ANTONIS H. Office Paper Distributors Ltd ν. MARKTEL SUPPLIES LIMITED, Αρ. Αγωγής: 395/11, 11/5/2018

(17)λόγοι ένστασης μπορούν να συνοψισθούν ως ακολούθως: (α) η Ενόρκως Δηλούσα στην Ένορκη Δήλωση Κτίστη είναι δικηγόρος και δεν γνωρίζει την ουσία της υπόθεσης, (β) η αίτηση καταχωρήθηκε καθυστερημένα και σε αργοπορημένο στάδιο, (γ) στην Ένορκη Δήλωση Κτίστη δεν επισυνάπτονται έγγραφα ώστε να καταδεικνύεται το βάσιμο της τροποποίησης και δεν αποκαλύπτεται θετική μαρτυρία κατά πόσον οι Εναγόμενοι οφείλουν ή όχι το επίδικο ποσό, (δ) με την αιτούμενη τροποποίηση οι Εναγόμενοι επιχειρούν να καλύψουν κενά και παραλείψεις στην Υπεράσπισή τους, (ε) η αίτηση είναι κακόπιστη, (στ) οι Εναγόμενοι δεν έχουν υπεράσπιση, (ζ) η αιτούμενη τροποποίηση δεν είναι αναγκαία και ανατρέπει τη βάση της υπεράσπισης, (η) τυχόν έγκριση της αίτησης θα προκαλέσει καθυστέρηση, θα βλάψει τα συμφέροντα των Ενάγοντων και θα προκαλέσει αδικία που δεν μπορεί να αποζημιωθεί με χρήμα, (θ) οι Εναγόμενοι εμποδίζονται να αιτούνται την τροποποίηση λόγω συμπεριφοράς, και (ι) οι Εναγόμενοι επεκτείνουν τη βάση της υπεράσπισης με ανταπαίτηση. Η Ειδοποίηση Πρόθεσης Ένστασης συνοδεύεται από την Ένορκη Δήλωση του XXXXX Χατζηαθανασίου (στο εξής «η Ένορκη Δήλωση Χατζηαθανασίου»), διευθυντή των Ενάγοντων. Σε αυτή επαναλαμβάνονται οι λόγοι ένστασης. Είναι η θέση των Ενάγοντων ότι τυχόν απόρριψη της αίτησης τροποποίησης δεν θα επηρεάσει τα δικαιώματα των Εναγόμενων (βλ. παρ. 18 της Ένορκης Δήλωσης Χατζηαθανασίου). Κατά την ακρόαση της αίτησης, οι ευπαίδευτοι συνήγοροι επέλεξαν να περιοριστούν σε γραπτές αγορεύσεις, υποστηρίζοντας τις θέσεις τους, με παραπομπή σε σχετική νομολογία. Αναφορά σε αυτές γίνεται στην παρούσα απόφαση όπου αυτό κρίνεται σκόπιμο. Έλαβα υπόψη κάθε τι στο οποίο αναφέρθηκαν. Για σκοπούς πληρότητας, κρίνεται σκόπιμο όπως παρατεθεί το ιστορικό της αγωγής όπως διαφαίνεται από το φάκελο της υπόθεσης. Ειδικώς Οπισθογραφημένο Κλητήριο Ένταλμα καταχωρήθηκε στις 27.1.

1. Οι Εναγόμενοι καταχώρησαν Σημείωμα Εμφάνισης στις 18.2.11 και Υπεράσπιση στις 16.5.
2. Οι Ενάγοντες καταχώρησαν Απάντηση στις 25.5.
3. Μετά την καταχώρηση των Ενόρκων Δηλώσεων Αποκάλυψης Εγγράφων και από τις δύο πλευρές, η αγωγή οριζόταν για Ακρόαση. Το Δικαστήριο υπό την παρούσα σύνθεση επιλήφθηκε για πρώτη φορά της αγωγής στις 18.10.17, ημερομηνία κατά την οποία ήταν ορισμένη τόσο η αγωγή για Ακρόαση, όσο και η υπό εξέταση αίτηση. Οι Ενάγοντες καταχώρησαν Ένσταση και στη συνέχεια οι δύο πλευρές ολοκλήρωσαν τις αγορεύσεις τους στις 3.5.
4. Η αίτηση στηρίζεται στη Δ.25 θ.1 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας. Οι αρχές που διέπουν το ζήτημα τροποποίησης δικογράφων είναι γνωστές από την πλούσια νομολογία του Ανώτατου Δικαστηρίου. Ενδεικτικά παραπέμπω στις πολύ πρόσφατες αποφάσεις Kyriakos Andreou Arsiotis Developments & Constructions Limited v. Highway Gardens City Ltd, Πολιτική Έφεση Αρ. 106/2012, ημερ. 18.4.2018 και Μάκης Σαββίδης v. Αυγή Π. Μαθηκολώνη - Πουργουρίδου, ECLI:CY:DOD:2018:1, Πολιτική Έφεση Αρ. 5/2016, ημερ. 15.2.
5. Σύμφωνα με τις αρχές που έχει καθιερώσει η νομολογία, ανάγεται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου να επιτρέψει την τροποποίηση δικογράφων σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας. Η τροποποίηση επιτρέπεται όταν κρίνεται αναγκαία για τον προσδιορισμό της ουσίας της διαφοράς και για αποτροπή της πολλαπλότητας των νομικών διαδικασιών. Το συμφέρον της δικαιοσύνης αποτιμάται ύστερα από συνεκτίμηση όλων των παραγόντων της κάθε υπόθεσης, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων που ενδεχομένως θα προκληθούν στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντίδικου (Kayat Trading Ltd v. Genzyme Corporation

(2013)1 (Α) Α.ΑΔ. 543). Τροποποίηση δικογράφου επιτρέπεται, ακόμη και όταν η τροποποίηση είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης, νοουμένου ότι δεν θα προκληθεί αδικία στην άλλη πλευρά που δεν θα μπορούσε να αποζημιωθεί με χρήματα. Ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο θεωρείται η ζημιά που δεν μπορεί να θεραπευθεί με την έκδοση κατάλληλης διαταγής ως προς τα έξοδα (Federal Bank of Lebanon (SAL) v. Ν. Σιακόλα

(1999)1(Α) Α.Α.Δ. 44). Λαμβάνονται υπόψη, μεταξύ άλλων παραγόντων, οι επιπτώσεις από την τροποποίηση στα δικαιώματα του αντίδικου, εκ των οποίων είναι και το δικαίωμα της διεξαγωγής της δίκης μέσα σε εύλογο χρόνο (Φοινιώτης ν. Greenmar Navigation

(1989)1 (E) A.A.Δ. 33). Ο παράγοντας χρόνος είναι επίσης σχετικός στην υποβολή αίτησης τροποποίησης, χωρίς να είναι εκ προοιμίου και απαραίτητα αποφασιστικής σημασίας (Astor Manu-facturing & Exporting Co κ.α. v. A&G Leventis &Company (Nigeria) Ltd κ.α.

(1993)1 Α.Α.Δ. 726). Όμως, όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση ανάλογα μεγαλύτερο είναι το βάρος το οποίο πρέπει να αποσεισθεί για να γίνει δεκτή η αίτηση για παροχή θεραπείας. Επιπρόσθετα, κάθε καθυστέρηση πρέπει να αιτιολογείται (Φοινιώτης (ανωτέρω)). Άλλοι παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη είναι η γνησιότητα των προθέσεων του αιτητή και η αναγκαιότητα ή ο βαθμός της χρησιμότητας της τροποποίησης (Χρίστου ν. Αζά

(1992)1 Α.Α.Δ 704, SABA & Co. (T.M.B) v. T.M.P. Agents

(1994)1 A.A.Δ. 426). Εφαρμόζοντας τις πιο πάνω νομικές αρχές στην παρούσα αίτηση, σημειώνονται τα ακόλουθα: Πρωτίστως, θα πρέπει να εξεταστεί ο λόγος Ένστασης ότι στην Ένορκη Δήλωση Κτίστη ορκίζεται δικηγόρος. Παρά το ανεπιθύμητο της πρακτικής αυτής, η νομολογία μας δεν απαγορεύει την όμνυση από δικηγόρο σε περιπτώσεις που ο Ενόρκως Δηλών δεν χειρίζεται την υπόθεση (Πέτρος Ζωγράφου κ.ά ν. Drosoneri Farm Limited, Πολιτική Έφεση 379/12, ημερ. 21.5.15). Η νομολογία απαγορεύει την όμνυση Ένορκης Δήλωσης από δικηγόρο, ο οποίος είναι ή στη συνέχεια της διαδικασίας καθίσταται μάρτυρας γεγονότων, οπότε και θεωρείται ασυμβίβαστος ο περαιτέρω χειρισμός της υπόθεσης από τον ίδιο (Investylia Public Company Ltd ν. Tζοζεφίν Γαβριηλίδου, Πολιτική Έφεση 326/10, ημερ. 13.6.13). Στην προκειμένη περίπτωση, η Ενόρκως Δηλούσα παρέχει ικανοποιητικές εξηγήσεις ως προς το γιατί ορκίζεται η ίδια. Αναφέρει επίσης ότι την υπόθεση χειρίζεται ο δικηγόρος Μάρκος Δημοσθένους. Συνεπώς, αυτός ο λόγος Ένστασης δεν ευσταθεί. Προχωρώ να εξετάσω την ουσία της αίτησης. Είναι η θέση των Εναγόμενων ότι η αιτούμενη τροποποίηση είναι απαραίτητη για να δοθεί η ευκαιρία στους διάδικους να κριθούν σε όλες τις διαφορές μεταξύ τους. Επιπρόσθετα είναι απαραίτητη για να έχει το Δικαστήριο ενώπιόν του τις θέσεις των μερών προς το σκοπό της απονομής της δικαιοσύνης. Αντίθετη είναι η θέση των Ενάγοντων, οι οποίοι ισχυρίζονται ότι η τροποποίηση δεν είναι αναγκαία. Το ουσιαστικό κριτήριο που εφαρμόζεται σε σχέση με αιτήσεις τροποποίησης δικογράφων είναι το συμφέρον της δικαιοσύνης. Ενδεικτικό είναι το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση Ikos Cif Ltd v. Martin Coward κ.α., Πολιτικές Εφέσεις Αρ. 137/13 και 138/13, ημερ. 20.3.14: «Σταθερή γραμμή της Νομολογίας επιβεβαιώνει ως θεμελιακή αρχή πως τροποποίηση δικογράφων είναι εφικτή σε κάθε περίπτωση που αυτό κρίνεται αναγκαίο για τον προσδιορισμό της ουσίας της διαφοράς και για την αποτροπή της πολλαπλότητας των νομικών διαδικασιών... Το συμφέρον της δικαιοσύνης συνιστά, σε κάθε περίπτωση, κυρίαρχο παράγοντα, κατά την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου, να επιτρέπει τροποποίηση.» Η έμφαση είναι του παρόντος Δικαστηρίου. Η αιτούμενη τροποποίηση αφορά ισχυρισμούς σχετικά με την εξόφληση του οφειλόμενου ποσού και λανθασμένη χρέωση. Κρίνεται ότι η τροποποίηση είναι ουσιαστικής σημασίας ως προς τον προσδιορισμό της ουσίας της διαφοράς των διάδικων. Επιπρόσθετα, η Ανταπαίτηση σχετίζεται άμεσα με τα επίδικα θέματα της απαίτησης καθότι αφορά την ίδια σχέση μεταξύ των διάδικων και τις ίδιες συναλλαγές. Άλλωστε, η Ανταπαίτηση συνάδει με τους ισχυρισμούς των Εναγόμενων που ήδη υφίστανται στην Υπεράσπισή τους. Ειδικότερα, στην Υπεράσπιση αναφέρεται ότι «είναι ο ισχυρισμός των Εναγόμενων ότι δεν οφείλουν οποιοδήποτε ποσό στους Ενάγοντες και επιφυλάσσονται να αξιώσουν ανταπαιτητικώς οποιοδήποτε ποσό διαφανεί ότι καταβλήθηκε στους Ενάγοντες από τους Εναγόμενους αχρεωστήτως και/ή αδικαιολογήτως.» (βλ. παρ. 7 της Υπεράσπισης). Σε κάθε περίπτωση, η εισαγωγή ενός νέου θέματος με την τροποποίηση δεν συνεπάγεται κατ' ανάγκη και την απόρριψη της αίτησης, ακόμα και μετά την έναρξη της δίκης, νοουμένου ότι δεν έχει καταλυτικές συνέπειες για την αντίδικη πλευρά (Παπαχρυσοστόμου ν. Κώστας Γρηγοριάδης & Συνέταιροι κ.α.

(2012)1 Α.Α.Δ. 817). Όπως άλλωστε έχει αναφερθεί στην Κώστας Παφίτης & Υιοί Λτδ v. Γενικού Εισαγγελέα

(2012)1 Α.Α.Δ. 745: «Οι Εφεσείοντες προβάλλουν επίσης στα πλαίσια του τρίτου λόγου έφεσης, ότι το πρωτόδικο δικαστήριο δεν έπρεπε να επιτρέψει την τροποποίηση, εφόσον με αυτή προστίθεντο νέες βάσεις υπεράσπισης. Συνήθως η συγκεκριμένη ένσταση εγείρεται σε περιπτώσεις που γίνεται προσπάθεια να προστεθούν νέες βάσεις αγωγής εντελώς διαφορετικές από τις αρχικές, κάτι το οποίο θεωρείται ότι τείνει να περιπλέξει τα επίδικα θέματα. Ορισμένες φορές μάλιστα, οι νέες αιτίες αγωγής ενδέχεται να έχουν παραγραφεί. Όμως η προσθήκη νέων υπερασπίσεων, δεν έχει την ίδια δυναμική, εφόσον ο ενάγων έχει πάντοτε τη δυνατότητα να αντικρούσει τους όποιους ισχυρισμούς, με την Απάντησή του στην Υπεράσπιση (βλ. Σύγγραμμα Annual Practice 1958, σελ. 627).» Η έμφαση είναι του παρόντος Δικαστηρίου. Προχωρώ στη συνέχεια να συνυπολογίσω τους υπόλοιπους παράγοντες που η νομολογία καθιέρωσε ότι διαδραματίζουν ρόλο. Ως προς το θέμα της καθυστέρησης, η πλευρά των Εναγόμενων αναφέρει ότι μια βδομάδα περίπου πριν την καταχώρηση της παρούσας αίτησης, ο δικηγόρος που χειρίζεται την υπόθεση εντόπισε φάκελο στον οποίο περιέχονται πρόσθετα έγγραφα σχετικά με την αγωγή. Λαμβάνοντας υπόψη το χρόνο που έχει παρέλθει από τη διαπίστωση της ανάγκης για τροποποίηση μέχρι την καταχώρηση της παρούσας αίτησης, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι οι Εναγόμενοι επέδειξαν καθυστέρηση στην προώθησή της. Εξάλλου, η τροποποίηση μπορεί να εγκριθεί «ακόμα και όταν μια τέτοια τροποποίηση είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης, νοουμένου βέβαια ότι δεν προκληθεί αδικία στην άλλη πλευρά που δεν θα μπορούσε να αποζημιωθεί με χρήμα» (Χριστοδούλου ν. Χριστοδούλου

(1991)1 Α.Α.Δ. 934, Αρτέμιος Παπαχρυσοστόμου (ανωτέρω)). Σε ό,τι αφορά τους ισχυρισμούς περί της ύπαρξης κακοπιστίας και αλλότριων σκοπών στην προώθηση της παρούσας αίτησης, δεν έχει τεθεί οποιαδήποτε μαρτυρία με την οποία να τεκμηριώνονται οι ισχυρισμοί. Η νομολογία επιτάσσει την προσκόμιση επαρκούς και θετικής μαρτυρίας προς απόδειξη τέτοιου ισχυρισμού. Όπως λέχθηκε στην απόφαση Κώστας Παφίτης & Υιοί Λτδ v. Γενικού Εισαγγελέα

(2012)1 Α.Α.Δ. 745: «Για να αποδειχθεί κακοπιστία, χρειάζεται επαρκής μαρτυρία από την οποία να εξάγεται αβίαστα το σχετικό συμπέρασμα. Όμως, ακόμη και αν η καθυστέρηση οφειλόταν σε λάθος ή αμέλεια, με κανένα τρόπο δεν θα μπορούσε να εξισωθεί με κακοπιστία. Δεν έχουν τεθεί ενώπιον μας στοιχεία που να δείχνουν ή από τα οποία εμείς να συμπεράνουμε ότι σκόπιμα καθυστέρησε η καταχώρηση της αίτησης με απώτερο στόχο την καθυστέρηση εκδίκασης της αγωγής.» Επιπρόσθετα, σε περίπτωση έγκρισης της αιτούμενης τροποποίησης, δεν διαπιστώνεται ότι οι Ενάγοντες θα υποστούν ανεπανόρθωτη ζημιά, ειδικά σε σχέση με την παρουσίαση της υπόθεσής τους αφού η ακρόαση δεν έχει αρχίσει. Ούτε διαπιστώνεται ότι θα προκληθεί καθυστέρηση, ή έστω αδικαιολόγητη καθυστέρηση, στην εκδίκαση της αγωγής, αφού τα συμφέροντα των διαδίκων και της δικαιοσύνης, εξυπηρετούνται με το να τεθούν όλα τα αναγκαία στοιχεία ενώπιον του Δικαστηρίου. Οι Ενάγοντες εγείρουν ως λόγο ένστασης ότι στην αίτηση δεν επισυνάπτονται έγγραφα με τα οποία να καταδεικνύεται το βάσιμο της τροποποίησης και ότι δεν αποκαλύπτεται θετική μαρτυρία κατά πόσον οι Εναγόμενοι οφείλουν ή όχι το επίδικο ποσό. Η εξέταση των ισχυρισμών που επιδιώκονται να προστεθούν με την τροποποίηση εκφεύγει της παρούσας αίτησης. Και αυτό διότι στο στάδιο αυτό δεν απαιτείται η απόδειξη των εν λόγω ισχυρισμών. Ομοίως, ο λόγος ένστασης ότι οι Εναγόμενοι στερούνται Υπεράσπισης αφορά ζήτημα το οποίο θα εξεταστεί, όχι στο πλαίσιο της αίτησης αυτής, αλλά κατά την ακρόαση της ουσίας της αγωγής. Ούτε ο ισχυρισμός ότι οι Εναγόμενοι κωλύονται δια της συμπεριφοράς τους να καταχωρήσουν την παρούσα αίτηση επειδή στο μεσοδιάστημα καταχώρησαν Ένορκη Δήλωση Αποκάλυψης Εγγράφων μπορεί να γίνει αποδεκτός. Επαναλαμβάνεται ότι η ακροαματική διαδικασία στην παρούσα υπόθεση δεν έχει αρχίσει και επομένως δεν διαπιστώνεται οποιοδήποτε ανυπέρβλητο εμπόδιο ή ανεπανόρθωτη ζημιά στα συμφέροντα της Ενάγουσας που να μην μπορεί να αντικατασταθεί με την έκδοση της κατάλληλης διαταγής ως προς τα έξοδα. Τέλος, σημειώνεται ότι ο ευπαίδευτος συνήγορος για τους Ενάγοντες στην αγόρευσή του αναφέρει ότι «η πλευρά των Ενάγοντων μπορεί να επικαλεστεί την ολιγωρία των Εναγόμενων στην έγερση της ανταξίωσης των Εναγόμενων». Με κάθε σεβασμό, η αρχή της ολιγωρίας (laches) ως υπεράσπιση στην ανταπαίτηση είναι ζήτημα το οποίο δύναται να εξεταστεί κατά την ακρόαση, αν και εφόσον εγερθεί, έχοντας υπόψη τις εφαρμοστέες αρχές (Αντώνης Κλεάνθους v. Αρχή Τηλεπικοινωνιών Κύπρου

(2013)1 Α.Α.Δ. 158). Για τους πιο πάνω λόγους, η αίτηση εγκρίνεται και συνεπώς εκδίδεται Διάταγμα ως οι παράγραφοι Α

(1),

(2),

(3)και

(4)της αίτησης. Τροποποιημένη Υπεράσπιση να καταχωρηθεί εντός 15 ημερών από σήμερα. Κατά τα λοιπά να ακολουθηθούν οι Θεσμοί Πολιτικής Δικονομίας. Το ζήτημα των εξόδων ανάγεται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου. Στην παρούσα περίπτωση δεν έχει προσδιοριστεί ή επισημανθεί από την πλευρά των Εναγόμενων ότι οι Ενάγοντες κωλυσιέργησαν ή προκάλεσαν αλλεπάλληλες αναβολές ή προχώρησαν στην εκδίκαση της αίτησης με στόχο την αύξηση των εξόδων. Ούτε βέβαια διαπιστώνεται μια τέτοια συμπεριφορά που θα μπορούσε να οδηγήσει στην αποφυγή επιδίκασης εξόδων στους Ενάγοντες. Αντίθετα, «η γενεσιουργός αιτία της δημιουργίας των εξόδων ήταν αυτό τούτο το δικονομικό διάβημα του αιτητή εναγόμενου που οδήγησε την υπόθεση στην εκτροπή. Η ένσταση της καθ' ης η αίτηση εναγόμενης, αν και τελικά ανεπιτυχής, δεν επηρεάζει την παρέκκλιση από τον κανόνα εφόσον, όπως έχει ειπωθεί, η γενεσιουργός αιτία της εκτροπής ήταν η αίτηση» (Αναφορικά με την αίτηση του Κώστα Χαραλάμπους Πιερή

(1999)1 Α.Α.Δ. 809). Σχετική είναι και η απόφαση Novichkova Daria v. Θέμη Βλαβή

(2012)1 Α.Α.Δ. 1111. Συνεπώς τα έξοδα της παρούσας αίτησης καθώς, επίσης, και όσα έξοδα δημιουργηθούν ως αποτέλεσμα της τροποποίησης επιδικάζονται υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον του Εναγόμενου, ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή, μετά το πέρας της αγωγής, και εγκριθούν από το Δικαστήριο, οπόταν και θα είναι πληρωτέα. (Υπ.) .......... Χρ. Ε. Χατζηευτυχίου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] Αιτητικά (Α)

(1)και

(2)της αίτησης. [2] Αιτητικά (Α)

(3)και

(4)της αίτησης. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο