ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ κ.α. ν. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΓΙΩΝΗΣ κ.α., Αγωγή Αρ.: 3428/17, 30/3/2018

(2004)1 Α.Α.Δ. 1610, Οργανισμός Χρηματοδότησης Τράπεζας Κύπρου Λτδ. v. Μιχαήλ

(2003)1(Β) Α.Α.Δ. 1044, Ιερά Μητρόπολη Λεμεσού v. Chr. P. Michaelides (Estates) Ltd

(2002)1 (A) A.A.Δ. 43). Μελέτη της σχετικής νομολογίας καταδεικνύει ότι νομότυπη επίδοση σε νομικό πρόσωπο δύναται να γίνει είτε σε αξιωματούχο της εταιρείας (I.P.M. Industries Co. Ltd και Άλλοι ν. Οργανισμού Χρηματοδοτήσεως Τραπέζης Κύπρου Λτδ

(2006)1 Α.Α.Δ. 1319), είτε στο εγγεγραμμένο γραφείο της εταιρείας σε πρόσωπο που κατονομάζεται και προσδιορίζεται (Silkeborg Investments Limited, Πολιτική Έφεση Αρ. 267/11, ημερ. 15.9.17, J. Z. Classic Music Pro Ltd ν. Alkadia Music Land Ltd

(2002)1 Α.Α.Δ. 1151). Ενδεικτικά παραθέτω το ακόλουθο απόσπασμα από την πολύ πρόσφατη απόφαση ΝΤR Beach Diners Ltd κ.α. ν. Adamou Constructions and Maintenance Ltd, Πολιτική Έφεση Αρ. 373/2012, ημερ. 15.1.2018, στην οποία λέχθηκαν τα ακόλουθα: «.προκύπτει σαφέστατα από την ένορκη δήλωση του επιδότη, ότι η επίδοση συντελέστηκε στο εγγεγραμμένο γραφείο της εταιρείας στο Νεόφυτο Σάββα, ο οποίος χαρακτηρίζεται υπάλληλος στο εγγεγραμμένο γραφείο της εταιρείας. Ορθό είναι βεβαίως ότι εφόσον η επίδοση ήταν κακή ή δεν συντελέστηκε, η απόφαση παραμερίζεται ex debito justitiae, ως οφειλόμενο χρέος προς τη Δικαιοσύνη. (Βλ. Γιωργαλλίδης ν. Χρίστου

(1997)1 Α.Α.Δ. 247 και Μανώλη ν. Ελληνική Τράπεζα ECLI:CY:AD:2017:A37, Πολ.εφ.413/11 ημερ. 3.2.2017). Όμως αυτό δεν συμβαίνει εδώ. Σχετική είναι η Δ.5 θ.7 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας με την οποία σαφώς και υπάρχει συμμόρφωση. Το ίδιο και με το άρθρο 372 του περί Εταιρειών Νόμου, Κεφ.113. Η επίδοση έγινε στο εγγεγραμμένο γραφείο της εταιρείας σε πρόσωπο που κατονομάζεται και προσδιορίζεται ως υπάλληλος της εταιρείας στο εγγεγραμμένο γραφείο της. Συνεπώς δεν έχει εφαρμογή η υπόθεση Ιερά Μητρόπολη Λεμεσού ν. Chr.P. Michaelides (Estates) Ltd

(2002)1Α Α.Α.Δ. 43, όπου δεν ήταν καν γνωστό το πρόσωπο στο οποίο αφέθηκε το κλητήριο και η ιδιότητα του (αναγράφετο μόνο «αφέθη στο εγγεγραμμένο γραφείο της εταιρείας»)». Στην υπό εξέταση περίπτωση σε σχέση με την Εναγόμενη 2, παρόλο ότι στην Ένορκη Δήλωση του επιδότη προσδιορίζεται το πρόσωπο στο οποίο έγινε η επίδοση του Κλητηρίου Εντάλματος εκ μέρους της, ήτοι στην υπεύθυνη του Νομικού Τμήματος παραλαβής εγγράφων, εντούτοις δεν αναγράφεται ότι η επίδοση έγινε στο εγγεγραμμένο γραφείο της Εναγόμενης

1. Η αναγραφή στην Ένορκη Δήλωση του επιδότη ότι η επίδοση έγινε «στο σπίτι του ή στο συνηθισμένο τόπο εργασίας του» (παρατίθεται αυτολεξεί) προκαλεί σύγχυση ως προς τον τόπο της επίδοσης. Η διαζευκτική αυτή αναφορά του επιδότη δεν μπορεί να κριθεί ως ικανοποιητική ώστε να καλύπτει τα εχέγγυα ορθής και έγκυρης επίδοσης, δεδομένης της πάγιας νομολογιακής αρχής ότι η καλή επίδοση συνδέεται αναπόφευκτα με τη δυνατότητα του εκάστοτε εναγόμενου να λαμβάνει δεόντως γνώση για την εναντίον του δικαστική διαδικασία. Όπως λέχθηκε στην απόφαση Ιερά Μητρόπολη Λεμεσού (ανωτέρω): «Οι περιστάσεις της κρινόμενης υπόθεσης, αλλά και η αχλύς που περιβάλλει την επίδοση . δεν μας αφήνουν αμφιβολία για το παράτυπο της επίδοσης, με βάση την οποία λήφθηκε η ακυρωθείσα απόφαση. Αυτή ήταν και η αιτία, που η εφεσίβλητη δεν έλαβε γνώση της έγερσης της αγωγής για να αμυνθεί, όπως ήταν και η πρόθεσή της. Ορθά λοιπόν παραμερίστηκε η απόφαση εφόσον δεν προηγήθηκε έγκυρη επίδοση». Κατ' ακολουθία, κρίνεται ότι το Κλητήριο Ένταλμα επιδόθηκε δεόντως στον Εναγόμενο
2. Η επίδοση στην Εναγόμενη 2 κρίνεται ως μη έγκυρη για τους λόγους που αναφέρονται πιο πάνω. Συνεπώς, όσον αφορά την παρούσα αίτηση εναντίον της Εναγόμενης 2, αυτή θα πρέπει να απορριφθεί ως πρόωρη λόγω μη έγκυρης επίδοσης. Εφόσον οι αξιώσεις των Ενάγοντων 1, 2 και 3 εγείρονται αλληλέγγυα ή κεχωρισμένα εναντίον των Εναγόμενων 1 και 2, θα προχωρήσω στην εξέταση της παρούσας αίτησης εναντίον του Εναγόμενου 1 μόνο (Annual Practice του 1958, σελ. 156, Τράπεζα Κύπρου Δημόσια Εταιρεία Λτδ ν. Γ. & Κ. Βιονευρολογική Λτδ κ.α.

(2011)1 Α.Α.Δ. 234). Προς απόδειξη της υπόθεσης των Ενάγοντων καταχωρήθηκε Ένορκη Δήλωση του Ενάγοντα 1, ημερ. 23/2/2018, δεόντως εξουσιοδοτημένου από τους Εναγόμενους 2 και 3, στην οποία επισυνάπτεται αριθμός τεκμηρίων, αναφορά στα οποία γίνεται στη συνέχεια για σκοπούς πληρότητας, καθώς και Συμπληρωματική Ένορκη Δήλωση του Ενάγοντα 1, ημερ. 18/3/18, και Ένορκη Δήλωση του Κλεάνθη Ζαχαρίου, ημερ. 19/3/

1. Στην Ένορκη Δήλωση και Συμπληρωματική Ένορκη Δήλωσή του, ο Ενάγοντας 1 περιγράφει τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έγινε το επίδικο ατύχημα. Είναι η θέση του ότι το ατύχημα οφείλεται στην αποκλειστική αμέλεια και παράβαση των εκ του νόμου απορρεόντων καθηκόντων του Εναγόμενου
2. Συνεπεία της σύγκρουσης, ως αναφέρεται από τον Ενάγοντα 1, το όχημα με αριθμούς εγγραφής ΚΒΕ352, ιδιοκτησίας της Ενάγουσας 3, υπέστη ζημιές στο πίσω μέρος του με συνολικό κόστος επισκευής €1,
3. Επισυνάπτονται δύο φωτογραφίες ως Τεκμήριο 1, καθώς και αντίγραφα τιμολογίου και απόδειξης, ημερ. 16/1/16 για το ποσό των €1,889 ως Τεκμήριο
4. Σύμφωνα με τον Ενάγοντα 1, ενώ ήταν καθόλα υγιής πριν τη σύγκρουση, συνεπεία του επίδικου ατυχήματος έχει υποστεί σωματικές βλάβες, μεταξύ των οποίων θλάση-διάστρεμμα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου Α5-Α6 με πίεση επί της δεξιάς Α6 νευρικής ρίζας. Επισυνάπτεται ως Τεκμήριο 3 τιμολόγιο ημερ. 19/1/15 με αρ. 90055013 για το ποσό των €105 και απόδειξη, ημερ. 19/12/15, για το εν λόγω τιμολόγιο για το ποσό των €76.
5. Επισυνάπτεται επίσης ως Τεκμήριο 4 αντίγραφο Πιστοποιητικού άδειας ασθενείας για την περίοδο 11/1/16 - 11/2/16 και Αντίγραφο Πιστοποιητικού άδειας ασθενείας για την περίοδο 12/2/16 - 12/3/16 από τον Δρα Π. Στυλιανού. Λόγω της σημαντικής επιδείνωσης του πόνου και της αδυναμίας στο δεξί χέρι, στις 7/8/17, σύμφωνα πάντα με τον ίδιο, ο Ενάγοντας 1 υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση πρόσθιας αυχενικής δισκεκτομής και σπονδυλοδεσίας Α5-Α6 και του συστήθηκε αναρρωτική άδεια ενός μηνός για την αποκατάσταση της αυχενικής μοίρας και φυσιοθεραπεία. Ως Τεκμήριο 5 επισυνάπτεται: (α) Ιατρική Γνωμάτευση του Δρα Πέτρου Στυλιανού, ημερ. 1/3/17, για το ποσό των €150, (β) τιμολόγιο ημερ. 20/7/16 με αρ. 90074501 για το ποσό των €150 και απόδειξη, ημερ. 20/7/16, για το εν λόγω τιμολόγιο για το ποσό των €150, (γ) Ιατρικό Πιστοποιητικό του Κ. Νατσιόπουλου, Ιατρού Ακτινοδιαγνώστη, ημερ. 11/1/16, (μεταφρασμένο στα ελληνικά στην Ένορκη Δήλωση του Κλεάνθη Ζαχαρίου), (δ) τιμολόγιο ημερ. 11/1/16 με αρ. 90056678 για το ποσό των €200 και απόδειξη, ημερ. 11/1/16, για το εν λόγω τιμολόγιο για το ποσό των €180, (ε) χειρόγραφες ιατρικές εκθέσεις, ημερ. 11/1/16 και 22/1/16, (στ) Ιατρική Έκθεση του Κ. Νατσιόπουλου, Ιατρού Ακτινοδιαγνώστη, ημερ. 16/1/17, (ζ) τιμολόγιο ημερ. 16/1/17 με αρ. 90091301 για το ποσό των €
6. Ως Τεκμήριο 6 επισυνάπτονται (α) Ιατρική Βεβαίωση, ημερ. 18/9/16, από τον νευροχειρουργό Δρα Γ. Ιωάννου για το ποσό των €200,(β) αποδείξεις πληρωμής στον νευροχειρουργό Δρα Γ. Ιωάννου, ημερ. 20/9/16, για ποσό των €200, ημερ. 10/3/16, για ποσό των €50, ημερ. 8/6/15, για ποσό των €50, και ημερ. 11/2/16, για ποσό των €50, και (γ) αποδείξεις πληρωμής στον νευρολόγο Δρα Κ. Χατζηβασίλη ημερ. 15/9/16, για ποσό των €90, και ημερ. 4/2/16, για ποσό των €
7. Ως Τεκμήριο 7 επισυνάπτεται απόδειξη, ημερ. 19/2/16, για το ποσό των €540 για 18 συνεδρίες φυσιοθεραπείας. Ως Τεκμήριο 8 επισυνάπτονται οι ακόλουθες αποδείξεις για ιατρικά φάρμακα: (α) απόδειξη, ημερ. 11/1/16, για το ποσό των €42.00, (β) απόδειξη, ημερ. 23/1/16, για το ποσό των €37.00, (γ) απόδειξη, ημερ. 19/2/16, για το ποσό των €38.00 και (δ) απόδειξη, ημερ. 10/6/16, για το ποσό των €19.
8. Ως Τεκμήριο 9 επισυνάπτονται: (α) χειρόγραφη Ιατρική Βεβαίωση, ημερ. 11/5/17, του Δρα Π. Στυλιανού και ενημερωτικό σημείωμα, (β) Ιατρική Έκθεση, ημερ. 18/10117, του Δρα Π. Στυλιανούκαι (γ) τιμολόγιο, ημερ. 8/8/17, με αρ. 90110654, για το ποσό των €6.662,72 καθώς και σχετική απόδειξη πληρωμής, ημερ. 7/8/17, για το εν λόγω τιμολόγιο για το ποσό των €6.500, και (δ) ιατρική συνταγή, ημερ. 8/8/17, και απόδειξη για ιατρικά φάρμακα, ημερ. 8/8/17, για το ποσό των €51.
9. Ως Τεκμήριο 10 επισυνάπτεται αντίγραφο Πιστοποιητικού άδειας ασθενείας για την περίοδο 7/8/17 - 7/9/
10. Ο Ενάγοντας 1 συνεχίζει να αντιμετωπίζει δυσκολίες στις καθημερινές του κινήσεις και η ζωή του άλλαξε παντελώς μετά το ατύχημα, ως οι ισχυρισμοί του. Όσον αφορά την Ενάγουσα 2, ο Ενάγοντας 1 αναφέρει ότι, ενώ ήταν καθόλα υγιής, συνεπεία του ατυχήματος έχει υποστεί σωματικές βλάβες, μεταξύ των οποίων κάκωση-διάστρεμμα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου Α5-Α6 με πίεση επί της δεξιάς Α6 νευρικής ρίζας. Της συνεστήθη φυσιοθεραπευτική αγωγή (Τεκμήριο 14). Επισυνάπτονται ως Τεκμήριο 12: (α) αντίγραφο τιμολογίου, ημερ. 19/12/15 με αρ. 90055014 για το ποσό των €60 και απόδειξη, ημερ. 19/12/15 για το εν λόγω τιμολόγιο για το ποσό των €54 και (β) αντίγραφο τιμολογίου, ημερ. 21/6/16 με αρ. 63660121 για το ποσό των €70 και απόδειξη, ημερ. 21/6/16 για το εν λόγω τιμολόγιο για το ποσό των €
11. Επισυνάπτονται επίσης ως Τεκμήριο 13 αντίγραφο ιατρικής γνωμάτευσης του Δρα Πέτρου Στυλιανού, ημερ. 1/3/17, μαζί με απόδειξη πληρωμής, ημερ. 20/7/16, για το ποσό των €150 και αντίγραφο ιατρικής βεβαίωσης του Δρα Γιάννη Ιωάννου μαζί με απόδειξη πληρωμής, ημερ. 20/9/16, για το ποσό των €200, καθώς και αντίγραφο απόδειξης, ημερ. 2/2/16 για το ποσό των 270 για 9 συνεδρίες φυσιοθεραπείας. Στην γραπτή αγόρευσή της, η συνήγορος των Ενάγοντων, παραπέμποντας σε νομολογία, εισηγήθηκε ότι, υπό τις περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης, τα ποσά των €55.000 και €10.000 στους Ενάγοντες 1 και 2 αντίστοιχα ως γενικές αποζημιώσεις είναι εύλογα και δίκαια. Έλαβα υπόψη μου κάθε τι στο οποίο αναφέρθηκε. Η μαρτυρία του Ενάγοντα 1 παρέμεινε αναντίλεκτη αφού ο Εναγόμενος 1 δεν εμφανίστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου για να εκθέσει τη δική του εκδοχή. Συνεπώς, το μόνο που απομένει να εξεταστεί είναι αν τα γεγονότα, όπως βρίσκονται ενώπιον του Δικαστηρίου, είναι αρκετά για να αποδείξουν την υπόθεση των Ενάγοντων 1, 2 και 3 εναντίον του Εναγόμενου 1 στο αναγκαίο επίπεδο (Thesis Trading Co Ltd ν. Δήμος Λάρνακας, ECLI:CY:AD:2016:A299, Πολιτική Έφεση Αρ. 388/2010, ημερ. 23.6.2016, Hasan ν. Ανδρέου, ECLI:CY:AD:2015:A803, Πολιτική Έφεση Αρ. 2/2011, ημερ. 2.12.2015). Αποδέχομαι τη μαρτυρία που προσκομίστηκε από πλευράς των Ενάγοντων, συμπεριλαμβανομένων και των τεκμηρίων που κατατέθηκαν τα οποία εξετάστηκαν τόσο αυτοτελώς, όσο και ως σύνολο, ως ορθή και αληθή. Βάσει της αξιόπιστης μαρτυρίας, αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου τα ακόλουθα: Στις 19.12.15 και περί ώρα 8:45πμ, ο Εναγόμενος 1 οδηγούσε το όχημα με αριθμούς εγγραφής ΗΥΚ339 από βόρεια της οδού Νίκαιας στη Λεμεσό με κατεύθυνση προς τα φώτα τροχαίας επί της εν λόγω οδού. Ενώ το φως τροχαίας ήταν κόκκινο, παρέλειψε να φρενάρει και να ελαττώσει ταχύτητα ως όφειλε, με αποτέλεσμα να προσκρούσει στο πίσω μέρος του οχήματος με αριθμούς εγγραφής ΚΒΕ352 το οποίο οδηγείτο από τον Ενάγοντα 1 με συνεπιβάτιδα την Εναγόμενη 2, και το οποίο ήταν σταματημένο στα φώτα τροχαίας της οδού Νίκαιας, αναμένοντας το πράσινο φως με βόρεια κατεύθυνση προς νότια. Συνεπεία της σύγκρουσης, το όχημα με αριθμούς εγγραφής ΚΒΕ352, ιδιοκτησίας της Ενάγουσας 3, υπέστη ζημιές στο πίσω μέρος του (Τεκμήριο 1). Το συνολικό κόστος επισκευής ήταν €1,889 (Τεκμήριο 2). Ο Ενάγοντας 1 ήταν καθόλα υγιής πριν τη σύγκρουση. Αμέσως μετά το ατύχημα, ο Ενάγοντας 1 μετέβηκε στο Νοσοκομείο Mediterranean στη Λεμεσό (Τεκμήριο 3) όπου του συστήθηκε φαρμακευτική αγωγή, αναρρωτική άδεια για περίοδο 2 μηνών (Τεκμήριο 4), και δόθηκαν οδηγίες για επανεξέτασή του. Συνεπεία του επίδικου ατυχήματος, έχει υποστεί (Τεκμήρια 5, 6 και 9): (α) θλάση-διάστρεμμα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, (β) κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου Α5-Α6 με πίεση επί της δεξιάς Α6 νευρικής ρίζας, (γ) πόνους και δυσκαμψία στον αυχένα, (δ) κρανιοεγκεφαλική κάκωση και εγκεφαλική διάσειση, (ε) αυχεναλγίες και υπινιακές κεφαλαλγίες και αδυναμία συγκέντρωσης, (στ) άλγος μυών της ωμικής ζώνης και ζάλη που επιτείνεται με τις κινήσεις της κεφαλής και δη την περιστροφή αυτής και (ζ) αιμωδία στο δεξί χέρι. Λόγω σημαντικής επιδείνωσης του πόνου και της αδυναμίας στο δεξί χέρι, στις 7/8/17, ο Ενάγοντας 1 υποβλήθηκε με επιτυχία σε χειρουργική επέμβαση πρόσθιας αυχενικής δισκεκτομής και σπονδυλοδεσίας Α5-Α6 (Τεκμήριο 9) και του συστήθηκε αναρρωτική άδεια ενός μηνός, ήτοι από 7/8/17 μέχρι 7/9/17, και φυσιοθεραπεία (Τεκμήριο 10). Από την ημέρα του ατυχήματος παρακολουθείται από ιατρό. Τα συμπτώματα του Ενάγοντα 1 περιορίζουν σημαντικά τις καθημερινές δραστηριότητές του, σε βαθμό που η ζωή του έχει αλλάξει. Κατά τον χρόνο του ατυχήματος, εργαζόταν στην εταιρεία Εδαφομετρική Λάντκο Λτδ με ακαθάριστες μηνιαίες απολαβές €1.627 (Τεκμήριο 11). Η Ενάγουσα 2 ήταν καθόλα υγιής πριν το επίδικο ατύχημα. Αμέσως μετά το ατύχημα διακομίσθηκε στις Πρώτες Βοήθειες του Νοσοκομείου Mediterranean στη Λεμεσό (Τεκμήριο 12) και στη συνέχεια υποβλήθηκε σε εξετάσεις από αριθμό ιατρών. Συνεπεία του ατυχήματος, έχει υποστεί (Τεκμήριο 13): (α) κάκωση της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, (β) κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου Α5-Α6 με πίεση επί της δεξιάς Α6 νευρικής ρίζας, (γ) κρανιοεγκεφαλική κάκωση και εγκεφαλική διάσειση, (δ) πόνοι και δυσκαμψία στον αυχένα και (ε) αυχεναλγία, βραχιαλγία, κεφαλαλγία, άλγος κατά την εκτέλεση περιστροφικών και καμπτικών κινήσεων του αυχένα και της κεφαλής, έντονη ζάλη και αδυναμία συγκέντρωσης. Τα συμπτώματα περιορίζουν σημαντικά τις καθημερινές δραστηριότητές της. Της συνεστήθη φυσιοθεραπευτική αγωγή. ΕΥΘΥΝΗ ΓΙΑ ΤΟ ΑΤΥΧΗΜΑ Αποτελεί πάγια νομολογιακή αρχή ότι το ζήτημα της αμέλειας είναι θέμα γεγονότων και αποφασίζεται με βάση τις συνθήκες και τις περιστάσεις της κάθε υπόθεσης (άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, Constantinou v. Katsouris a.o.

(1975)1 C.L.R. 188, Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου κ.α.

(1991)1 Α.Α.Δ. 475). Το κριτήριο για τη συμπεριφορά ενός οδηγού είναι το επίπεδο του μέσου συνετού ανθρώπου, δηλαδή με βάση την αντίληψη ενός συνηθισμένου οδηγού και όχι του ενεχόμενου (Μαρκαντώνης ν. Δημάκη

(1989)1 C.L.R. 387, Αλεξάνδρου κ.α. ν. Λεβέντη κ.α.

(1996)1 Α.Α.Δ. 420). Στην υπό εξέταση περίπτωση, κρίνεται ότι οι συνθήκες κάτω από τις οποίες έγινε το επίδικο ατύχημα, αποκαλύπτουν αμέλεια από μέρους του Εναγόμενου 1, ο οποίος παρέλειψε να σταματήσει έγκαιρα το όχημα που οδηγούσε, ως όφειλε, και να αποφύγει τη σύγκρουση με το όχημα που οδηγούσε ο Ενάγοντας 1, το οποίο βρισκόταν σε στάση αναμονής στα φώτα τροχαίας. Δεν υπάρχει οποιαδήποτε μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου για τους λόγους που οδήγησαν τον Εναγόμενο 1 να παραλείψει να σταματήσει έγκαιρα το όχημά του. Συνεπώς, κρίνεται ότι αποκλειστική ευθύνη για το επίδικο ατύχημα έχει ο Εναγόμενος 1 (Κεζαρίδης v. Κωνσταντίνου

(2007)1 Α.Α.Δ. 1373). ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Είναι καθιερωμένη η αρχή ότι οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να αναφέρονται στα δικόγραφα με λεπτομέρεια και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα (Αρχή Τηλεπικοινωνίων Κύπρου v. Medcon Constructions Ltd

(2000)1 Α.Α.Δ. 945). Ειδικές Ζημιές Ενάγοντα 1 Ο Ενάγοντας 1 αξιώνει τις ακόλουθες ειδικές ζημιές, παραπέμποντας σε σχετικά έγγραφα και αποδείξεις, ως αυτά αναφέρονται λεπτομερώς πιο πάνω: (α) €1,106.50 για 9 ιατρικές επισκέψεις (Τεκμήρια 3, 5 και 6), (β) €350 για ιατρικές γνωματεύσεις (Τεκμήρια 5 και 6), (γ) €540 για 18 συνεδρίες φυσιοθεραπείας (Τεκμήριο 7), (δ) 187.74 για ιατρικά φάρμακα (Τεκμήρια 8 και 9) και (ε) €6.500 για χειρουργική επέμβαση και νοσηλεία (Τεκμήριο 9). Κρίνεται ότι, στη βάση των προσκομισθέντων τεκμηρίων, αποδείχθηκαν οι εν λόγω αξιώσεις. Αναφορικά με την αξιούμενη απώλεια απολαβών σημειώνεται ότι, ενώ στην Έκθεση Απαίτησης γίνεται αναφορά σε € 7,321.50, εντούτοις με βάση τη μαρτυρία του Ενάγοντα 1, αυτή περιορίστηκε τελικώς στο ποσό των €4,881 για τη συνολική περίοδο των 3 μηνών που απουσίαζε με άδεια ασθενείας, ήτοι για την περίοδο 11/1/16 - 12/3/16 (Τεκμήριο 4) και την περίοδο 7/8/17 - 7/9/17 (Τεκμήριο 10), όταν υποβλήθηκε στη χειρουργική επέμβαση. Έχει κριθεί από τη νομολογία ότι στην περίπτωση που ο Ενάγοντας δεν απέδειξε την πραγματική του ζημιά, αφαιρουμένων των φορολογικών του επιβαρύνσεων, το Δικαστήριο είναι υποχρεωμένο να προβεί το ίδιο σε ένα υπολογισμό, όχι κατ' ανάγκη ακριβή, για να καταλήξει στο καθαρό ποσό των εισοδημάτων του. Χρήσιμη αναφορά μπορεί να γίνει στην απόφαση Αριστοδήμου v. Πέτρου

(1995)1 Α.Α.Δ. 980, όπου λέχθηκαν τα εξής: «Ο εφεσίβλητος είχε καθήκον να αποδείξει την πραγματική ζημιά που υπέστη αφαιρουμένων των φορολογικών του επιβαρύνσεων και δεν το έπραξε. Το Δικαστήριο όμως, έπρεπε να προβεί το ίδιο σε ένα υπολογισμό, όχι κατ' ανάγκη ακριβή, με βάση τους σχετικούς νόμους που αφορούν την πληρωμή φόρου εισοδήματος, έκτακτης εισφοράς για την άμυνα και κοινωνικών ασφαλίσεων και να καταλήξει στο καθαρό ποσό των εισοδημάτων του. (βλ. British Transport Commission v. Gourley [1955] 3 All E.R. 796, Kemp and Kemp Vol. 1, para 9-028 p. 149).» Στην απόφαση Χαραλάμπους v. Χριστοφόρου

(2012)1 Α.Α.Δ. 2812 το Εφετείο, τόνισε ότι παρόλο που δεν είχε ακριβή στοιχεία και μαρτυρία από οποιαδήποτε πλευρά, ήταν υποχρεωμένο να αφαιρέσει από το επιδικασθέν πρωτοδίκως ποσό των €2.050 για την απώλεια των απολαβών του Εφεσείοντα, ποσοστό 20% για Φόρο Εισοδήματος και εισφορές Κοινωνικών Ασφαλίσεων, έτσι ώστε να αποτυπώνεται η καθαρή απώλειά του. Παρόμοια προσέγγιση ακολουθήθηκε και στην υπόθεση Συκοπετρίτης ν. Αθηνάκη

(2005)1 Α.Α.Δ. 844, όπου με αναφορά στην Αριστοδήμου (ανωτέρω), το Εφετείο, παρά την απουσία επακριβών στοιχείων, προχώρησε στο γενικό υπολογισμό ενός ποσού για Φόρο Εισοδήματος και για εισφορές Κοινωνικών Ασφαλίσεων, το οποίο αφαίρεσε από το αποδειχθέν ακάθαρτο εισόδημα του θύματος ατυχήματος για σκοπούς υπολογισμού απώλειας απολαβών. Κατά τον ίδιο τρόπο, στις συνεκδικασθείσες εφέσεις Οικονομίδου κ.ά. ν. Κούβελλα κ.ά.

(2012)1 Α.Α.Δ. 2299, το Εφετείο επικύρωσε πρωτόδικη απόφαση με την οποία το Δικαστήριο είχε αφαιρέσει από επιδικασθέν ποσό υπό μορφή απώλειας υπερωριών, ποσοστό 25% για τη φορολογική επιβάρυνση την οποία θα είχε ο διάδικος, εάν κέρδιζε τα εισοδήματα εκείνα. Ο υπολογισμός έγινε παρά το ότι έλειπαν τα απαραίτητα στοιχεία και ο προσδιορισμός δεν μπορούσε να ήταν ορθός ή ακριβής, η δε αντίδικη πλευρά δεν προσκόμισε οποιαδήποτε μαρτυρία ως προς το ποσοστό του φόρου που καταβάλλεται στα αντίστοιχα ποσά. Στην υπό εξέταση περίπτωση, η αξίωση του Ενάγοντα 1 αναφορικά με την απώλεια απολαβών στηρίζεται στη «Βεβαίωση Εργοδότη», με την οποία βεβαιώνεται ότι εργάζεται στην εταιρεία Εδαφομετρική Λάντκο Λτδ και ότι «το σύνολο των ακαθάριστων απολαβών μηνιαίως ανέρχεται στα €1.627» (η έμφαση είναι του Δικαστηρίου - Τεκμήριο 11). Παρόλο που δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία και μαρτυρία, με βάση τις προαναφερθείσες νομολογιακές αρχές, θα πρέπει να αφαιρεθεί ποσοστό 20% από τις απωλεσθείσες απολαβές του Ενάγοντα 1 για Φόρο Εισοδήματος και Κοινωνικές Ασφαλίσεις, έτσι ώστε το οποιοδήποτε απωλεσθέν ποσό να αντικατοπτρίζει καθαρή απώλεια. Το ποσό επομένως που επιδικάζεται στον Ενάγοντα 1 για την απώλεια των απολαβών του είναι €3.660,75 για την περίοδο που απουσίαζε με άδεια ασθενείας. Συνεπώς ο Ενάγοντας 1 δικαιούται το συνολικό ποσό των €12.344,99 ως ειδικές αποζημιώσεις. Ειδικές Ζημιές Ενάγουσας 2 Η Ενάγουσα 2 αξιώνει το συνολικό ποσό των €744 για (α) €350 για δύο ιατρικές εκθέσεις, (β) €124 για δύο ιατρικές εξετάσεις και (γ) €270 για 9 συνεδρίες φυσιοθεραπείας, προσκομίζοντας σχετικές αποδείξεις και έγγραφα ως αναφέρονται λεπτομερώς πιο πάνω (Τεκμήρια 12 - 14). Κρίνεται ότι η Εναγόμενη 2 δικαιούται το ποσό αυτό, στη βάση των προσκομισθέντων τεκμηρίων. Ειδικές Ζημιές Ενάγουσας 3 Η Ενάγουσα 3 αξιώνει το ποσό των €1,889 ως το κόστος επισκευής των ζημιών που υπέστη, συνεπεία της σύγκρουσης, το όχημα με αριθμούς εγγραφής ΚΒΕ352. Προσκομίστηκε σχετική απόδειξη πληρωμής (Τεκμήριο 2) και συνεπώς κρίνεται ότι η Ενάγουσα 3 δικαιούται το ποσό αυτό. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Μελέτη της νομολογίας σε σχέση με την επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων καταδεικνύει ότι οι αποζημιώσεις αυτές πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές και να σκοπεύουν στην απόδοση δικαιοσύνης στην απώλεια και στη ζημιά, χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα (Κελεσίδου v. Σταυρινού, Πολιτική Έφεση Αρ. 221/12, ημερ. 6.12.07, Μαυροπετρή ν. Λουκά

(1995)1 Α.Α.Δ. 66). Όπως τονίστηκε στην κλασσική, πλέον, πάνω στο ζήτημα απόφαση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi

(1982)1C.L.R.789: «Το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς, η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας, ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» Διευκρινίζεται ότι οι προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis, αλλά παρέχουν καθοδήγηση προς το Δικαστήριο. Στην υπόθεση Ερωτοκρίτου κ.α. ν. Καραολή

(1998)1 Α.Α.Δ. 445 τονίστηκε ότι προηγούμενες αποφάσεις αναφορικά με αποζημιώσεις μόνο ενδεικτική σημασία μπορούν να έχουν γιατί κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού, καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης. Έχει διαπιστωθεί από τη νομολογία ότι, ενώ αναγνωρίζεται η αυξητική τάση στις αποζημιώσεις σε μια προσπάθεια ικανοποίησης σε χρήμα του ανθρώπινου πόνου και της ταλαιπωρίας (Λαγοποδίδης v. Αναστασίου, ECLI:CY:AD:2017:A180, Πολιτική Έφεση Αρ. 250/11, ημερ. 18.5.2017), η αυξητική αυτή τάση δεν αποτελεί και οδικό χάρτη για αιτιολόγηση παροχής αυξανόμενων ποσών σε κάθε περίπτωση (Προεστός v. Προδρόμου κ.α., Πολιτική Έφεση Αρ. 326/11, ημερ. 12.4.17, Σπύρος Μελάς και Ελένη Λτδ ν. Πολίτη

(2003)1 Α.Α.Δ. 590). Για τον καθορισμό των γενικών αποζημιώσεων, έχω μελετήσει αποφάσεις στις οποίες καθορίστηκαν ποσά γενικών αποζημιώσεων για παρόμοιους τραυματισμούς, συγκρίνοντάς τα με αυτά της υπό εξέτασης υπόθεσης, προβαίνοντας στις αναγκαίες προσαρμογές και έχοντας υπόψη ότι κάθε υπόθεση έχει τις ιδιαιτερότητές της και ότι είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία (Σπύρου ν. Χαραλάμπους

(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298). Αναζητώντας νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου όπου αντικείμενο εξέτασης ήταν υποθέσεις στις οποίες επιδικάστηκαν αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες ανάλογες με αυτές που υπέστηκαν ο Ενάγοντας 1 και η Ενάγουσα 2 αντίστοιχα, παρατηρούνται τα ακόλουθα: Σωματικές βλάβες Ενάγοντα 1 Στην υπόθεση Χαραλάμπους v. Χριστοφόρου

(2012)1 Α.Α.Δ. 2812 ο Ενάγοντας, ηλικίας 26 ετών, συνεπεία τροχαίου ατυχήματος, υπέστη εγκεφαλική διάσειση, θλάση αυχενικής και οσφυϊκής μοίρας σπονδυλικής στήλης και μικρό συμπιεστικό κάταγμα του σώματος του 4ου οσφυϊκού σπονδύλου. Παρέμεινε στο Νοσοκομείο για εννέα μέρες και συνέχισε να υποφέρει για πέντε ακόμα μήνες μετά την έξοδό του. Δεκαοκτώ μήνες μετά τον τραυματισμό του εξακολουθούσε να παρουσιάζει περιοδικά επεισόδια άλγους και δυσκαμψίας στη σπονδυλική στήλη, ενώ μέχρι την ακρόαση της υπόθεσης παρουσίαζε περιοδικά κεφαλαλγία και ζάλη. Πρωτοδίκως επιδικάστηκε το ποσό των €25.000 το οποίο χαρακτηρίστηκε από το Εφετείο «ως κάπως υψηλό υπό τις περιστάσεις, αλλά όχι σε βαθμό που να δικαιολογεί την επέμβασή του». Στην υπόθεση Περικλέους ν. Μιχαήλ κ.ά

(2012)1 Α.Α.Δ. 2420 ο Ενάγοντας, ηλικίας 41 ετών, υπέστη ήπια εγκεφαλική διάσειση, ευθειασμό αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, δυσκαμψία αυχένα με έντονο πόνο στο αριστερό άνω άκρο, διαταραχή της αισθητικότητας στην κατανομή του Α5-Α6 νεύρου και αυχενική σπονδύλωση με πρόπτωση δίσκου στο Α5-Α6 επίπεδο. Διαπιστώθηκε η ύπαρξη κήλης του Α5 - Α6 μεσοσπονδύλιου δίσκου με πίεση επί της Α6 νωτιαίας ρίζας και οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις στο ίδιο επίπεδο. Υποβλήθηκε σε εγχείρηση δισκεκτομής και σπονδυλοδεσίας του Α5 - Α6 δίσκου, συνεπεία της οποίας οι πρόσθιες και οπίσθιες κινήσεις της σπονδυλικής στήλης μειώθηκαν κατά 5%. Ο Ενάγοντας φορούσε αυχενικό κολλάρο για περίπου ένα χρόνο μετά το ατύχημα. Του χορηγήθηκε άδεια ασθενείας για έξι μήνες. Πρωτόδικα, επιδικάστηκε το ποσό των €30,000 ως γενικές αποζημιώσεις, το οποίο κατ' έφεση κρίθηκε χαμηλό και αυξήθηκε στις €45.000. Στην υπόθεση Καρδανάς κ.ά. ν. Καραμούζη

(2007)1(Α) Α.Α.Δ. 191 ο Ενάγοντας πριν από το ατύχημα είχε υποβληθεί σε εγχείρηση αφαίρεσης των Α4-Α5 και Α6-Α7 μεσοσπονδύλιων δίσκων και σε σπονδυλοδεσία στα δύο αυτά επίπεδα. Ακολούθησε ένα μήνα αργότερα, νέα διορθωτική εγχείρηση, λόγω μετατόπισης του οστικού μοσχεύματος στο επίπεδο Α4-Α5. Σχεδόν οκτώ χρόνια αργότερα παρουσιάστηκε κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου Α3-Α4 και Α5-Α6 που αντιμετωπίστηκαν με συντηρητική αγωγή. Κατά το έτος 2000 επισυνέβη το ατύχημα, οπότε στα ήδη υπάρχοντα προβλήματα των Α3-Α4 και Α5-Α6 εμφανίστηκε επιπρόσθετη αποσταθεροποίηση της σπονδυλικής στήλης στο επίπεδο Α3-Α4, που κατέστησε αναγκαία εγχείρηση δισκεκτομής των Α3-Α4 και Α5-Α6 και τη σπονδυλοδεσία όλων με τη χρήση μεταλλικής πλάκας και πέντε βίδων. Το κατάλοιπο μόνιμης ανικανότητας του εφεσίβλητου εξαιτίας του ατυχήματος ήταν μόνο ένας περιορισμός 15% με 20% στις κινήσεις της κεφαλής, προστιθέμενος όμως σε περιορισμό της τάξης του 45%-50% που οφειλόταν στην προϋπάρχουσα κατάσταση, με αποτέλεσμα ο περιορισμός κινήσεων να ανέρχεται σωρευτικά στο 60-70%. Ο Ενάγοντας δεν μπορούσε μετά το ατύχημα να απασχολείται όπως προηγουμένως ως μηχανολόγος μηχανικός. Όπως υπέδειξε το Εφετείο, το θέμα των γενικών αποζημιώσεων σε μια τέτοια περίπτωση κρίνεται με αναφορά, όχι στο ποσοστό της πρόσθετης ανικανότητας την οποία επέφερε το ατύχημα, αλλά στις επιπτώσεις οι οποίες σωρευτικά προέκυψαν από την ήδη βεβαρημένη κατάσταση της υγείας του εφεσίβλητου. Το Εφετείο επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση ως προς τις επιδικασθείσες γενικές αποζημιώσεις για το ποσό των £25.000 (€42.715). Στην υπόθεση Νικολάου v. Στυλιανού κ.α.

(2011)1 Α.Α.Δ. 1727 η Ενάγουσα, ηλικίας 38 ετών, υπέστη σοβαρές θλάσεις στον αυχένα και στην οσφύ χωρίς διάγνωση κατάγματος, ευθειασμό και αστάθεια αυχενικής μοίρας και της τοποθετήθηκε αυχενικό κολάρο. Διαπιστώθηκε σπονδυλολυσία του πέμπτου οσφυϊκού σπονδύλου καθώς και οστεοαρθρικές αλλοιώσεις, με πιθανότητα σπονδυλολίσθησης στο μέλλον. Παρέμεινε αστάθεια στην αυχενική μοίρα, ως μόνιμο κατάλοιπο, με αποτέλεσμα η Ενάγουσα να έχει κρίσεις αυχεναλγίας με συμπτώματα κεφαλαλγίας, ζαλάδες, εύκολη κόπωση και μούδιασμα στις ωμοπλάτες. Οι κρίσεις αυτές παρουσιάζονταν τρεις περίπου φορές το χρόνο, συνήθως μετά από σωματική κόπωση ή καιρικές αλλαγές. Ούτε η θλάση στην αυχενική μοίρα αποκαταστάθηκε. Το Εφετείο, αν και χαρακτήρισε ως «μάλλον γενναιόδωρη» την επιδίκαση του ποσού των €35.000 ως γενικές αποζημιώσεις και του ποσού των €20.000 κατ' αποκοπή για μείωση της εισοδηματικής της ικανότητας, δεν επενέβη. Στην υπόθεση Χατζηθεοδοσίου ν. Διονυσίου

(2007)1(Β) Α.Α.Δ. 1121 ο Ενάγοντας είχε υποστεί διάφορα τραύματα σε όλο του το σώμα, με σοβαρότερο το κάταγμα του 6ου θωρακικού σπονδύλου με ελαφριά πρόσθια καθίζησή του γύρω στο 30%. Νοσηλεύτηκε για 19-20 μέρες και ακολούθησε φυσιοθεραπεία. Του χορηγήθηκε αναρρωτική άδεια ενός χρόνου και λόγω των συνεπειών του τραύματος στον σπόνδυλο παρέμεινε εκτός εργασίας και τον επόμενο χρόνο. Μόνιμο κατάλοιπο παρέμεινε κύφωση της θωρακικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, η οποία του προκαλούσε πόνο ανάλογα με τις δραστηριότητες που διενεργούσε, κατά την ορθοστασία, ανεβοκατέβασμα σκαλιών, οδήγημα για διάστημα πέραν της μισής ώρας, ακόμη και η κατάκλισή του στην ίδια θέσε για διάστημα μισής ώρας. Ο Ενάγοντας δεν υποβλήθηκε σε εγχείρηση. Το Εφετείο αύξησε τις επιδικασθείσες πρωτόδικα γενικές αποζημιώσεις από £10.000 (€17.086) σε £15.000 (€25.629) επί πλήρους ευθύνης. Στην υπό εξέταση περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη την προσκομισθείσα μαρτυρία, την έκταση των τραυμάτων του Ενάγοντα 1, ως αυτά αναφέρονται πιο πάνω, καθώς και τα κατάλοιπά τους, την ηλικία του, τον πόνο και ταλαιπωρία που έχει υποστεί τόσο πριν την εγχείρηση όσο και μετά, το γεγονός ότι οι σωματικές βλάβες που έχει υποστεί και τα κατάλοιπά τους είναι «ηπιότερα» από αυτά στις υποθέσεις Περικλέους και Καρδανάς (ανωτέρω) και σοβαρότερα από την Χαραλάμπους (ανωτέρω), αλλά και το γεγονός ότι, σύμφωνα με την πιο πρόσφατη ιατρική μαρτυρία που έχει προσκομιστεί, ήτοι στην Ιατρική Έκθεση, ημερ. 18/10/17, του Δρα Π. Στυλιανού, ο Ενάγοντας 1 «.μετά από το χειρουργείο [πρόσθια αυχενική δισεκτομή και σπονδυλοδεσία] παρουσίασε σημαντική βελτίωση στον πόνο.» (Τεκμήριο 9), κρίνεται ότι ο Ενάγοντας 1 δικαιούται σε γενικές αποζημιώσεις το ποσό των €40.000 επί πλήρους ευθύνης. Σωματικές βλάβες Ενάγουσας 2 Στην απόφαση Ρούμπας v. Μακρυγιάννη

(2011)1 Α.Α.Δ. 1129 ο Ενάγοντας είχε υποστεί σοβαρό διάστρεμμα και εγκεφαλική διάσειση. Διαπιστώθηκε η ύπαρξη αυχενικού ραιβόκρανου και έντονη μυϊκή σύσπαση του αυχένα και κρατήθηκε για νοσηλεία στο χειρουργικό τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, όπου παρέμεινε κλινήρης, υπό συνεχή ιατρική παρακολούθηση και φροντίδα για πέντε μέρες. Παραπονείτο για πόνο στον αυχένα και του συνεστήθη να φέρει ειδικό κολλάρο και να υποβληθεί σε φυσιοθεραπεία. Οι επιδικασθείσες γενικές αποζημιώσεις για το ποσό των £4.000 (€6.834) από το πρωτόδικο Δικαστήριο, επικυρώθηκαν κατ' έφεση Στην απόφαση L. P. Transbeton Ltd v. Σταύρου κ.ά.

(2009)1 (Α) Α.Α.Δ. 304, ο Ενάγοντας, 37 ετών, είχε υποστεί αιμάτωμα περιοφθαλμικά του αριστερού ματιού και βλεφάρου, εγκεφαλική διάσειση και διάστρεμμα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Επιπρόσθετα, υπέστη ενοχλήσεις και ταλαιπωρία από ζάλη, κεφαλαλγία, πονοκεφάλους, δυσκαμψία και αιμωδία του δεξιού άνω άκρου και του δεξιού χεριού, του οποίου οι κινήσεις ήταν επώδυνες και περιορισμένες και παρέμεινε εκτός εργασίας για 2 μήνες. Ο Ενάγοντας δεν υπέστη οποιαδήποτε μόνιμη ή άλλη ανικανότητα. Οι επιδικασθείσες γενικές αποζημιώσεις για το ποσό των £2.500 (€4.271) επικυρώθηκαν κατ' έφεση. Στην υπόθεση Κεζαρίδης v. Κωνσταντίνου

(2007)1 Α.Α.Δ. 1373, ο Ενάγοντας είχε υποστεί σοβαρό διάστρεμμα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, κακώσεις στην κεφαλή και εγκεφαλική διάσειση. Του χορηγήθηκε αυχενικό κολλάρο και αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Υποβλήθηκε σε αξονική τομογραφία εγκεφάλου και σε μαγνητική τομογραφία του αυχένα, χωρίς οποιαδήποτε παθολογική ένδειξη. Παραπονείτο για έντονους πονοκεφάλους, αδυναμία συγκέντρωσης, έντονο πόνο και δυσκαμψία του αυχένα, με πόνο και μούδιασμα στα άνω άκρα. Οι ακτινογραφίες της αυχενικής μοίρας έδειξαν ευθειασμό της σπονδυλικής στήλης και σπονδυλοαρθριτικές αλλοιώσεις στους Α5 και Α6 σπονδύλους. Το πρωτόδικο Δικαστήριο επιδίκασε ως γενικές αποζημιώσεις το ποσό των £6.000 (€10.251). Το Εφετείο, αν και χαρακτήρισε το εν λόγω ποσό «πολύ κοντά στο ανώτατο όριο αποζημίωσης που θα μπορούσε δικαίως να επιδικαστεί», δεν επενέβη. Στην πολύ πρόσφατη απόφαση Χριστοφίνης ν. Φραντζή, ECLI:CY:AD:2017:A202, Πολιτική Έφεση Αρ. 328/2011, ημερ. 31.5.2017, η Εναγόμενη (με την Ανταπαίτησή της) αξίωνε αποζημιώσεις όταν, συνεπεία του επίδικου ατυχήματος, υπέστη διάστρεμμα αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και αιμωδίες άνω άκρων, θλάση προσθίου θωρακικού τοιχώματος και μώλωπες στην περιοχή στέρνου. Έγινε θεραπεία με τοποθέτηση αυχενικού κολλάρου για 15 μέρες, χορηγήσεως αναλγητικών και αντιφλεγμονωδών φαρμάκων, φυσιοθεραπεία και ανάπαυση. Ως κατάλοιπα παρέμειναν άλγος, δυσκαμψία του αυχένα και αιμωδίες άνω άκρων κατά τις αλλαγές του καιρού ή μετά από κόπωση. Το επιδικασθέν ποσό των €10.000 ως γενικές αποζημιώσεις από το πρωτόδικο Δικαστήριο κρίθηκε από το Εφετείο ως «υπερβολικό» και μειώθηκε στο ποσό των €7.

1. Στην ακόμα πιο πρόσφατη υπόθεση Χριστοδούλου v. Hoffer, Πολιτική Έφεση Αρ. 263/2012, ημερ. 11.1.18, η Ενάγουσα διαγνώστηκε με κάκωση του αυχένα με τις κινήσεις αυτού να είναι επώδυνες και περιορισμένες, τραυματισμό στην περιοχή του θώρακα και φούσκωμα στο πιγούνι. Παρουσίαζε πόνο στον αυχένα, κεφαλαλγία και ζάλη. Της χορηγήθηκε φαρμακευτική αγωγή και της συστήθηκε να χρησιμοποιεί κολάρο αυχένος. Το πρωτόδικο Δικαστήριο επιδίκασε το ποσό των €4.500 ως γενικές αποζημιώσεις, το οποίο κατ' έφεση κρίθηκε ότι ήταν εντός λογικών πλαισίων. Στην παρούσα περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία της Ενάγουσας 2, τις σωματικές βλάβες, τον πόνο και την ταλαιπωρία που έχει υποστεί συνεπεία του επίδικου ατυχήματος, τα κατάλοιπα ως αυτά αναφέρονται στα προσκομισθέντα ιατρικά πιστοποιητικά, κρίνεται ότι η Ενάγουσα 2 δικαιούται ως δίκαιη και εύλογη αποζημίωσης επί πλήρους ευθύνης το ποσό των €8.
2. ΤΟΚΟΣ Το άρθρο 58Α του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148 προνοεί την επιδίκαση τόκου σε αποζημιώσεις για σωματική βλάβη συνεπεία αστικού αδικήματος επί ολόκληρου ή μέρους αυτών, για ολόκληρη ή για μέρος της περιόδου μεταξύ της ημερομηνίας κατά την οποία γεννήθηκε το αγώγιμο δικαίωμα και της ημερομηνίας καταχώρησης της αγωγής, «εκτός αν είναι ικανοποιημένο ότι συντρέχουν ειδικοί περί του αντιθέτου λόγοι». Το θέμα του καθορισμού του τόκου εμπίπτει εντός των πλαισίων της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου, λαμβάνοντας υπόψη, μεταξύ άλλων, τον τρόπο με τον οποίο προωθείται η αγωγή καθώς και τη καθυστέρηση στην καταχώρησή της, αν δεν είναι δικαιολογημένη (Daria v. Βλαβή

(2012)1 Α.Α.Δ. 1111, Φιλίππου v. Τσολάκη

(2006)1 Α.Α.Δ. 1188). Με βάση τις καθιερωμένες αρχές επιδικάζεται νόμιμος τόκος από την ημέρα γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος επί του ποσού των γενικών αποζημιώσεων καθώς και επί των ειδικών αποζημιώσεων, μειωμένος κατά το ήμισυ έτσι ώστε να αντισταθμιστεί το ότι δεν προκύπτει όλη η ζημιά από την αρχή (Ευαγγέλου v. Δημητρίου

(2008)1 Α.Α.Δ. 248, Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου

(1991)1 Α.Α.Δ. 475, Θεοδούλου ν. A. Panayides Contracting Ltd

(1999)1 A.A.Δ. 2134). Στην απόφαση Φοινικαρίδης (ανωτέρω) λέχθηκαν τα εξής σε σχέση με τις ειδικές αποζημιώσεις: «Το ύψος των ειδικών ζημιών είναι γνωστό κατά το χρόνο της δίκης και ως θέμα αρχής, το ορθό θα ήταν να επιδικάζεται τόκος από την ημερομηνία κατά την οποία ο Ενάγων είχε υποστεί την κάθε ζημιά. Όμως αυτό θα συνεπαγόταν πολυδιάσπαση των ποσών και ενασχόληση με πολλές αριθμητικές πράξεις συνήθως με αντικείμενο μικρά ποσά κάθε φορά. ... Έτσι ευνοήθηκε η προσέγγιση του θέματος πάνω σε γενικές γραμμές και προκρίθηκε ως δίκαιη η επιδίκαση τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των ειδικών αποζημιώσεων που επιδικάζονται από την ημέρα της γέννησης του αγώγιμου δικαιώματος ως τη δίκη, μειωμένου όμως κατά το μισό ώστε να αντισταθμιστεί το γεγονός ότι δεν προκύπτει όλη η ζημιά από την αρχή. Τονίζεται πως αυτό μόνο σε συνηθισμένες περιπτώσεις. Δεν αποκλείεται διαφορετική προσέγγιση όταν τα ιδιαίτερα περιστατικά της κάθε υπόθεσης το δικαιολογούν.» Στην ίδια απόφαση, σε σχέση με τις γενικές αποζημιώσεις, αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Ο τραυματισμός δεν προκαλεί διά μιας τον πόνο, την ταλαιπωρία και τα υπόλοιπα για τα οποία τελικά αποζημιώνεται ο ενάγων. Κατά τον υπολογισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων, το οποίο ως εκ της φύσης του είναι αδιαίρετο, συνυπολογίζονται όχι μόνο όσα υπέστη ο ενάγων κατά το χρονικό διάστημα από τον τραυματισμό του ως τη δίκη, αλλά, συνήθως, και όσα θα υποφέρει ή θα στερηθεί στο μέλλον. Με αυτά τα βασικά υπόψη, υιοθετήθηκε η μέθοδος της επιδίκασης τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των γενικών αποζημιώσεων από την ημέρα κατά την οποία ο Εναγόμενος θα έπρεπε να είχε πληρώσει την αποζημίωση αλλά δεν το έκαμε, δεδομένου ότι είναι μόνο από την ημέρα εκείνη που μπορεί να λεχθεί ότι ο ενάγων στερήθηκε τα χρήματα αυτά. Όπως σημειώνεται στην απόφαση ο χρόνος αυτός θα μπορούσε σε ορισμένες περιπτώσεις να είναι η ημέρα αποστολής επιστολής πριν από την αγωγή ή το αργότερο ή ημέρα κατά την οποία επιδόθηκε το κλητήριο ένταλμα. Γίνεται ακόμα αναφορά στην ημέρα κατά την οποία καταχωρίστηκε η αγωγή εφόσο και εκείνη την ημερομηνία θα μπορούσε να λεχθεί ότι ο Ενάγοντας στερήθηκε το ποσό της αποζημίωσης. Για σκοπούς γενίκευσης του τρόπου της προσέγγισης θεωρήθηκε πως το ορθό θα ήταν να επιδικάζεται, στην περίπτωση των γενικών αποζημιώσεων, τόκος από την ημερομηνία της επίδοσης του κλητηρίου εντάλματος προκειμένου να έχουν κίνητρο και οι δικηγόροι των εναγόντων να καταχωρούν και να επιδίδουν το κλητήριο ένταλμα χωρίς καθυστέρηση. Τονίζεται πως τα πιο πάνω, ως καθοδήγηση σε σχέση με τρόπο άσκησης διακριτικής εξουσίας, όπως συμβαίνει σε όλες τις παρόμοιες περιπτώσεις, δεν αποτελούν ούτε κανόνα δικαίου ούτε κανόνα πρακτικής έτσι που να αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο. Η ύπαρξη ιδιαίτερων περιστάσεων που δεν θα κατάτασσαν μια υπόθεση στην κατηγορία των συνηθισμένων υποθέσεων του είδους, μπορούν να ληφθούν υπόψη και ενδεχομένως να οδηγήσουν σε κάποια διαφορετική προσέγγιση. Συναφώς, σημειώνουμε πως σ' όλες τις περιπτώσεις είναι δυνατό να διαδραματίσει ρόλο ο τρόπος με το οποίο προωθήθηκε η αγωγή προς εκδίκαση. Στις περιπτώσεις που παρατηρείται αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής θα ήταν λανθασμένο να επιδικάζεται τόκος χωρίς να ληφθεί υπόψη η καθυστέρηση αυτή. Για όσο χρόνο διαρκεί η αδικαιολόγητη καθυστέρηση ο ενάγων στερείται τα χρήματα στα οποία δικαιούται από δικό του σφάλμα.» Η έμφαση είναι του παρόντος Δικαστηρίου. Στην προκειμένη περίπτωση, το επίδικο ατύχημα επισυνέβηκε στις 19/12/15 και η αγωγή καταχωρήθηκε με Ειδικώς Οπισθογραφημένο Κλητήριο Ένταλμα στις 6/12/

1. Σημειώνεται ότι στο Κλητήριο Ένταλμα οι Ενάγοντες αξιώνουν νόμιμο τόκο, χωρίς όμως να προσδιορίζεται από πότε. Ούτε έχει γίνει οποιαδήποτε αναφορά από τη δικηγόρο των Ενάγοντων στην Γραπτή Αγόρευσή της ως προς το θέμα αυτό. Ελλείπει δε οποιαδήποτε μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου που να προσδιορίζει το λόγο ή να δίδεται οποιαδήποτε σχετική εξήγηση για τον οποίο η παρούσα αγωγή καταχωρήθηκε από τους Ενάγοντες 1, 2 και 3 δύο χρόνια μετά το επίδικο ατύχημα. Δεν παραγνωρίζεται ότι η καθυστέρηση εκ μέρους του Ενάγοντα 1 ενδεχομένως να μπορούσε να δικαιολογηθεί λόγω της χειρουργικής επέμβασης στην οποία υποβλήθηκε στις 7/8/17, κάτι το οποίο όμως δεν αναφέρεται ρητά από τον Ενάγοντα
2. Επιπρόσθετα αυτού, ουδεμία μαρτυρία υπάρχει ενώπιον του Δικαστηρίου για το πότε ακριβώς διαπιστώθηκε ότι ο Ενάγοντας 1 χρήζει αυτής της χειρουργικής επέμβασης, εκτός της γενικής αναφοράς του Δρα Π. Στυλιανού στην Ιατρική Έκθεσή του, ημερ. 18/10/17, ότι «το τελευταίο διάστημα παρουσίασε σημαντική επιδείνωση του πόνου και της αδυναμίας στο δεξί χέρι και για αυτό το λόγο αποφασίστηκε να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση» (η έμφαση είναι του Δικαστηρίου). Συνεπώς, σε ό,τι αφορά το θέμα του τόκου τόσο για τις γενικές αποζημιώσεις, όσο και για τις ειδικές ζημιές κρίνεται ορθό όπως επιδικαστεί νόμιμος τόκος από την ημερομηνία καταχώρησης του Ειδικώς Οπισθογραφημένου Κλητηρίου Εντάλματος. ΚΑΤΑΛΗΞΗ Κατ' ακολουθία, εκδίδεται απόφαση ως ακολούθως: (α) απόφαση υπέρ του Ενάγοντα 1 και εναντίον του Εναγόμενου 1 για το ποσό των €12.344,99 ως ειδικές αποζημιώσεις, πλέον €40.000 ως γενικές αποζημιώσεις, (β) απόφαση υπέρ της Ενάγουσας 2 και εναντίον του Εναγόμενου 1 για το ποσό των €744 ως ειδικές αποζημιώσεις, πλέον €8.000 ως γενικές αποζημιώσεις, και (γ) απόφαση υπέρ της Ενάγουσας 3 και εναντίον του Εναγόμενου 1 για το ποσό των €1,889 ως ειδικές αποζημιώσεις. Για τους προαναφερθέντες λόγους, τα πιο πάνω ποσά θα φέρουν νόμιμο τόκο από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής. Τα έξοδα της αγωγής επιδικάζονται υπέρ Ενάγοντων 1, 2 και 3 και εναντίον του Εναγόμενου 1 ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στην ανάλογη κλίμακα και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Σε σχέση με την Εναγόμενη 2, η αίτηση εναντίον της απορρίπτεται. Καμία διαταγή ως προς τα έξοδα, αφού ουδείς εμφανίστηκε εκ μέρους της. (Υπ.) ........... Χρ. Ε. Χατζηευτυχίου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής Subject: Civil/Other Actions/Final Αναφορά: Απόδειξη - Ατύχημα - Γενικές και ειδικές αποζημιώσεις cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο