Μαρκαντώνη ν. Παναγιώτου κ.α., Αρ. Αγωγής: 2180/2010, 14/5/2018

(1)Ο εξ αποφάσεως οφειλέτης όταν εμφανίζεται ή εξαναγκάζεται να εμφανισθεί ενώπιον Δικαστηρίου δυνάμει του Μέρους αυτού, εξετάζεται ενόρκως από ή εκ μέρους του εξ αποφάσεως πιστωτή και από το Δικαστήριο αναφορικά με- (α) Την ικανότητα του να πληρώσει το οφειλόμενο ποσό (β) την αποκάλυψη περιουσιακών στοιχείων τα οποία μπορούν να διατεθούν για την πληρωμή του χρέους· και (γ) τη διάθεση οποιωνδήποτε περιουσιακών στοιχείων στην οποία προέβη μετά τη δημιουργία ή τη γένεση της αστικής ευθύνης.

(2)Ο εξ αποφάσεως οφειλέτης υποχρεούται να παρουσιάσει ενόρκως ή με οποιοδήποτε άλλο τρόπο νόμιμα θεωρούμενο υποκατάστατο του όρκου όλα τα βιβλία, έγγραφα, συμβόλαια, καταστάσεις λογαριασμών, αποδείξεις και άλλα παρόμοια αποδεικτικά τα οποία βρίσκονται στην κατοχή του ή υπό τον έλεγχο του ή στη φύλαξη ή κάτω από τον έλεγχο τρίτου και τα οποία σχετίζονται με περιουσία που δύναται ή εδύνατο να διατεθεί για σκοπούς πληρωμής τους χρέους.

(3)Άνευ επηρεασμού της γενικότητας του εδαφίου

(2), ο οφειλέτης υποχρεούται να αποκαλύψει στο Δικαστήριο με οποιοδήποτε τρόπο τα πιο κάτω στοιχεία: (α) Το όνομα και τη διεύθυνση του εργοδότη του ή άλλου προσώπου το οποίο του καταβάλλει μισθούς ή άλλα ποσά (β) λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τις απολαβές πραγματικές ή αναμενόμενες (γ) αντίγραφα όλων των καταστάσεων λογαριασμών που διατηρεί σε τραπεζικά ή άλλα πιστωτικά ιδρύματα (δ) οποιαδήποτε εισοδήματα από εργασία ή άλλες πηγές (ε) τις ανάγκες του ιδίου και της οικογένειας του (στ) οποιαδήποτε άλλη πληροφορία η οποία είναι αναγκαία για σκοπούς του παρόντος άρθρου. Αναφορά στο άρθρο 84 του Κεφ. 6, έγινε στην υπόθεση Βασιλειάδης ν. Τσουρή

(2007)1 Α.Α.Δ 43. Αφού απορρίφθηκε εισήγηση του εξ' αποφάσεως χρεώστη ότι δεν είχε υποχρέωση να παρουσιάσει ο ίδιος μαρτυρία για την οικονομική του κατάσταση, το Ανώτατο Δικαστήριο αναφέρθηκε στο άρθρο 84.2 του Κεφ. 6 τονίζοντας τα εξής: «Ο σκοπός της πιο πάνω νομοθετικής πρόνοιας, η οποία απορρίπτει την εισήγηση του εφεσείοντος είναι πασιφανής. Ο εξ αποφάσεως πιστωτής δεν μπορεί να γνωρίζει ποια είναι τα περιουσιακά στοιχεία του εξ αποφάσεως οφειλέτη, τα οποία θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν την έκδοση διατάγματος καταβολής του εξ αποφάσεως χρέους δια μηνιαίων δόσεων. Έτσι το βάρος απόδειξης ότι ο εξ αποφάσεως οφειλέτης δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να εξοφλήσει το χρέος του, μετατοπίζεται στους ώμους του. Ο εξ αποφάσεως οφειλέτης υποχρεούται να προβαίνει ενόρκως σε πλήρη αποκάλυψη όλων των περιουσιακών του στοιχείων για να δείξει, αν έτσι ισχυρίζεται, πως δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να εξοφλήσει το χρέος του ή να καθορίσει το ποσό που προτείνει ότι είναι μέσα στην οικονομική του δυνατότητα να πληρώνει μηνιαίως.» Σχετικό είναι και το άρθρο 82 του Κεφ. 6 όπου αναφέρονται με σαφήνεια οι εξουσίες του Δικαστηρίου να διατάξει τον εξ' αποφάσεως χρεώστη να υποβάλει ένορκη δήλωση στο Δικαστήριο με την οποία να περιγράψει πλήρως την περιουσία στην οποία είχε ή έχει οποιοδήποτε άμεσο ή έμμεσο συμφέρον σύμφωνα με τις διατάξεις του εδαφίου

(1)καθώς και του άρθρου 84. Αφού στην παράγραφο 1 του άρθρου 82 γίνεται γενική αναφορά στην εξουσία του Δικαστηρίου για την εξέταση της οικονομικής κατάστασης εξ' αποφάσεως χρεώστη, στην συνέχεια αναφέρονται τα πιο κάτω στις παραγράφους 2 & 3:

(2)Ο εξ αποφάσεως πιστωτής δύναται στην αίτησή του (η οποία στο εξής θα αναφέρεται ως "αίτηση έρευνας") να ζητήσει τη διεξαγωγή έρευνας για όλες τις περιπτώσεις που αναφέρονται στο εδάφιο

(1)ή οποιεσδήποτε από αυτές καθώς και την κατάθεση στο Δικαστήριο ένορκης δήλωσης από τον εξ αποφάσεως οφειλέτη, στην οποία να περιγράφει πλήρως την περιουσία στην οποία είχε ή έχει οποιοδήποτε άμεσο ή έμμεσο συμφέρον σύμφωνα με τις διατάξεις του εδαφίου

(1)καθώς και του άρθρου 84.

(3)(α) Για τους σκοπούς εφαρμογής του παρόντος άρθρου, το Δικαστήριο δύναται, αν τούτο ζητείται στην αίτηση έρευνας από τον εξ αποφάσεως πιστωτή δυνάμει του εδαφίου

(2), να διατάξει όπως ο εξ αποφάσεως οφειλέτης υποβάλει ένορκη δήλωση στο Δικαστήριο, στην οποία να περιγράφει πλήρως την περιουσία στην οποία είχε ή έχει οποιοδήποτε άμεσο ή έμμεσο συμφέρον σύμφωνα με τις διατάξεις του εδαφίου

(1)καθώς και του άρθρου 84. (β) Σε περίπτωση διάθεσης οποιωνδήποτε περιουσιακών στοιχείων, στην οποίαν προέβη ο εξ αποφάσεως οφειλέτης μετά τη δημιουργία ή τη γένεση της αστικής ευθύνης, αυτός υποχρεούται, ύστερα από αίτηση του εξ αποφάσεως πιστωτή, να δώσει με συμπληρωματική ένορκη δήλωση πλήρεις, συγκεκριμένες και πειστικές αποδείξεις της αποξένωσης ή της διάθεσης της περιουσίας ή μέρους της, ενώ αν κριθεί αναγκαίο, το Δικαστήριο δικαιούται να διατάξει τον εξ αποφάσεως οφειλέτη να δώσει οδηγίες προς τραπεζικό ίδρυμα ή χρηματοδοτικό οργανισμό, με κοινοποίηση στο Δικαστήριο, για την παροχή στοιχείων σχετικών με την αποξένωση, τη διακίνηση, τη μεταφορά ή την επαναφορά της περιουσίας ή μέρους της. Επιπλέον, στην παράγραφο 4 του άρθρου 82, αναφέρεται ότι πρόσωπο το οποίο αρνείται ή παραλείπει να συμμορφωθεί προς διάταγμα του Δικαστηρίου που εκδίδεται δυνάμει του εδαφίου

(3), είναι ένοχο αδικήματος και, σε περίπτωση καταδίκης του, υπόκειται στις ποινές που προβλέπονται στο άρθρο 44 του περί Δικαστηρίων Νόμου για καταφρόνηση του Δικαστηρίου. Συμπεράσματα Είναι σαφές από τα πιο πάνω ότι το Δικαστήριο έχει εξουσία να διατάξει τον εξ' αποφάσεως χρεώστη να καταχωρήσει ένορκη δήλωση δίδοντας λεπτομέρειες της οικονομικής του κατάστασης. Ως εκ τούτου δεν ισχύουν οι επί του αντιθέτου ισχυρισμοί των καθ' ων η αίτηση. Οι συνήγοροι των καθ' ων η αίτηση στις αγορεύσεις τους, ισχυρίζονται περαιτέρω ότι η αρχή της υπόθεσης Βασιλειάδης ν. Τσουρή (ανωτέρω) δεν εφαρμόζεται στα γεγονότα της παρούσας αίτησης. Η διαφοροποίηση έγκειται κατά τους συνηγόρους, στο γεγονός ότι στην παρούσα οι καθ' ων η αίτηση δεν προέβαλαν ισχυρισμό ότι δεν μπορούν να πληρώνουν κανένα ποσόν με περιοδικές πληρωμές ή ότι δεν είναι καθόλου σε θέση να εξοφλήσουν το εξ' αποφάσεως χρέος τους. Ιδιαίτερα, ο εναγόμενος 2 αναφέρει στην ένσταση του ότι έχει ακίνητη περιουσία που δεσμεύτηκε με ΜΕΜΟ από την ενάγουσα και ότι η περιουσία αυτή, υπερκαλύπτει το εξ αποφάσεως χρέος. Οι πιο πάνω θέσεις δεν ευσταθούν. Υπάρχει μια παρανόηση κατά την άποψη μου στους συνηγόρους των καθ' ων η αίτηση ως προς την εμβέλεια της αρχής που καθιέρωσε η υπόθεση Βασιλειάδης ν. Τσουρή (ανωτέρω). Ισχυρίζονται ότι η υποχρέωση για ένορκη αποκάλυψη όλων των περιουσιακών στοιχείων του χρεώστη, ισχύει μόνο για χρεώστες οι οποίοι αμφισβητούν εντελώς την δυνατότητα τους για εξόφληση του εξ' αποφάσεως χρέους. Και από την στιγμή που οι καθ' ων η αίτηση δεν αμφισβητούν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο αυτή την δυνατότητα δεν υποχρεούνται να αποκαλύψουν ενόρκως τα περιουσιακά τους στοιχεία. Όμως η θέση αυτή δεν είναι σωστή. Ούτε στα άρθρα 82 και 84 του Κεφ. 6 ούτε στην απόφαση Βασιλειάδης ν. Τσουρή (ανωτέρω), τίθεται τέτοια προϋπόθεση για την καταχώρηση ένορκης δήλωσης από τον χρεώστη. Εξ' άλλου, η αίτηση έρευνας όπως έχει εξελιχθεί με την τροποποίηση που επέφερε στο Κεφ. 6 ο Νόμος 134(Ι)/99, δεν περιορίζεται πλέον σε εξέταση του κατά πόσον υπάρχει δυνατότητα έκδοσης διατάγματος περιοδικών πληρωμών. Αντιθέτως, επεκτείνεται σε πλήρη έρευνα των περιουσιακών στοιχείων του χρεώστη, παρέχοντας εξουσία στο Δικαστήριο να διατάξει μεταξύ άλλων, αποκοπή απολαβών, ακύρωση καταδολιευτικών μεταβιβάσεων ή επιβαρύνσεων, παρεμπόδιση διάθεσης περιουσίας, ακόμη και ένταλμα κατάσχεσης εις χείρας τρίτου (βλ. άρθρο 87 του Κεφ.6). Πέραν τούτου από τις ενστάσεις των καθ' ων η αίτηση, είναι σαφές ότι αυτοί αρνούνται τις αξιώσεις της αιτήτριας αναφορικά με την έκδοση διαταγμάτων περιοδικών πληρωμών με τον τρόπο τουλάχιστον που τα ζητά η αιτήτρια. Αρνούνται επίσης τις υπόλοιπες αξιώσεις της αιτήτριας για εξέταση της περιουσιακής τους κατάστασης με σκοπό την εξόφληση του εξ' αποφάσεως χρέους. Οι γενικές και αόριστες αναφορές για την ικανότητα τους να εξοφλήσουν το εξ' αποφάσεως χρέος δεν αναιρεί το καθήκον ένορκης αποκάλυψης των περιουσιακών τους στοιχείων όπως αυτό καθορίζεται στα άρθρα 82 & 84 του Κεφ. 6 και ερμηνεύθηκε στην υπόθεση Βασιλειάδης ν. Τσουρή (ανωτέρω). Επί της ουσίας, παρατηρώ επιπλέον ότι στις ενστάσεις που καταχώρησαν οι καθ' ων η αίτηση δεν υπάρχει συμμόρφωση με τις πρόνοιες του άρθρου 84 του Κεφ. 6, ήτοι δεν παρέχονται επαρκείς και αναλυτικές πληροφορίες αναφορικά με περιουσία τους που δύναται ή εδύνατο να διατεθεί για σκοπούς πληρωμής του εξ' αποφάσεως χρέους. Προκύπτει δε από την παρούσα διαδικασία ότι δεν έχουν πρόθεση να συμμορφωθούν με αυτή την υποχρέωση εκτός αν εκδοθεί σχετικό διάταγμα από το Δικαστήριο. Είναι ως εκ τούτου αναγκαίο όπως οι καθ' ων η αίτηση εξαναγκαστούν με δικαστικό διάταγμα δυνάμει των πιο πάνω νομοθετικών διατάξεων όπως παράσχουν τις αναγκαίες πληροφορίες ούτως ώστε το Δικαστήριο να είναι σε θέση να εξετάσει κατά πόσον κατέχουν επαρκή περιουσιακά στοιχεία για εξόφληση του εξ' αποφάσεως χρέους και να είναι έτσι σε θέση να εκδώσει τα σχετικά διατάγματα που προβλέπονται από τον Νόμο. Συνοψίζοντας όλα τα πιο πάνω, εκδίδω διάταγμα με το οποίο διατάσσονται οι καθ' ων η αίτηση - εναγόμενοι 1, 2 & 3 να καταχωρήσουν έκαστος εντός 15 ημερών από σήμερα, ένορκη δήλωση στην οποία να συμπεριλαμβάνονται και επισυνάπτονται τα πιο κάτω στοιχεία. 1. Πλήρης περιγραφή της περιουσίας στην οποία είχαν ή έχουν οποιοδήποτε άμεσο ή έμμεσο συμφέρον. 2. Πλήρεις, συγκεκριμένες και πειστικές αποδείξεις της αποξένωσης ή της διάθεσης της περιουσίας τους στην οποία τυχόν προέβηκαν μετά την δημιουργία ή την γένεση της αστικής ευθύνης στην παρούσα αγωγή. 3. Το όνομα και την διεύθυνση του εργοδότη τους ή άλλου προσώπου το οποίο τους καταβάλλει μισθούς ή άλλα ποσά. 4. Λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τις απολαβές τους πραγματικές ή αναμενόμενες. 5. Αντίγραφα όλων των καταστάσεων λογαριασμών που διατηρούν σε τραπεζικά ή άλλα πιστωτικά ιδρύματα τους τελευταίους 12 μήνες. 6. Οποιαδήποτε εισοδήματα από εργασία ή άλλες πηγές. Τα έξοδα της παρούσας διαδικασίας, επιδικάζονται υπέρ της αιτήτριας ως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο να πληρωθούν δε στο τέλος εκδίκασης της αίτησης έρευνας. ............. Αλέξανδρος Α. Παναγιώτου Π.Ε.Δ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο