της, Παπαναστασίου και απλώς ανέφερε ότι πριν το δυστύχημα ήταν καλά και τα συμπτώματα ακολούθησαν τούτο. Αν είναι κάτι που ανέφερε η ενάγουσα και είναι έξω από τα διάφορα πιστοποιητικά που προσκόμισε, είναι πως το πρώτο αποτέλεσμα MRI, τεκμήριο 23, το έθεσε υπόψη του ιατρού Νεοφύτου. Επειδή όμως άμεση αντίδρασή του, πριν καν δει το αποτέλεσμα όπως ανέφερε η ενάγουσα, ήταν ότι έπρεπε να υποβληθεί σε εγχείρηση, θεώρησε τη στάση του επιπόλαιη και αυτός ήταν και ο λόγος που αποφάσισε να ζητήσει δεύτερη γνώμη. Αναφέρεται αυτό γιατί στη συνέχεια η υπεράσπιση υπέβαλε στην ενάγουσα ότι ένεκα όσων ανέφερε, η επίσκεψη στον εν λόγω ιατρό ήταν αχρείαστη, όπως και τα €50 που κατέβαλε. Επί του προκειμένου η ενάγουσα απάντησε καταφατικά. Η απόδειξη του ποσού των €50 που κατέβαλε στον ιατρό Νεοφύτου είναι το τεκμήριο
  1. Πέραν των πιο πάνω ο ιατρός Νεοφύτου χορήγησε στην ενάγουσα και ιατρικό πιστοποιητικό, δηλαδή το τεκμήριο
  2. Ο ιατρός Παπαναστασίου είδε και αναγνώρισε τα διάφορα πιστοποιητικά που εξέδωσε, ως πιο πάνω αναφέρονται. Ακολούθως εξήγησε τα συμπτώματα και την κατάσταση της ενάγουσας όταν την πρωτοείδε, όπως πιο πάνω συνοψίζονται. Εν κατακλείδι εξέφρασε τη γνώμη ότι «ο τραυματισμός της στο ατύχημα ήταν η αιτία που προκλήθηκε η κήλη του δίσκου και στην παρουσία κάποιων εκφυλιστικών αλλοιώσεων». Στον αντίποδα η υπεράσπιση έθεσε ευθέως στον ιατρό Παπαναστασίου ότι ο τραυματισμός που υπέστη η ενάγουσα ήταν θλάση αυχένος, όπως αναφέρεται στο ιατρικό πιστοποιητικό του ιατρού των Α΄ Βοηθειών (τεκμήριο 47) και πως αυτός ο τραυματισμός δεν είναι το ίδιο σοβαρός όπως ο τύπος μαστιγίου, που ο ίδιος ισχυρίστηκε. Με αυτό ο ιατρός διαφώνησε λέγοντας ότι η μια θέση περιγράφει τον τραυματισμό και η άλλη το μηχανισμό. Πρόσθεσε ότι η θλάση μιλά για τους μύες, ενώ επεξήγησε ότι πιθανό είναι τραυματισμός τύπου μαστιγίου να μην προκαλέσει τίποτα. Στην πιο κρίσιμη ερώτηση, δηλαδή πως η κήλη δίσκου προϋπήρχε του δυστυχήματος, διαφώνησε και ανέφερε «εκτός εάν έχετε μαγνητική τομογραφία πριν το ατύχημα που να λέει αυτό». Επικαλέστηκε εν προκειμένω το ιστορικό που έλαβε από την ενάγουσα και βάσει τούτου υπέδειξε ότι τα συμπτώματά της ξεκίνησαν από το ατύχημα. Αποδεδειγμένα υπήρξε κήλη δίσκου, ενεργός όπως ανέφερε, που δημιουργήθηκε πρόσφατα και η οποία χωρίς άλλο τραυματισμό συνέχισε να μεγαλώνει. Υποστήριξη τούτης της θέσης έλαβε ο ιατρός Παπαναστασίου από τα αναφερόμενα στα δυο MRIs και πρωτίστως στο πρώτο, τεκμήριο
  3. Ήταν η θέση του ότι η αναφερόμενη από την ακτινολόγο στένωση, οφείλεται στην προβολή, δηλαδή την κήλη του δίσκου, σε συνδυασμό με την πάχυνση του οπίσθιου επιμήκους συνδέσμου και τα οστεόφυτα. Παρεμβάλλεται αυτό που έχει ήδη προμνησθεί, δηλαδή πως η πλευρά της ενάγουσας δέχεται ότι τα οστεόφυτα προϋπήρχαν του δυστυχήματος. Εν τούτοις ο ιατρός Παπαναστασίου επέμεινε ότι μόνο τα οστεόφυτα υπήρχαν και όχι η κήλη, η οποία προκλήθηκε από το δυστύχημα. Σε υποβολή που του τέθηκε ότι η κήλη δίσκου δεν μπορεί να είναι τραυματική, διαφώνησε και πρόσθεσε ότι ιδιαίτερα σε ένα εκφυλισμένο πεδίο, ένας τραυματισμός μπορεί πολύ εύκολα να προκαλέσει κήλη δίσκου. Αντίθετη, είπε, είναι η περίπτωση σε ένα τελείως υγιή δίσκο, εφόσον οι δυνάμεις που χρειάζονται για να τραυματιστεί, είναι πολύ πιο έντονες. Τέλος, η υπεράσπιση του ζήτησε να σχολιάσει την έκθεση του ιατρού Περδίου (τεκμήριο 48). Επί του προκειμένου ήταν η θέση του ότι η έκθεση Περδίου (τεκμήριο 48) δεν αποδίδει το σύνολο των περιγραφομένων στο MRI (τεκμήριο 23) και συγκεκριμένα την κήλη δίσκου. Ακολούθως παρέπεμψε εκ νέου στο τεκμήριο 23, ώστε να υποδείξει πως η ακτινολόγος επεξηγεί τι εννοεί με τον όρο central disc bulge, δηλαδή, ανέφερε ο ιατρός Παπαναστασίου, συνδυασμό δίσκου, συνδέσμου και οστεοφύτων. Επόμενος μάρτυρας ήταν ο ιατρός Περδίος (ΜΥ1). Η μαρτυρία του ιατρού Περδίου άρχισε με επεξήγηση των συναφών ορολογιών. Ερωτηθείς κατά πόσο στο τεκμήριο 23, δηλαδή το πιστοποιητικό της ακτινολόγου Ζιάκα δια το πρώτο MRI, αναφέρεται κήλη, απάντησε αρνητικά. Άδραξε όμως την ευκαιρία να αναφέρει ότι κήλη, που όπως στη συνέχεια επεξήγησε στα αγγλικά αποδίδεται ως 'herniation', είναι η προβολή ενός πλήρους κύκλου, δηλαδή 360°. Στο τεκμήριο 23 αναφέρεται 'bulging'. Αυτό, σύμφωνα με τον ιατρό Περδίο, συνιστά προβολή του δίσκου άνω των 90°. Το δε 'protrusion' είναι το ίδιο, εν προκειμένω προβολή μικρότερου όμως μεγέθους, δηλαδή κάτω από 90°. Τέλος, το 'extrusion' συνιστά, σύμφωνα με τον ιατρό Περδίο, ολική ρήξη και «ο πυρήνας βγαίνει εντελώς εκτός του μεσοδιαστήματος σαν ελεύθερο τεμάχιο πλέον δισκικού υλικού». Είναι λόγω αυτών των ορισμών, υποστήριξε, που δεν ανέφερε οτιδήποτε για κήλη δίσκου. Περιπλέον, ο ιατρός Περδίος υποστήριξε ότι τα ευρήματα που περιγράφονται στα δύο MRIs, είναι χρόνιας αιτιολογίας. Αιτιολόγησε τούτη τη θέση λέγοντας ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις δεν δημιουργούνται σε μερικές μέρες ή εβδομάδες. Χρειάζεται, ανέφερε, πολύς χρόνος. Πολύ πιο σημαντικό όμως είναι, όπως ανέφερε, ότι μια οξεία προβολή δίσκου φαίνεται στο μαγνητικό τομογράφο, στην Τ2 ακολουθία, με άσπρο σήμα. Διαφέρει, ανέφερε, η εικόνα ενός φρέσκου δίσκου που μετακινείται, έστω και αν είχε προηγηθεί εκφύλιση. Άρα, κατέληξε, εφόσον στη μαγνητική τομογραφία δεν διαπιστώθηκε αυτό το άσπρο σήμα, είναι σαφές ότι η προβολή προϋπήρχε και δεν είναι φρέσκια. Με αυτή την τελευταία απάντηση, δηλαδή την απεικόνιση της μαγνητικής τομογραφίας, ο Περδίος επεξήγησε και το γιατί απορρίπτει τη θέση ο δίσκος να είναι τραυματικής αιτιολογίας. Περαιτέρω, ο ιατρός Περδίος δέχθηκε ότι η χειρουργική επέμβαση που έγινε στην ενάγουσα ήταν αναγκαία λόγω των συμπτωμάτων που παρουσίαζε, εν τούτοις επανέλαβε ότι όποια προβλήματα παρουσίασε δεν οφείλονται στο δυστύχημα αλλά προϋπήρχαν. Τέλος, απορία εξέφρασε ο Περδίος και για μια άλλη θέση του Παπαναστασίου και δη τον ισχυρισμό του τελευταίου πως κατά την επέμβαση ο δίσκος παρουσιάστηκε αρκετά τραυματισμένος. Σύμφωνα με τον Περδίο δεν υφίσταται κάτι τέτοιο. Ένας δίσκος είναι εκφυλισμένος, αλλοιωμένος ή χαλασμένος, όχι όμως τραυματισμένος, εφόσον αυτό εξυπακούει αιμορραγία και ο δίσκος δεν έχει αγγεία για να αιμορραγήσει. Έχει λεχθεί ήδη ότι ο ΜΥ3 είναι ο ιατρός των Α' Βοηθειών που εξέτασε την ενάγουσα. Στην κυρίως εξέταση του απλώς είδε και αναγνώρισε τα διάφορα έγγραφα που συμπλήρωσε, τεκμήρια 1, 4, 8 και 47, και επανέλαβε τη διάγνωσή του, εν προκειμένω θλάση αυχένος. Κατά την αντεξέταση παραδέχθηκε όμως ότι δεν θυμόταν την ενάγουσα και το περιστατικό. Την όποια γνώση είχε την αντλούσε από τα έγγραφα που τέθηκαν υπόψη του. Η αντεξέταση του επικεντρώθηκε στο κατά πόσο η ενάγουσα είχε νευρολογικά συμπτώματα όταν έτυχε εξέτασης από τον ίδιο. Επί του προκειμένου ο ΜΥ3 ισχυρίστηκε ότι δεν είχε νευρολογικά συμπτώματα καθ' ότι αν είχε θα κατέγραφε το στοιχείο αυτό στο πιστοποιητικό που εξέδωσε, δηλαδή το τεκμήριο
  4. Ίδια παρέμεινε η θέση του και μετά που του παρουσιάστηκε το τεκμήριο 25, δηλαδή το παραπεμπτικό ημερομηνίας 28.4.2010, δια εξέταση από νευροχειρούργο, όπου αναγράφεται «αιμωδίες κατανομής κερκιδικού» και το τεκμήριο 5 στο οποίο γίνεται αναφορά σε ύπαρξη νευρολογικών συμπτωμάτων. Τέλος, όταν λέχθηκε στο μάρτυρα ότι η ενάγουσα έχασε τις αισθήσεις της λόγω του δυστυχήματος, απάντησε ότι δεν του ειπώθηκε κάτι τέτοιο. Πρόσθεσε δε ότι αν του αναφερόταν θα της γινόταν και επείγον αξονική κρανίου και αυχένος και εργαστηριακός αιματολογικός έλεγχος. Η Δήμητρια Ζιάκα (ΜΥ4) είναι η ακτινολόγος που διενήργησε τις δύο αξονικές τομογραφίες και κατέληξε σε αποτελέσματα. Οι δύο εκθέσεις της είναι τα τεκμήρια 23 και
  5. Όπως έχει ήδη λεχθεί η πρώτη εξέταση διενεργήθηκε την 6.5.2010 και η άλλη την 23.3.
  6. Δεν είναι αναγκαίο να παρατεθεί τώρα και δη σε έκταση η μαρτυρία της ΜΥ4, εφόσον στο στάδιο αξιολόγησης απασχολεί ιδιαιτέρως. Αρμόζει όμως να ειπωθεί ότι σύμφωνα με τη μάρτυρα η δεύτερη εξέταση απέδειξε ήπια επιδείνωση της προβολής του δίσκου, ενώ η πρώτη εξέταση φανέρωσε συνδυασμό στοιχείων, ήτοι προβολή δίσκου, πάχυνση του οπίσθιου επιμήκους συνδέσμου και οστεόφυτα. Η ΜΥ4 αιτιολόγησε τα εν λόγω συμπεράσματά της με αναφορά στο σώμα της απεικόνισης στις διάφορες ακολουθίες, δηλαδή άσπρο και μαύρο. Τέλος, πρόσθεσε ότι η αξονική τομογραφία κατέδειξε και ευθειασμό της αυχενικής μοίρας, στοιχείο που υποδηλώνει μυικό σπασμό. Περιττό να υποδειχθεί ότι όλοι οι μάρτυρες, πλην της ενάγουσας, είναι ιατροί και κατ' επέκταση παραγματογνώμονες. Ως εκ τούτου αρμόζει να ειπωθεί ότι η εκτίμηση επιστημονικής μαρτυρίας δεν διαφέρει από εκείνη των υπολοίπων μαρτύρων. Απλώς ατονεί η σημασία της συμπεριφοράς τέτοιου μάρτυρα στο εδώλιο, εφόσον κυρίαρχο μέλημα είναι η εκτίμηση της γνώμης και δη η ορθότητα τούτης και όχι η εν γένει συμπεριφορά του μάρτυρα (βλ. Star Fiberglass Ltd v. Elnedo Trading Ltd
(1992)1B Α.Α.Δ 875, 880). Με γνώμονα τα πιο πάνω και χωρίς να παραγνωρίζω ότι τουλάχιστον οι ιατροί Παπαναστασίου, Ζιάκα και Νικολάου έχουν και προσωπική εμπλοκή στην υπόθεση, δηλαδή εκτός από εμπειρογνώμονες είναι και μάρτυρες γεγονότων, σημειώνω ότι παρακολούθησα το σύνολο των μαρτύρων κατά τη διάρκεια της ζωντανής ατμόσφαιρας της διαδικασίας και αποτίμησα τη συνολική τους παρουσία κατά την εξιστόρηση των γεγονότων με κριτήριο τα εγγενή της μαρτυρίας τους χαρακτηριστικά (πηγή γνώσεων, ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος, ακεραιτότητα και προκατάληψη, ανιδιοτέλεια, αληθοφάνεια βλ. Phipson on Evidence, 16th edition, σελ. 333). Σημειώνω περαιτέρω ότι η αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός εκάστου των μαρτύρων δεν περιορίστηκε σε ατομική κρίση του καθενός ξεχωριστά αλλά επεκτάθηκε και στα συμπεράσματα που προκύπτουν από συσχετισμό, αντιπαραβολή και διερεύνηση της αντικειμενικής υπόστασης των εκατέρωθεν θέσεων (βλ. Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρας
(1992)1 Α.Α.Δ. 1056). Τέλος, είχα πάντα κατά νου ότι η αποτίμηση της αξιοπιστίας μάρτυρα είναι έργο διακριτό και εντελώς αποσυναρτημένο από οποιοδήποτε βάρος απόδειξης (βλ. Αγαθοκλέους κ.α. ν. Αστυνομίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 316 και Αθανασίου κ.α. ν. Κουνούνη
(1997)1 Α.Α.Δ. 614). Προς αποφυγή άσκοπων αναζητήσεων και παρεπόμενων σχολιασμών, κρίνω σκόπιμο να αναφέρω ότι η πάρα πάνω σύνοψη του μαρτυρικού υλικού φανερώνει ότι ένα είναι το ερώτημα που το δικαστήριο καλείται να απαντήσει. Τούτο είναι το κατά πόσο το ιατρικό πρόβλημα της ενάγουσας προϋπήρχε του δυστυχήματος ή προκλήθηκε από αυτό. Και λέγω προκλήθηκε γιατί αυτή είναι η θέση της πλευράς της ενάγουσας, δηλαδή ότι ο τραυματισμός είναι η αιτία εμφανίσεως του δίσκου. Συμπληρώνεται όμως με το ότι η ενάγουσα δέχεται πως προ του δυστυχήματος είχε οστεόφυτα και εκφυλιστικές αλλοιώσεις. Σύμφωνα με τον Παπαναστασίου, αυτή η προϋπάρχουσα κατάσταση διευκόλυνε τον τραυματισμό του δίσκου, καθ' ότι κατέστησε τούτον δυνατό με μικρότερη ένταση απ' εκείνη που χρειάζεται δια τραυματισμό ενός υγιούς δίσκου. Κατ' επέκταση σε αυτό το ερώτημα είναι που επικεντρώνεται η αξιολόγηση και όχι σε όσα παρεμφερώς ερωτήθηκαν οι μάρτυρες. Και για να καταστώ σαφής, δεν απασχολεί το πώς προκαλούνται οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις και αν η χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή από την ενάγουσα είναι η αιτία, όπως ερωτήθηκε ο Παπαναστασίου. Γεγονός παραμένει ότι πριν το δυστύχημα η ενάγουσα είχε εκφυλιστικές αλλοιώσεις. Κατά τον ίδιο τρόπο δεν απασχολεί ο ακριβής ορισμός του ιατρικού προβλήματος της ενάγουσας, ζήτημα που απασχόλησε μεγάλο μέρος της αντεξέτασης του Περδίου. Για σκοπούς της διαδικασίας δεν έχει σημασία ο ακριβής ορισμός των εννοιών bulging, protrusion, herniation και extrusion. Αυτό γιατί όλοι συμφωνούν ότι η χειρουργική επέμβαση ήταν αναγκαία. Συνεπώς η εξακρίβωση των ορισμών δεν προσλαμβάνει πρωταγωνιστικό ρόλο στην απάντηση του κρίσιμου ερωτήματος και ως εκ τούτου δεν επιδρά, κατά τρόπο καθοριστικό, στην αξιολόγηση των μαρτύρων. Και σε πραγματικό όμως επίπεδο αχρείαστη φαίνεται να είναι η επεξήγηση και ταύτιση των εν λόγω εννοιών με συγκεκριμένη ερμηνεία και περιπτωσιολογία, δοθέντος ότι στην αντεξέταση ο ιατρός Περδίος δέχθηκε τα αναφερόμενα στο έγγραφο Χ - επιστημονικό άρθρο - που του υπέδειξε ο κος Βραχίμης. Πολύ δε περισσότερο εφόσον σε δύο περιπτώσεις υπεβλήθη στον ιατρό Περδίο ότι δεν υπάρχει «συγκεκριμένος τρόπος που όλοι οι ιατροί χρησιμοποιούν όλους αυτούς τους όρους» και απάντησε «Έχετε δίκαιο σε αυτό». Εκ των πιο πάνω καθίσταται σαφές πως οι εν λόγω ορισμοί δεν εξυπηρετούν την υπόθεση και ιδιαίτερα δεν καθορίζουν την τύχη τούτης. Βεβαίως με το βλέμμα στραμμένο στην αξιολόγηση, δεν διαλανθάνει την προσοχή μου ότι ο Περδίος διαφοροποίησε την αρχική του θέση, δηλαδή ενώ στην κυρίως εξέταση κριτίκαρε τον Παπαναστασίου, λέγοντας ότι το MRI, τεκμήριο 23, δεν ομιλεί για κήλη, εξ ού και ο ίδιος δεν κατέγραψε κάτι τέτοιο, στη συνέχεια δέχθηκε πως οι ορισμοί χρησιμοποιούνται κατά το δοκούν. Αυτή η διαφοροποίηση, σε επουσιώδες όμως ζήτημα, καταγράφεται. Πέραν των πιο πάνω, δεν μπορεί να μην υποδειχθεί και το εξής. Ο Περδίος ανάλωσε χρόνο ώστε να εξηγήσει πως η έννοια του bulging σημαίνει προβολή του δίσκου πάνω από 90°, ενώ η κήλη είναι ολοκληρωμένος κύκλος, δηλαδή 360°. Γι' αυτό μάλιστα δεν συμφώνησε με τον Παπαναστασίου που στο τεκμήριο 22 επικαλέστηκε κήλη. Εν πρώτοις, παρατηρώ ότι ο Παπαναστασίου δεν ερωτήθηκε δια αυτό ακριβώς το θέμα, δηλαδή ποιος ο ορισμός που ο ίδιος αποδίδει στην κήλη και γιατί χρησιμοποίησε αυτό τον όρο, ώστε να τοποθετηθεί επί του προκειμένου και να δοθεί ευχέρεια αντιπαραβολής της απαντήσεως του με αυτή του Περδίου. Εν πάση όμως περιπτώσει, δεν είναι αυτό το μείζων. Σε αυτό το πλαίσιο η προσοχή μου εστιάζεται σε αυτό τούτο το πιστοποιητικό του ιατρού Περδίου, δηλαδή το τεκμήριο
  1. Απλή και μόνο ανάγνωση τούτου φανερώνει ότι εκεί δεν αναφέρεται καν αυτή η προβολή δίσκου. Υπενθυμίζω ότι σύμφωνα με τον Πέρδιο η αναφορά bulging, που αναφέρεται στο τεκμήριο 23, δεν ερμηνεύεται ως κήλη αλλά ως προβολή. Εν τούτοις το πιστοποιητικό του δεν αναφέρει ούτε τούτο, δηλαδή προβολή. Ευλόγως λοιπόν τίθεται το ερώτημα· έστω ότι λανθασμένα ο Παπαναστασίου κατηγοριοποίησε την κατάσταση της ενάγουσας ως κήλη αντί ως προβολή, γιατί ο Πέρδιος δεν ανέφερε αυτή τουλάχιστον την προβολή; Είναι και αυτό ένα πρόσθετο στοιχείο που δεν μπορεί να μην αποτιμηθεί κατά την αξιολόγηση του Περδίου. Εν κατακλείδι, μεγάλο μέρος της επιχειρηματολογίας του ιατρου Περδίου φαίνεται να είναι κτισμένο σε ανύπαρκτο πραγματικό υπόβαθρο. Για του λόγου το ασφαλές δεν έχω παρά να παραθέσω αυτούσιο σχετικό απόσπασμα από τα πρακτικά της διαδικασίας. Εν προκειμένω ο κος Βραχίμης υπέβαλε στον ιατρό ότι η ενάγουσα ευθύς μετά το δυστύχημα παρουσίασε νευρολογικά συμπτώματα, πράγμα που ο ιατρός Περδίος αρνήθηκε. Το πρακτικό της διαδικασίας αναφέρει τα ακόλουθα: «Ε. Εντάξει. Ο ιατρός ο Κρουσιόφσκι την παρέπεμψε σε νευροχειρουργό που είναι της ειδικότητας της λόγω εμφάνισης, λόγω ύπαρξης νευρολογικών συμπτωμάτων. Α. Αυτό δεν το γνωρίζω, ούτε που μου λέχθηκε, απλώς γνωρίζω ότι στάλθηκε για μαγνητική τομογραφία από τον ίδιο και όχι από τον νευροχειρουργό. Ε. Το πρόβλημα είναι ότι όλο τούτο ανατρέπει όλο το υπόβαθρο της έκθεσης σας ιατρέ. Α. Καθόλου. Δεν βλέπω έτσι πράγμα. Ε. Η δική σας η μαρτυρία στηρίζεται στο ότι δεν υπήρξαν νευρολογικά συμπτώματα μετά το ατύχημα, αυτά παρουσιάζονται δυο μήνες μετά. Α. Σωστά. Ε. Ωραία. Και αυτό δεν ευσταθεί. Α. Είναι η δική σας άποψη.» Παρεμβάλλεται αυτό που έχει ήδη υποδειχθεί, δηλαδή ότι η ενάγουσα δεν αμφισβητήθηκε για τη θέση της πως αμέσως μετά το δυστύχημα άρχισε να νιώθει πόνο και μούδιασμα στο χέρι, σύμπτωμα που όλοι δέχονται ότι οφείλεται σε νευρολογικά αίτια. Δεν θα επαναλάβω ότι έχει ήδη αναφερθεί, εν τούτοις σημειώνω ότι αποτελεί εύρημα του δικαστηρίου πως από την πρώτη στιγμή η ενάγουσα είχε νευρολογικά συμπτώματα, γεγονός που καταρρίπτει, σε πραγματικό μάλιστα επίπεδο, μέρος από τα συμπεράσματα της θέσης του Περδίου. Πέραν των πιο πάνω, δηλαδή της παράλειψης της υπεράσπισης να αμφισβητήσει την ενάγουσα σε σχέση με το χρόνο εμφανίσεως των νευρολογικών συμπτωμάτων και περιπλέον, να θέσει τη δική της θέση, δηλαδή όσα αναφέρθηκαν από τον ιατρό Περδίο, η θέση του τελευταίου απορρίπτεται και για λόγους πραγματικούς. Το τεκμήριο 5, το οποίο είναι παραπεμπτικό του ιατρού Κρουσιόφσκι για εξέταση από νευροχειρουργό, είναι ημερομηνίας 28.4.
  2. Η σημασία τούτου δεν είναι μόνο πως η ενάγουσα παραπέμθηκε σε νευροχειρουργό, δηλαδή ότι τέτοια εξέταση κρίθηκε σκόπιμη, αλλά ότι στο εν λόγω παραπεμπτικό ο ιατρός Κρουσιόφσκι σημείωσε ότι η ενάγουσα παρουσίαζε συμπτώματα αυχεναλγίας με νευρολογικά σημεία. Ναι μεν ο ιατρός Κρουσιόφσκι δεν κλήθηκε στο δικαστήριο να εξηγήσει τίνι τρόπω κατέληξε σε τούτο το εύρημα, ή αν απλώς κατέγραψε τις αιτιάσεις της ενάγουσας, δεν είναι όμως αυτή η ουσία της σχετικής αναφοράς. Η ουσία του παραπεμπτικού είναι ότι όπως και να έχουν τα πράγματα, το ελάχιστον που δικαιούται κανείς να υποθέσει είναι ότι από 28.4.2010 η ενάγουσα παραπονείτο για αυχεναλγία και σύνοδα νευρολογικά συμπτώματα. Παρεμβάλλεται εδώ ότι ανάλογη είναι και η θέση το ιατρού Παπαναστασίου, σε αυτή όμως την περίπτωση με χρονικό σημείο αναφοράς την 9.6.2010, δηλαδή την πρώτη φορά που την εξέτασε, εν πάση όμως περιπτώσει ενάμιση μήνα μετά το δυστύχημα. Και σε αυτή την εξέταση η ενάγουσα αιτιάτο αυχεναλγία και πόνο με μούδιασμα στο χέρι, όπως ανέφερε ο Παπαναστασίου και δεν αμφισβητήθηκε. Ως εκ των πιο πάνω, διερωτάται κανείς, ποιος λόγος υπήρχε και τι εξυπηρετούσε την ενάγουσα να δηλώσει στον ιατρό Περδίο ότι τα νευρολογικά συμπτώματα εμφανίστηκαν δύο μήνες μετά το δυστύχημα, δηλαδή κάτι διαφορετικό από εκείνο που δήλωσε σε όσους την εξέτασαν προηγουμένως. Το σύνολο των πιο πάνω φανερώνει ότι η συναφής ταλαιπωρία της ενάγουσας άρχισε αμέσως μετά το δυστύχημα, εξ ού και παραπέμφθηκε σε νευροχειρούργο, καθώς και σε αξονικό τομογράφο. Βάσει όλων των ανωτέρων είναι ηλίου φαεινότερον ότι επ' αυτού του σημείου η μαρτυρία του ιατρού Περδίου δεν αποδίδει ορθά τα πραγματικά γεγονότα και απάδει των διαπιστώσεων του δικαστηρίου. Όπως έχει υποδειχθεί στην υπόθεση Νικολάου v. Σταύρου
(1992)1 Α.Α.Δ. 746, 750: «Έτσι, όπως τονίστηκε στην υπόθεση Constantinides (Akinita) Ltd v. Mavrogenis (ανωτέρω), η μαρτυρία του πραγματογνώμονα εισάγεται υπό την αίρεση της απόδειξης του πραγματικού της υπόβαθρου με τον τρόπο που αποδεικνύεται κάθε άλλο γεγονός. Ακολουθεί πως η αποτυχία απόδειξης αυτού του υπόβαθρου με αποδεκτή μαρτυρία, θα αφήσει τη γνώμη του πραγματογνώμονα μετέωρη και χωρίς αξία.». Ως εκ τούτου στην έκταση που η μαρτυρία του ιατρού Περδίου εδράζεται στον ισχυρισμό ότι η ενάγουσα βίωσε νευρολογικά συμπτώματα δύο μήνες μετά το δυστύχημα, είναι αντίθετη των ευρημάτων του δικαστηρίου και μετέωρη πραγματικού υποβάθρου και κατ' επέκταση είναι ανίσχυρη να συμπεριληφθεί στις διαπιστώσεις του δικαστηρίου ή να αποτελέσει βάση ευρήματος. Παρά τα όσα πιο πάνω αναφέρονται, δεν σημαίνει ότι η μαρτυρία του ιατρού Περδίου είναι αναξιόπιστη ή έστω λανθασμένη. Όπως έχει ήδη υποδειχθεί το κρίσιμο ερώτημα εστιάζεται στην προϋπάρχουσα κατάσταση της ενάγουσας και συγκεκριμένα κατά πόσο το πρόβλημα του δίσκου, όπως και αν αυτό περιγράφεται· προβολή ή κήλη, προϋπήρχε ή προκλήθηκε από το δυστύχημα. Σε αυτό λοιπόν το ερώτημα απαντούν τρεις μάρτυρες και αυτοί είναι· ο Παπαναστασίου, ο Περδίος και η Ζιάκα. Η μαρτυρία τούτων εξετάζεται πιο κάτω. Σε αυτό το στάδιο σημειώνονται τα ακόλουθα. Επί του καίριου ερωτήματος η μαρτυρία της ενάγουσας δεν εξυπηρετεί, δοθέντος ότι το ζήτημα είναι κατά βάση επιστημονικό. Κατά τα λοιπά σε πραγματικό επίπεδο η μαρτυρία της ενάγουσας ουδόλως αμφισβητήθηκε και έτσι ενσωματώθηκε στις διαπιστώσεις του δικαστηρίου. Με αυτό κατά νου, αλλά και τη σταθερότητα και τον αυθορμητισμό των απαντήσεων που έδωσε, κυρίως κατά την αντεξέταση, κρίνω ότι η ενάγουσα ήταν μάρτυρας της αλήθειας. Μάρτυρας της αλήθειας ήταν και ο ιατρός Νικολάου. Χαρακτηριστικό είναι ότι δεν έκρυψε το γεγονός ότι δεν θυμάται το περιστατικό της ενάγουσας, αλλά πολύ περισσότερο ότι θα αντιμετωπιζόταν αλλιώς, δηλαδή θα της γινόταν επείγον αξονική τομογραφία κρανίου και αυχένα και αιματολογικός εργαστηριακός έλεγχος, αν έλεγε ότι από το δυστύχημα έχασε τις αισθήσεις της. Αυτή η αποκάλυψη του ιατρού (ΜΥ3), αναδεικνύει ότι ήταν έτοιμος, αν διαψευδόταν από τα πραγματικά γεγονότα, να αναλάβει τις τυχόν ευθύνες του. Δηλαδή το γεγονός ότι απεκάλυψε και δεν απέκρυψε τη διαφορετική αντιμετώπιση, αναδεικνύει τη φιλαλήθεια του. Επιπλέον φανερώνει ότι ο ΜΥ3 ήταν μάρτυρας της αλήθειας και γνήσιος πραγματογνώμονας, εφόσον δεν επιχείρησε να κρυφθεί πίσω από περίπλοκα ιατρικά ζητήματα και αποκάλυψε και αντίθετες επιστημονικές προσεγγίσεις. Επί του ζητήματος όμως που αντεξετάστηκε, δηλαδή κατά πόσο η ενάγουσα έχασε τις αισθήσεις της, παρατηρώ ότι δεν του υποβλήθηκε πως κατά τον κρίσιμο χρόνο, δηλαδή όταν ο ίδιος εξέταζε την ενάγουσα, του ειπώθηκε κάτι τέτοιο. Γνήσια ήταν η έκπληξη του και ενδεικτική η απάντηση του «Θα έπρεπε να μου το έχει ..» που συνοδεύτηκε αμέσως με ερώτηση από μέρους του, κατά πόσο η ενάγουσα μετέβη στο νοσοκομείο με ασθενοφόρο. Το πρακτικό της διαδικασίας αποκαλύπτει ότι δεν υποβλήθηκε στον ΜΥ3 πως του λέχθηκε κάτι τέτοιο, ενώ ο ίδιος κατ' επανάληψη ανέφερε ότι δεν γνώριζε αυτό το γεγονός. Συνεπώς επί του προκειμένου δέχομαι τη θέση του ΜΥ3 ότι ποτέ του λέχθηκε πως η ενάγουσα έχασε τις αισθήσεις της, παρ' ότι αυτή ήταν η τύχη της ενάγουσας μετά το δυστύχημα. Τώρα, επί του άλλου ζητήματος της μαρτυρίας του ΜΥ3, δηλαδή ποια σωματική βλάβη υπέστη η ενάγουσα συνεπεία του δυστυχήματος, αυτό το πραγματεύομαι πιο κάτω σε συσχετισμό με τη θέση των τριών άλλων ιατρών. Τη μαρτυρία των υπολοίπων ιατρών πραγματεύομαι πιο κάτω. Εν τούτοις παρατηρώ ότι η γενική εικόνα που άφησαν στο δικαστήριο, πλην όσων έχουν ήδη επισημανθεί σε σχέση με τη μαρτυρία του ιατρού Περδίου, είναι θετική. Δεν διεγνώσθη πρόθεση παραποίησης των γεγονότων ή στρέβλωσης των επιστημονικών θέσεων, αλλά γνήσια παράθεση επιστημονικής άποψης. Προς αποφυγή παρερμηνείας ρητά αναφέρω ότι ανάλογη είναι η άποψη που απεκόμισα και για τον ιατρό Περδίο. Οι πιο πάνω παρατηρήσεις δεν αποκαλύπτουν πρόθεση ψεύδους ή παραποίησης των γεγονότων, αλλά μια άλλη προσέγγιση. Κατά τα λοιπά, ο Περδίος ευθέως δέχθηκε ότι οι διάφοροι όροι χρησιμοποιούνται κατά το δοκούν και ότι η άποψη του εδράστηκε στο πραγματικό, σύμφωνα με τον ίδιο, γεγονός, ότι τα νευρολογικά συμπτώματα εμφανίστηκαν στην ενάγουσα δυο μήνες μετά το δυστύχημα. Βεβαίως αν και είμαι της γνώμης πως ουδείς εκ των ιατρών είχε πρόθεση να ψευσθεί ή να παραπλανήσει το δικαστήριο εξυπηρετώντας με αυτό τον τρόπο την πλευρά που τον κάλεσε, δεν σημαίνει ότι η θέση που έκαστος προώθησε είναι ορθή. Άλλωστε χαρακτηριστικό είναι ότι η άποψη των εν λόγω ιατρών, δεν συμπίπτει σε σχέση με το κρίσιμο ερώτημα. Ας δούμε λοιπόν τι αποκαλύπτεται από αντιπαραβολή και παράλληλη εξέταση των διαφόρων θέσεων. Σημείο αναφοράς δια απάντηση του καίριου ερωτήματος - κατά πόσο το πρόβλημα της ενάγουσας προέκυψε από το δυστύχημα ή προϋπήρχε τούτου - φαίνεται να είναι τα αποτελέσματα του αξονικού τομογράφου, τουλάχιστον το πρώτο, δηλαδή το τεκμήριο
  1. Η σημασία της αξονικής τομογραφίας διαπιστώνεται και ως θέμα κοινής λογικής, καθ' ότι τόσο ο Παπαναστασίου όσο και ο Περδίος την επικαλούνται, αλλά επειδή και ο Κρουσιόφσκι την αιτήθηκε σε γρήγορο, χρονικά στάδιο, δηλαδή από την 28.4.2010 (βλ. τεκμήριο 25), ενώ και ο Παπαναστασίου έπραξε το ίδιο μετά από ένα χρόνο παρακολούθησης της ενάγουσας, πράγμα που αναδεικνύει ότι και όλοι τη θεωρούν σημαντική. Επίσης στην υποβολή της υπεράσπισης ότι το πρόβλημα της ενάγουσας προϋπήρχε, ο Παπαναστασίου απάντησε «εκτός αν έχετε μαγνητική τομογραφία πριν το ατύχημα που να λέει αυτό», απάντηση που επίσης αναδεικνύει τη σημασία και το ρόλο του MRI στην όλη διάγνωση. Η μαρτυρία φανερώνει ότι το θέμα εντοπίζεται στο πως ο κάθε ιατρός ερμηνεύει το τεκμήριο
  2. Σε ερώτηση που τέθηκε στον Παπαναστασίου από τον κο Ιωαννίδη, ότι η στένωση που εκεί αναφέρεται - δηλαδή στο τεκμήριο 23 - δεν μπορεί να είναι τραυματική, απάντησε ότι: «Α. Διαφωνώ. Γιατί, να εξηγήσω, γι' αυτό είπα να δούμε την περιγραφή. Η πρώτη παράγραφος λέει ότι υπάρχει αυτό το οποίο περιγράφει η ακτινολόγος σαν οπίσθια κεντρική δισκική μπάρα. Είναι συνδυασμός κήλης δίσκου, προβολής του δίσκου, πάχυνση του οπίσθιου επιμήκους συνδέσμου και οστεόφυτων. Είναι και τα 3 μαζί που προκαλούν την στένωση.» Όταν στη συνέχεια του υποδείχθηκε και το πιστοποιητικό του ιατρού Περδίου (τεκμήριο 48), ώστε να το σχολιάσει, διαφώνησε με το περιεχόμενο του και ιδιαίτερα με το σημείο που αναλύει το τεκμήριο
  3. Ανέφερε εν προκειμένω: «Α. Δεύτερο, σας έχω ήδη αναλύσει ότι εις την περιγραφή και την μετάφραση που εκάμαμε της έκθεσης της ακτινολόγου για τη μαγνητική τομογραφία στις 6.5.10, ότι η πίεση και η στένωση προέρχεται από ένα συνδυασμό οστεόφυτων, πάχυνσης του συνδέσμου και κήλης προβολής του δίσκου.» Και αμέσως μετά, όταν του υποβλήθηκε ότι όλα αυτά προϋπήρχαν, απάντησε ότι: «Α. Επαναλαμβάνω για πολλοστή φορά, οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις προϋπήρχαν αλλά δεν ήταν μόνες τους. Συνεπώς, εάν μιλούμε για τη στένωση των μεσοσπονδύλιων τρημάτων, δηλαδή το τι προκαλεί την στένωση, το τι προκαλεί και έρχεται σε επαφή με τον νωτιαίο μυελό, είναι ο συνδυασμός. Παραπέμπω πάλι στην πρώτη παράγραφο της ακτινολογικής έκθεσης 6.5.
  4. Ξεκάθαρα μέσα στην παρένθεση αναλύει το τι εννοεί με τον όρο central disc bulge. Συνδυασμός δίσκου, συνδέσμου και οστεόφυτων. Αυτά είναι ο συνδυασμός ο οποίος προκαλεί την στένωση. Άρα το να λέμε ότι η στένωση προϋπήρχε γιατί προϋπήρχαν 2 από τα 3, είναι άτοπο.» Από την άλλη η θέση του ιατρού Περδίου, πάντα σε σχέση με το ίδιο ζήτημα, συνοψίζεται σε αυτό που ανέφερε στην κυρίως εξέταση του, δηλαδή πως: «Α. Εννοώ ότι όλα αυτά είναι εκφυλιστικά ευρήματα τα οποία δεν μπορούν να συμβούν σε μερικές εβδομάδες ή σε μερικές μέρες, χρειάζεται χρόνος, πολύς χρόνος για να εμφανιστούν αυτά τα ευρήματα και πολύ πιο σημαντικό είναι μια οξεία προβολή δίσκου η οποία φαινόταν και στην πρώτη μαγνητική τομογραφία, η οποία ήταν δύο εβδομάδες περίπου μετά τον τραυματισμό, στην οξεία φάση, δηλαδή θα φαινόταν στο μαγνητικό τομογράφο στην Τ.2 ακολουθία, με άσπρο σήμα, δηλαδή διαφορετική εικόνα, ένας φρέσκος δίσκος δηλαδή που μετακινείται και ο λόγος είναι έστω και εάν είναι εκφυλισμένος ο δίσκος, γενικά όταν βρίσκεται μεταξύ των 2 σπονδύλων που δεν μετακινείται και είναι μαύρος στην απεικόνιση, όταν φύγει ένα μέρος εκτός του μεσοδιαστήματος όπου υπάρχει πίεση μεταξύ των σπονδύλων, όταν φύγει από εκεί και προβάλει μέσα στον σπονδυλικό σωλήνα το μέρος εκείνου του δίσκου το οποίο φεύγει και προβάλλει, μπαίνει σε ένα χώρο σε ένα περιβάλλον χαμηλής πίεσης διότι εκεί δεν υπάρχει πίεση, η πίεση είναι μεταξύ των σπονδύλων και κρατά τους σπονδύλους μεταξύ τους, όταν προβάλλει προς τα έξω, μπαίνει εντός του σπονδυλικού σωλήνος που είναι νερό εκεί, υγρό, και λόγω της διαφορετικής ώσμωσης απορροφά νερό ο δίσκος και το νερό φαίνεται άσπρο μέσα στη μαγνητική τομογραφία στην Τ.2 ακολουθία. Άρα επειδή στη μαγνητική τομογραφία, που έγινε δύο εβδομάδες αργότερα, δεν υπάρχει αυτό το σήμα, το άσπρο στη μαγνητική τομογραφία, στον προβάλλοντα δεσμό είναι επόμενο και είναι σαφές ότι προϋπήρχε αυτή η προβολή και δεν είναι φρέσκια, με αυτήν την έννοια λέω ότι είναι εκφυλιστικής αιτιολογίας και είναι χρόνια.» Ανάλογα επανέλαβε και κατά την αντεξέταση που έτυχε. Τα πιο πάνω αποκαλύπτουν του λόγου το ασφαλές, δηλαδή πως η ουσία του πράγματος έγκειται στο πώς έκαστος ερμηνεύει το τεκμήριο
  5. Περί τούτου κρίσιμη είναι η μαρτυρία της ακτινολόγου Ζιάκα, δηλαδή της ΜΥ
  6. Ας σημειωθεί εκ των προτέρων ότι η μάρτυρας δεν αμφισβητήθηκε δια τα πραγματικά ευρήματα και τις επιστημονικές της θέσεις. Όπως θα φανεί πιο κάτω, στο σύνολο της αντεξέτασης έκδηλη είναι η καθολική αποδοχή των θέσεων της μάρτυρος. Εν τούτοις διεξήλθα τη μαρτυρία της με περισσή προσοχή, με γνώμονα πάντα το πόσο καθοριστικής σημασίας είναι. Περιττό να τονιστεί ότι η σημασία της έγκειται στο ότι η μάρτυρας δεν περιορίστηκε μόνο σε ιατρική εκτίμηση της κατάστασης του αυχένος. Είδε ιδίοις όμμασι τις απεικονίσεις του αξονικού τομογράφου και η πραγματογνωμοσύνη της εδώ ακριβώς είναι που έγκειται, δηλαδή ότι έχει τη γνώση και ικανότητα να αποκωδικοποιήσει τις εικόνες που λαμβάνονται από τον αξονικό τομογράφο. Η όλη διαδικασία, είτε αυτή συνίσταται στη μη αμφισβήτηση των συμπερασμάτων της μάρτυρος, είτε στις επεξηγήσεις που έδωσε στο δικαστήριο, δεν μου αφήνουν αμφιβολίες για την ορθότητα των διαπιστώσεων της, διαπιστώσεις που ερμηνεύουν οι άλλοι δύο ιατροί, δηλαδή ο Παπαναστασίου και ο Περδίος. Ας δούμε λοιπόν τι είναι αυτό που υποστήριξε η ιατρός Ζιάκα (ΜΥ4). Στην κυρίως εξέταση η ιατρός Ζιάκα ερωτήθηκε για τις ακολουθίες Τ.1, Τ.2 και Stir, που αναφέρει στην έκθεση της, τεκμήρια 23 και
  7. Επί του προκειμένου απάντησε ότι: «Α. Είναι ακολουθίες της μαγνητικής τομογραφίας, δηλαδή η Τ1 ακολουθία, είναι μια μέθοδος που χρησιμοποιείται για να αναπτύξουμε τους ιστούς, πώς να σας το εξηγήσω απλά, είναι οι φωτογραφίες του ίδιου ανατομικού, της ίδιας ανατομικής περιοχής, με διαφορετικό τρόπο. Η μια ακολουθία η Τ2 και Stir μας δείχνουν για παράδειγμα τα υγρά στοιχεία με υψηλό σήμα, άσπρα δηλαδή, και η Τ1 ακολουθία, δείχνει το χαμηλό σήμα, δηλαδή μαύρα. Στην εικόνα έχουμε δηλαδή διαβαθμίσεις του άσπρου και του μαύρου στις ακολουθίες αυτές ανάλογα με το είδος της ακολουθίας.» Μάλιστα αυτή η επεξήγηση δεν έτυχε αμφισβήτησης από την πλευρά της ενάγουσας. Ακολούθως συνέπλευσε με την ανάλυση του ιατρού Παπαναστασίου, δηλαδή πως ο δισκοστεοφυτικός σχηματισμός - έτσι μετάφρασε η μάρτυρας το disc bar που η ίδια αναφέρει στο τεκμήριο 23 - οφείλεται στο συνδυασμό των τριών που αναφέρονται στην παρένθεση, δηλαδή της προβολής του δίσκου της πάχυνσης του οπίσθιου επιμήκους συνδέσμου και των οστεοφύτων, όπως ακριβώς ανέφερε και ο Παπαναστασίου. Εν τούτοις στη συνέχεια ανέφερε ότι τα ευρήματα αυτά δεν γίνονται από τη μια μέρα στην άλλη και χρειάζονται χρόνο. Αμέσως μετά κατέστησε σαφή τη θέση της. Η ακόλουθη στιχομυθία είναι ενδεικτική: «Ε. Και πώς το κρίνετε αυτό; Α. Εξ' ορισμού επειδή το περιγράφω, υπάρχει πάχυνση του οπίσθιου επιμήκους συνδέσμου και μικρά οστεόφυτα, τα οποία συνήθως είναι αποτέλεσμα μια προβολής του δίσκου που υπάρχει κάποιο διάστημα και ο οργανισμός προσπαθεί να ανταπεξέλθει σ' αυτό, να αμυνθεί δηλαδή. Εάν ήταν οξύς ο δίσκος εάν συνέβαινε ήταν φρέσκος, αυτό που λέμε φρέσκος θα είχε άλλη απεικόνιση, θα ήταν διαφορετική η απεικόνιση του. Ε. Τι εννοείτε γιατρέ; Α. Θα φαινόταν στις ακολουθίες τα Τ.2 και Stir που είπαμε πριν θα φαινόταν άσπρο, θα είχε άσπρο σήμα, το χρησιμοποιούμε σαν όρο στη μαγνητική τομογραφία, δεν θα υπήρχαν οστεόφυτα ή πάχυνση του οπίσθιου επιμήκους συνδέσμου ή και να υπήρχαν, ο δίσκος θα ήταν άσπρος και όχι μαύρος όπως είναι συνήθως, όταν λέμε ένδειξη, εννοούμε μαύρο δίσκο.» Τα πιο πάνω φανερώνουν ότι η καθ' ύλην αρμόδια, δηλαδή η ακτινολόγος που καθήκον έχει την ερμηνεία των απεικονίσεων του αξονικού τομογράφου, δεν υποστηρίζει τη θέση του ιατρού Παπαναστασίου, αλλά θέλει την προβολή του δίσκου της ενάγουσας να προϋπάρχει του δυστυχήματος, όπως ακριβώς τα οστεόφυτα και οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις που και οι δύο πλευρές αποδέχονται. Αυτή η θέση, καθώς και η αιτιολόγηση της με παραπομπή στο χρώμα του σήματος - μαύρο - συμπίπτει με τη θέση του Περδίου. Η αντεξέταση της μάρτυρος [ΜΥ4], δεν διαφοροποίησε την πιο πάνω θέση. Ακριβώς το αντίθετο θα έλεγα, δόθηκε η ευχέρεια στη μάρτυρα να αναλύσει τη θέση της και κατ' επέκταση να την εδραιώσει. Εν τούτοις πρέπει να υποδειχθεί πως η ΜΥ4 δέχθηκε ότι και η περίπτωση μαύρου σήματος, δηλαδή δίσκου που οφείλεται σε χρόνια εκφύλιση, μπορεί να προβάλει και να επιδεινωθεί μετά από ένα γεγονός. Σε αυτό μάλιστα το πλαίσιο είναι που αποδέχθηκε τα λεχθέντα στο Έγγραφο Ψ (επιστημονικό έγγραφο που τέθηκε στη μάρτυρα), ενώ είχε ήδη επεξηγήσει ότι η χρόνια εκφύλιση και κατ' επέκταση το μαύρο σήμα στην αξονική τομογραφία, δυνατό να οφείλεται στην ηλικία. Πρόσθεσε συναφώς ότι και άτομο ηλικίας 80 ετών μπορεί να παρουσιάσει κήλη μετά από ένα τραυματικό γεγονός, υπέδειξε όμως ότι: «. αυτό όμως είναι κάτι διαφορετικό, δηλαδή δεν είναι, αυτό που θέλω να πω είναι το τι προϋπήρχε μπορώ σε κάποιο βαθμό να το πω με τη μαγνητική τομογραφία, δηλαδή ο δισκοστεοφυτικός σχηματισμός δεν δημιουργείται χθες, σήμερα, θέλει κάποιες εβδομάδες, μήνες να γίνει, το αν αυτό επιδεινώθηκε με τον τραυματισμό δεν μπορώ να το πω.» Σε αυτό το στάδιο σκόπιμο κρίνεται να υποδειχθεί και το εξής σχετικό. Τόσο τα δικόγραφα της πλευράς της ενάγουσας, όσο και η μαρτυρία της ίδιας και του ιατρού Παπαναστασίου, δεν θέλουν την ενάγουσα να έχει κήλη προ του δυστυχήματος η οποία επιδεινώθηκε μετά το συμβάν. Ο Παπαναστασίου ρητά ερωτήθηκε τούτο και το απέρριψε. Άλλη είναι η θέση της πλευράς της ενάγουσας, δηλαδή ότι προ του δυστυχήματος ήταν ασυμπτωματική και δεν είχε τίποτα άλλο πλην οστεόφυτα και εκφυλιστικές αλλοιώσεις. Συνεπώς οι αναφορές του εγγράφου Ψ, δεν βοηθούν την πλευρά της ενάγουσας, εφόσον επεξηγούν και αναλύουν επιστημονικά το μαύρο σήμα υπαρκτής κήλης, όπως εξήγησε η ΜΥ
  8. Εδώ δεν είναι αποδεχτό από την πλευρά της ενάγουσας ότι η κήλη ήταν υπαρκτή προ του δυστυχήματος. Ακριβώς το αντίθετο υποστηρίζεται, δηλαδή ότι προκλήθηκε από αυτό. Εν πάση όμως περιπτώσει, οι απαντήσεις της ΜΥ4, ακόμη και στην αντεξέταση, εδραιώνουν τη θέση της ότι η προβολή του δίσκου που διεγνώσθη στην περίπτωση της ενάγουσας προϋπήρχε του δυστυχήματος. Η σχετική αντεξέταση επιβεβαιώνει τούτο. Όπως εκεί αναφέρεται: «Α. Εγώ με την απεικόνιση δεν μπορώ να πω αν είναι από τον τραυματισμό ή όχι, από τη συγκεκριμένη εξέταση υπάρχουν ορισμένα ευρήματα εκφύλισης του δίσκου, όπως τα έχω περιγράψει, αν αυτά επιδεινώθηκαν λόγω του ατυχήματος δεν μπορώ να σχολιάσω, γιατί δεν μπορώ να εξετάσω εγώ την άρρωστη, εγώ βλέπω την εικόνα μόνο της μαγνητικής, η κλινική συνεκτίμηση γίνεται από τους κλινικούς γιατρούς, δεν μπορώ με αυτή την εξέταση να πω απόλυτα ότι προκλήθηκε από το ατύχημα από το εύρημα. Δεν έχω αποδείξεις ότι προκλήθηκαν από το ατύχημα, τα ευρήματα αυτά που βλέπω εγώ είναι ήπια, χρόνια εκφυλιστικά, το αν επιδεινώθηκαν από το ατύχημα δεν μπορώ να το σχολιάσω αυτό. Ε. Μπορείς να το αποκλείσεις; Α. Όχι, αυτό λέω ακριβώς. Ε. Αυτό δεν είναι θέμα ακτινολόγου, είναι θέμα του γιατρού που εξετάζει, του θεράποντος γιατρού που εξετάζει, έτσι; Α. Ναι. Ε. Αυτός θα μας πει αν αυτή η κατάσταση της ήταν αποτέλεσμα του ατυχήματος ή όχι; Α. Ναι. Συνδυάζοντας τα απεικονιστικά ευρήματα και τα κλινικά ευρήματα. Ε. Ωραία. Τα απεικονιστικά ευρήματα δεν αποκλείουν τούτην τη διάγνωση, δηλαδή ότι είναι ο τραυματισμός που οδήγησε στα νευρολογικά συμπτώματα, τα επίμονα, τα συνεχή και επέβαλλε την επέμβαση; Α. Νομίζω ότι απάντησα ήδη. Ε. Δεν είμαστε γιατροί εμείς, εμείς είμαστε δικηγόροι δυστυχώς και θέλουμε να αντιληφθούμε και εμείς. Α. Να σας ξαναπώ, τα απεικονιστικά ευρήματα της μαγνητικής τομογραφίας δείχνουν μια χρόνια εκφύλιση του δίσκου, ήπια χρόνια εκφύλιση του δίσκου, δεν υπάρχουν αποδεικτικά, απεικονιστικά ευρήματα ότι ο δίσκος αυτός είναι οξύς γιατί θα έπρεπε να είναι άσπρο το σήμα του, που δεν συμβαίνει στην προκειμένη περίπτωση, το αν συνδέονται με το τραυματικό γεγονός δεν μπορώ να το σχολιάσω, είναι θέμα του κλινικού γιατρού.» Από τα ανωτέρω δυο είναι τα σημεία που κρίνουν την απάντηση του ερωτήματος που έχει τεθεί. Αυτό είναι πως ο κλινικός ιατρός είναι εκείνος ο οποίος θα αποφανθεί, έχοντας όμως κατά νου τα ευρήματα των απεικονίσεων. Και το δεύτερο· εν προκειμένω ο δίσκος δεν είναι οξύς αλλά οφειλόμενος σε ήπια χρόνια εκφύλιση, αλλιώς θα είχε άσπρο σήμα. Μάλιστα όπως έχει ήδη υποδειχθεί, εωωρίτερα η ΜΥ4 υποστήριξε ότι αν η προβολή ήταν φρέσκια θα μπορούσε να το πει. Συνεπώς δεν ήταν φρέσκια και κατά λογική ακολουθία μη οφειλόμενη στο δυστύχημα, καθ' ότι προϋπήρχε τούτου. Υπό το φως των πιο πάνω διαπιστώνεται ότι η ερμηνεία που ο ιατρός Παπαναστασίου αποδίδει στα ευρήματα της ακτινολόγου, δηλαδή της ΜΥ4, δεν συνάδει με τη θέση της ιδίας, που είναι και ο συντάκτης του σχετικού εγγράφου. Στον αντίποδα, η ερμηνεία του ιατρού Περδίου συμπλέει με αυτή της ακτινολόγου και αναδεικνύεται ορθή. Με δεδομένο ότι η ιατρός Ζιάκα δεν αμφισβητήθηκε σε πραγματικό επίπεδο, δηλαδή σε σχέση με το χρώμα του σήματος που είχαν οι απεικονίσεις, όπως ούτε για την επιστημονική εφαρμογή των ακολουθιών, αλλά και της θετικότατες εντυπώσεις που άφησε μέσω των επεξηγήσεων καθώς και των απαντήσεων της, δεν μπορώ παρά να υιοθετήσω πλήρως τη θέση της ΜΥ
  9. Άλλωστε, στην αντίπερα όχθη η θέση του ιατρού Παπαναστασίου παρέμεινε μετέωρη και άνευ πραγματικού υποβάθρου, δοθέντος ότι η ερμηνεία που έκανε του MRI, διαφέρει από εκείνη της ακτινολόγου (βλ. Ευσταθίου v. Alpha Bank Ltd
(2012)1Β Α.Α.Δ. 1682, 1687). Καταλήγω συναφώς ότι η προβολή του δίσκου της ενάγουσας προϋπήρχε του δυστυχήματος, δοθέντος ότι σύμφωνα με τη ΜΥ4 δεν ήταν φρέσκος ο δίσκος και στις απεικονίσεις το χρώμα των ακολουθιών ήταν μαύρο αντί άσπρο, στοιχεία που υποστηρίζουν ότι η προβολή προϋπήρχε και δεν οφείλεται σε τραυματισμό ένεκα του δυστυχήματος. Η πιο πάνω διαπίστωση απαντά το επίδικο ερώτημα αλλά δεν ολοκληρώνει τη διερεύνηση. Ζητούμενο παραμένει αυτή η βλάβη που υπέστη η ενάγουσα συνεπεία του δυστυχήματος. Δια αυτό σχετική είναι η μαρτυρία της υπεράσπισης και δη το τεκμήριο 47, δηλαδή το πιστοποιητικό του ιατρού Νικολάου. Από αυτό εναργώς προκύπτει ότι η ενάγουσα υπέστη θλάση αυχένος. Αυτή, καταλήγω, είναι η σωματική βλάβη που υπέστη η ενάγουσα και όχι κήλη δίσκου, ως αιτιάται, εφόσον αυτή η κατάσταση προϋπήρχε του δυστυχήματος. Ο,τι απομένει να εξεταστεί είναι η αποζημίωση που δικαιούται η ενάγουσα, τόσο υπό μορφή ειδικών όσο και γενικών αποζημιώσεων. Για να αποφασιστεί όμως αυτή η πτυχή της υπόθεσης χρειάζεται να διερευνηθεί η σημασία της προϋπάρχουσας κατάστασης της ενάγουσας. Αποτελεί βασική νομική αρχή δικαίου ότι ο αδικοπραγών λαμβάνει το θύμα στην κατάσταση που το βρίσκει και όχι σε εκείνη που λογικά θα βρισκόταν ο μέσος άνθρωπος. Όπως αναφέρεται στην υπόθεση Symeonidou v. Michaelides
(1969)1 C.L.R. 394, 405 με αναφορά στη βασική, επί του θέματος, αγγλική νομολογία «It is well settled law that a tortfeasor takes his victim as he finds him. As Lord Parker C.J. said in Smith v. Leech Brain & Co. Ltd. [1962] 2 Q.B. 405, at page 414: "For my part, I am quite satisfied that the Judicial Committee in the Wagon Mound case ([1961] A.C. 388) did not have what I may call, loosely, the thin skull cases in mind. It has always been the law of this country that a tortfeasor takes his victim as he finds him. It is unnecessary to do more than refer to the short passage in the decision of Kennedy J. in Dulieu v. White & Sons ([1901] 2 K.B. 669), where he said: ([1901] 2 K.B. 669, 679): 'If a man is negligently run over or otherwise negligently injured in his body, it is no answer to the sufferer's claim for damages that he would have suffered less injury, or no injury at all, if he had not had an unusually thin skull or an unusually weak heart.» Παρ' όλα ταύτα, όπως υποδεικνύεται στην υπόθεση Πολυμέταλ Λτδ, Μεταλλικές Κατασκευές κ.ά. v. Κωνσταντίνου
(1998)1 Α.Α.Δ. 393, 406: «Το Δικαστήριο δεν αντικρούει με την ετυμηγορία του αυτή την αρχή. Ό,τι αποκλείει, από το πεδίο των αποζημιώσεων, είναι τα κατάλοιπα του τραυματισμού του εφεσείοντα από προηγούμενο δυστύχημα. Διαφορετικά, οι αποζημιώσεις που θα επιδικάζονταν θα περιλάμβαναν και ζημία που προκλήθηκε από γεγονός άσχετο προς το επίδικο συμβάν.» Συνάγεται λοιπόν ότι δεν είναι το σύνολο της ταλαιπωρίας που υπέστη η ενάγουσα που πρέπει να αποδοθεί στο δυστύχημα, αλλά μόνο όσα προκλήθηκαν από αυτό. Βεβαίως δεν είναι αμελητέα η προϋπάρχουσα βεβαρημένη κατάσταση της ενάγουσας. Όπως υποδεικνύεται στην υπόθεση Πολυμέταλ, πιο πάνω και στην υπόθεση Μερακλή v. Ταλιώτη
(1997)1Β Α.Α.Δ. 1148, 1155, ο χρόνος αποθεραπείας που χρειάζεται το θύμα, ιδιαίτερα λόγω και αυτής της προϋπάρχουσας κατάστασης, είναι στοιχείο που συνυπολογίζεται και αποτιμάται δια σκοπούς αποζημίωσης. Στην προκείμενη περίπτωση το δυστύχημα επεσυνέβη την 25.4.
  1. Η τελευταία άδεια ασθενείας που έλαβε η ενάγουσα, φαίνεται να είναι αυτή του τεκμηρίου
  2. Συνεπώς μετά την 18.6.2010, ημερομηνία που αναφέρεται στο τεκμήριο 11, η ενάγουσα επέστρεψε στην εργασία της. Δεν παραλείπω ακόμη τις υπόλοιπες διαπιστώσεις, ως αυτές παρατίθενται πιο πάνω (σελίδες 3 μέχρι 7) και ιδιαίτερα ότι ακόμη και στην εργασία της χρησιμοποιούσε μαλακό κολλάρο όποτε θεωρούσε αναγκαίο, αλλά πολύ περισσότερο ότι λόγω αλλεργικής αντίδρασης αναγκάστηκε από πολύ ενωρίς (30.4.2010) να διακόψει τη χρήση παυσιπόνων και μυοχαλαρωτικών, γεγονός που επέτεινε την ταλαιπωρία της τόσο για να αντιμετωπιστεί η αλλεργική αντίδραση, αλλά και λόγω ανικανότητας αντιμετώπισης του πόνου (βλ. τεκμήριο 7). Εν τούτοις σημείο αναφορά σε σχέση με την αποθεραπεία της ενάγουσας, κρίνω ότι είναι το τεκμήριο 13, δηλαδή ιατρικό πιστοποιητικό του ιατρού Παπαναστασίου που την παρακολουθούσε, το οποίο εκδόθηκε την 21.7.
  3. Ως κατακλείδα αναφέρεται εκεί ότι· «Η κατάσταση της έχει βελτιωθεί αλλά παραμένει μια ιδιαίτερη ευαισθησία στον αυχένα, ιδίως μετά από κόπωση». Συσχετίζεται τούτο με τη θέση του ιατρού Περδίου, ότι η θλάση αυχένος υποχωρεί μετά από 6 με 8 εβδομάδες. Καταλήγω λοιπόν ότι αυτή που αναφέρει ο ιατρός Παπαναστασίου είναι η χρονική έκταση της ταλαιπωρίας της ενάγουσας που προέκυψε από το δυστύχημα. Δηλαδή από 25.4.2010 μέχρι και 21.7.2010, που ο ιατρός Παπαναστασίου εξέδωσε το τεκμήριο
  4. Πρόκειται για μια περίοδο τριών, σχεδόν, μηνών. Εν ολίγοις, το βεβαρημένο της κατάστασης του δίσκου της ενάγουσας, επέτεινε το χρόνο αποθεραπείας της βλάβης - θλάση αυχένος - από 8 εβδομάδες σε τρεις μήνες. Τώρα, η πιο πάνω διαπίστωση έχει την εξής σημασία· τα έξοδα που υπέστη η ενάγουσα μετά από αυτή την ημερομηνία [21.7.2010], δεν οφείλονται στο δυστύχημα και δη στη σωματική βλάβη που τούτο επέφερε, αλλά στην προϋπάρχουσα κατάσταση της ενάγουσας. Και εξηγώ· Με δεδομένο ότι η προβολή του δίσκου προϋπήρχε του δυστυχήματος και δεν είναι τραυματικής αιτιολογίας, έπεται ότι επιβεβλημένη όσο και αν ήταν η επέμβαση, δεν οφείλετο και δεν πυροδοτήθηκε από το δυστύχημα. Αυτό γιατί προϋπήρχε. Αυτή όμως η διαπίστωση δεν αφήνει αναλλοίωτες τις ειδικές αποζημιώσεις που αξιώνει η ενάγουσα. Το μεγαλύτερο κονδύλι τούτων εδράζεται σε αυτή τούτη την επέμβαση. Όπως φαίνεται στη σχετική απόδειξη καταβολής του ποσού (τεκμήριο 46) η ενάγουσα αξιώνει €
  5. Αυτό όμως το ποσό είναι πλέον αποσυναρτημένο του δυστυχήματος, νοείται ένεκα των πιο πάνω διαπιστώσεων, και συνεπώς ο εναγόμενος δεν ευθύνεται δια αυτό. Παρεμβάλλεται εδώ και κάτι ακόμη. Έστω ότι λανθάνομαι σε σχέση με τη διασύνδεση της επέμβασης με το δυστύχημα, και πάλιν κατάληξη μου θα ήταν ότι η ενάγουσα δεν δικαιούται το ποσό της επέμβασης. Ο λόγος δια αυτό έγκειται σε αυτό ακριβώς το περιεχόμενο του τεκμηρίου
  6. Όπως εκεί αποκαλύπτεται, δεν είναι η ενάγουσα εκείνη που κατέβαλε το ποσό των €9907, αλλά η Laiki Cyprialife. Στην αγόρευση της ενάγουσας αναφέρεται ότι το γεγονός αυτό δεν απαλλάσσει τον εναγόμενο από την υποχρέωση να αποζημιώσει την ενάγουσα. Με όλο το σεβασμό, αλλά κρίνω ότι αυτή η θέση δεν είναι εν όλω ορθή. Γεγονός είναι ότι ο εναγόμενος πρέπει να αποζημιώσει δια κάθε ζημιά που προκάλεσε. Ποιος όμως δικαιούται την αποζημίωση, εξαρτάται από αυστηρή απόδειξη επιβάρυνσης της ζημιάς, ώστε να αποκατασταθεί στην πρότερα κατάσταση. Για μόνο λόγο ότι η ενάγουσα είναι το θύμα, δηλαδή εκείνη που τραυματίστηκε, δεν σημαίνει ότι δικαιούται, ως ειδική αποζημίωση, κάθε ποσό που κατέβαλε τρίτο πρόσωπο. Αν όμως η ενάγουσα επιβαρύνθηκε οποιοδήποτε ποσό, φερ' ειπείν αυξήθηκε το ασφάλιστρο που έκτοτε καταβάλλει στην ασφαλιστική εταιρεία, ήταν υποχρέωση της να το θέσει υπόψη του δικαστηρίου, δια να κριθεί και αν εθεωρείτο πρέπον να επιδικάζετο. Προς υποστήριξη των πιο πάνω παραπέμπω απλώς στα λεχθέντα της υπόθεσης Bonham - Carter v. Hyde Park Hotel Ltd
(1948)64 T.L.R. 177,
  1. «Plaintiffs must understand that if they bring actions for damages it is for them to prove their damage; it is not enough to write down the particulars, and so to speak, throw them at the head of the court, saying "This is what I have lost, I ask you to give me these damages'. They have to prove it». Συνεπώς, και άλλη να ήταν η κατάληξη μου σε σχέση με τις επιπτώσεις του δυστυχήματος και πάλι δεν θα επιδίκαζα το ποσό της επέμβασης. Τα ποσά εκείνα που κατά τη γνώμη μου αποδείχθηκαν ως έξοδα που προέκυψαν συνεπεία του τραυματισμού της ενάγουσας από το δυστύχημα, είναι τα αναφερόμενα στα τεκμήρια 28 μέχρι και 35 και στο τεκμήριο
  2. Τα υπόλοιπα ποσά είναι μεταγενέστερα του χρονικού σημείου αναφοράς, δηλαδή της 21.7.
  3. Ως εκ των πιο πάνω, η ειδική αποζημίωση που δικαιούται η ενάγουσα, συμποσούνται σε €754,
  4. Σε ό,τι αφορά τις γενικές αποζημιώσεις περιττό να επαναληφθεί αυτό που έχει λεχθεί ότι οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται για σωματικές βλάβες έχουν αυξητική τάση ώστε να ανταποκρίνονται στην αξία του χρήματος η οποία μειώνεται (βλ. Ταμπούρας v. Κολάνη
(2008)1Α Α.Α.Δ. 384). Περαιτέρω, αποζημιώσεις που έχουν επιδικαστεί σε προηγουμενες υποθέσεις δεν αποτελούν αυστηρό νομικό προηγούμενο (βλ. G & L Calibers Ltd v. Λεμεσιανού
(2003)1Β Α.Α.Δ. 948). Υποδεικνύεται όμως ότι η επιδικασθείσα αποζημίωση πρέπει να είναι κοινωνικά δίκαιη και αποδεχτή και πως σκοπός της είναι η απάμβλυνση της ταλαιπωρίας και του πόνου που προκάλεσε το δυστύχημα (Μαυροπετρή v. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74). Στη δοσμένη περίπτωση σχετικές κρίνονται οι ακόλουθες υποθέσεις· Στην Χαραλάμπους v. Αβραάμ
(1999)1 Α.Α.Δ. 1441 επιδικάσθηκε ποσό Λ.Κ.2500 για κρανιοεγκεφαλική κάκωση, διάσειση, οίδημα ινιακής χώρας, ζάλη, κεφαλαλγία, άλγος του αυχένα, σοβαρό διάστρεμμα του αυχένα, άλγος την ποδοκνημική περιοχή και παροδική απώλεια συνειδήσεως. Στην Δημητρίου v. Ιωάννου κ.α.
(2003)1Α Α.Α.Δ. 274, 278 ποσό Λ.Κ.800 κρίθηκε κατάλληλο για σωματικά τραύματα όπως· διάστρεμμα του αυχένα και της οσφυϊκής μοίρας και επάλληλη τούτων επίπτωση όπως· πόνο, ζάλη και κεφαλαλγία για διάστημα δέκα εβδομάδων. Στην υπόθεση Χαραλάμπους v. Αναστασιάδη
(2003)1Γ Α.Α.Δ. 1709, 1713 ποσό Λ.Κ.3500 κρίθηκε γενναιόδωρο για σωματική βλάβη που συνίστατο σε θλαστικό τραύμα της ινιακής χώρας του κρανίου, εγκεφαλική διάσειση, σοβαρά διαστρέμματα και θλάσεις αυχένος, θώρακα, ράχεως και οσφύος, ενώ το θύμα υπέφερε από έντονο πόνο, αυχεναλγίες και μυαλγίες της ράχεως και για αρκετό διάστημα χρησιμοποιούσε κολάρο. Περαιτέρω, στην Κωνσταντινίδης v. Παπαμιλτιάδους
(2007)1Β Α.Α.Δ. 733, 740 ποσό Λ.Κ.1000 κρίθηκε κατάλληλο αναφορικά με ένα εκ των θυμάτων, για πόνο στον αυχένα, κεφαλαλγία και ζάλη σε συνδυασμό με φαρμακευτική αγωγή που το θύμα ελάμβανε για αρκετό διάστημα. Στην L. P. Transbeton Ltd v. Κώστα Σταύρου κ.α.
(2009)1Α Α.Α.Δ. 304 κρίθηκε ότι ποσό Λ.Κ.2500 ήταν κατάλληλο ως γενικές αποζημιώσεις για αιμάτωμα περιοφθαλμικά του αριστερού ματιού και βλεφάρου, εγκεφαλική διάσειση και διάστρεμμα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Ακόμη στην υπόθεση Ρούμπα v. Μακρυγιάννη κ.α., Πολ. Έφ. 67/08, ημερομηνίας 21.06.2011 ποσό Λ.Κ.4000 θεωρήθηκε κατάλληλο ως αποζημίωση για εγκεφαλική διάσειση συνοδευόμενη από ζάλη, κεφαλαλγία, πονοκέφαλο και χρήση κολάρου. Τέλος, σχετική είναι και η υπόθεση Χριστοφίνης v. Φραντζή, ECLI:CY:AD:2017:A202, Πολ. Έφ. 328/11, ημερομηνίας 31.05.2017 και οι εκεί αναφερόμενες υποθέσεις. Στην Χριστοφίνης το Ανώτατο Δικαστήριο μείωσε την πρωτοδίκως επιδικασθείσα αποζημίωση των €10000 σε €
  1. Εκεί η εφεσίβλητη υπέστη διάστρεμμα αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και αιμωδίες άνω άκρων, θλάση προσθίου θωρακικού τοιχώματος και μώλωπες στην περιοχή του στέρνου. Έγινε θεραπεία αυχενικού κολλάρου για 15 ημέρες, χορηγήθηκαν αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη και οδηγίες για φυσιοθεραπεία και ανάπαυση. Έχοντας υπόψιν μου τις πιο πάνω αρχές καθώς και το ποσό της αποζημίωσης που σε ανάλογες περιπτώσεις επικυρώθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο, καταλήγω ότι η υπό κρίση περίπτωση προσομοιάζει με τα δεδομένα των υποθέσεων Ρούμπα και Χριστοφίνη πιο πάνω, μόνο που εδώ η ταλαιπωρία της ενάγουσας διήρκησε περισσότερο χρόνο λόγω της προϋπάρχουσας βεβαρημένης κατάστασης. Δεν παραγνωρίζω βεβαίως ότι εκτενέστεροι ήταν οι τραυματισμοί της εφεσίβλητης στην υπόθεση Χριστοφίνη, πιο πάνω. Εν τούτοις εδώ υπερισχύει το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και η ιδιαιτερότητα της ταλαιπωρίας, αφενός λόγω της προϋπάρχουσας κατάστασης και αφετέρου λόγω της αλλεργικής αντίδρασης που προέκυψε ως απότοκο των φαρμάκων που χορηγήθηκαν. Ιδιαίτερα αυτό το τελευταίο επέτεινε την ταλαιπωρία της ενάγουσας, συγκριτικά με εκείνη που απασχόλησε τις προμνησθείσες υποθέσεις, εφόσον από την 30.4.2010 παρέμεινε να αντιμετωπίζει τον πόνο χωρίς αναλγητικά ή άλλη φαρμακευτική αγωγή. Καταλήγω συνεπώς ότι αρμόζουσα αποζημίωση είναι το ποσό των €
  2. Για όλους τους λόγους που πιο πάνω προσπάθησα να εξηγήσω, υπέρ της ενάγουσας επιδικάζονται οι ακόλουθες αποζημιώσεις· (α) €754,10 ως ειδικές αποζημιώσεις, (β) €8000 ως γενικές αποζημιώσεις. Και τα δύο ποσά, ειδικές και γενικές αποζημιώσεις, θα φέρουν τόκο από την ημερομηνία καταχώρισης της αγωγής. Τέλος, υπέρ της ενάγουσας και εναντίον του εναγομένου 1 επιδικάζονται και δικηγορικά έξοδα ως θα υπολογιστούν από τον πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το δικαστήριο. (Υπ.) .......... Λ. Α. Παντελή, Ε. Δ. ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.