ΓΙΩΡΓΟΣ ΟΡΦΑΝΟΥ ν. ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ, Αγωγή αρ.: 2136/12, 22/2/2018

(2), Δ.64, επί των Γενικών Αρχών του Νόμου, των Κανόνων της Επιείκειας, του Κοινοδικαίου, της Πρακτικής και της Σύμφυτου Εξουσίας των Δικαστηρίων. Ο εναγόμενος έφερε ένσταση στην Αίτηση, προβάλλοντας τέσσερις λόγους. Ουσιαστικά είναι η θέση του ότι: «

(1)η Αίτηση καταχωρήθηκε με υπέρμετρη και αδικαιολόγητη καθυστέρηση και επιδιώκει την αποκάλυψη εγγράφων τα οποία ετοιμάστηκαν προ πολλού και θα μπορούσαν να αποκαλυφθούν με τις προηγούμενες Ένορκες Δηλώσεις,

(2)τυχόν έγκριση της παρούσας Αίτηση επηρεάζει δυσμενώς τον Καθ' ου η Αίτηση,

(3)ο Αιτητής παρέλειψε να θέσει ενώπιον του Δικαστηρίου το αναγκαίο νομικό και πραγματικό υπόβαθρο επαρκούς αιτιολόγησης της Αίτηση και

(4)το σύνολο των ενώπιον του Δικαστηρίου γεγονότων δεικνύει ότι στην προκειμένη περίπτωση είναι προς το συμφέρον της ορθής απονομής της δικαιοσύνης όπως η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ασκηθεί υπέρ της απόρριψης της Αίτησης.» Η Ένσταση υποστηρίζεται από Ένορκη Δήλωση της κας Μαρίνας Κάρμιου Κόκκινου, δικηγόρου η οποία συνεργάζεται με τους δικηγόρους του εναγόμενου. Η ομνύουσα επαναλαμβάνει τους λόγους ένστασης και διατείνεται πως δεν θα πρέπει σε αυτό το στάδιο να επιτραπεί η περαιτέρω αποκάλυψη. Η Ένσταση στηρίζεται στο Άρθρο 30 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας και ειδικότερα στους Διαδικαστικούς Κανονισμούς Δ.28, θθ.1-11, Δ.48, θθ. 1, 2, 4, 6, 7, 8 και 9, Δ.57, θ.2, Δ.64, στον περί Αποδείξεως Νόμο Κεφ. 9 περιλαμβανομένων των άρθρων 2, 3 και 36, στον περί Δικαστηρίων Νόμο 14/1960, όπως αυτός τροποποιήθηκε μεταγενέστερα, περιλαμβανομένων αλλά χωρίς περιορισμό των άρθρων 2 και 29, στην Νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου και στις γενικές συμφυείς εξουσίες και γενική πρακτική του Δικαστηρίου. Αποτελεί νομολογιακή αρχή πως η αποκάλυψη εγγράφων βάσει της δικονομικής πρόνοιας Δ.28 θ.1 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, αντίστοιχης της παλιάς Αγγλικής διαταγής Ο.31 r.12, εμπίπτει στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου, το οποίο δύναται να εξετάσει το θέμα μέσω των δικογράφων, ενόρκων δηλώσεων ή και οποιασδήποτε διαδικασίας μέσα στην ίδια την αγωγή και εξαρτάται από τα γεγονότα της κάθε υπόθεσης. Η αποκάλυψη εγγράφων έχει ως σκοπό τη λήψη πληροφοριών και την παρουσίαση εγγράφων που έχουν σχέση με την αντιδικία των μερών για την προετοιμασία της ακρόασης, μπορεί δε να ζητηθεί, είτε γενική είτε εξειδικευμένη, από οποιονδήποτε από τους διαδίκους και συνήθως ζητείται μετά το κλείσιμο της δικογραφίας οπότε τα επίδικα θέματα θα έχουν καθοριστεί με ακρίβεια. Αίτηση για αποκάλυψη εγγράφων απορρίπτεται είτε όταν θεωρηθεί ότι δεν είναι αναγκαία για την δίκαιη διεκπεραίωση της δίκης είτε όταν εύλογα μπορεί να λεχθεί ότι δεν θα χρησιμεύσει σε οτιδήποτε. Δεν επιτρέπεται δε η αποκάλυψη όταν ζητείται για σκοπούς «ψαρέματος» μαρτυρίας. Σχετικά είναι τα έγγραφα που περιέχουν πληροφορίες οι οποίες μπορεί να βοηθήσουν το μέρος που ζητά την αποκάλυψη είτε να προωθήσει την υπόθεση του είτε να βλάψει την υπόθεση του αντιδίκου του ή να οδηγήσουν στις πιο πάνω συνέπειες, άμεσα ή έμμεσα, ανεξάρτητα αν μπορούν ή όχι να δοθούν ως μαρτυρία. (Βλ. μεταξύ άλλων Halsbury's Laws of England, 3η έκδοση, Τόμος 12, σελ. 2 - 34, The Annual Practice 1956, σελ. 516 επ., National Bank of Greece S.A. v. Paraskevas Mitsides Debtor and another

(1962)C.L.R. 40, Nissho lwai Corporation and others v. Lizard Shipping Company Ltd

(1991)ΑΑΔ 31, Lagos Ltd v. Πλοίου FT Zolotets κ.α.

(1995)1ΑΑΔ, 600, G.A.P. Navig. Ltd v. Merzario Marrittima SRL

(1998)1(Γ) Α.Α.Δ. 1624, Τυλληρή ν. Λαϊκής Κυπριακής Τράπεζας Λτδ

(1998)1(Δ) Α.Α.Δ. 2271). Ένας από τους στόχους της Δ.28 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, είναι να αποτρέψει τον αιφνιδιασμό κατά την ακροαματική διαδικασία και να δοθεί η δυνατότητα στην κάθε πλευρά να εκτιμήσει σωστά την δύναμη της υπόθεσης της, ενόψει των εγγράφων που αποκαλύπτονται. Η αποκάλυψη προάγει την ορθή απονομή της δικαιοσύνης. Όπως έχει αναφερθεί στην υπόθεση Τυλληρή ν. Λαϊκή Κυπριακή Τράπεζα Λτδ

(1998)1 ΑΑΔ 2271: «Η αποκάλυψη εγγράφων, υπόκειται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου και στοχεύει.... στη λήψη πληροφοριών και στην παρουσίαση εγγράφων που σχετίζονται με τη διαφορά που προέκυψε μεταξύ των διαδίκων για το σκοπό προετοιμασίας για την ακρόαση και μπορεί να ζητηθεί από οποιοδήποτε από τους διαδίκους. Αίτημα για αποκάλυψη απορρίπτεται όπου εύλογα μπορεί να λεχθεί ότι τέτοια αποκάλυψη δεν θα χρησιμεύσει σε οτιδήποτε ή όπου μπορεί να θεωρηθεί κάτω από τις περιστάσεις ως μη αναγκαία για τη δίκαιη διεκπεραίωση της δίκης. Τέτοια έγγραφα είναι τα έγγραφα που περιέχουν πληροφορίες που μπορεί άμεσα ή έμμεσα να βοηθήσουν την υπόθεση του, είτε να βλάψει την υπόθεση του αντιδίκου του, είτε που να μπορούν δίκαια (fairly) να οδηγήσουν στις πιο πάνω συνέπειες και είναι άσχετο με το κατά πόσο μπορούν ή όχι να δοθούν σαν μαρτυρία. Κάθε έγγραφο που μπορεί να ρίξει φως στην υπόθεση είναι σχετικό ................. Ο χρόνος που διατάσσεται η αποκάλυψη των εγγράφων δεν προσδιορίζεται περιοριστικά στη Δ.28 αλλά συνήθως γίνεται μετά την ολοκλήρωση των εγγράφων προτάσεων, γιατί τότε διαφαίνονται τα επίδικα θέματα. Είναι σημαντικό για ένα διάδικο να έχει την πρέπουσα αποκάλυψη πριν προχωρήσει στη δίκη». Η υποχρέωση αποκάλυψης δεν αφορά μόνο έγγραφα τα οποία έρχονται στην κατοχή του διαδίκου μετά την αρχική αποκάλυψη αλλά εκτείνεται και σε έγγραφα τα οποία είτε από λάθος είτε από αβλεψία, ενώ βρίσκονταν στην κατοχή του διαδίκου δεν αποκαλύφθηκαν [Mitchell v. Darley Main Colliery Co. 1

(1884)Cab & EΙ 215]. Στην ρηθείσα υπόθεση (Mitchell) λέχθηκε ότι η υποχρέωση αποκάλυψης είναι συνεχής και υφίσταται και μετά την καταχώρηση της ένορκης δήλωσης αποκάλυψης, μπορεί δε να γίνει είτε με συμπληρωματική δήλωση είτε με σχετική ειδοποίηση. Η αποκάλυψη εγγράφων δυνατόν να είναι είτε γενική βάσει της Δ.28 θ.1 που αντιστοιχεί στην αγγλική διάταξη Ο.31 r.12, είτε ειδική βάσει της Δ.28 θ.11 που αντιστοιχεί στην Ο.31 r. 19A

(3). Στο Annual Practice 1958, από τα σχόλια στην Ο.31 r.12 και Ο.31 r. 19Α

(3), προκύπτει πως το Δικαστήριο έχει εξουσία να επιτρέψει περαιτέρω αποκάλυψη, τόσο σε σχέση με γενική όσο και ειδική αποκάλυψη που έχει προηγηθεί. Όπως αναφέρεται στη σελίδα 716:"Where the affidavit is insufficient in form a further affidavit will be ordered". Αυτό προκύπτει και από αναφορά στο σύγγραμμα Halsbury's Laws of England, 4η έκδοση, reissue, Τόμος 37, παρ. 555. Στο ίδιο σύγγραμμα (Annual Practice 1958), στη σελίδα 725, αναφέρεται επίσης πως μια εκ πρώτης όψεως περίπτωση σχετικότητας και κατοχής των εγγράφων είναι αρκετή για να επιτραπεί το διάταγμα ("A prima facie case of relevancy and possession of the documents is sufficient to entitle the applicant to the order"). Στην ίδια περικοπή και ειδικά σε σχέση με την Ο.31 r. 12 (Δ.28 θ.2) αναφέρεται ότι: "A further affidavit may be ordered under r.12, supra, on an application without an affidavit in support, but under r.12 only when the Court is clearly satisfied from particular sources that the assertions in the affidavit of documents are untrue or cannot be accepted". Μετά το αρχικό διάταγμα του Δικαστηρίου για αποκάλυψη, η υποχρέωση αποκάλυψης συνεχίζεται και εκτείνεται σε έγγραφα που αποκτούνται ή δημιουργούνται στην πορεία της υπόθεσης μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας. Στην υπόθεση Vernon v. Bosley (No2)

(1997)1 All E.R. 614, αναφέρθηκε ότι η χρήση του ενεστώτα, και του αόριστου στην αγγλική δικονομική πρόνοια δεν καλύπτει έγγραφα που δεν υπάρχουν όταν καταρτίζεται ο κατάλογος εγγράφων ή η ένορκη δήλωση αποκάλυψης εγγράφων. Υποδείχθηκε ότι "... the rule stated in the Supreme Court Practice is not only the practice but the law". Υποδεικνύεται περαιτέρω ότι η υποχρέωση αποκάλυψης συνεχίζεται μέχρι και την ολοκλήρωση της διαδικασίας. Επίσης υποδεικνύεται ότι η μορφή που θα πάρει η όποια περαιτέρω αποκάλυψη δηλαδή κατά πόσο θα είναι με επίσημο κατάλογο ή απλά με επιστολή, είναι αδιάφορη. Η ουσία της υποχρέωσης είναι ότι δεν πρέπει να αποσιωπάται η αποκρύπτεται η ύπαρξη εγγράφων σχετικών με την επίδικη διαφορά είτε ο διάδικος σκοπεύει να τα παρουσιάσει στη δίκη είτε όχι. Στην υπόθεση Touchstone Development Ltd v. Cypromar Shipping Ltd κ.α. Αγωγή αρ. 1208/06 Ε.Δ. Λάρνακος, η Πρόεδρος (τότε) του Δικαστηρίου κα Π. Παναγή, εξετάζοντας παρόμοιο ζήτημα, σε ενδιάμεση απόφαση της ημερ. 18.10.2012 ανέφερε τα ακόλουθα: «Στην καναδική υπόθεση Lib Brokerage and Realty Co

(1977)Ltd v. Budd

(1992)2 WWR 453, επισημαίνεται σχετικά πως δεν υπάρχει οποιοσδήποτε κανονισμός ο οποίος να εμποδίζει το Δικαστήριο να εκδώσει, βάσει της σύμφυτης του δικαιοδοσίας, διάταγμα για περαιτέρω αποκάλυψη, ενώ οι Θεσμοί Πολιτικής Δικονομίας θα πρέπει να ερμηνεύονται υπό το φως των πραγματικοτήτων της σύγχρονης δικαστικής διαδικασίας ("...the Rules requiring disclosure of documents must be interpreted in the light of the realities of current litigation practice"). Στην υπόθεση Touchstone Development Ltd, ανωτέρω, η ακροαματική διαδικασία βρισκόταν σε εξέλιξη και όταν επιχειρήθηκε να κατατεθούν έγγραφα ως τεκμήρια, ο συνήγορος της άλλης πλευράς έφερε ένσταση καθότι επρόκειτο για έγγραφα που δεν είχαν αποκαλυφθεί με την ένορκη δήλωση αποκάλυψης εγγράφων. Το διάταγμα για αποκάλυψη δεν αναφερόταν σε υποχρέωση αποκάλυψης μελλοντικών εγγράφων. Τα έγγραφα (φωτογραφίες) που επιθυμούσαν να καταθέσουν, δημιουργήθηκαν μετά την έκδοση του διατάγματος αποκάλυψης και κρίθηκε ότι υπήρχε βάσιμη δικαιολογία για την παράλειψη των εναγόντων να τα αποκαλύψουν ενωρίτερα. Έτσι το Δικαστήριο αφού έκρινε ότι δεν θα επηρεαζόταν δυσμενώς η άλλη πλευρά, επέτρεψε την κατάθεση των φωτογραφιών υπό τον όρο ότι οι ενάγοντες θα καταχωρούσαν σχετική συμπληρωματική ένορκη δήλωση αποκάλυψης εντός δύο ημερών σύμφωνα με την Δ.28 θ.2 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας. Τούτων λεχθέντων επανέρχομαι στην υπό κρίση Αίτηση. Έχοντας κατά νου το πραγματικό υπόβαθρο που έχει τεθεί προς υποστήριξη τόσο της Αίτησης όσο και της Ένστασης αντίστοιχα, των δικογράφων και τις προαναφερόμενες νομοθετικές και νομολογιακές αρχές, κρίνω ότι το αίτημα του ενάγοντα θα πρέπει να γίνει αποδεκτό για τους εξής λόγους: (i) Τα συγκεκριμένα έγγραφα τα οποία προτίθεται να αποκαλύψει ο ενάγοντας είναι σχετικά με τα επίδικα θέματα, πράγμα που καταδεικνύεται στις έγγραφες προτάσεις. (ii) Δεν τίθεται θέμα υπέρμετρης καθυστέρησης καθότι μόλις τα έγγραφα περιήλθαν στην κατοχή του ενάγοντα, ο τελευταίος προχώρησε στην καταχώριση της Αίτησης. (iii) Δεν έχει προκύψει θέμα κατάχρησης της διαδικασίας με την έννοια της προώθησης παράλληλων μέτρων. (iv) Με την έκδοση του αιτουμένου διατάγματος δεν θα προκληθεί καθυστέρηση στην εκδίκαση της υπόθεσης, εφόσον η ακρόαση της αγωγής έχει αρχίσει και θα συνεχιστεί. (v) Δεν έχει καταδειχθεί κακοπιστία εκ μέρους του ενάγοντα. Για τους προαναφερόμενους λόγους, κρίνω πως θα πρέπει να ασκήσω την διακριτική μου ευχέρεια και να εγκρίνω το αίτημα του ενάγοντα. Δια ταύτα, επιτρέπεται η καταχώρηση Συμπληρωματικής Ένορκης Δήλωσης εκ μέρους του ενάγοντα, στα πλαίσια περαιτέρω αποκάλυψης εγγράφων. Η Ένορκη Δήλωση να καταχωρηθεί εντός πέντε

(5)ημερών από σήμερα. Τα έξοδα της Αίτησης, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στο τέλος της αγωγής και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο οπόταν και θα είναι πληρωτέα, επιδικάζονται υπέρ του ενάγοντα - αιτητή και σε βάρος του εναγόμενου - καθ' ου η αίτηση. (Υπ.) .............................. Στ. Τσιβιτανίδου-Κίζη, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής ΣΤΚ/ΑΓ Subject: Civil / Other actions / Interim Αναφορά: Αίτηση για περαιτέρω αποκάλυψη εγγράφων cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο