Παπαϊωάννου ν. Αγκαθιάρης κ.α., Αρ. Αγωγής: 2369/2011, 30/5/2018 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2018:A223 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Στ. Λουκίδου-Βασιλείου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2369/2011 Μεταξύ: XXXXX Παπαϊωάννου, εκ Λεμεσού Ενάγοντα Και XXXXX Αγκαθιάρης, εκ Λεμεσού Εναγομένου Ως ετροποποιήθη δυνάμει διατάγματος Δικαστηρίου ημερομηνίας 09.05.2017 Αρ. Αγωγής: 2369/2011 Μεταξύ: XXXXX Παπαϊωάννου, εκ Λεμεσού Ενάγοντα Και
- XXXXX Αγκαθιάρης, εκ Λεμεσού
- XXXXX Αγκαθιάρης, εκ Λεμεσού
- XXXXX Αγκαθιάρης, εκ Λεμεσού Εναγομένων -------------------- Αίτηση ημερομηνίας 25.01.2018 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 30.05.2018 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για Ενάγοντα-Αιτητή: κ. Διογένους για Αρετή Χαριδήμου & Συνεργάτες ΔΕΠΕ (για ν' ακούσει απόφαση κ. Κοτσέλης) Για Εναγόμενους-Καθ' ων η Αίτηση: κα Νικολάου για Λ. Λυσσάνδρου & Συνεργάτες ΔΕΠΕ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ Ο Ενάγοντας καταχώρησε την παρούσα αγωγή ζητώντας ανάκτηση της κατοχής του επίδικου καταστήματος καθώς και αποζημιώσεις για παράνομη επέμβαση. Η αγωγή αρχικά στρεφόταν μόνο εναντίον του Εναγόμενου 1 ενώ στη συνέχεια προστέθηκαν και οι εναγόμενοι 2 και
- Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης ο Ενάγοντας ενοικίασε το επίδικο κατάστημα στον XXXXX Αγκαθιάρη από τις 20.6.1996 ο οποίος και το χρησιμοποιούσε ως μπυραρία μέχρι τις 13.3.2011που απεβίωσε. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του Ενάγοντα οι εναγόμενοι μετά τον θάνατο του XXXXX Αγκαθιάρη έλαβαν την κατοχή και τη χρήση του επίδικου καταστήματος παράνομα. Εκκρεμούσης της αγωγής παραδόθηκε η κατοχή του επίδικου καταστήματος στον ενάγοντα και έτσι παρέμεινε πλέον προς εκδίκαση μόνο η αξίωση του για αποζημιώσεις. Με την παρούσα αίτηση ο Ενάγοντας-Αιτητής ζητά διάταγμα του Δικαστηρίου για τη τροποποίηση της έκθεσης απαίτησης ως περιγράφεται στις παράγραφούς Α 1 , 2, 3 και
- Συγκεκριμένα με την αιτούμενη τροποποίηση ο Αιτητής ζητά να συμπεριλάβει στην έκθεση απαίτησης του τις λεπτομέρειες των ζημιών που ισχυρίζεται ότι προκλήθηκαν στο επίδικο υποστατικό από τους εναγόμενους. Η Αίτηση βασίζεται στους Θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας Δ.25 Θ.1 - 4 και στη Δ.48 Θ.1, 2, 3 και 9 στο άρθρο 6 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης δια την προάσπιση των Ανθρωπίνων δικαιωμάτων ( κυρωτικού) Νόμου 39/62 και στη διακριτική ευχέρεια και στις συμφυείς εξουσίες του Δικαστηρίου. Η αίτηση συνοδεύεται από την ένορκη δήλωση του Ενάγοντα- Αιτητή ο οποίος μεταξύ άλλων αναφέρει ότι το επίδικο υποστατικό, κατά την ημέρα παράδοσης του στον ίδιο, ήτοι κατά την 10/12/2015 παρουσίαζε διάφορες ζημιές και/ή μετατροπές οι οποίες ήρθαν σε γνώση του κατά την 21/12/2015 όταν εκτιμήθηκε το υποστατικό από τον εκτιμητή XXXXX Πολυκάρπου, ο οποίος και ετοίμασε σχετική έκθεση. Κατά την προετοιμασία για σκοπούς ακρόασης διαπιστώθηκε από τον δικηγόρο που χειρίζεται την υπόθεση ότι οι σχετικές λεπτομέρειες των ισχυριζόμενων ζημιών, δεν συμπεριλαμβάνονταν και/ή δεν καταγράφονταν εις την έκθεση απαίτησης κάτι το όποιο οφείλεται σε λάθος που έγινε εκ παραδρομής και/ή αβλεψίας κατά την σύνταξη της Έκθεσης Απαίτησης. Ο ενάγοντας αιτητής αναφέρει επίσης ότι επανειλημμένα κάλεσε τους Εναγόμενους να πληρώσουν το ποσό των €13.274,45- το οποίο προέκυψε από την εκτίμηση των ζημιών μετά την παράδοση του καταστήματος, αλλά οι Εναγόμενοι παρέλειψαν και/ή αμέλησαν και/ή αρνήθηκαν να καταβάλλουν το εν λόγω ποσό και/ή οποιονδήποτε άλλο ποσό μέχρι και σήμερα. Κατά ή περί το έτος 2016 προχώρησε ο ίδιος στην διόρθωση και/ή την αποκατάσταση των ζημιών, καταβάλλοντας το σχετικό αντίτιμο. Οι δικηγόροι του πληροφορήθηκαν από τον ίδιο και έλαβαν γνώση για τις διορθώσεις και/ή την αποκατάσταση των ζημιών και την έκδοση των σχετικών τιμολογίων και/ή αποδείξεων, κατά την ετοιμασία για σκοπούς ακρόασης της υπόθεσης, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η προβολή των εν λόγω γεγονότων ενώπιον του Δικαστηρίου, καθώς επίσης και η προσκόμιση των σχετικών αποδείξεων, ενόψει του ότι δεν καταγράφονταν εις την ένορκη αποκάλυψη εγγράφων. Η αίτηση προσέκρουσε στην ένσταση των Εναγομένων - καθ΄ων η αίτηση η οποία βασίζεται στους περί Πολιτικής Δικονομίας Κανονισμούς Δ.25 Κ.1-5, Δ.48 Κ1, 2, 3 και 4, Δ.64 Κ1, 2, στο άρθρο 30
(3)(β) του Συντάγματος και στις συμφυείς εξουσίες και πρακτική του Δικαστηρίου. Οι συγκεκριμένοι λόγοι ένστασης είναι οι ακόλουθοι:
- Ο Αιτητής δεν δίδει ικανοποιητικό λόγο ή λόγους για τους οποίους δεν συμπεριέλαβε στην Έκθεση Απαίτησης του τα ισχυριζόμενα γεγονότα τα οποία επιθυμεί να εισάξει με την αιτούμενη τροποποίηση.
- Η αιτούμενη τροποποίηση συνιστά κατάχρηση της διαδικασίας καθότι υποβάλλεται με αδικαιολόγητη καθυστέρηση και/ή σε πολύ προχωρημένο στάδιο και παρά το γεγονός ότι έχουν προηγηθεί δύο ακόμη αιτήσεις της ίδιας φύσεως.
- Η πολύ μεγάλη καθυστέρηση στην υποβολή της πιο πάνω αίτησης δεν επεξηγείται ούτε δικαιολογείται ή και δεν δικαιολογείται επαρκώς και βάσιμα.
- Ο Αιτητής γνώριζε προ πολλού τα ισχυριζόμενα γεγονότα τα οποία επιθυμεί να εισάξει στην Έκθεση Απαίτησης του και εάν αυτός επιδείκνυε τη δέουσα επιμέλεια και ενδιαφέρον, εύλογα μπορούσε να τα εισάξει στην Έκθεση Απαίτησης του έγκαιρα ή και πριν τη καταχώρηση της παρούσας αίτησης ή και μέσω των δύο προηγούμενων αιτήσεων τροποποίησης.
- Η αιτούμενη τροποποίηση είναι ουσιαστική και συνεπάγεται μεταβολή και επαναπροσδιορισμό των επίδικων θεμάτων αφού μέσω αυτής ο Αιτητής προσπαθεί να εισάξει νέα υπόθεση ή και να εγείρει πλήρως νέους λόγους και/ή ισχυρισμούς επί των γεγονότων και/ή επί της απαίτηση του ή και νέα βάση Αγωγής.
- Ότι θα προκληθεί εκτροχιασμός της δίκης από την προσδιορισθείσα πορεία και μεταβολή του πλαισίου της δίκης και ανεπανόρθωτη ζημιά στα συμφέροντα των Εναγομένων/Καθ' ων η αίτηση.
- Σε περίπτωση επιτυχίας της αίτησης θα προκληθεί περαιτέρω καθυστέρηση στην εκδίκαση της παρούσας υπόθεσης με κίνδυνο να υπάρξει παραβίαση του άρθρου 30.2 του Συντάγματος και της ανάλογης πρόνοιας της Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
- Η αιτούμενη τροποποίηση θα προκαλέσει επαναστοιχειοθέτηση των επιδίκων θεμάτων.
- Η αμφισβητούμενη αίτηση δεν είναι λογικά αναγκαία, δεν έχει γίνει καλόπιστα και θα προκαλέσει αδικαιολόγητη καθυστέρηση ή και θα βλάψει ή και επηρεάσει δυσμενώς την υπόθεση ή και θέση ή και συμφέροντα των Καθ' ων η αίτηση/ Εναγομένων ή και αυτοί θα τεθούν σε μειονεκτική θέση.
- Η μη παραχώρηση στον Αιτητή της αιτούμενης τροποποίησης δεν επηρεάζει ούτε αποστερεί από αυτόν το δικαίωμα του να ακουστεί ή και να προβάλει τους ισχυρισμούς τους οποίους ο ίδιος έκρινε ορθούς και αναγκαίους για την υπόθεση του.
- Ότι η πιο πάνω βλάβη ή και επηρεασμός των δικαιωμάτων των Εναγομένων/Καθ' ων η αίτηση δεν μπορούν να καλυφθούν αποτελεσματικά με την επιδίκαση εξόδων προς όφελος τους. Η ένσταση υποστηρίζεται από την ένορκη δήλωση του Εναγόμενου 1 ο οποίος δηλώνοντας δεόντως εξουσιοδοτημένος και από τους υπόλοιπους εναγόμενους, επαναλαμβάνει τους λόγους ένστασης. Υποστηρίζει ότι η αιτούμενη τροποποίηση δεν θα πρέπει να επιτραπεί καθότι ο Αιτητής όφειλε να συμπεριλάβει στο δικόγραφο της έκθεσης απαίτησης του τις λεπτομέρειες των ισχυριζόμενων ζημιών του επίδικου καταστήματος νωρίτερα και σε κάθε περίπτωση μετά τις 21.12.2015 ημερομηνία κατά την οποία όπως ο ίδιος ισχυρίζεται εκτιμήθηκε το επίδικο υποστατικό. Αναφέρει επίσης ότι αν και προηγήθηκαν εκ μέρους του Αιτητή δύο ακόμα αιτήσεις τροποποίησης που δεν συνάντησαν την ένσταση των εναγόμενων και εκδόθηκαν εκ συμφώνου διατάγματα τροποποίησης της έκθεσης απαίτησης, ο Αιτητής ενώ είχε δύο φορές την ευκαιρία να το πράξει παρέλειψε να αιτηθεί τη συμπερίληψη στην έκθεση απαίτησης του των λεπτομερειών των ισχυριζόμενων ζημιών. Τούτο ενώ η έκθεση εκτίμησης των ισχυριζόμενων ζημιών αποκαλύφθηκε από τον Αιτητή με την ένορκη αποκάλυψη εγγράφων που καταχώρησε στις 2.10.
- Η υπό εξέταση αίτηση στηρίζεται δικονομικά στην παλαιά Δ.25 Θ.
- Οι αρχές που διέπουν την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου για την τροποποίηση δικογράφων βάσει της Δ.25 πριν από την τροποποίηση της έχουν εκτεθεί και αναλυθεί σε σωρεία αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Στην υπόθεση Στέλιος Φοινιώτης ν. Greenmar Navigation Ltd and another
(1989)1 Α.Α.Δ. 33, οι αρχές αυτές συνοψίσθηκαν ως ακολούθως: «
(1)Η τροποποίηση της δικογραφίας επιτρέπεται σε κάθε στάδιο της διαδικασίας δεδομένου ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις που την καθιστούν απαραίτητη για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης.
(2)Στον προσδιορισμό των συμφερόντων της δικαιοσύνης όπως διαγράφονται στην συγκεκριμένη υπόθεση συνεκτιμούνται και οι επιπτώσεις από την τροποποίηση στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντιδίκου. Η διεξαγωγή της δίκης μέσα σε εύλογο χρόνο καθιερώνεται από το άρθρο 30.2 του Συντάγματος ως θεμελιώδες δικαίωμα του κάθε διάδικου.
(3)Η τροποποίηση επιτρέπεται κατά κανόνα εφόσον δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο δηλαδή ζημιά άλλη από εκείνη που μπορεί να θεραπευθεί με την έκδοση της κατάλληλης διαταγής ως προς τα έξοδα. Το αποδεικτικό βάρος για την αιτιολόγηση του αιτήματος και της καθυστέρησης στην διατύπωση των θέσεων του αιτητή ποικίλλει ανάλογα με το στάδιο κατά το οποίο υποβάλλεται η αίτηση . Όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση ανάλογα επαυξάνει και το βάρος το οποίο πρέπει να αποσείσει ο αιτητής για την έκδοση διατάγματος για την τροποποίηση.
(4)Η έναρξη της δίκης δεν δημιουργεί ανυπέρβλητο εμπόδιο στην επιδίωξη της τροποποίησης δικογράφων. Στο στάδιο αυτό όμως η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ασκείται με φειδώ, λαμβάνοντας υπόψη τον εκτροχιασμό της δίκης από την προσδιορισθείσα πορεία και τις αναπόφευκτες επιπτώσεις στα δικαιώματα του αντιδίκου. Στην υπόθεση Hipgrave ν. Case, 28 Ch.D. 361 υποδείχθηκε ότι το Δικαστήριο αντιμετωπίζει με διστακτικότητα αιτήσεις για τροποποίηση της δικογραφίας κατά την δίκη.» Προκύπτει από την νομολογία ότι το Δικαστήριο κατά την άσκηση της διακριτικής του εξουσίας, θα πρέπει να λάβει υπόψη την θεμελιακή αρχή πως η τροποποίηση δικογράφου είναι εφικτή σε κάθε περίπτωση που κρίνεται αναγκαίο για τον προσδιορισμό της ουσίας της διαφοράς και για αποτροπή της πολλαπλότητας των νομικών διαδικασιών. (Βλέπε απόφαση στην υπόθεση Περικτιόνη Χρίστου ν. Ανδρέα Στυλιανού Αζά,
(1992)1 Α.Α.Δ 704). Αναφορικά με τη φύση των ισχυρισμών που μπορούν να εισαχθούν με την αιτούμενη τροποποίηση δικογράφου σχετική είναι η απόφαση στην υπόθεση SΑΒΑ & Co. (T.M.P.) v. T.M.P. Agents,
(1994)1 A.Α.Δ. 426, στην οποία λέχθηκε ότι η διαπίστωση πως επιδιώκεται νέα βάση αγωγής δεν οδηγεί χωρίς άλλο σε απόρριψη της αίτησης τροποποίησης. Όπως προκύπτει από την νομολογία, κυρίαρχος παράγοντας κατά την άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου να επιτρέψει την τροποποίηση δικογράφου, είναι το συμφέρον της δικαιοσύνης. Πολλοί παράγοντες επενεργούν στον προσδιορισμό των συμφερόντων της δικαιοσύνης. Ο πρώτος είναι ότι είναι επιθυμητό, όλες οι διαφορές μεταξύ των διαδίκων, οι οποίες αναφέρονται στα επίδικα θέματα, να επιλύονται διεξοδικά στην ίδια διαδικασία. Ο βέβαιος προσδιορισμός των επίδικων θεμάτων, καθώς και η διατύπωση των εκατέρωθεν θέσεων και η απόδειξή τους μέσα σε σταθερό πλαίσιο, είναι άλλος σημαντικός παράγοντας ο οποίος υπεισέρχεται στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. (Βλέπε απόφαση της υπόθεσης Kallice Holding Co. Ltd v. TR Metals (Overseas) Ltd,
(1996)1A A.A.Δ 162). Αναφορικά με το χρόνο υποβολής αίτησης για τροποποίηση δικογράφου, χρήσιμη είναι η αναφορά στην απόφαση της υπόθεσης Astor Manufacturing & Exporting Co.κ.α. ν. A.& G. Leventis κ.α.,
(1993)1 Α.Α.Δ.726, όπου λέχθηκε ότι ο παράγοντας χρόνος είναι σχετικός, δεν είναι όμως εκ προοιμίου και απαρέγκλιτα αποφασιστικής σημασίας. Για το ίδιο θέμα, αυτό δηλαδή που αφορά το χρόνο υποβολής της αίτησης, σχετικές είναι και οι αποφάσεις στις υποθέσεις Federal Bank of Lebanon(S.A.L.) v. Nίκου Κ. Σιακόλα,
(1999)1Α Α.Α.Δ 44 και SABA & Co. (T.M.P.) v. T.M.P. Agents, (ανωτέρω). Στην απόφαση της υπόθεσης Federal Bank of Lebanon(S.A.L.), (πιο πάνω) το Εφετείο επιβεβαίωσε ότι η μακρά εκκρεμότητα μιας αγωγής δεν μπορεί να επενεργήσει απόλυτα σαν κώλυμα στην έγκριση αιτήματος τροποποίησης δικογράφου, αλλά αποτελεί παράγοντα, ο οποίος επαυξάνει την ανάγκη για ταχύτερη προώθηση της διαδικασίας και ότι η έννοια της καθυστέρησης στην υποβολή αιτήματος προϋποθέτει τη δυνατότητα έγκαιρης ενέργειας και για να συνιστά κώλυμα θα πρέπει να μην είναι καλόπιστη. Στην απόφαση της υπόθεσης SΑΒΑ & Co. (Τ.Μ.P.) v. Τ.Μ.P. Agents, (πιο πάνω) το Εφετείο αναφέρθηκε στην ανάγκη παροχής εξήγησης όταν παρατηρείται καθυστέρηση στην υποβολή της αίτησης τροποποίησης. Όπως λέχθηκε, η σημασία του θέματος της δικαιολόγησης της καθυστέρησης ποικίλλει ανάλογα με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης, κυρίως σε συσχετισμό προς τη γνησιότητα των προθέσεων του αιτητή και την αναγκαιότητα ή το βαθμό της χρησιμότητας της τροποποίησης. Μια καλόπιστη αίτηση για τροποποίηση προς κάλυψη πραγματικής και σημαντικής ανάγκης δεν θα πρέπει να απορριφθεί επειδή, ανεξάρτητα από οτιδήποτε άλλο, η καθυστέρηση δικαιολογήθηκε με αναφορά σε αβλεψία ή παραδρομή. Σε σχέση με το θέμα της καθυστέρησης υποβολής αίτησης για τροποποίηση, σημειώνω ότι ο χρόνος αρχίζει να υπολογίζεται από το χρονικό σημείο που ο αιτητής διαπίστωσε την ανάγκη για τροποποίηση σε συνάρτηση με τον χρόνο που τελικά προώθησε την σχετική αίτηση για τον σκοπό αυτό.(Βλέπε απόφαση στην υπόθεση Federal Bank of Lebanon(S.A.L.) (ανωτέρω). Σχετική απόφαση που δείχνει την τάση φιλελευθεροποίησης των τροποποιήσεων δικογράφων είναι η απόφαση στην υπόθεση Δόμνα Νικόλα Χριστοδούλου ν. Αθηναϊδος Ιωάννου Χριστοδούλου κ.α.,
(1991)1 Α.Α.Δ. 934, όπου χαρακτηριστικά λέχθηκε ότι αναμφίβολα η σύγχρονη τάση, όπως βγαίνει από τη σχετική νομολογία, είναι τα Δικαστήρια να επιτρέπουν τροποποιήσεις στις κατάλληλες υποθέσεις ακόμη και όταν μια τέτοια τροποποίηση είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης, νοουμένου βέβαια ότι δεν θα προκληθεί αδικία στην άλλη πλευρά που δεν θα μπορούσε να αποζημιωθεί με χρήμα. (Βλέπε απόφαση στην υπόθεση Ιωάννης Νικολάου ν. Ζωής Μιλτιάδους κ.α.,
(2007)1Β Α.Α.Δ. 1005). Η γενικότητα όμως, με την οποία είχε αποδοθεί η πιο πάνω αρχή, διευκρινίστηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο στην απόφαση της υπόθεσης Ταξί Κυριάκος Λτδ ν. Ανδρέα Παύλου,
(1995)1 Α.Α.Δ.560, ότι εξακολουθεί να υπόκειται στη διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου. Γνώμονας για την άσκηση αυτής της διακρατικής εξουσίας του Δικαστηρίου, είναι το σύνολο των περιστατικών και όχι μόνο το επανορθώσιμο των συνεπειών της τροποποίησης ανεξάρτητα από οτιδήποτε άλλο. Το Δικαστήριο κατά την άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας λαμβάνει υπόψη τους παράγοντες με ποικίλλουσα βαρύτητα ανάλογα με τα περιστατικά της υπόθεσης. Με βάση τις πιο πάνω νομολογημένες αρχές θα προχωρήσω να εξετάσω την αίτηση σε συνάρτηση με τους προβαλλόμενους λόγους ένστασης. Οι εναγόμενοι-καθ΄ ων η αίτηση προβάλλουν ότι η αίτηση καταχωρήθηκε με αδικαιολόγητη καθυστέρηση και χωρίς βάσιμη δικαιολογία. Την δυνατότητα τροποποίησης το Ανώτατο Δικαστήριο την έθεσε στην υπόθεση Χριστοδούλου (πιο πάνω), όπου το αίτημα για τροποποίηση έγινε από την ενάγουσα μετά που ακούστηκαν εφτά μάρτυρες και μετά από επιτόπια έρευνα υπαλλήλου του κτηματολογίου. Το πρωτόδικο δικαστήριο απέρριψε το αίτημα με την αιτιολογία ότι οι εφεσίβλητοι θα εζημιούντο δυσμενώς αν η τροποποίηση επιτρεπόταν και η αδικία που θα τους εγίνετο δεν μπορούσε να αποζημιωθεί με έξοδα ή άλλως πως αφού μεταξύ άλλων θα απαιτείτο νέα επιτόπια έρευνα και διότι η ανάγκη για τροποποίηση προέκυψε πολύ πριν την υποβολή της αίτησης. Η ενάγουσα εφεσίβαλε την απόφαση και το Ανώτατο Δικαστήριο δεχόμενο την έφεση μεταξύ άλλων ανάφερε τα ακόλουθα στη σελίδα 938: «Στην υπόθεση Nicolaides v. Yerolemi
(1980)1 C.L.R. 1, το Ανώτατο Δικαστήριο υιοθέτησε αυτό που ο Λόρδος Denning M.R.είπε στην υπόθεση Associated Leisure Ltd, and Others v. Associated Newspapers Ltd [1970] 2 All E.R. 754, στην οποία ανέφερε τα πιο κάτω: ´I start with the principle, well settled, that an amendment ought to be allowed even if it comes late, if it is necessary to do justice between the parties, so long as any hardship done thereby can be compensated in money. That principle applies here.' Στην προκειμένη περίπτωση η καθυστέρηση στην καταχώρηση της αίτησης αποτελεί γεγονός δεδομένου ότι πρόκειται για υπόθεση που καταχωρίστηκε το έτος 2011 και παράλληλα προηγήθηκε δύο φορές η τροποποίηση της έκθεσης απαίτησης. Με την πρώτη τροποποίηση συμπεριλήφθηκε στην έκθεση απαίτησης η αξίωση για τις ζημιές που ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι διαπιστώθηκαν μετά την παράδοση κατοχής του επίδικου καταστήματος ενώ με την δεύτερη τροποποίηση έγινε η προσθήκη των εναγόμενων 2 και 3. Παρόλα αυτά δεν μπορεί να παραγνωριστεί ότι με την υπό κρίση αιτούμενη τροποποίηση ζητείται ουσιαστικά να προστεθούν στην έκθεση απαίτησης οι λεπτομέρειες των ζημιών που ήδη δικογραφούνται στην έκθεση απαίτησης. Συνεπώς δεν αφορά περίπτωση παντελούς παράλειψης δικογράφησης συγκεκριμένου είδους ζημιάς. Σύμφωνα δε με τον αιτητή η αναφερόμενη δικογραφική παράλειψη οφείλεται σε λάθος και ή αβλεψία που εντοπίσθηκε κατά την προετοιμασία της ακρόασης της υπόθεσης. Υπενθυμίζεται ότι ο παράγοντας του χρόνου είναι μεν παράγοντας σχετικός αλλά δεν είναι εκ προοιμίου και απαρέγκλιτα αποφασιστικής σημασίας (SΑΒΑ & Co. (Τ.Μ.P.), πιο πάνω). Στην υπόθεση KAYAT TRADING LIMITED V. GENZYME CORPORATION (Αρ.2)
(3013)1 Α Α.Α.Δ 543 το Ανώτατο Δικαστήριο παραμέρισε πρωτόδικη απορριπτική απόφαση σε αίτηση τροποποίησης που υποβλήθηκε μετά την έναρξη της ακρόασης και η οποία σκοπούσε στη δικογράφηση των λεπτομερειών ισχυριζόμενων ζημιών. Ενώ δε είχαν προηγηθεί αριθμός ενδιάμεσων αιτήσεων μεταξύ των οποίων και αιτήσεις για τροποποίηση της έκθεσης απαίτησης, το Ανώτατο Δικαστήριο, υπογραμμίζοντας ότι προέχει το συμφέρον της δικαιοσύνης, έκρινε πως οποιαδήποτε ταλαιπωρία ήθελε προκληθεί από την επανακλήτευση μαρτύρων δεν μπορούσε να κλίνει την πλάστιγγα υπέρ των εφεσίβλητων αφού πρόκειται για ζημιά που μπορεί να αποζημιωθεί με χρήμα. Όπως έχει λεχθεί αντίθετη προσέγγιση θα αποστερούσε από τους εφεσείοντες την δυνατότητα να αποδείξουν το είδος της ισχυριζόμενης ζημιάς με καταστροφικές για την υπόθεση τους συνέπειες. Λαμβάνοντας συνεπώς υπόψη στην παρούσα υπόθεση το γεγονός ότι η αίτηση για τροποποίηση καταχωρήθηκε πριν από την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας και αφού έγινε αντιληπτή οι αναφερόμενη παράλειψη καθώς και τη νομολογία, σε σχέση με την καθυστέρηση και ειδικότερα ότι δεν μπορεί να στερείται από διάδικο το δικαίωμα να αποφασιστούν τα επίδικα θέματα που εγείρει, ακόμα και αν δεν αιτιολογηθεί πλήρως η καθυστέρηση, θεωρώ ότι στον υπό κρίση παράγοντα δεν πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα. Σχετική είναι η απόφαση Ιωάννης Νικολάου v. Ζωής Μιλτιάδους (πιο πάνω) όπου λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Έχουμε εξετάσει με προσοχή την κατάληξη του πρωτόδικου Δικαστηρίου και θεωρούμε πως, ενώ η νομολογία και η νομική θέση εκφράζονται ορθά, εντούτοις δεν εφαρμόζονται ανάλογα στα γεγονότα της υπόθεσης. Αναφέρει, μεταξύ άλλων, ο πρωτόδικος Δικαστής ότι δεν δικαιολογήθηκε επαρκώς η καθυστέρηση για την υποβολή της αίτησης, δίδοντας υπερβολική βαρύτητα στον παράγοντα αυτό. Αυτό δεν μας βρίσκει σύμφωνους. Εν όψει της νομολογίας, κρίνουμε πως όπου δεν προκαλείται ζημιά ακόμη και η μη πλήρως αιτιολογηθείσα καθυστέρηση δεν μπορεί να στερεί το διάδικο του δικαιώματος να αποφασίζονται όλα τα επίδικα θέματα που εγείρει. Το ουσιωδέστερο είναι, όπως τονίσαμε και πιο πάνω, να δοθεί η ευκαιρία στους διαδίκους να κριθούν όλες οι πραγματικές διαφορές μεταξύ τους.» Οι εναγόμενοι-καθ' ων η αίτηση προβάλλουν περαιτέρω ότι η αίτηση αποτελεί προσπάθεια αλλαγής της βάσης της αγωγής και επαναπροσδιορισμού των επίδικων θεμάτων. Η θέση αυτή δεν βρίσκει σύμφωνο το Δικαστήριο αφού έχοντας υπόψη την επίδικη διαφορά των μερών από την αιτούμενη τροποποίηση διαφαίνεται ότι επιδιώκεται η εισαγωγή των λεπτομερειών των ζημιών που ήδη δικογραφούνται στην έκθεση απαίτησης Ακόμα όμως και στην περίπτωση που διαπιστώνεται ότι επιδιώκεται νέα βάση αγωγής, κάτι που δεν ισχύει στη παρούσα περίπτωση, αυτό δεν οδηγεί χωρίς άλλο στην απόρριψη της αίτησης τροποποίησης ( SΑΒΑ & Co. (T.M.P.) πιο πάνω και ASTOR MANUFACTURING & EXPORTING CO v. A. & G LEVENTIS & COMPANY (NIGERIA) LTD
(1993)1 Α.Α.Δ 726) Επισημαίνω επίσης ότι το καθήκον του Δικαστηρίου κατά την εξέταση αιτήσεων τροποποίησης δεν επεκτείνεται στη διερεύνηση και εξαγωγή συμπερασμάτων ως προς τις πιθανότητες ή προοπτικές επιτυχίας μιας επιπρόσθετης διεκδίκησης η οποία ζητείται να προστεθεί με την τροποποίηση, αυτό είναι θέμα ουσίας το οποίο κρίνεται κατά τη δίκη και τελική απόφαση του Δικαστηρίου. Εκείνο που το Δικαστήριο πρέπει να διαπιστώσει είναι αν οι αιτούμενες τροποποιήσεις είναι αναγκαίες, ώστε να αποδοθεί δικαιοσύνη μεταξύ των διαδίκων με τρόπο που θα αποφευχθεί η πολλαπλότητα των διαδικασιών. Στην προκειμένη περίπτωση δεν θεωρώ ότι η ζητούμενη τροποποίηση διαφοροποιείται από την ουσία της υπόθεσης ώστε να επαναπροσδιορίζονται τα επίδικα θέματα. Συνεπώς ο προβαλλόμενος λόγος ένστασης ότι η έγκριση του αιτήματος θα ανατρέψει την μέχρι τώρα βάση της αντιδικίας και θα οδηγήσει σε εκτροχιασμό της δίκης δεν βρίσκει έρεισμα στην προκειμένη περίπτωση. Κυρίαρχο στοιχείο κατά την εξέταση ενός αιτήματος για τροποποίηση είναι πάντοτε το συμφέρον της δικαιοσύνης το οποίο θεωρώ ότι θα εξυπηρετηθεί με την αποδοχή του αιτήματος αντί με την απόρριψη του. Τα πιο πάνω απαντούν πιστεύω και στη θέση των εναγόμενων-καθ' ων η αίτηση ότι η αιτούμενη τροποποίηση γίνεται κακόπιστα. Στην βάση των όσων αναφέρονται πιο πάνω δεν κρίνω να εντοπίζονται οποιαδήποτε στοιχεία που να υποστηρίζουν την ύπαρξη κακοπιστίας εκ μέρους του ενάγοντα- αιτητή έτσι ώστε, το Δικαστήριο να ασκήσει τη διακριτική του ευχέρεια απορρίπτοντας την αίτηση. Τέλος η θέση των καθ' ων η αίτηση ότι με την αιτούμενη τροποποίηση θα υποστούν ανεπανόρθωτη ζημιά, παρέμεινε σε εντελώς θεωρητικό επίπεδο αφού δεν έχουν τεθεί οποιαδήποτε στοιχεία που να την τεκμηριώνουν. Θεωρώ ότι στο στάδιο που ζητείται η τροποποίηση δεν επηρεάζονται τα δικαιώματα των εναγομένων, οι οποίοι διατηρούν το δικαίωμα να απαντήσουν στους ισχυρισμούς που ο αιτητής επιχειρεί με την αιτούμενη τροποποίηση να εισαγάγει στην έκθεση απαίτησης του καθώς και να τους αντικρούσουν μέσα από την διαδικασία της ακροαματικής διαδικασίας που θα ακολουθήσει. Στην απόφαση Περικτιόνη Χρίστου v. Ανδρέας Αζά (πιο πάνω) τονίστηκε ότι η τροποποίηση δικογράφων είναι εφικτή σε κάθε περίπτωση που κρίνεται αναγκαίο για τον προσδιορισμό της ουσίας της διαφοράς και για αποτροπή πολλαπλότητας νομικών διαδικασιών. Στην υπόθεση Geto v. M/V Vladimir Vaslyayev (αρ. 4)
(1993)1 Α.Α.Δ. 714 αποφασίσθηκε ότι το κυρίαρχο στοιχείο που το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη του κατά την άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας είναι να παρασχεθεί στους διαδίκους η δυνατότητα να θέσουν ενώπιον του Δικαστηρίου τις πραγματικές τους διαφορές. Όπως επίσης αναφέρθηκε στην απόφαση Κώστας Παφίτης &Υιοί ΛΤΔ v. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας
(2012)1Α Α.Α.Δ 745 η αμέλεια ή το λάθος με κανένα τρόπο δεν θα μπορούσε να εξισωθεί με κακοπιστία. Εξάλλου όπως προκύπτει και από την υπόθεση Mahattou v. Viceroy Ltd
(1979)1 C.L.R. 542 η βασική αποστολή των δικαστηρίων είναι να κρίνουν τα δικαιώματα των διαδίκων και όχι να τους τιμωρούν αποφασίζοντας εναντίον των δικαιωμάτων τους λόγω σφαλμάτων που διέπραξαν. Από τη στιγμή λοιπόν που διαπιστώνεται ότι η λανθασμένη δικογράφηση δεν θα οδηγήσει σε δικαστική κρίση των πραγματικών ζητημάτων και της πραγματικής διαφοράς των μερών, υπάρχει αντίστοιχο δικαίωμα διόρθωσης, νοουμένου πάντοτε ότι δεν προκαλείται αδικία ή βλάβη στην άλλη πλευρά. Έχω ήδη εξηγήσει πως στην παρούσα περίπτωση δεν έχει καταδειχθεί ότι θα προκληθεί αδικία ή βλάβη στους εναγόμενους- καθ΄ων η αίτηση με την τροποποίηση πλην εκείνης που μπορεί να θεραπευτεί με την έκδοση κατάλληλης διαταγής ως προς τα έξοδα. Συνακόλουθα των πιο πάνω η αίτηση εγκρίνεται. Εκδίδεται διάταγμα τροποποίησης ως η Αίτηση. Η τροποποιημένη έκθεση απαίτησης να καταχωρηθεί και παραδοθεί στην πλευρά των εναγόμενων εντός 10 ημερών από την σύνταξη του διατάγματος. Η σύνταξη του διατάγματος να ζητηθεί εντός 5 ημερών από σήμερα. Η υπεράσπιση στην τροποποιημένη έκθεση απαίτησης να καταχωρηθεί και παραδοθεί εντός 20 ημερών από την παράδοση της τροποποιημένης έκθεσης απαίτησης. Τυχόν απάντηση στην υπεράσπιση να καταχωρηθεί και παραδοθεί εντός 7 ημερών από την παράδοση της έκθεσης υπεράσπισης. Τα έξοδα της αίτησης όσο και αυτά που θα σπαταληθούν λόγω της τροποποίησης επιδικάζονται υπέρ των εναγομένων- καθ΄ ων η αίτηση και εναντίον του ενάγοντα-αιτητή όπως αυτά θα υπολογιστούν από το Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο στο τέλος της διαδικασίας. (Υπ.)............. Στ. Λουκίδου Βασιλείου Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο