Mιχάλης Κουκκουλλής ν. Γεώργιος Μίτας, Αρ. Αγωγής:1527/2011, 31/1/2018

Mιχάλης Κουκκουλλής ν. Γεώργιος Μίτας, Αρ. Αγωγής:1527/2011, 31/1/2018 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2018:A43 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χρ. Γ. Φιλίππου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής:1527/2011 Μεταξύ: Mιχάλης Κουκκουλλής Ενάγοντος και Γεώργιος Μίτας Εναγομένου Ημερομηνία: 31 Ιανουαρίου, 2018 Για τον Ενάγοντα: Ο κ. Ανδρέας Γ. Λοΐζου Για τον Εναγόμενο: Ο κ. Παύλος Μπενάκης Α Π Ο Φ Α Σ Η ΤΑ ΔΙΚΟΓΡΑΦΑ: Στην Έκθεση Απαιτήσεως του ο Ενάγων ισχυρίζεται ότι κατόπιν προφορικής συμφωνίας, εκτέλεσε προς όφελος του Εναγομένου διάφορες χωματουργικές εργασίες και τοποθέτηση ογκόλιθων, κατά τρόπο που θα σχηματίζονταν τοίχοι αντιστήριξης - λιθοδομές (στη συνέχεια «το έργο») σε κτήματα ιδιοκτησίας του τελευταίου στο χωριό Πραστειό Κελλακίου της Επαρχίας Λεμεσού. Κατά τον Ενάγοντα, το συμφωνηθέν και/ή λογικό ποσό ήταν €105,00 ανά τετραγωνικό μέτρο πλέον Φ.Π.Α. Ο Ενάγων ισχυρίζεται ότι κατασκεύασε 2655 τ.μ. λιθοδομές και χρέωσε τον Εναγόμενο συνολικά με το ποσό των €320.591= συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α. Προέβη επίσης σε διάφορες άλλες χωματουργικές και άλλες εργασίες πέραν της αρχικής τους συμφωνίας και χρέωσε τον Εναγόμενο με το ποσό των €56.637= συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α. Είναι περαιτέρω ο ισχυρισμός του Ενάγοντος ότι έναντι των πιο πάνω χρεώσεων ο Εναγόμενος του κατέβαλε το συνολικό ποσό των €222.000= και παραμένει οφειλόμενο το ποσό €155.228=. Στην Έκθεση Απαιτήσεως παρατίθενται λεπτομέρειες των ως άνω εργασιών και η κοστολόγηση της κάθε εργασίας ξεχωριστά. Ο Εναγόμενος στην Υπεράσπιση και Ανταπαίτηση του προβάλλει προδικαστική ένσταση ισχυριζόμενος ότι η αγωγή πρέπει να απορριφθεί καθότι ο Ενάγων δεν νομιμοποιείται να εγείρει την παρούσα αγωγή καθώς δεν είναι εγγεγραμμένος και/ή αδειούχος εργολάβος και/ ή εργολήπτης βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας. Παρόλα αυτά, παραδέχεται ότι είχαν συμφωνήσει προφορικά τον Ιανουάριο του 2010 όπως ο Ενάγων εκτελέσει εργασίες κατασκευής τοίχων αντιστήριξης - δόμες όπως και χωματουργικές εργασίες, βάσει σχεδίων και/ή οδηγιών του Εναγόμενου και/ή των αντιπροσώπων αυτού. Ισχυρίζεται όμως ότι η συμφωνηθείσα τιμή ανερχόταν σε €100,00 ανά τετραγωνικό μέτρο και σε αυτό το ποσό συμπεριλαμβανόταν ο Φ.Π.Α., τιμή που συμπεριλαμβάνει εκσκαφές και ισοπεδώσεις και/ή κατεδαφίσεις και/ή χωματουργικές εργασίες και/ή προμήθεια υλικών. Αρνείται ότι είχαν συμφωνήσει τη διενέργεια επιπρόσθετων και/ή έξτρα εργασιών και ότι ο Ενάγων εκτέλεσε πράγματι εργασίες 2655 τ.μ. και τις επιπρόσθετες εργασίες τις οποίες ισχυρίζεται. Ισχυρίζεται περαιτέρω ότι οι εργασίες που διενήργησε ο Ενάγων χαρακτηρίζονταν από κακοτεχνίες, κατασκευάστηκαν από ακατάλληλα υλικά και αφέθηκαν ατέλειωτες. Στο δικόγραφο του παρέχει λεπτομέρειες όλων των κακοτεχνιών ή παραλείψεων του Ενάγοντος οι οποίες του προκάλεσαν ζημιές ύψους €208.001,50σ., ποσό που αξιώνει με την Ανταπαίτηση του στο οποίο συμπεριλαμβάνεται απώλεια χρήσης του ακινήτου όπως και τα έξοδα του εκτιμητή. Ο Ενάγων στην Απάντηση και Υπεράσπιση του στην Ανταπαίτηση αρνείται τους ισχυρισμούς του Εναγομένου και απορρίπτει τις αξιώσεις του. Επιμένει στα όσα ισχυρίζεται στην Έκθεση Απαιτήσεως του αποδίδοντας τα όσα ισχυρίζεται τώρα ο Εναγόμενος σε εκ των υστέρων σκέψεις καθώς ο ίδιος εκτελούσε τις εργασίες με οδηγίες του Εναγομένου και/ή του αντιπροσώπου του και οι εργασίες που εκτέλεσε επιβλέπονταν συνεχώς από αυτούς οι οποίες επιθεωρούνταν και εγκρίνονταν από αυτούς. Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ: Για την πλευρά του Ενάγοντος, εκτός από τον ίδιο τον Ενάγοντα κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου ο κ. Κωνσταντίνος Καντής ως Μ.Ε.2, ο κ. Δημήτρης Νικολαΐδης ως Μ.Ε.3 και ο κ. Κυριάκος Νικολάου ως Μ.Ε.

1. Για την πλευρά του Εναγομένου κατέθεσε ο κ. Δημήτρης Ρουμπάς ως Μ.Υ.1, ο κ. Μάριος Χριστοδούλου ως Μ.Υ.2, ο κ. Μαρίνος Παναγιωτίδης ως Μ.Υ.3, ο κ. Ανδρέας Γεωργίου ως Μ.Υ.4 και ο ίδιος ο Εναγόμενος. Κατά την παράθεση της μαρτυρίας κατατέθηκαν από τους μάρτυρες συνολικά 20 έγγραφα ως τεκμήρια, λεπτομερής αναφορά σε αυτά θα γίνει στη συνέχεια κατά την καταγραφή της μαρτυρίας. Η συμφωνία των διαδίκων ήταν προφορική και καθώς δεν εκδίδονταν τιμολόγια ή αποδείξεις, τουλάχιστον τέτοιες δεν έχουν κατατεθεί ενώπιον μου πλην κάποιων πρόχειρων σημειώσεων όπως τα Τεκμ. 3 και 10, η μαρτυρία των πρωταγωνιστών της διαφοράς οι οποίοι ευθύνονται για το πώς χειρίστηκαν τις μεταξύ τους σχέσεις και άφησαν τα πράγματα να εξελιχθούν κατά τον τρόπο που εξελίχθηκαν με κατάληξη τους να αναμένουν την δικαίωση τους από το Δικαστήριο. Σημαντική είναι επίσης και η μαρτυρία του κ. Κ. Καντή (Μ.Ε.2), ο οποίος ήταν ο συνδετικός τους κρίκος και ως εκ της ανάμιξης του στην εκτέλεση του έργου γνώστης περισσότερων πτυχών της υπόθεσης και της διαφοράς που προέκυψε. Των υπόλοιπων μαρτύρων η μαρτυρία, αν και σημαντική, κρίνω ότι είναι δευτερεύουσας φύσης, εφόσον δεν ήταν σε κάποια σημεία της σαφής και/ή επαρκής στο βαθμό που θα διαφώτιζε το Δικαστήριο σε επί μέρους θέματα για τα οποία κλήθηκαν να καταθέσουν. Διευκρινήσεις ασφαλώς ως προς αυτή την αντίληψη μου θα δοθούν κατά την αξιολόγηση τους. Θα παραθέσω κατ' αρχήν τη μαρτυρία των διαδίκων και ακολούθως των υπόλοιπων μαρτύρων κατά τη σειρά που ο καθένας κατάθεσε. Είναι κατανοητό ότι η σταχυολόγηση της μαρτυρίας όπως θα επιχειρηθεί στη συνέχεια δεν σημαίνει ότι παραγνωρίζεται και το υπόλοιπο μέρος της στο σύνολο της το οποίο είχα την ευκαιρία να διεξέλθω, αντιπαραβάλω και συγκρίνω και με την έγγραφη μαρτυρία επανειλημμένως και με μεγάλη προσοχή. Ο Ενάγων καταθέτοντας ενόρκως κατάθεσε Γραπτή Δήλωση (Έγγραφο Α). Ισχυρίστηκε ότι καθ' όλους τους ουσιώδεις με την αγωγή χρόνους ασχολείτο, όπως και σήμερα, με χωματουργικές εργασίες και διέθετε βαρέα μηχανήματα, εκσκαφείς και άλλα οχήματα για τη διεκπεραίωση των εργασιών του. Ισχυρίστηκε ότι κατά ή περί τον Ιανουάριο του 2010 είχε συμφωνήσει προφορικά με τον Εναγόμενο να του κατασκευάσει λιθοδομές με μεγάλες πέτρες (ογκόλιθους), σε κτήματα του στο χωριό Πραστειό Κελλακίου της Λεμεσού έναντι του ποσού των €105,00 πλέον Φ.Π.Α. ανά τετραγωνικό μέτρο. Αναφορικά με τις υπόλοιπες χωματουργικές εργασίες που θα του εκτελούσε, ισχυρίστηκε ότι υπήρχε σιωπηρός όρος ότι ο Εναγόμενος θα του κατέβαλλε εντός εύλογου χρόνου την εύλογη αμοιβή που θα αντιστοιχούσε με τις εργασίες αυτές στις οποίες θα προέβαινε. Ήταν ρητός όρος της συμφωνίας τους ότι θα εκτελούσε τις εργασίες σύμφωνα με τις οδηγίες του Ενάγοντος ή του αντιπροσώπου του σχεδιαστή κήπων κ. Κωνσταντίνου Καντή. Είχε κατασκευάσει συνολικά 2.655 τ.μ. δόμες έναντι συνολικού τιμήματος €320.591= συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α. προς 15%, ήτοι συνολικού ποσού €41.416=. Επιπρόσθετα είχε εκτελέσει διάφορες άλλες χωματουργικές εργασίες που του ανέθεσε ο Εναγόμενος για τις οποίες είχαν συμφωνήσει εύλογη αμοιβή συνολικού κόστους €56.637= συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α. που ανερχόταν στο ποσό των €7.387=. Πέραν των πιο πάνω είχε εκτελέσει μετά από οδηγίες του Εναγομένου και άλλες χωματουργικές εργασίες τις οποίες περιγράφει με λεπτομέρεια και για τις οποίες δεν είχε χρεώσει τον Εναγόμενο. Ισχυρίστηκε ότι, ενώ διεξάγονταν οι εργασίες, ο Εναγόμενος αγόραζε και άλλα κτήματα που συνόρευαν με τα δικά του και έτσι οι εργασίες συνεχώς επεκτείνονταν και αυξάνονταν. Σε σχέση με το ζήτημα των αξιώσεων του στη παρ. 10 της δήλωσης του διευκρινίζει τον λόγο που διαφέρει ο ισχυρισμός του στην Έκθεση Απαιτήσεως του σε σχέση με το ποσό που τελικά αξιώνει. Συγκεκριμένα παραδέχεται ότι ο Εναγόμενος του κατέβαλε συνολικά μόνο το ποσό των €202.000=. Η διαφορά, εξήγησε, με το ποσό που ισχυρίστηκε στην Έκθεση Απαιτήσεως του ως καταβληθέν από τον Εναγόμενο, δηλαδή το ποσό των €222.000=, έγκειται στο γεγονός ότι είχε υπολογίσει σε εκείνο το ποσό και μια επιταγή που του έδωσε ο Εναγόμενος για το ποσό των €20.000= την οποία είχε οπισθογραφήσει και είχε δώσει σε τρίτο πρόσωπο, το οποίο όμως αργότερα λόγω του ότι δεν τιμήθηκε η επιταγή ήγειρε αγωγή εναντίον του μόλις το 2015 και εκδόθηκε απόφαση εναντίον του για το ως άνω ποσό. Επομένως το ποσό της ως άνω επιταγής θα πρέπει να προστεθεί στο ποσό που αξιώνει. Αναφέρθηκε περαιτέρω σε λεπτομέρειες για το πως διεξάγονταν οι εργασίες της αρχικής τους συμφωνίας, πάντοτε με οδηγίες του Εναγομένου ή του κ. Κ. Καντή που ενεργούσε ως αντιπρόσωπος του Εναγομένου. Αρνήθηκε ότι παρουσίασε τον εαυτό του ως ειδικό στην κατασκευή λιθοδομών, εφόσον αυτός εκτελεί χωματουργικές εργασίες σύμφωνα με τις υποδείξεις των πελατών του και/ ή των αντιπροσώπων τους (είτε αυτοί είναι πολιτικοί μηχανικοί, είτε αρχιτέκτονες, είτε εργολάβοι, είτε σχεδιαστές κήπων είτε οτιδήποτε άλλο). Σε σχέση με τη ποιότητα των πετρών, τις οποίες χρησιμοποίησε, αυτές είχαν επιθεωρηθεί από τον Εναγόμενο στο λατομείο από τις οποίες τις έπαιρνε και ήταν της αρεσκείας του. Επειδή ο Εναγόμενος καθυστερούσε τις πληρωμές του και τα δεδουλευμένα του ανέρχονταν στο ποσό των €155.228=, κατά ή περί τον Αύγουστο του 2010, εκδηλώθηκε διαφωνία μεταξύ τους όταν διαμαρτυρήθηκε έντονα στον κ. Κ. Καντή γι' αυτή την καθυστέρηση. Ενημέρωσε τον Εναγόμενο ότι δεν θα συνέχιζε τις εργασίες εάν δεν τον πλήρωνε. Ο κ. Κ. Καντής τον παρακάλεσε να του επιτρέψει να διευθύνει ο ίδιος το συνεργείο για να ολοκληρώσει τις εργασίες και θα αναλάμβανε αυτός τις πληρωμές του προσωπικού, των καυσίμων και υλικών με χρήματα που θα εισέπραττε από τον Εναγόμενο για όσες επιπρόσθετες εργασίες εκτελούσαν. Ο κ. Κ. Καντής ολοκλήρωσε τις εργασίες ως είχε διευθετηθεί και συμφωνηθεί χρησιμοποιώντας τα μηχανήματα και το προσωπικό του Ενάγοντος. Ισχυρίστηκε ότι πριν την αποχώρηση του, είχε προειδοποιήσει ότι έπρεπε να γίνουν κάποιες επιπλέον εργασίες στις δόμες για να είναι ανθεκτικές, τις οποίες δεν πρόλαβε να τελειώσει. Ο κ. Κ. Καντής ανέλαβε περαιτέρω ρόλο διαμεσολαβητικό μεταξύ του και του Εναγομένου για να του καταβάλλονταν τα δεδουλευμένα του και έτσι μετά την ολοκλήρωση των εργασιών διευθετήθηκε συνάντηση των τριών για την καταμέτρηση του έργου. Κατά την καταμέτρηση, και ενώ είχαν καταμετρηθεί πάνω από τα 3/4 των εργασιών, ο Εναγόμενος ανέφερε ότι είχε επείγον περιστατικό στην κλινική του - καθώς είναι ιατρός στο επάγγελμα - και έπρεπε να αποχωρήσει. Συνέχισαν την καταμέτρηση του έργου και βρήκαν ότι έγιναν συνολικά 2.655 τ.μ. δόμες κάτι για το οποίο ενημερώθηκε αμέσως τηλεφωνικά ο Εναγόμενος από τον κ. Κ. Καντή με τον Εναγόμενο να συμφωνεί με τα πιο πάνω μέτρα. Παραδέχθηκε ότι το ποσό των €12.700= που πληρώθηκε ο κ. Κ. Καντής από τον Εναγόμενο αφορούσε πληρωμές πετρελαίων για τα μηχανήματα, υλικών και μισθών όταν αυτός ανέλαβε να αποπερατώσει το έργο και ότι πρέπει να αφαιρεθεί από την απαίτηση του, καθώς φαίνεται ότι εκ παραδρομής δεν το είχε κάνει ο ίδιος. Επομένως μείωσε την αξίωση του κατά το πιο πάνω ποσό. Κατά την αντεξέταση του ο Ενάγων επέμεινε στους πιο πάνω ισχυρισμούς του. Παραδέχθηκε ότι δεν είναι εγγεγραμμένος Εργολήπτης ή Εργολάβος. Ανέφερε ότι με τον ίδιο τρόπο είχε τοποθετήσει πέτρες και στο παρελθόν, είχε την εμπειρία για τέτοιο έργο με την καθοδήγηση άλλων όπως μηχανικών, αρχιτεκτόνων ή ειδικών σε σχεδιασμό κήπων αλλά δεν παρουσιάστηκε ως ειδικός. Στην προκείμενη περίπτωση είχε την επίβλεψη του κ. Κ. Καντή αλλά και του ίδιου του Εναγομένου. Πριν την τοποθέτηση της πρώτης πέτρας στο έδαφος δεν είχε τοποθετήσει οποιοδήποτε άλλο υλικό. Ο ίδιος δεν παρέμεινε στο έργο μέχρι την ολοκλήρωση του εφόσον προέκυψε η διαφωνία τους και αποχώρησε. Ο κ. Κ. Καντής συνέχισε το έργο προσθέτοντας ακόμα 200 τ.μ. σε αυτό. Αρνήθηκε υποβολή ότι η συμφωνηθείσα τιμή ήταν μόνο €100,00 το τ.μ. και συμπεριλάμβανε τον Φ.Π.Α. Ανέφερε ότι εξέδιδε αποδείξεις αλλά όχι τιμολόγια για τις εργασίες που είχε εκτελέσει για τον Εναγόμενο. Ο ίδιος δεν ήταν ειδικός για την καταλληλότητα των πετρών που χρησιμοποιήθηκαν και ο Εναγόμενος είχε μεταβεί στο λατομείο από όπου προμηθευόταν την πέτρα και την είχε επιλέξει. Διαφώνησε με υποβολή ότι υπάρχουν κυπριακά πρότυπα κατασκευής τέτοιων έργων. Συμφώνησε ότι είναι καλύτερα να υπάρχει σταθερό έδαφος εκεί που τοποθετούνται οι ογκόλιθοι. Προς απόδειξη του ισχυρισμού του ότι είχε απωλέσει τιμολόγια παρουσίασε δύο επιστολές από την Υπηρεσία Φ.Π.Α. με ημερομηνίες 1.11.2012 και 23.07.2012 οι οποίες σημειώθηκαν ως Τεκμ. 1 και 2 αντίστοιχα. Δέχθηκε ότι μέχρι την 26.04.2010 σύμφωνα με το Τεκμ. 3 το οποίο του υποδείχθηκε, έλαβε από τον Εναγόμενο το συνολικό ποσό των €70.000=. Δέχθηκε επίσης ότι του είχαν δοθεί οι επιταγές όπως εμφαίνονται στα φωτοαντίγραφα τους (Τεκμ. 4 - 7) συνολικού ποσού €75.000= και αυτή του Τεκμ.8 για το ποσό των €20.000= ανέφερε ότι η τελευταία ήταν αυτή που είχε ανακληθεί. Σε ερώτηση αν κατέβαλλε Φ.Π.Α ανέφερε ότι είχε χάσει ολόκληρα τα μπλοκ των τιμολογίων. Ο μάρτυς παραδέχθηκε ότι δεν είχε αφαιρέσει ποσό €14.000= το οποίο διόρθωσε κατά την επανεξέταση του στο ποσό των €12.800= που είχε πληρωθεί ο κ. Κ. Καντής και δεν ήταν σίγουρος αν είχε αφαιρέσει και το ποσό των €25.000= των επιταγών (Τεκμ. 5,6 και 7). Αν πράγματι ανέφερε δεν τα αφαίρεσε τότε θα πρέπει να αφαιρεθούν από το ποσό που έχει να παίρνει. Σε υποβολή ότι θα έπρεπε να κατασκεύαζε κατάτροχα στις δόμες, ανέφερε ότι σε όσες είχε κατασκευάσει ο ίδιος έκαμε τα κατάτροχα αλλά δεν ήταν αυτός που τέλειωσε το έργο για να είχε κάνει τα κυρίως κατάτροχα. Ο Ενάγων δεν θυμόταν διάφορες λεπτομέρειες για τις οποίες ρωτήθηκε όπως για το πότε ακριβώς έφυγε από το έργο, πόσους υπαλλήλους εργοδοτούσε, πόσους από αυτούς άφησε στο έργο όταν το εγκατέλειψε, ούτε και θυμόταν πότε του δόθηκαν οι τελευταίες επιταγές από τον Εναγόμενο. Η κυρίως εξέταση του Εναγομένου καταγράφηκε σε Γραπτή Δήλωση (Έγγραφο Β). Ανέφερε ότι ήταν ο κ. Κ. Καντής αυτός που του είχε συστήσει τον Ενάγοντα ως συνεργάτη του και ειδικό για την ανέγερση τοίχων αντιστήριξης ή δόμων από πέτρες και/ή ογκόλιθους και ότι ήταν ικανός για την εκτέλεση χωματουργικών εργασιών και ότι είναι αδειούχος εργολάβος, εργολήπτης για συγκεκριμένα έργα όπως και του υποδείχθηκε κάποιο από αυτά τα έργα. Περί της εμπειρίας και της ειδικότητας του στην κατασκευή τέτοιων έργων του τα επιβεβαίωσε και ο ίδιος ο Ενάγων όταν τον είχε συναντήσει στο χώρο του έργου. Ισχυρίστηκε περαιτέρω ότι ο Ενάγων τον είχε διαβεβαιώσει ότι ήταν εργολάβος, ειδικός για πέτρινες δόμες και τοίχους αντιστήριξης και ότι είχε κάνει πολλά παρόμοια έργα μαζί με τον κ. Κ. Καντή στο παρελθόν. Ισχυρίστηκε ότι η συμφωνία τους ήταν για το ποσό των €100= το τετραγωνικό μέτρο συμπεριλαμβανομένου Φ.Π.Α. και αφορούσε όλες τις χωματουργικές εργασίες που θα απαιτούνταν να γίνουν στον εν λόγω χώρο. Αναφέρθηκε με λεπτομέρεια στις εργασίες που διεξήγαγε από τις αρχές του 2010 ο Ενάγων με τους υπαλλήλους του μέχρι και που αποχώρησε περί τον Αύγουστο του 2010 χωρίς να τις ολοκληρώσει. Εξέθεσε τη δική του εκδοχή για το πώς προέκυψε σταδιακά η διαφορά τους η οποία οφειλόταν στο γεγονός ότι ο ίδιος ο Ενάγων δεν εργαζόταν στο έργο αλλά τη δουλειά την έκαμναν αλλοδαποί υπάλληλοι του που πλην ενός Βούλγαρου στα αρχικά στάδια εφόσον στη συνέχεια έφυγε, οι υπόλοιποι δεν είχαν την απαιτούμενη πείρα. Οι πέτρες δεν τοποθετήθηκαν ευθεία και δεν ήταν ομοιόμορφες, υπήρχαν σημεία που υπήρχαν μεγάλα κενά μεταξύ των πετρών αλλά ο Ενάγων τον καθησύχαζε ότι με το χόλιασμα όλα θα γίνονταν καλά. Ο κ. Κ. Καντής μετέβαινε στο έργο 1 - 2 φορές το μήνα και για λίγα λεπτά και μεταξύ τους συζητούσαν μόνο σε σχέση με την δενδροφύτευση, η οποία ουσιαστικά τον ενδιέφερε εφόσον θα αγόραζε τα δέντρα από το φυτώριο του. Ισχυρίστηκε ότι η κατάρρευση μιας δόμης τον οδήγησε στο να κάνει stop payment μια επιταγή για ποσό €20.000=. Με τη διαπίστωση κακοτεχνιών και βλέποντας την προχειρότητα με την οποία διεξάγονταν οι εργασίες έχασε πλήρως την εμπιστοσύνη του προς τον Ενάγοντα. Ισχυρίστηκε ότι το έργο ανέλαβε να το συνεχίσει ο κ. Κ. Καντής, χρησιμοποιώντας τα μηχανήματα και τους υπαλλήλους του Ενάγοντος, όταν ο τελευταίος θα πήγαινε για διακοπές στη Βουλγαρία τον Αύγουστο του
2. Προς τούτο κατέβαλε ο ίδιος €12.500= στον κ. Κ. Καντή χωρίς να του είχαν πει ποτέ ότι ανέλαβε αυτός το έργο ούτε και τον διόρισε ο ίδιος για να εκτελέσει το έργο. Αρνήθηκε ότι καθυστερούσε στις πληρωμές του και είναι γι' αυτόν τον λόγο που προέκυψε ζήτημα με τον Ενάγοντα. Ήταν ο ίδιος με επιστολές μέσω του δικηγόρου του (Τεκμ. 17 και 18), που ζητούσε από τον Ενάγοντα να συμμορφωθεί και ολοκληρώσει το έργο. Ισχυρίστηκε περαιτέρω ότι ο Ενάγων είχε εκτελέσει εργασίες 2.400 τετραγωνικών μέτρων περίπου. Κατέβαλε σταδιακά στον Ενάγοντα το συνολικό ποσό των €215.000,00 και αρνήθηκε ότι του οφείλει οποιοδήποτε ποσό. Οι κακοτεχνίες που παρουσίαζε το έργο με την αποχώρηση του Ενάγοντος τον οδήγησαν στο να επιζητήσει τη γνώμη ειδικών, τους οποίους κάλεσε να κάνουν την εκτίμηση τους στους οποίους κατέβαλε το ποσό των €3.001,50σ. (Τεκμ. 19). Για τις απαραίτητες εργασίες που χρειάστηκε για αποκατάσταση των κακοτεχνιών πλήρωσε €50.000= (Τεκμ.16), ποσό που διεκδικεί ως μέρος της ανταπαίτησης του από τον Ενάγοντα. Κατά την αντεξέταση του ο μάρτυς επέμεινε στις πιο πάνω θέσεις του παρουσιάζοντας τον Ενάγοντα και τον κ. Κ. Καντή να διαγκωνίζονται για το ποιος ήταν πιο ειδικός από τον άλλο, ενώ το έργο στην πραγματικότητα διαμορφωνόταν στην πράξη επί τόπου και δεν χρειάζονταν σχέδια από τον κ. Κ. Καντή, ο οποίος ούτως ή άλλως αραιά και που μετέβαινε στο έργο. Διαφώνησε με υποβολή ότι είχε αναφέρει στον Ενάγοντα να λαμβάνει οδηγίες για το πώς θα εκτελείτο το έργο από τον κ. Κ. Καντή. Σημαντικό στοιχείο από την αντεξέταση του είναι ότι είχε πάρει προσφορά πριν αρχίσει το έργο από τον κ. Ανδρέα Γεωργίου - ο οποίος κλήθηκε και κατάθεσε αργότερα ως Μ.Υ.4 - για €95,00 τ.μ. αλλά δεν του έδιδε τιμή για άλλα χωματουργικά έργα τα οποία θα αναλάμβανε συνεργάτης του και γι' αυτό, λόγω της αοριστίας της προσφοράς του επέλεξε τον Ενάγοντα να εκτελέσει το έργο παρά το ότι ήταν πιο ακριβός. Αναφερόμενος στη διαφωνία που προέκυψε ισχυρίστηκε ότι ο Ενάγων τους είχε ανακοινώσει περί τα μέσα του Ιουλίου ότι θα πήγαινε διακοπές και πράγματι, από ό,τι θυμόταν, θα πρέπει να έφυγε αρχές Αυγούστου. Γι' αυτό συμφωνήθηκε να συνεχίσει το έργο ο κ. Κ. Καντής με τους υπαλλήλους και τα μηχανήματα του Ενάγοντος με τον κ. Καντή να αναλαμβάνει τη διαδικασία των πληρωμών. Προς τούτο κατέβαλε το ποσό των €12.500= για συνέχιση του έργου. Αρνήθηκε κατά την αντεξέταση του το σύνολο των χωματουργικών εργασιών που αξιώνει ο Ενάγων ισχυριζόμενος ότι κάποιες από αυτές δεν έγιναν ποτέ και κάποιες άλλες συμπεριλαμβάνονται στο όλο έργο και ποτέ δεν εκτέλεσε εργασίες χαριστικά. Κατά την επανεξέταση του ο μάρτυς κατάθεσε αντίγραφα τριών επιταγών (Τεκμ. 20 (α), (β) και (γ)) συνολικού ποσού €30.000= οι οποίες είχαν δοθεί στον Ενάγοντα και εξαργυρωθεί, για το οποίο η πλευρά του Ενάγοντος επιφυλάχθηκε να τοποθετηθεί κατά την αγόρευση της κατά πόσο μπορεί να ληφθεί υπόψη αυτή η μαρτυρία από το Δικαστήριο ή όχι. Ο κ. Κωνσταντίνος Καντής (Μ.Ε.2), είναι ιδιοκτήτης φυτωρίου και σχεδιαστής κήπων. Όπως ανέφερε, απέκτησε πτυχίο interior design και landscape design από το Alexander College και ασκεί το επάγγελμα του σχεδιαστή κήπων τα τελευταία 15 χρόνια. Ο μάρτυς ισχυρίστηκε ότι γνώριζε για το έργο που έπρεπε να εκτελεστεί και γνώριζε τις εργασίες που εκτέλεσε ο Ενάγων. Ισχυρίστηκε ότι είναι ειδικός για την εκτέλεση τέτοιας φύσης έργων. Σταχυολογώντας τα κυριότερα σημεία της μαρτυρίας του, προκύπτει ότι αυτός προσελήφθηκε από τον Εναγόμενο για να του σχεδιάσει και να επιβλέψει τη διαμόρφωση των κήπων του εξοχικού του στο Πραστειό Κελλακίου. Ήταν δε αυτός που είχε συστήσει τον Ενάγοντα στον Εναγόμενο για την εκτέλεση των χωματουργικών εργασιών, αφού είχε συνεργαστεί μαζί του στο παρελθόν για την εκτέλεση παρόμοιων εργασιών. Επιβεβαίωσε τη θέση του Ενάγοντος ότι η τιμή που συμφωνήθηκε ήταν €105= ανά τετραγωνικό μέτρο πλέον Φ.Π.Α. και ότι συμφωνήθηκε ότι ο Ενάγων θα εκτελούσε τις εργασίες σύμφωνα με το σχέδιο του (Τεκμ. 9) και σύμφωνα με τις οδηγίες του. Το σχέδιο (Τεκμ. 9) δεν εκτελέστηκε ως έχει καθώς υπήρξε προσθήκη και άλλων τεμαχίων και έτσι αυτό αναπροσαρμοζόταν και άλλαζε και ο σχεδιασμός του. Οι εργασίες όντως εκτελέστηκαν σύμφωνα με τις οδηγίες του και δεν υπήρχαν κατά την γνώμη του οποιεσδήποτε κακοτεχνίες. Ο Εναγόμενος επέβλεπε επί καθημερινής βάσης τις εργασίες και όταν δεν ήταν της αρεσκείας του έδιδε οδηγίες για διόρθωση τους. Γενικά η συνεργασία τους ήταν καλή στο μεγαλύτερο διάστημα. Ο Εναγόμενος είχε επιλέξει τις πέτρες που θα χρησιμοποιούνταν και αυτές ήταν καλής ποιότητας. Σε σχέση με τις πληρωμές του Εναγομένου προς τον Ενάγοντα, ανέφερε ότι δεν τύγχανε ενημέρωσης και έμαθε γι' αυτές όταν προέκυψε διαφωνία γι' αυτές και όταν, όπως ανέφερε, συσσωρεύτηκε μεγάλο υπόλοιπο. Επιβεβαίωσε ότι κατασκευάστηκαν 2.655 τ.μ. δόμες, καθώς και την εκτέλεση και επιπλέον χωματουργικών εργασιών που αναφέρονται στην απαίτηση του Ενάγοντος. Ο ίδιος, είχε ανάμιξη μόνο με την κατασκευή των δόμων αλλά λόγω της παρουσίας του στο έργο ήταν σε θέση να γνωρίζει και για τις άλλες εργασίες. Επιβεβαίωσε επίσης, ότι ο Εναγόμενος συμφώνησε και αποδέχτηκε την καταμέτρηση των 2.655 τ.μ. δόμων. Αναφορικά με το «χόλιασμα» ανέφερε ότι ο ίδιος διαφωνούσε κάθετα με την χρήση συνδετικού κονιάματος, αλλά ο Εναγόμενος επέμενε να ακολουθηθεί αυτή η μέθοδος καθότι του άρεσε περισσότερο. Ο ίδιος πίστευε ότι το «χόλιασμα» έπρεπε να γίνει με «ξεροπέτρι» (ξερολιθιά). Αναφέρθηκε στη διαφωνία μεταξύ των διαδίκων που προέκυψε κατά το τέλος του Ιουλίου του 2010 όταν ο Ενάγων διαμαρτυρόταν για τις καθυστερήσεις στις πληρωμές και ο Εναγόμενος για την κατασκευή του βόρειου τοίχου που δεν του άρεσε. Ήταν τότε που ήρθαν σε συμφωνία και οι τρεις, ότι ο Ενάγων θα αποχωρούσε από το έργο και θα αναλάμβανε αυτός το συνεργείο του Ενάγοντος μέχρι την ολοκλήρωση του έργου. Συμφωνήθηκε τότε όπως τα τρέχοντα έξοδα του συνεργείου (μισθοί, καύσιμα και υλικά) ότι θα τα πλήρωνε ο Εναγόμενος απευθείας στον κ. K. Καντή και ότι τα έξοδα αυτά θα αφαιρούνταν από το συνολικό ποσό της συμφωνίας. Το έξοδα αυτά ανήλθαν στο ποσό των €12,698=. Γνώριζε ότι ο Ενάγων προέβη σε έξτρα εργασίες αλλά δεν μπορούσε ο ίδιος να τις προσδιορίσει ούτε και να τις κοστολογήσει. Ανέφερε ότι μετά που είχε αποχωρήσει και ο ίδιος από το έργο έγιναν κάποιες μικροδιορθώσεις αλλά δεν γνώριζε ποιος τις έκανε. Κατά την αντεξέταση του ο μάρτυς δεν διαφοροποιήθηκε ουσιαστικά από τις πιο πάνω θέσεις οι οποίες ουσιαστικά συμφωνούν ως προς την ουσία τους με αυτές του Ενάγοντος. Το γεγονός ότι θεωρούσε ότι ο Ενάγων είναι ειδικός στην τοποθέτηση πετρών σε δόμες, κάτι που ο ίδιος αρνήθηκε στη μαρτυρία του, όπως του υποβλήθηκε, ανέφερε ότι θα το έκανε από μετριοφροσύνη. Ο ίδιος έδιδε οδηγίες στον Ενάγοντα καθώς έχει εμπειρία σε αυτή τη δουλειά. Θεωρούσε ότι ο ίδιος είχε τα προσόντα για την εκτέλεση του έργου. Ανέφερε πως πληρώθηκε από τον Εναγόμενο για ό,τι πρόσφερε σε αυτόν και δεν είχε τίποτε να λαμβάνει από αυτόν. Όταν ο Ενάγων αποχώρησε από το έργο, αυτός με το προσωπικό του Ενάγοντος ξήλωσαν το βόρειο κομμάτι του τοίχου και το έφτιαξαν ξανά και ότι αυτό ήταν περίπου 200μ. καθώς δεν ήταν τοποθετημένες οι πέτρες στη γραμμή τους. Το χόλιασμα, ανέφερε, γινόταν κυρίως για σκοπούς καλλωπισμού και όχι γιατί πρόσθετε στην στερεότητα του έργου. Ανέφερε ότι ο Εναγόμενος τα έχει μαζί του γιατί δήθεν δεν ήλεγχε τον Ενάγοντα κατά την εκτέλεση του έργου. Ο μάρτυς επανέλαβε, όπως και στην κυρίως εξέταση του, ότι είχε ετοιμάσει σχετική γραπτή συμφωνία μεταξύ των διαδίκων την οποία τους έδωσε αλλά δεν ήξερε αν την υπόγραψαν. Επανέλαβε ότι διαφωνούσε με το χόλιασμα των πετρών και ότι είχε προτείνει να τοποθετηθεί «ξεροπέτρι», χωρίς να εισακουσθεί από τον Εναγόμενο. Ο Δρ Δημήτρης Νικολαΐδης (Μ.Ε.3), πολιτικός μηχανικός, κατέθεσε ως πραγματογνώμονας, αφού όπως ανέφερε έχει πτυχίο Πολιτικού Μηχανικού από το Μετσόβιο Πολυτεχνείο και μεταπτυχιακό και διδακτορικό στον τομέα τεχνολογίας σκυροδέματος από το πανεπιστήμιο του Cardiff και διδάσκει σε ιδιωτικό Πανεπιστήμιο στην Κύπρο. Πέραν από τα ακαδημαϊκά του προσόντα έχει πρακτική εμπειρία στην πολιτική μηχανική τόσο στην Κύπρο όσο και στο εξωτερικό. Ανέφερε ότι επισκέφθηκε και επιθεώρησε το χώρο όπου εκτελέστηκαν οι εργασίες στις 13.10.2016 μετά από συνεννόηση και άδεια που του δόθηκε από τον Εναγόμενο. Χαρακτήρισε το έργο ως έργο τοπιοτέχνησης και όχι έργο πολιτικής μηχανικής. Σε ερώτηση κατά πόσο υπάρχουν προδιαγραφές για τέτοιες κατασκευές ανέφερε ότι οι μόνες προδιαγραφές που υπάρχουν είναι για ξερολιθιές κατασκευές. Ετοίμασε σχετική πραγματογνωμοσύνη - τεχνική έκθεση, η οποία κατατέθηκε ως Τεκμ.
3. Τα συμπεράσματα της έκθεσης του μάρτυρος συνοψίζονται στα ακόλουθα: «Η μελέτη έχει καταδείξει την επάρκεια και ευστάθεια των πέτρινων τοίχων, επί των οποίων καταλήγουν μικρά σχετικά φορτία, καθιστώντας τους ασφαλείς. Η όλη εργασία παραπέμπει σε τοπιοτέχνηση παρά σε έργο πολιτικής μηχανικής και αυτό λόγω των μικρών φορτίων που καταλήγουν στους τοίχους. Έχει στηρίξει την έκθεση του σε προσεκτική επιτόπια μελέτη που διενεργήθηκε επί του έργου, σε μελέτη βιβλιογραφίας την οποία και παραθέτει, καθώς επίσης και σε υπολογισμούς στους οποίους προέβη, οι οποίοι παρουσιάζονται στο παράρτημα Γ της έκθεσης.» Σχολιάζοντας την έκθεση του κ. Δ. Ρουμπά (Τεκμ. 12), ανέφερε ότι δεν διενήργησε εργαστηριακούς ελέγχους καθώς για τέτοιου είδους έργα δεν απαιτούνται εργαστηριακοί έλεγχοι και αυτό το γνωρίζει καθώς τα δομικά υλικά είναι το αντικείμενο της διδασκαλίας του. Κατά την αντεξέταση του ανέφερε ότι έχει υλοποιήσει έργα πέραν των €50.000,000 και μάλιστα μεγάλα έργα. Ανέφερε ότι όταν επισκέφθηκε το έργο είχε υπόψη του την έκθεση του κ. Δ. Ρουμπά (Τεκμ. 12). Εξήγησε ότι τοπιοτέχνηση σημαίνει διαμόρφωση χώρου χωρίς να υπάρχουν στατικές απαιτήσεις. Δεν επρόκειτο για τοίχους αντιστήριξης εφόσον δεν υπήρχε κάτι να αντιστηρίξει. Το έργο δεν χρειαζόταν στατική ενίσχυση καθώς οι πιέσεις - δυνάμεις που δέχεται είναι πάρα πολύ μικρές τόσο λόγω του ύψους του όσο και λόγω του πλάτους του και καθώς ακουμπά σε στερεό έδαφος. Παρόλα αυτά εισηγείται τη διάνοιξη και άλλων οπών για να διευκολύνεται το νερό για να φεύγει. Αυτό θα κόστιζε περί τα €1.500=. Επίσης θα απαιτείτο όχι μεγαλύτερο ποσό από τα €1.000= για επιδιόρθωση του κονιάματος όπου είχε χαλαρώσει. Ο ίδιος έκρινε τους τοίχους πιο αυστηρά από προδιαγραφές και τα πρότυπα που επικαλείται ο κ. Δ. Ρουμπάς στην έκθεση του. Στα σημεία που του υποδείχθηκαν σε συγκεκριμένες φωτογραφίες του Τεκμ. 12 δεν διακρίνει πρόβλημα ευστάθειας. Κάποια άλλα σημεία δεν τα αναγάγει σε ατέλειες καθώς δεν θα μπορούσε να υπάρξει απόλυτη ομοιομορφία της κατασκευής. Σε περαιτέρω σημεία της έκθεσης του ή της μαρτυρίας του εν γένει θα γίνει αναφορά σε άλλο κατάλληλο σημείο της απόφασης μου. Ο κ. Κυριάκος Νικολάου (Μ.Ε.4), εργάστηκε κατά τον χρόνο εκτέλεσης των εργασιών ως υπεργολάβος του Ενάγοντος και είχε παραμείνει στο έργο μετά που ο Ενάγων είχε αποχωρήσει μέχρι και την ολοκλήρωση των εργασιών για τη συμπλήρωση των χολιασμάτων με την επίβλεψη του κ. K. Καντή. Όταν είχε αποχωρήσει ο Ενάγων, παρέμεναν προς εκτέλεση κάποια χολιάσματα τα οποία εκτέλεσαν στη συνέχεια κάποιοι υπάλληλοι του Ενάγοντος υπό την επίβλεψη του κ. Κ. Καντή. Οκτώ ημέρες πριν καταθέσει ενώπιον του Δικαστηρίου ανέφερε ότι είχε επισκεφθεί επί τόπου το χώρο που εκτελέστηκε το έργο μετά από σχετική άδεια που του δόθηκε από τον Εναγόμενο. Οι βασικές εργασίες ισχυρίστηκε, ήταν όπως τις είχε αφήσει εγκαταλείποντας το χώρο του έργου, χωρίς έκτοτε να είχε χαλαστεί και ξαναχτιστεί οτιδήποτε άλλο. Παρατήρησε όμως ότι έγιναν κάποιες επεκτάσεις, μπροστά στην είσοδο, μια σκάλα στην πίσω ανατολική πλευρά και μια επέκταση στον τοίχο κοντά στην πισίνα. Κατά την αντεξέταση του ανέφερε ότι φαίνεται ξεκάθαρα που έγινε η επέκταση γιατί η πέτρα που χρησιμοποιήθηκε στην επέκταση ήταν διαφορετική. Ανέφερε ότι όταν συζητούσαν ο Ενάγων με τον Εναγόμενο ήταν συνήθως και ο ίδιος παρών και δεν άκουσε τον τελευταίο να διαμαρτυρηθεί ποτέ για τις πέτρες που χρησιμοποιούνταν. Τις οδηγίες για την τοποθέτηση των πετρών τις έδινε ο κ. Κ. Καντής. Τις πέτρες τις μετέφερε ο ίδιος στα κτήματα του Εναγομένου όπου εκτελείτο το έργο από το Μαρώνι. Ο κ. Δημήτρης Ρουμπάς (Μ.Υ.1), πολιτικός μηχανικός και με μεταπτυχιακές σπουδές στο αντικείμενο του, κλήθηκε από πλευράς Υπεράσπισης να καταθέσει ως εμπειρογνώμονας. Υιοθέτησε το περιεχόμενο της Έκθεσης του η οποία είχε κατατεθεί ως (Τεκμ. 12), την οποία είχε ετοιμάσει τον Ιούνιο του 2011 μετά από επιτόπια αυτοψία που είχε κάνει στο έργο. Τα συμπεράσματα του, όπως αναγράφονται στην έκθεση του και η μαρτυρία του ενώπιον του Δικαστηρίου μπορεί να συνοψιστεί στο ότι το έργο το οποίο χαρακτηρίζει ως «τοίχους αντιστήριξης», παρουσιάζει κακοτεχνίες. Απαριθμώντας τις ανέφερε ότι αυτές αφορούν: (α) την ποιότητα των βράχων που χρησιμοποιήθηκαν, (β) στο κονίαμα που χρησιμοποιήθηκε για σύνδεση των πετρών με χαμηλή ανθεκτικότητα και ακατάλληλο, (γ) ακανόνιστο σχήμα των πετρών έτσι που δυσκόλευε την τοποθέτηση και ευστάθεια τους, (δ) ο λανθασμένος τρόπος τοποθέτησης τους, (ε) η κλίση που είχαν οι «τοίχοι αντιστήριξης», (στ) ο τρόπος τοποθέτησης των πετρών που δεν έγινε σε μεγάλο βαθμό κάθετα στον τοίχο. Για όλα αυτά τα λάθη, όπως τα χαρακτήρισε έκανε προτάσεις για την επιδιόρθωση τους. Επεξήγησε την έκθεση του σε αναφορά σε φωτογραφίες που επισύναψε σε αυτή. Την άποψη του σε σχέση με την ανθεκτικότητα των πετρών τη στηρίζει σε μεγάλο βαθμό στα αποτελέσματα εργαστηριακών δοκιμών σε δείγματα που λήφθηκαν καθ' υπόδειξη του υπεύθυνου του εργαστηρίου «ΔΗΝΕΜΑ» κ. Μάριου Χριστοδούλου. Κατά την κυρίως εξέταση του ανέφερε συγκεκριμένα: «Στη συνέχεια ο συνάδελφος, εκφέρει άποψη ότι, τα δείγματα που επάρθηκαν από τις πέτρες, και ο τρόπος που έγιναν τα tests, δεν ακολουθήθηκαν κάποια standards. Το μόνο που έχω να απαντήσω είναι ότι, προσλάβαμε ένα εγγεγραμμένο εργαστήριο, με μηχανικό με άδεια του ΕΤΕΚ, με χρόνια πείρα στο επάγγελμα, ο ίδιος ο συγκεκριμένος κάνει έργα του δημοσίου, άρα δεν έχουμε παρά να εμπιστευθούμε την εργασία που έκανε και τα αποτελέσματα.» Ανέφερε ότι σε καμιά περίπτωση δεν θα μπορούσε να χαρακτηρίσει το έργο ως έργο τοπιοτέχνησης καθώς στις δόμες ασκούνται τεράστιες δυνάμεις γι' αυτό και χαρακτηρίζει το έργο ως δομικό. Τοπιοτέχνηση χαρακτήρισε την διακόσμηση τοίχου ή τα μικρά τοιχαράκια. Σε σχέση με το κονίαμα ανέφερε ότι όπως και όπου έχει φθαρεί μπορεί να αφαιρεθεί και να ξανατοποθετηθεί. Ανέφερε ότι για να γίνεται αποστράγγιση του νερού μπορεί να ανοιχθούν οπές έτσι που να φεύγει το νερό. Σε σχέση με την κλίση των πετρών που κατά 60% παρουσιάζουν πρόβλημα, ανέφερε ότι θα πρέπει να αφαιρεθούν και να ξανατοποθετηθούν. Χαρακτήρισε ολόκληρη την κατασκευή ως «επιπόλαια κατασκευασμένη» με εμφανείς κακοτεχνίες. Σχολιάζοντας την έκθεση του κ. Δ. Νικολαϊδη (Μ.Ε. 3), Τεκμ. 11, συμφώνησε σε σχέση με τον σωστό τρόπο που περιγράφει και πρέπει να γίνονται αυτές οι κατασκευές, όμως, ανέφερε, αυτά τα οποία περιγράφει δεν έγιναν στην πράξη και υπήρξε μεταγενέστερη επιδιόρθωση τους που βοήθησε στην ευστάθεια των τοίχων. Κάποιες επιδιορθώσεις όπως φαίνονται στην έκθεση του κ. Δ. Νικολαΐδη, φαίνονται να έγιναν μετά που αυτός είχε επισκεφθεί το έργο όπως τις υπέδειξε σε φωτογραφίες του Τεκμ.
4. Συμφώνησε ότι δεν υπάρχουν για τέτοιες κατασκευές πρότυπα ή συγκεκριμένοι κανονισμοί, όμως υπάρχουν συγκεκριμένα εγχειρίδια από τα οποία θα μπορούσαν να αντληθούν πληροφορίες αλλά και στη βάση της γνώσης της πολιτικής μηχανικής. Οι πορώδεις πέτρες που χρησιμοποιήθηκαν στο έργο με την πάροδο του χρόνου και τις καιρικές συνθήκες καταστρέφονται και σε τέτοιες περιπτώσεις θα πρέπει να χρησιμοποιούνται βραχώδεις πέτρες. Κατά την αντεξέταση του ο μάρτυς επανέλαβε τα ίδια και ανέφερε επίσης ότι δεν είναι σε θέση να σχολιάσει κατά πόσον οι εργαστηριακοί έλεγχοι έγιναν σωστά ή αν τα πρότυπα που χρησιμοποιήθηκαν ήταν σωστά. Για την έκθεση του, όπως ανέφερε, δεν είχε παρά να χρησιμοποιήσει τα αποτελέσματα που του δόθηκαν από το συγκεκριμένο εργαστήριο/ μηχανικό. Εάν ο τρόπος που διεξήγαγε τους ελέγχους ήταν σωστός ή λάθος δεν μπορούσε να το κρίνει ο ίδιος. Ο μάρτυς άσκησε κριτική στις εργασίες που διεξήγαγε ο Ενάγων. Ανέφερε ότι, κατά την επίσκεψη του στο χώρο του φάνηκε ότι οι πέτρες ήταν στην πλειοψηφία τους νωπές από τις βροχές του περασμένου χειμώνα. Παραδέχτηκε ότι ο ίδιος δεν προέβη σε έρευνα ως προς το πότε είχε βρέξει στο σημείο. Ανέφερε ότι η αντοχή των πετρών ήταν 9 newton ανά κυβικό χιλιοστό η οποία ήταν πάρα πολύ χαμηλή και αναφέροντας προς τούτο ένα παράδειγμα ανέφερε πως αν σε ένα σπίτι οι κολώνες έχουν δύναμη 9 newton, το σπίτι θα πρέπει να κατεδαφιστεί. Ανέφερε επίσης κατά την αντεξέταση του ότι σε όλες τις φωτογραφίες του Τεκμ. 12 φαίνεται ότι το κονίαμα ήταν καταστρεμμένο. Η αντίληψη του ότι οι πέτρες ήταν πορώδεις προερχόταν από το γεγονός ότι αυτές ήταν βρεγμένες καθώς είχαν απορροφήσει νερό από βροχή και γι' αυτό άλλαξαν και χρώμα με εμφανή τη διχρωμία τους, ενώ η μη πορώδης πέτρα δεν απορροφά νερό. Το κατά πόσο ήταν νερά της βροχής του Χειμώνα ή μιας βδομάδας προηγουμένως που έκαναν τις πέτρες να φαίνονται βρεγμένες, κατά τη γνώμη του δεν είχε σημασία λόγω της ποιότητας των πετρών που ήταν αρκετά πορώδεις. Σε κάθε περίπτωση οι εργαστηριακοί έλεγχοι έδειξαν το πορώδες των πετρών ανεξάρτητα από το κατά πόσο είχε βρέξει ή όχι. Η αντεξέταση του μάρτυρος περιστράφηκε επί πολύ στην επάρκεια της αντοχής των δόμων και τη μελέτη που έγινε μετά και από εργαστηριακό έλεγχο υλικών που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή τους, ισχυριζόμενος ότι ο Εναγόμενος, του οποίου η δουλειά είναι ιατρός, δεν μπορεί να έχει ευθύνη επιλογής των κατάλληλων υλικών. Ο μάρτυς διαφώνησε με εισήγηση ότι το έργο είναι μόνο μικροπροβλήματα που παρουσίαζε, παραδέχθηκε όμως ότι σε μεγάλα έργα αναμένονται κάποιες μικροκακοτεχνίες. Ο κ. Μάριος Χριστοδούλου (Μ.Υ.2) είναι τεχνολόγος, πολιτικός μηχανικός, ιδιοκτήτης της εταιρείας «ΔΗΝΕΜΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΛΤΔ». Η εταιρεία αυτή όπως εξήγησε διατηρεί εργαστήριο που προβαίνει σε ελέγχους δομικών υλικών. Ήταν αυτός που κατά τον κ. Ρουμπά (Μ.Υ.1), είχε προσληφθεί για να διεξάγει τους ελέγχους στους οποίους στήριξε την έκθεση του. Ο μάρτυς υιοθέτησε τα αποτελέσματα των ελέγχων του, όπως αυτά αναφέρονταν στην έκθεση του κ. Ρουμπά. Ανέφερε όμως ότι «την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων την κάμνει ο πολιτικός μηχανικός που έχει ευθύνη να κάμει τη μελέτη. Αν είναι καλά δηλαδή ή όχι είναι ευθύνη του πολιτικού μηχανικού να τα συγκρίνει με αυτά που έπρεπε να είναι». Ο κ. Μαρίνος Παναγιωτίδης (Μ.Υ.3), είναι επιμετρητής ποσοτήτων για 23 χρόνια. Είναι κάτοχος πληθώρας επαγγελματικών προσόντων και μέλος επιστημονικών σωμάτων όπως και του ΕΤΕΚ. Επισκέφθηκε το έργο τρεις φορές. Την πρώτη φορά είχε επισκεφθεί το έργο στις 3.05.2011 μετά που τον κάλεσε ο Εναγόμενος και είχε οπτική επαφή με αυτό. Στη συνέχεια εφόσον διαπίστωσε ότι έπρεπε να προηγηθεί μελέτη που ο ίδιος δεν μπορούσε να την κάνει, σύστησε τον κ. Δ. Ρουμπά, με τον οποίο επισκέφθηκαν το έργο στις 20.05.
5. Τελευταία φορά το επισκέφθηκε στις 14.02.
6. Αναφέρθηκε στις διαπιστώσεις του σε κάθε επίσκεψη του. Είχε διαπιστώσει μη ευθυγράμμιση τοίχου, ρωγμές σε αυτόν και ανομοιομορφία υλικών. Είχε λάβει φωτογραφίες τις οποίες κατάθεσε ως δέσμη (Τεκμ. 13). Επεξήγησε τι απεικονίζει η κάθε φωτογραφία. Αναφέρθηκε στα κόστη κατασκευής ενός τέτοιου έργου. Είχε χρεώσει για τις υπηρεσίες που πρόσφερε στον Εναγόμενο το ποσό των €3.461,50σ. περιλαμβανομένου Φ.Π.Α. και εξέδωσε τιμολόγιο το Τεκμ.
7. Κατά την αντεξέταση του επανέλαβε τα προσόντα του αναφέροντας ότι κατέχει γνώσεις πολιτικής μηχανικής, ηλεκτρολόγου, μηχανικού και υδραυλικού. Δεν είχε ετοιμάσει έκθεση για το κόστος αποκατάστασης των κακοτεχνιών που είχε διαπιστώσει. Θα μπορούσε να το έκανε με τη βοήθεια ενός πολιτικού μηχανικού γι' αυτό και σύστησε τον κ. Δ. Ρουμπά. Οι τιμές για αποκατάσταση των κακοτεχνιών στις οποίες έκανε αναφορά κατά την κυρίως εξέταση του ήταν οι χαμηλότερες. Παραδέχθηκε ότι δεν μέτρησε τα μέτρα που θα έπρεπε να κατεδαφιστούν και να ξανατοποθετηθούν και πόσα μέτρα χρειαζόταν να αποκατασταθεί το έργο. Ο κ. Ανδρέας Γεωργίου (Μ.Υ.4), είναι αδειούχος εργολάβος και ιδιοκτήτης εργοληπτικής εταιρείας. Κλήθηκε περί το Νοέμβριο του 2011 από τον Εναγόμενο για να επιδιορθώσει τις κακοτεχνίες που υπήρχαν στο έργο. Επρόκειτο όπως ανέφερε για χαλασμένες δόμες. Εργάζεται στις οικοδομές από 16 -18 χρονών δηλαδή για πάνω από τριάντα χρόνια. Έκαμε πολλές παρόμοιες κατασκευές με αυτές που κλήθηκε να επιδιορθώσει. Ο Εναγόμενος τον είχε παρακαλέσει να κάνει ό,τι ήταν δυνατό για να στηριχτούν οι δόμες. Κάποιος τοίχος που είχε καταρρεύσει έπρεπε να να ξανατοποθετηθεί. Πολλές πέτρες που είχαν αποκολληθεί έπρεπε να τοποθετηθούν εκ νέου στην θέση τους. Με αναφορά στις φωτογραφίες του Τεκμ. 13 περιέγραψε τις εργασίες που εκτέλεσε. Αφαίρεσαν όλους τους αρμούς και τοποθέτησαν εξαγωγές για να φεύγει το νερό αφού τοποθετούσαν χαλίκια μεταξύ των πετρών για να τις συγκρατήσουν μεταξύ τους. Αν δεν γίνονταν αυτές οι επιδιορθώσεις τότε με κάθε βροχή η κατάσταση του έργου θα χειροτέρευε. Χρειάστηκε να κάνει κατεδάφιση και κτίσιμο 170 τ.μ.. Ισχυρίστηκε ότι προέβη σε επιδιορθώσεις για τις οποίες χρέωσε τον Εναγόμενο συνολικά €50.000=. Επιπλέον ανέφερε πως χρέωσε τον Εναγόμενο με το ποσό των €25.000= για επιπλέον νέες εργασίες. Χαρακτήρισε τις πέτρες που χρησιμοποίησε ο Ενάγων αλλοιωμένες. Ανέφερε ότι είχε μετρήσει το έργο και ήταν 2.400 τ.μ. Σε σχέση με τις επιδιορθώσεις που έκανε και αν λύθηκε το πρόβλημα με αυτές, ανέφερε ότι έκανε ότι ήταν δυνατό να διορθωθεί το έργο μειώνοντας τον κίνδυνο κατολισθήσεων. Κατά την αντεξέταση του o μάρτυς ανέφερε ότι ο Εναγόμενος ήταν ο ιατρός της γυναίκας του και οικογενειακός φίλος και επειδή είχε οικονομικά προβλήματα προσπάθησε να τον βοηθήσει. Ισχυρίστηκε ότι η συμφωνία του με τον Εναγόμενο ήταν €100= ανά τετραγωνικό μέτρο συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α. Παραδέχθηκε ότι έκανε καλύτερη τιμή στον Εναγόμενο σε σχέση με το πόσα θα χρέωνε κανονικά, που ενδεχομένως να ανέβαινε στα €110,00 ανά τ.μ., καταλήγοντας όμως στον συλλογισμό του ότι εν τέλει ήταν μια καλή τιμή αυτή που χρέωσε. Στη συνέχεια και σε υπόδειξη φωτογραφιών που είχαν κατατεθεί ως Τεκμ. 11, έκανε αναφορά στις εργασίες που εκτέλεσε ο ίδιος και τον τρόπο εκτέλεσης τους. Ο ίδιος είχε μετρήσει με κορδέλα το έργο και είχε βρει ότι ήταν περίπου 2400 τ.μ. και όχι 2.655 τ.μ. όπως του υποβλήθηκε. Δέχθηκε όμως ότι το έργο θα μπορούσε να μετρηθεί με ακρίβεια μόνο με ειδικό όργανο. ΟΙ ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ: Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των δύο πλευρών στις αγορεύσεις τους ανέλυσαν τη μαρτυρία κατά πως την αντιλήφθηκε βεβαίως ο καθένας και εισηγήθηκαν ότι η μαρτυρία που προσήγαγε η πλευρά τους θα πρέπει να κριθεί αξιόπιστη και ικανοποιητική προς απόδειξη των εκατέρωθεν ισχυρισμών και των απαιτήσεων τους. Έκαναν εκτενή αναφορά σε νομολογιακές αρχές και στη νομική πτυχή της υπόθεσης. Η πλευρά του Εναγομένου επέμεινε στην εξέταση της προδικαστικής ένστασης με εισήγηση ότι αυτή στη βάση της νομοθεσίας που διέπει το ζήτημα και τη σχετική νομολογία που έχει αναπτυχθεί θα πρέπει να πετύχει με διαμετρικά αντίθετη άποψη της πλευράς του Ενάγοντος. Έχω μελετήσει με προσοχή τις εισηγήσεις αυτές και τις λαμβάνω υπόψη. Κατά την ανάλυση που θα ακολουθήσει όπου χρειαστεί θα γίνει ειδικότερη αναφορά σ' αυτές. Η Προδικαστική Ένσταση: Θεωρώ σκόπιμο να με απασχολήσει σε αυτό το σημείο η προδικαστική ένσταση που ήγειρε η πλευρά του Εναγομένου. Αυτή καταγράφτηκε στην παρ. 1 της Έκθεσης Υπερασπίσεως και Ανταπαιτήσεως όπου προβάλλεται ότι: «ο ενάγων εμποδίζεται και/ή δεν δικαιούται και/ή δεν νομιμοποιείται να εγείρει την παρούσα αγωγή καθ' ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο δεν ήτο εγγεγραμμένος και/ή αδειούχος εργολάβος και/ή εργολήπτης βάσει της ισχύουσας Νομοθεσίας.» Ο Εναγόμενος στην Απάντηση του στην Υπεράσπιση και Ανταπαίτηση ισχυρίζεται ότι: «η προδικαστική ένσταση είναι αβάσιμη καθ' ότι ουδέποτε μεταξύ των διαδίκων υπήρξε συμφωνία ανέγερσης οιωνδήποτε οικοδομικών κατασκευών ή έργων. Περαιτέρω ο Ενάγων ουδέποτε ανέλαβε την εκτέλεση οικοδομικών Έργων και ουδέποτε ανέφερε ότι είναι εργολάβος οικοδομών.» Και στη συνέχεια: «Ο Εναγόμενος ισχυρίζεται ότι η συμφωνία διαλάμβανε την εκτέλεση Χωματουργικών Εργασιών στα κτήματα του Εναγομένου.» Δεν πρέπει όμως να διαλανθάνει της προσοχής ότι ο ίδιος ο Ενάγων στην περιγραφή του στην Έκθεση Απαιτήσεως για τις εργασίες που διεξήγαγε καταγράφει ότι αυτές συνίσταντο μεταξύ άλλων και σε «κατασκευή τοίχων αντιστήριξης με μεγάλες πέτρες και ή δόμες από πέτρες». Τα ως άνω επαναλαμβάνονται σε διάφορες παραγράφους της Έκθεσης Απαιτήσεως. Το έργο όπως είναι κοινά παραδεκτό συνίστατο σε χωματουργικές εργασίες και κατασκευή λιθοδομών σε μεγάλη έκταση του κτήματος του Εναγομένου κατά τρόπο που θα δημιουργούνταν αναβαθμίδες. Εκτελέστηκαν κατά τον Ενάγοντα 2.655 τ.μ. λιθοδομές οι οποίες προϋπέθεταν ανάλογες χωματουργικές εργασίες. Η παρούσα επισημαίνω εξαρχής ότι διαφέρει από τα γεγονότα της υπόθεσης Νίκος Νικολάου ν. Eka Rock Designs Ltd, Πολ. Έφεση Αρ. 175/2011, ημερ. 22.12.2016 όπου το Πρωτόδικο Δικαστήριο σύμφωνα με την εν λόγω απόφαση «αδυνατούσε να καταλήξει, στη βάση του ενώπιον του υλικού, σε ασφαλή συμπεράσματα όσον αφορά τον χαρακτηρισμό των επίδικων εργασιών ως "οικοδομικό έργο", με αποτέλεσμα να μην μπορεί έκδηλα να διαβλέψει και να διαπιστώσει παρανομία, ήταν, υπό τις περιστάσεις της συγκεκριμένης υπόθεσης ορθή και εύλογη.» Κατά τον Εναγόμενο είχαν εκτελεστεί 2.400 τ.μ. Ενδεικτικά και μόνο ως προς το κόστος του έργου που συμφωνήθηκε υπενθυμίζω ότι ο ενάγων ισχυρίζεται πως είχαν συμφωνήσει ως τιμή τα €105,00 ανά τ.μ. πλέον Φ.Π.Α. ενώ ο Εναγόμενος ισχυρίστηκε ότι είχαν συμφωνήσει ως τιμή αυτή των €100,00 συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α. ανά τ.μ.. Με δεδομένο ότι ο Ενάγων κατά την αντεξέταση του παραδέχτηκε ότι δεν είναι εγγεγραμμένος εργολήπτης ή εργολάβος, είναι σημαντικό όπως προσδιοριστεί κατά πόσο το έργο, όπως έχει περιγραφεί από τους μάρτυρες και το έγγραφο υλικό που τέθηκε ενώπιον μου ακόμα και από το φωτογραφικό υλικό το οποίο απεικονίζει το είδος και το μέγεθος του, συνιστά οικοδομικό ή τεχνικό έργο στην έννοια του νόμου και άρα θα έπρεπε αυτό να είχε εκτελεστεί από εγγεγραμμένο εργολήπτη ή εργολάβο. Την ερμηνεία του τι αποτελεί οικοδομή, οικοδομικό έργο και τεχνικό έργο τη δίνει ο ίδιος ο Περί Εγγραφής και Ελέγχου Εργοληπτών Οικοδομικών και Τεχνικών Έργων Νόμος του 2001 (Ν.29(Ι)/2001)(στη συνέχεια «ο νόμος»). Στην ερμηνευτική διάταξη του άρθρου 2 του νόμου, δίνονται οι ακόλουθες ερμηνείες αναφορικά με τις πιο πάνω έννοιες. "οικοδομή" σημαίνει οποιαδήποτε κατασκευή, είτε από λίθους, σκυρόδεμα, πηλό, σίδηρο, ξύλο είτε από άλλο υλικό και περιλαμβάνει οποιοδήποτε λάκκο, θεμέλιο, τοίχο, στέγη, καπνοδόχο, βεράντα οικοδομής, ή οποιοδήποτε πράγμα προσαρτημένο σ' αυτή, ή οποιοδήποτε τοίχο, ανάχωμα, φράκτη, περίφραγμα ή άλλο κατασκεύασμα το οποίο περικλείει ή οριοθετεί οποιαδήποτε γη ή χώρο καθώς και όλα τα συναφή με την οικοδομή χωματουργικά έργα, κατασκευές τοίχων αντιστήριξης και περιφράξεις· "οικοδομικό έργο" σημαίνει- (α) την κατασκευή, αναδόμηση, ανέγερση, επανέγερση, αναπαλαίωση οικοδομής, (β) οποιαδήποτε οικοδομική εργασία η οποία αποτελεί ή περιλαμβάνει κατασκευή, ανέγερση, μετατροπή, προσθήκη, διαρρύθμιση, επιδιόρθωση, βελτίωση ή κατεδάφιση οικοδομής ή μέρους αυτής, ή οποιαδήποτε εργασία επέκτασης, επιδιόρθωσης ή μετατροπής στο φέροντα οργανισμό ή η οποία επηρεάζει το φέροντα οργανισμό μιας οικοδομής ή κάθε άλλη οικοδομική εργασία η οποία επηρεάζει την ασφάλεια του κοινού, (γ) την επένδυση τοίχων, τις δαπεδοστρώσεις, την κατασκευή καλουπιών, τη στέγαση οικοδομής, και περιλαμβάνει τη θεμελίωση, όλα τα συναφή με την οικοδομή χωματουργικά έργα, τις κατασκευές τοίχων αντιστήριξης, τις περιφράξεις, και όλα τα παραρτήματα και βοηθητικές οικοδομές μιας οικοδομής, (δ) κάθε προκαταρκτική, ή προπαρασκευαστική εργασία περιλαμβανομένων των οικοδομικών ή κατασκευαστικών εργασιών για τις ηλεκτρολογικές, υδραυλικές εγκαταστάσεις, τον κλιματισμό, εξαερισμό, υδατοπρομήθεια, αποχετεύσεις ή άλλες συμπληρωματικές εργασίες μιας οικοδομής, και ο όρος "οικοδομικές εργασίες" θα ερμηνεύεται ανάλογα· "τεχνικό έργο" σημαίνει την ανέγερση ή κατασκευή ή επέκταση ή μετατροπή ή επιδιόρθωση οποιουδήποτε έργου το οποίο τεχνικά ανάγεται στον κλάδο της πολιτικής μηχανικής και το οποίο δεν αποτελεί οικοδομικό έργο, και περιλαμβάνει έργα οδοποιίας, κατασκευή γεφυρών, σηράγγων, φραγμάτων, υπονόμων, λιμενικών έργων, αερολιμένων, αποχετεύσεις, έργα αποστράγγισης, ύδρευσης, άρδευσης, έργα προστασίας της παραλίας, έργα λατομείων και μεταλλείων αλλά δεν περιλαμβάνει περιφράξεις και κατασκευές τοίχων αντιστήριξης που δεν υπερβαίνουν σε ύψος τα 150 εκατοστόμετρα, εκσκαφές αυλακιών που δεν υπερβαίνουν σε βάθος τα 80 εκατοστόμετρα και τοποθετήσεις αγωγών διαμέτρου μικρότερης από τα 10 εκατοστόμετρα, εκτός αν το Συμβούλιο κρίνει ότι λόγω της φύσης και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του έργου, τούτο αποτελεί τεχνικό έργο ορισμένης τάξης·» ¨Εργολήπτης¨ σημαίνει οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το οποίο αναλαμβάνει κατ' επάγγελμα την εκτέλεση ή εκτελεί οικοδομικό ή τεχνικό έργο (περιλαμβανομένης της ανάληψης μόνο των εργατικών) έναντι καθορισμένου ποσού ή ποσοστιαίας αμοιβής ή έναντι οποιουδήποτε άλλου νόμιμου ανταλλάγματος πλην μισθού ή για δική του εκμετάλλευση ή για άλλης μορφής χρήση ή σκοπό¨ Στο Ελληνικό Λεξικό Τεγόπουλου - Φυτράκη, Δ' έκδοση, 1991, η λέξη "εργολαβία" ερμηνεύεται ως: η ανάληψη κατασκευής έργου έναντι αμοιβής, η δε λέξη "εργολάβος" είναι το πρόσωπον που αναλαμβάνει την εκτέλεση έργου έναντι αμοιβής και είναι συνώνυμος λέξη του "εργολήπτη". Κατά τη νομολογία μας το κατά πόσο ένα έργο διέπεται ή όχι από τις πρόνοιες του Περί Εγγραφής και Ελέγχου Εργοληπτών Οικοδομικών και Τεχνικών Έργων Νόμος του 2001 (Ν.29(Ι)/2001), πρέπει να κρίνεται αντικειμενικά (βλ. Χριστοφή κ.α. v. Φετοκάκη