← Κύπρος

Chrineste Holdings Limited ν. Zavos Race-City Co Limited, Αρ. Αγωγής 5905/2011, 29/6/2018

Chrineste Holdings Limited ν. Zavos Race-City Co Limited, Αρ. Αγωγής 5905/2011, 29/6/2018 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2018:A286 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χ. Μαλαχτού, Π.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής 5905/2011 Μεταξύ: Chrineste Holdings Limited, εκ Λεμεσού Ενάγουσας -και- Zavos Race-City Co Limited, εκ Λεμεσού Εναγόμενης ---------------------------------- Ημερ.: 29.6.2018 Για την Ενάγουσα: κ. Α. Τσιρίδης και κα Α. Χαραλαμπίδου για Κώστα Τσιρίδης και ΣΙΑ ΔΕΠΕ Για την Εναγόμενη: κ. Φ. Τσαγγαρίδης με κα Ε. Κουζάρη για Phc Tsangarides LLC Α Π Ο Φ Α Σ Η Α. Η Δικογραφία - τα Επίδικα Θέματα: Με τέσσερα αγοραπωλητήρια έγγραφα ημερ. 12.11.2007 η Ενάγουσα Εταιρεία αγόρασε από την Εναγόμενη Εταιρεία ανάπτυξης γης τέσσερις μεζονέτες στο υπό ανέγερση κτιριακό συγκρότημα Zavos Aqua Park Resort στην Μουτταγιάκα Λεμεσού για το ποσό των ΛΚ 290.000 περιλαμβανομένου του ΦΠΑ εκάστη. Είναι η θέση της Ενάγουσας ότι η αποδοχή και συναίνεση της για τις αγορές εξασφαλίστηκε συνεπεία ψευδών παραστάσεων και υποσχέσεων. Παρατίθενται λεπτομέρειες των ισχυριζόμενών ψευδών παραστάσεων και υποσχέσεων. Στο σημείο αυτό (παρ. 6) δεν δικογραφείται ρητά ότι αυτές προβλήθηκαν από την Εναγόμενη. Ωστόσο, σε άλλο σημείο (παρ. 9) προβάλλεται ξεκάθαρα η θέση ότι αυτές ήταν της Εναγομένης. Είναι η περαιτέρω θέση της Ενάγουσας ότι πέραν των όρων που καταγράφονται στις γραπτές συμφωνίες υπήρχαν επιπλέον εξυπακουόμενοι όροι, οι οποίοι και καταγράφονται. Προβάλλεται ακόμα η θέση ότι οι παραστάσεις και υποσχέσεις της Εναγόμενης αποτέλεσαν όρους παράλληλης συμφωνίας. Είναι ο ισχυρισμός της Ενάγουσας ότι η Εναγόμενη παραβίασε τόσο τις παραστάσεις που έκαμε και τις υποσχέσεις που έδωσε, όσο και τους εξυπακουόμενους όρους των συμφωνιών. Καταγράφονται οι κάτωθι παραβιάσεις: - Δεν ανεγέρθηκε το συγκρότημα ταυτόχρονα με αποτέλεσμα μέχρι και την καταχώριση της αγωγής μεγάλο μέρος του να μην έχει καν αρχίσει να ανεγείρεται. - Δεν ολοκληρώθηκε η ανέγερση όλων των δρόμων και κοινοχρήστων χώρων του συγκροτήματος ή του Μπλοκ Ε στο οποίο βρίσκονται οι μεζονέτες που αγόρασε η Ενάγουσα. - Δεν υπάρχει κοινόχρηστη πισίνα εσωτερικού χώρου. - Δεν υπάρχει λέσχη ή κλαμπ. - Δεν υπάρχει νοσοκόμα σε αναμονή για τις ανάγκες των κατοίκων του συγκροτήματος. - Δεν υπάρχει κέντρο Πρώτων Βοηθειών και απευθείας σύνδεση με ιατρικό κέντρο. - Δεν υπάρχει υδρομασάζ, σάουνα, γυμναστήριο, βιβλιοθήκη και κέντρο δραστηριοτήτων για κοινόχρηστη χρήση. - Δεν υπάρχει 24ωρη φύλαξη της πύλης εισόδου-εξόδου του συγκροτήματος. - Το εμβαδό της μεζονέτας Ε4 είναι 147,22 τ.μ., της μεζονέτας Ε5 147,25 τ.μ., της μεζονέτας Ε6 146,22 τ.μ. και της μεζονέτας Ε7 147,14 τ.μ., ενώ στις συμφωνίες αναφερόταν για όλες εμβαδό 157.43 τ.μ. με μέγιστη απόκλιση 2%. Με επιστολές ημερ. 24.6.2011 και 29.6.2011 η Ενάγουσα ζήτησε την υλοποίηση των παραστάσεων και των όρων των συμφωνιών όμως η Εναγόμενη δεν ανταποκρίθηκε. Την 23.9.2011 η Ενάγουσα αποδέχθηκε την παραλαβή των τεσσάρων μεζονετών άνευ βλάβης των δικαιωμάτων της. Είναι η θέση της Ενάγουσας ότι εφόσον κατασκευάζονταν όσα αναφέρονται στις παραστάσεις, υποσχέσεις και όρους των συμφωνιών η αξία των τεσσάρων μεζονετών κατά την 30.4.2009 που έπρεπε να γινόταν η παράδοση τους θα ήταν €2.018.920, ενώ λόγω της μη υλοποίησης τους η αξία τους ήταν €1.562.

  1. Η μειωμένη αξία τους εκ €456.280 διεκδικείται ως ζημιά. Κατά τον Σεπτέμβριο του 2011 που η Ενάγουσα παρέλαβε τις μεζονέτες οι αντίστοιχες αξίες ήταν €1.789.760 και €1.385.
  2. Η μειωμένη αξία τους εκ €404.600 διεκδικείται ως εναλλακτική ζημιά. Περαιτέρω η Ενάγουσα αξιώνει €138.736 για την καθυστέρηση στην παράδοση των μεζονετών. Διεκδικεί για την κάθε μεζονέτα €1.196 μηνιαία για περίοδο 29 μηνών. Διεκδικεί ακόμα €128.638,23 ως μείωση της τιμής πώλησης των μεζονετών γιατί οι καλυμμένοι χώροι τους είναι μικρότεροι από τους συμφωνηθέντες. Δικογραφεί η Ενάγουσα ότι θα συνεχίσει να υποβάλλεται σε ζημιά λόγω της μη ολοκλήρωσης του κτιριακού συγκροτήματος την οποία συγκεκριμενοποιεί σε €1.000 μηνιαία επικαλούμενη μείωση της ενοικιαστικής αξίας των μεζονετών κατά 30%. Με την Έκθεση Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης, η Εναγόμενη αρνείται ότι προέβηκε σε οποιαδήποτε παράσταση ή διαβεβαίωση προς την Ενάγουσα, ότι υπήρχαν εξυπακουόμενοι όροι ή οιαδήποτε παράλληλη συμφωνία και διατείνεται ότι οι όροι των συμφωνιών της με την Ενάγουσα περιέχονται εξαντλητικά στα αγοραπωλητήρια έγγραφα. Αναφέρει η Εναγόμενη ότι κατ' εφαρμογή της Νομοθεσίας και μέχρι την εκλογή διαχειριστικής επιτροπής ανέλαβε ως διαχειρίστρια του έργου και ενεργεί «κατά παραγγελία των ενοίκων». Σε σχέση με τον φρουρό της πύλης αναφέρει ότι είναι θέμα της διαχειριστικής επιτροπής «άν θα το εφαρμόσει αφού συνεπάγεται αυξημένα κοινόχρηστα έξοδα». Η Εναγόμενη διατείνεται ότι δικαιούτο δύο μήνες χάρη από 30.4.2009 για την παράδοση των τεσσάρων μεζονετών και περαιτέρω παράταση σε περίπτωση ανώτερης βίας. Υπήρξε κατά τη θέσης της δικαιολογημένη καθυστέρηση εξαιτίας του καιρού για 43 μέρες και επομένως έπρεπε να παραδώσει τις μεζονέτες μέχρι την 13.8.
  3. Περαιτέρω διατείνεται ότι αυτό που προνοείτο στις συμφωνίες ήταν να έχουν ολοκληρωθεί οι δρόμοι και κοινόχρηστοι χώροι του Μπλοκ Ε και όχι ολόκληρου του συγκροτήματος και επισημαίνει ότι ο σχετικός όρος προνοούσε για παράδοση των μεζονετών με την ολοκλήρωση του Μπλοκ Ε. Είναι παραδεκτό ότι οι μεζονέτες παραλήφθηκαν από την Ενάγουσα την 23.9.
  4. Είναι η περαιτέρω θέση της Εναγόμενης ότι οι μεζονέτες είχαν αποπερατωθεί από τον Απρίλιο του 2010 και οι εξωτερικές εργασίες την 13.5.2011 και ότι είχε καλέσει την Ενάγουσα να τις παραλάβει και να πληρώσει το υπόλοιπο. Καταλογίζει στην Ενάγουσα ότι αρνείτο την παραλαβή και ότι η ίδια συμφώνησε να εισπράξει μόνο €300.000 και να παραδώσει τις μεζονέτες άνευ βλάβης των δικαιωμάτων της. Αναφέρεται περαιτέρω ότι κατά την παράδοση αμφότερα τα μέρη υπόγραψαν «αμοιβαία δήλωση με επιφύλαξη των δικαιωμάτων και των 2 πλευρών να διεκδικήσουν αποζημιώσεις ή υπόλοιπα σύμφωνα με τις απαιτήσεις της κάθε πλευράς». Κατά τη θέση της η απαίτηση της Ενάγουσας για την καθυστέρηση δεν μπορεί να υπερβαίνει τους 22 μήνες. Είναι παραδεκτό το συμφωνηθέν εμβαδό της κάθε μεζονέτας με απόκλιση 2%, είναι ωστόσο η θέση της Εναγόμενης ότι στον υπολογισμό του εμβαδού συμπεριλαμβάνεται και το μερίδιο της κάθε μεζονέτας στους κοινόχρηστους χώρους του κτιριακού συγκροτήματος. Είναι η περαιτέρω θέση της Εναγόμενης ότι απάντησε στις επιστολές της Ενάγουσας απορρίπτοντας τους ισχυρισμούς της. Ανταπαιτεί η Εναγόμενη το συνολικό ποσό των €104.206,99 το οποίο είναι το άθροισμα των τεσσάρων επιμέρους ποσών (€27.906,50, €28.112,19, €24.093,90 και €24.093,90) που, κατά τη θέση της, έχει να λαμβάνει από την Ενάγουσα για κάθε μεζονέτα με τόκο από 31.5.
  5. Το κάθε επιμέρους ποσό αφορά σε υπόλοιπο του τιμήματος πώλησης, κοινόχρηστα και φόρους που η Ενάγουσα είχε υποχρέωση να καταβάλλει από την ημέρα που ανέλαβε την κατοχή των μεζονέτων και που όφειλε να αποπληρώσει στην Εναγόμενη εφόσον η τελευταία τα κατέβαλε. Περαιτέρω η Εναγόμενη όφειλε να ασφαλίζει τις μεζονέτες μέχρι τη μεταβίβαση του τίτλου ιδιοκτησίας τους στην Ενάγουσα με τα ασφάλιστρα να επιβαρύνουν την τελευταία. Δεν εξειδικεύεται στην Ανταπαίτηση ποιο ποσό αφορά στα υπόλοιπα των τιμημάτων πώλησης, κοινόχρηστα, φόρους ή ασφάλιστρα, ούτε και ζητήθηκαν περαιτέρω και καλύτερες λεπτομέρειες από την Ενάγουσα. Με την Απάντηση στην Υπεράσπιση και Υπεράσπιση στην Ανταπαίτηση η Ενάγουσα αρνείται ότι έχουν αποπερατωθεί οι δρόμοι και κοινόχρηστοι χώροι του Μπλοκ Ε. Γι' αυτό και γιατί δεν ολοκληρώθηκαν οι εργασίες ανέγερσης όλου του συγκροτήματος δεν παραλάμβανε τις μεζονέτες παρά τις επιστολές παράδοσης που είναι αποδεκτό ότι η Εναγόμενη της απέστειλε. Σε σχέση με το ανταξιούμενο ποσό διατείνεται ότι υπήρξε υπερχρέωση των λογαριασμών και χρεώθηκαν τόκοι και έξοδα που η Εναγόμενη δεν δικαιούτο. Η Εναγόμενη χρέωνε κοινόχρηστα μόνο τους αγοραστές των μονάδων που είχαν πωληθεί αντί όλες τις μονάδες που ανεγέρθηκαν και περιλάμβανε έξοδα μονάδων δικής της ιδιοκτησίας ως κοινόχρηστα έξοδα. Περαιτέρω χρέωσε την Ενάγουσα φόρους με μεγαλύτερο συντελεστή απ' ότι η τελευταία είχε υποχρέωση να πληρώσει. Β. Η Δομή της Απόφασης: Τα επίδικα θέματα που εγείρονται στην Απαίτηση και στην Ανταπαίτηση καταγράφονται σε ξεχωριστές ενότητες. Παρατίθεται, όπου είναι δυνατό, ξεχωριστά η μαρτυρία για κάθε επιμέρους ζήτημα. Το Δικαστήριο προβαίνει στην αξιολόγηση της μαρτυρίας και καταγράφει την κατάληξη του αναφορικά με το κάθε ζήτημα. Το Δικαστήριο διήλθε όλο το μαρτυρικό υλικό και προέβηκε σε αξιολόγηση επί του συνόλου των λεχθέντων από κάθε μάρτυρα. Η επιλογή της καταγραφής των ευρημάτων σε ξεχωριστές ενότητες έγινε για σκοπούς καλύτερης κατανόησης των ζητημάτων και της κρίσης του Δικαστηρίου. Γ. Η Μαρτυρία αναφορικά με τις Παραστάσεις για το Κτιριακό Συγκρότημα: Η Ενάγουσα είναι οικογενειακή εταιρεία. Μέτοχοι της είναι ο XXXXX Χριστοφόρου (Μ.Ε.2) και οι υιοί του XXXXX Χριστοφόρου (Μ.Ε.1), XXXXX Χριστοφόρου (Μ.Υ.1 στην Ανταπαίτηση) και XXXXX Χριστοφόρου. Μέχρι την 28.5.2012 μέτοχος ήταν και σύζυγος του XXXXX Χριστοφόρου που ήταν και διευθύντρια της εταιρείας μαζί με τον XXXXX. Μετά την 28.4.2018 την αντικατέστησε ο XXXXXX που μαζί με τον XXXXX είναι μέχρι σήμερα οι διευθυντές της. Ο XXXXX (γραπτή δήλωση - Τεκμ.1) αντιπροσώπευσε την Ενάγουσα και είχε τις επαφές με τους αντιπροσώπους της Εναγομένης μέχρι και την υπογραφή των επιδίκων συμφωνιών. Η πρώτη επαφή ήταν με κάποια XXXXX που του παρουσίασε το έργο «Zavos Aqua Park Resort», του παρέδωσε το προωθητικό έντυπο του έργου (Τεκμ.2) και σχετικό τιμοκατάλογο (Τεκμ.3) όπου φαίνονταν ποιες μονάδες ήταν απούλητες, ενημερώνοντας τον ότι πολλές μονάδες είχαν ήδη πωληθεί. Τον ενημέρωσε ότι το έργο θα ξεκινούσε να κτίζεται άμεσα και ότι θα ήταν έτοιμο το
  6. Ακόμα του ανάφερε ότι το έργο θα ανεγειρόταν και θα λειτουργούσε ως κλειστό συγκρότημα με ιδιωτικούς δρόμους και τρεις πισίνες από τις οποίες η μια εσωτερική θερμαινόμενη στο χώρο του λεγόμενου «clubhouse», στο οποίο θα προσφέρονταν υπηρεσίες νοσοκόμας σε αναμονή, πρώτων βοηθειών και απευθείας σύνδεσης με ιατρικό κέντρο, υδρομασάζ, σάουνας, γυμναστήριου, βιβλιοθήκης και κέντρου δραστηριοτήτων. Περαιτέρω θα υπήρχε 24ώρη φύλαξη της πύλης του συγκροτήματος. Όλοι οι ιδιοκτήτες των μονάδων θα είχαν δικαίωμα χρήσης των κοινόχρηστων χώρων και υπηρεσιών. Τον διαβεβαίωσε ότι το συγκρότημα θα ολοκληρωνόταν στην ολότητα του. Η XXXXX τον σύστησε στον XXXXX Ευσταθίου που είχε θέση διευθυντή πωλήσεων και οικονομικού διευθυντή στην Εναγόμενη. Ο Ευσταθίου επιβεβαίωσε τις ημερομηνίες παράδοσης. Είναι η θέση του Στέφανου ότι η XXXXX και ο Ευσταθίου τον πίεζαν για την υπογραφή των συμφωνιών και καταβολή προκαταβολής προβάλλοντας ότι αν δεν κινούνταν γρήγορα θα έχαναν την ευκαιρία να επενδύσουν στο συγκρότημα και ειδικά στις προνομιούχες μεζονέτες του Μπλοκ Ε υποδεικνύοντας του στον τιμοκατάλογο ότι οι μεζονέτες Ε 4-7 ήταν οι μόνες στο Μπλοκ Ε που δεν είχαν πωληθεί. Είναι η περαιτέρω θέση του XXXXX ότι εξήγησε στον Ευσταθίου ότι η απόφαση της Ενάγουσας για επένδυση στο συγκρότημα ήταν τα οφέλη από τους κοινόχρηστους χώρους και ειδικά το clubhouse με τις υπηρεσίες που θα προσέφερε. Ακόμα ότι πρόθεση της Ενάγουσας ήταν να πωλήσει στη συνέχεια τις μεζονέτες για να κερδίσει. Ο Ευσταθίου τον διαβεβαίωσε εκ νέου ότι όλα θα γίνουν σύμφωνα με τα σχέδια που του παρουσίασε και πως τα σχέδια θα επισυνάπτονταν στα συμβόλαια αγοράς. Την 13.9.2007 η Ενάγουσα κατέβαλε το ποσό των ΛΚ 23.200 με επιταγή που παρέδωσε ο XXXXX στον Ευσταθίου. Ο XXXXX υπόγραψε για την Ενάγουσα τέσσερις συμφωνίες τιτλοφορούμενες «Granting Option to Purchase Immovable Property» (Τεκμ.4). Στην περίοδο μέχρι την υπογραφή των επιδίκων συμφωνιών ο XXXXX και ο XXXXX τόνισαν στον Ευσταθίου ότι οι κοινόχρηστοι χώροι και οι προσφερόμενες υπηρεσίες ήταν ο λόγος που η Ενάγουσα αποφάσισε να επενδύσει στο συγκρότημα και ο Ευσταθίου επανειλημμένα τους διαβεβαίωνε ότι το συγκρότημα θα ολοκληρωνόταν ταυτόχρονα, ώστε όλες οι μεζονέτες να επωφελούνται από τους κοινόχρηστους χώρους και υπηρεσίες. Κατά τη διαπραγμάτευση της τιμής, σε υπόδειξη του XXXXXX ότι οι μεζονέτες του συγκροτήματος ήταν πιο ακριβές από άλλες αντίστοιχου μεγέθους σε άλλες αναπτύξεις, η απάντηση ήταν ότι δεν υπήρχε άλλη ανάπτυξη που να έχει κοινόχρηστους χώρους και υπηρεσίες που να συγκρίνονται με την επίδικη. Ο XXXXX Χριστοφόρου (γραπτή δήλωση - Τεκμ.18) μαρτύρησε πως την αγορά των τεσσάρων μεζονετών παρουσίασε στα μέλη της οικογένειας ο XXXXX και ο XXXXX ως πρόταση για οικογενειακή επένδυση, μεταφέροντας τους τα όσα είχε αποκομίσει ο XXXXX από τις επαφές του με τους αντιπροσώπους της Εναγομένης. Η Ενάγουσα αποφάσισε να προχωρήσει στην αγορά λαμβάνοντας υπόψη την μοναδικότητα του έργου, όπως προέκυπτε από τις παραστάσεις που είχαν γίνει σε σχέση με τις υπηρεσίες που θα προσφέρονταν και το προωθητικό έντυπο το οποίο είχε παραδοθεί στο Στέφανο. Η πληροφόρηση ότι οι επίδικες ήταν οι μόνες απούλητες στο προνομιούχο Μπλοκ Ε εξώθησε την Ενάγουσα να κινηθεί γρήγορα και να καταβάλει τις προκαταβολές. Ο XXXXX είχε επαφή με τον Ευσταθίου «Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για την τελική μορφή των συμφωνιών». Ο Ευσταθίου του επιβεβαίωσε ότι ολόκληρο το έργο θα ολοκληρωνόταν ταυτόχρονα και πως εάν υπήρχαν άλλοι ενδιαφερόμενοι για αγορά μεζονέτας στο Μπλοκ Ε θα τους προωθούσε στην Ενάγουσα αφού η Εναγόμενη δεν είχε άλλες μεζονέτες διαθέσιμες εκεί. Η υπεράσπιση δεν κάλεσε ως μάρτυρες τα πρόσωπα που μαρτυρήθηκε ότι είχαν εκ μέρους της τις επαφές με τον XXXXX, κατά κύριο λόγο, και τον XXXXX πριν και κατά την υπογραφή των επιδίκων συμφωνιών. Ο XXXXX Ζαβός (Μ.Υ.1) (Γραπτή Δήλωση - Τεκμ.43), ο διευθυντής της Εναγομένης, ανάφερε ότι ο XXXXX Ευσταθίου έχει αποβιώσει και πως η XXXXX δεν εργάζεται πλέον στην Εναγόμενη εδώ και αρκετά χρόνια. Ο Ευσταθίου ήταν μισθωτός, ενώ η Τζούλη χαρακτηρίστηκε ως απλή πωλήτρια με ένα βασικό μισθό και φιλοδώρημα (bonus) πάνω στις πωλήσεις. Ο Ζαβός υποστήριξε πως η Εναγόμενη σε καμιά διαβεβαίωση ή παράσταση προέβηκε πέραν των όσων αναφέρονται στις επίδικες συμφωνίες και ειδικά ότι δεν δίδει διαβεβαιώσεις ότι θα βοηθήσει τους αγοραστές να πωλήσουν τις μονάδες που αγοράζουν, αφού θα προτιμήσει να πωλήσει τις δικές της. Δεν ήταν όμως παρών στις επαφές των αντιπροσώπων της Εναγόμενης με τον XXXXX ή τον XXXXX και η εκδοχή του εδράζεται στη θέση ότι οι διαβεβαιώσεις που δίνονται συνήθως, είναι οι διαβεβαιώσεις που έχουν ως εταιρεία και πως δεν μπορεί οποιοσδήποτε διευθυντής ή υπάλληλος να δώσει διαβεβαιώσεις που είναι εκτός των πλαισίων που θέτει η Εταιρεία. Σε σχέση με το clubhouse ανάφερε ότι η υποχρέωση της Εναγομένης είναι να το κατασκευάσει με τους απαραίτητους χώρους και όχι να το στελεχώσει και να το λειτουργεί. Η χρήση και η επάνδρωση του, ανάφερε, εξαρτάται από τους ιδιοκτήτες των μονάδων αφού θα συνεπάγεται αύξηση των κοινοχρήστων. Ως προς το ζήτημα της εικοσιτετράωρης φύλαξης της πύλης υποστήριξε πως το κατά πόσο θα υπάρχει φρουρός είναι ζήτημα που αφορά τη διαχειριστική επιτροπή του συγκροτήματος αφού θα συνεπάγεται αυξημένα κοινόχρηστα έξοδα. Ωστόσο, η Εναγόμενη δεν συγκάλεσε συνεδρίαση των ιδιοκτητών. Όπως είναι η κατάσταση ένας ιδιοκτήτης δεν μπορεί να επιτρέψει πρόσβαση της πύλης από την κατοικία του και στην περίπτωση που έχει επισκέπτη, είτε θα πάει στην πύλη να του ανοίξει, είτε θα του αποκαλύψει τον κωδικό του για να τον χρησιμοποιήσει ο ίδιος ο επισκέπτης και να εισέλθει. O XXXXX και ο XXXXX έκαμαν εξαιρετική εντύπωση στο Δικαστήριο ως μάρτυρες της αλήθειας. Η θέση τους για τις παραστάσεις που έγιναν από τους αντιπροσώπους της Εναγόμενης γίνεται αποδεκτή. Αυτή ενισχύεται από τις περιβάλλουσες συνθήκες. Η παρουσίαση του προωθητικού έντυπου στόχευε στο να παραστήσει στον επικείμενο αγοραστή ότι η μεζονέτα που θα αγόραζε θα συνιστούσε μέρος ενός συγκροτήματος με τις ανέσεις και διευκολύνσεις που καταγράφονταν. Δεσπόζον στοιχείο είναι πως επρόκειτο για «resort». H ελληνική λέξη θέρετρο ενδεχομένως να μη συνιστά ακριβή μετάφραση της αγγλικής λέξης, ωστόσο αυτό που έχει σημασία είναι ότι ο αγοραστής δεν αγόραζε μια κατοικία σε μια γειτονιά της πόλης, ασύνδετη με τον περιβάλλοντα χώρο, αλλά κατοικία σε ένα σύμπλεγμα με συγκεκριμένο χαρακτήρα, ανέσεις και διευκολύνσεις. Στην πρώτη σελίδα στο εσωτερικό του εντύπου αναφερόταν ότι το θέρετρο θα ήταν περίκλειστο με δικούς του ιδιωτικούς δρόμους, ένα clubhouse, τρεις πισίνες και μια εσωτερική θερμαινόμενη, χώρους για ηλιοθεραπεία και ωραίους πράσινους κήπους. Η χρήση του μέλλοντα χρόνου αναμφίβολα και δεν υπονοεί ότι οι εγκαταστάσεις θα ανεγείρονταν σε μελλοντικό χρόνο κατά τη βούληση της Εναγομένης. Χρησιμοποιείται ο χρόνος αυτός γιατί το συγκρότημα ήταν υπό ανέγερση. Οι κοινόχρηστες εγκαταστάσεις θα ανεγείρονταν, όπως άλλωστε θα ανεγείρονταν και οι μεζονέτες. Απευθυνόμενο και προς συνταξιούχους αναφέρεται πως το συγκρότημα θα πρόσφερε υπηρεσίες επί καθήκοντι νοσοκόμας, πρώτων βοηθειών και απευθείας σύνδεσης με ιατρικό κέντρο, εσωτερική πισίνα, σάουνα, δωμάτιο γυμναστικής και δραστηριοτήτων και βιβλιοθήκη. Το συγκρότημα καταλήγει έχει σχεδιαστεί προσεκτικά ώστε να προσφέρει στους διαμένοντες τις διευκολύνσεις στο υψηλότερο επίπεδο και ποιότητα. Είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι τόσο η XXXXX, όσο και ο XXXXX προέβηκαν σε παραστάσεις προς τον XXXXX και τον XXXXX ότι όλο το συγκρότημα θα αποπερατωνόταν ταυτόχρονα και ότι θα πρόσφερε στους ιδιοκτήτες και κατόχους των μεζονετών τις ανέσεις που περιγράφονται στο προωθητικό έντυπο. Δ. Οι Παραστάσεις σε σχέση με τις Υπόλοιπες Μεζονέτες στο Μπλοκ Ε: Αναφορικά με το κατά πόσο οι υπόλοιπες μεζονέτες στο Μπλοκ Ε ήταν πουλημένες, η θέση της υπεράσπισης δεν ήταν ότι δεν υπήρξε τέτοια παράσταση, αλλά ότι αυτό ανταποκρινόταν στην αλήθεια. Είναι συνεπώς κοινό έδαφος ότι έγινε τέτοια παράσταση, που ήταν παράσταση γεγονότος και ότι απομένει είναι η διαπίστωση κατά πόσο αυτή ήταν αληθής ή ψευδής. Αυτό που φαίνεται να παρέστησε η Εναγόμενη ήταν πως, πέραν των τεσσάρων μεζονετών για τις οποίες ενδιαφερόταν η Ενάγουσα, πέντε άλλες ήταν κρατημένες και οι υπόλοιπες έξι πουλημένες. Επέμενε ο Ζαβός πως, κατά το χρονικό στάδιο που η Ενάγουσα ενδιαφέρθηκε για να αγοράσει, η Εναγόμενη είχε ήδη πωλήσει αριθμό μεζονετών σε τρίτα πρόσωπα. Παρουσίασε 11 αγοραπωλητήρια έγγραφα με ημερομηνίες προγενέστερες του Νοεμβρίου του 2007 (Τεκμ.46) τα τέσσερα από τα οποία αφορούν τις μεζονέτες 1, 2, 3 και 8 στο Μπλοκ Ε. Παρουσίασε ακόμα δύο μεταγενέστερα αγοραπωλητήρια έγγραφα που αφορούν τις μεζονέτες 1 και 10 του Μπλοκ Ε (Τεκμ.47). Πιστοποιητικό Έρευνας Ακίνητης Ιδιοκτησίας ημερ. 12.12.2012 (Τεκμ.34), αναφορικά με τα δύο τεμάχια που καλύπτει το επίδικο συγκρότημα, (Τεκμ.44 και 45) αποκαλύπτει πως πριν την κατάθεση, την 23.11.2007, των επίδικων πωλητηρίων εγγράφων κανένα άλλο πωλητήριο έγγραφο δεν είχε καταχωριστεί στο Κτηματολόγιο. Υπάρχουν μεταγενέστερες καταχωρίσεις από την 11.6.2008 μέχρι και το
  7. Μεταγενέστερο Πιστοποιητικό ημερ. 20.4.2017 (Τεκμ.36) εμπεριέχει περαιτέρω καταχωρίσεις που έγιναν τα έτη 2013 μέχρι
  8. Ότι ένα αγοραπωλητήριο έγγραφο δεν έχει κατατεθεί στο Κτηματολόγιο για σκοπούς ειδικής εκτέλεσης δεν οδηγεί απαρέγκλιτα σε συμπέρασμα ότι ήταν εικονικό. Πολλοί αγοραστές αγνοούν και δεν τυγχάνουν συμβουλής αναφορικά με την προστασία που παρέχει η νομοθεσία με την καταχώριση του αγοραπωλητηρίου εγγράφου στο Κτηματολόγιο και δεν καταχωρούν τα αγοραπωλητήρια έγγραφα περιουσιών που αγοράζουν. Σε κάθε περίπτωση ο Ζαβός παρουσίασε αγοραπωλητήρια έγγραφα για τέσσερις μόνο μεζονέτες του Μπλοκ Ε, τις Ε1, Ε2, Ε3 και Ε
  9. Το Μπλοκ Ε αφορούσε 15 μεζονέτες. Επομένως παραμένουν 7 μεζονέτες για τις οποίες δεν παρουσιάστηκαν αγοραπωλητήρια έγγραφα. Για τις μεζονέτες Ε11 και Ε15 αναφέρεται στον τιμοκατάλογο ότι ήταν πουλημένες, ενώ για τις Ε9, Ε10, Ε12, Ε13 και Ε14 αναφέρεται ότι ήταν κρατημένες (Reserved). Για τις τρεις από τις τέσσερις μεζονέτες για τις οποίες ο Ζαβός παρουσίασε αγοραπωλητήρια έγγραφα, υπήρξαν σε πολύ μεταγενέστερο στάδιο καταχωρίσεις στο Κτηματολόγιο. Στο Τεκμ.34 υπάρχει την 14.12.2011 καταχώριση τριών συμβολαίων αναφορικά με τις μεζονέτες Ε8, Ε11 και Ε15 στο όνομα αγοραστή Pearlstine Investments Limited. Στο Τεκμ.36 υπάρχει την 18.12.2012 καταχώριση συμβολαίου αναφορικά με την μεζονέτα Ε
  10. Την 21.1.2013 υπάρχει καταχώριση συμβολαίου αναφορικά με την μεζονέτα Ε3 στο όνομα αγοραστή XXXXX Gang. Tην 5.12.2013 υπάρχει καταχώριση δύο συμβολαίων αναφορικά με τις μεζονέτες Ε12 και Ε16 και την 13.5.2014 καταχώριση συμβολαίου αναφορικά με την μεζονέτα Ε2 στο όνομα αγοραστή XXXXX Lina και XXXXX Racha. Σημειώνεται ότι μεζονέτα Ε16 δεν παρουσιάζεται ούτε στα σχέδια, ούτε στον τιμοκατάλογο και ενδεχομένως να πρόκειται περί σφάλματος στο σχετικό πιστοποιητικό. Τα αγοραπωλητήρια έγγραφα που παρουσίασε ο Ζαβός αναφορικά με τις μεζονέτες Ε1, Ε2 και Ε3 παρουσιάζουν ως αγοραστή την Tarlos Limited. Πρόδηλα δεν είναι αυτά που κατατέθηκαν στο Κτηματολόγιο αναφορικά με την μεζονέτα Ε2 την 13.5.2014 και αναφορικά με την μεζονέτα Ε3 την 21.1.
  11. Το αγοραπωλητήριο έγγραφο που παρουσίασε ο Ζαβός αναφορικά με την μεζονέτα Ε8 παρουσιάζει ως αγοραστή την Pearlstine Investments Limited. Δεν διευκρινίστηκε αν είναι αυτό που καταχωρίστηκε την 14.12.
  12. Αυτό δεν μπορεί να αποκλειστεί γιατί ενώ την 29.12.2006 που καταρτίστηκε το αγοραπωλητήριο έγγραφο που παρουσίασε ο Ζαβός ίσχυε ο περί Πώλησης Γης (Ειδική Εκτέλεση) Νόμος, Κεφ.232 και το αγοραπωλητήριο θα έπρεπε να κατατεθεί εντός δύο μηνών από τη συνομολόγηση του, την 29.4.2011 δημοσιεύτηκε ο περί Πώλησης Ακινήτων (Ειδική Εκτέλεση) Νόμος του 2011 (Αρ. 81(Ι)/2011) που τέθηκε σε ισχύ τρεις μήνες μετά και προνοούσε ότι συμβάσεις που είχαν συνομολογηθεί πριν την 29.7.2011 και παρέμεναν σε ισχύ θα μπορούσαν να καταχωριστούν στο Κτηματολόγιο μέχρι 29.1.
  13. Επομένως η καταχώριση που έγινε την 14.12.2011 μπορεί και να αφορά το συγκεκριμένο αγοραπωλητήριο. Και στα τέσσερα αγοραπωλητήρια έγγραφα που παρουσίασε ο Ζαβός, που είναι φωτοτυπίες, εμφαίνονται σφραγίδες του Εφόρου Τελών Χαρτοσήμων ημερ. 18.1.2007 και 15.6.
  14. Δεν υποβλήθηκε στο Ζαβό ότι πρόκειται για πλαστές σφραγίδες. Επομένως τα αγοραπωλητήρια δεν είναι έγγραφα πρόσφατα κατασκευασμένα για να εξυπηρετήσουν τη θέση της Εναγομένης στην παρούσα αγωγή. Είναι έγγραφα της εποχής πριν τις αγορές από την Ενάγουσα που ολοκληρώθηκαν την 12.11.
  15. Ανάμεσα στα έγγραφα που αποτελούν το Τεκμ.56, μέρος Β, που αφορά το ζήτημα της ασφάλισης των μεζονετών, υπάρχουν πίνακες στους οποίους παρουσιάζεται η κατανομή των ασφαλίστρων σε διάφορες περιόδους. Στον πίνακα που αναφέρεται στην περίοδο 26.5.2011 μέχρι 25.5.2012 σημειώνεται ότι οι μεζονέτες Ε1 μέχρι Ε3 και Ε12 μέχρι Ε14 είναι προς πώληση. Για τις μεζονέτες Ε6 και Ε7 καταγράφεται το όνομα της Ενάγουσας. Για τις μεζονέτες Ε4 και Ε5 καταγράφεται ότι είναι προς πώληση και στη συνέχεια χειρόγραφα το όνομα της Ενάγουσας. Στον πίνακα που αναφέρεται στην περίοδο 20.4.2012 μέχρι 19.4.2013 σημειώνεται ότι οι μεζονέτες Ε1 μέχρι Ε3 και Ε12 είναι προς πώληση, ενώ για τις μεζονέτες Ε4 μέχρι Ε7 καταγράφεται το όνομα της Ενάγουσας. Στον πίνακα που αναφέρεται στην περίοδο 26.5.2013 - 25.5.2014 σημειώνεται ότι οι μεζονέτες Ε1, Ε2, Ε11, Ε12 και Ε15 είναι προς πώληση ενώ για τις μεζονέτες Ε10 και Ε13 ότι είναι κρατημένες. Στον πίνακα που αναφέρεται στην περίοδο 26.5.2014 - 25.5.2015 σημειώνεται ότι οι μεζονέτες Ε1, Ε10, Ε11 και Ε15 είναι προς πώληση. Η κατάσταση είναι συγκεχυμένη. Η αβεβαιότητα προκύπτει από την ακαταστασία στα έγγραφα και καταστάσεις που η Εναγόμενη διατηρούσε ή σε μεταβολές που δεν επεξηγήθηκαν από τον Ζαβό που, έχοντας όλα τα στοιχεία, θα μπορούσε να ήταν πολύ πιο διαφωτιστικός. Να εξηγήσει κατά πόσο υπήρξαν πωλήσεις που ακυρώθηκαν και κάτω από ποιες συνθήκες υπήρξαν στη συνέχεια καταθέσεις στο Κτηματολόγιο προς όφελος άλλων προσώπων. Ακόμα, κατά πόσο οι μεζονέτες που ήταν κρατημένες αγοράστηκαν ή όχι από τα πρόσωπα που τις είχαν κρατήσει και κατά πόσο είχαν γι' αυτές υπογραφεί συμφωνίες «Granting Option to Purchase Immovable Property» όπως το Τεκμ.4 που υπόγραψε η Ενάγουσα. Το Δικαστήριο βρίσκει ότι τουλάχιστον οι μεζονέτες Ε11 και Ε15 δεν ήταν ούτε πουλημένες, ούτε κρατημένες. Ενδέχεται και άλλες να ήταν διαθέσιμες προς πώληση. Επομένως, κατά το χρόνο που η Ενάγουσα διαπραγματευόταν την αγορά των επίδικων μεζονετών, οι υπόλοιπες μεζονέτες του Μπλοκ Ε δεν ήταν όλες πουλημένες ή έστω κρατημένες. Η Εναγόμενη, που αναμφίβολα γνώριζε το γεγονός, ψευδώς παρέστησε στην Ενάγουσα ότι ήταν όλες πουλημένες στην προσπάθεια της να αποκομίσει πλεονέκτημα κατά τις διαπραγματεύσεις, εξωθώντας την Ενάγουσα να πιστέψει πως οι επίδικες ήταν οι μόνες που ήταν διαθέσιμες προς πώληση και επομένως εάν επιθυμούσε να τις αποκτήσει θα έπρεπε να βιαστεί. Ωστόσο, δεν προκύπτει από τη μαρτυρία ότι εάν δεν ήταν πουλημένες όλες οι υπόλοιπες μεζονέτες στο Μπλοκ Ε, η Ενάγουσα δεν θα προχωρούσε στη σύναψη των συμφωνιών. Ο XXXXX ανάφερε ότι διαφορετικά θα σκέφτονταν εάν ήταν οι πρώτοι που αγόραζαν και διαφορετικά αν τα ¾ της ανάπτυξης ήταν πουλημένα όπως τους παρέστησαν. Δεν διαφάνηκε ότι η Ενάγουσα ήταν η πρώτη που αγόρασε μεζονέτες στο Μπλοκ Ε. Ο XXXXX ανάφερε ότι η πληροφόρηση ότι οι επίδικες ήταν οι μόνες απούλητες στο προνομιούχο Μπλοκ Ε εξώθησε την Ενάγουσα να κινηθεί γρήγορα και να καταβάλει την προκαταβολή. Συνέδεσε δηλαδή την παράσταση με την επιτάχυνση της απόφασης για την καταβολή της προκαταβολής, παρά με την καθαυτό απόφαση αγοράς των μεζονετών. Είναι συνεπώς η κατάληξη του Δικαστηρίου ότι οι παραστάσεις που έγιναν σε σχέση με τις υπόλοιπες μεζονέτες του Μπλοκ Ε ήταν μεν ψευδείς γιατί κάποιες από αυτές ήταν απούλητες, πλην όμως οι παραστάσεις αυτές δεν έχει αποδειχθεί ότι εξώθησαν την Ενάγουσα στη σύναψη των συμφωνιών. Ωστόσο, είναι η διαπίστωση του Δικαστηρίου ενδεικτική του τρόπου προσέγγισης της Εναγόμενης προς τους επικείμενους αγοραστές όπως ήταν η Ενάγουσα και καταδεικνύει την απουσία ειλικρίνειας εκ μέρους της κατά τις επαφές. Ε. Το Νομικό Αποτέλεσμα των Παραστάσεων σε Σχέση με την Συμπλήρωση του Συγκροτήματος: Επισήμανε ο Ζαβός ότι στα προωθητικά έντυπα που η Εναγόμενη εκδίδει επιφυλάσσει το δικαίωμα της για αλλαγές στις πληροφορίες που αυτά εμπεριέχουν. Στο επίδικο προωθητικό έντυπο υπάρχει σχετική σημείωση στο πίσω μέρος του εξωφύλλου με πολύ μικρά γράμματα, που και ο Ζαβός δυσκολευόταν να διαβάσει. Αναφέρεται ότι: «Although the information contained in this brochure is believed to be correct and every endeavor has been made to ensure the accuracy of the contents of this brochure, accuracy cannot be guaranteed and more of the information will form any part of the contract. Neither the agent nor any person in the employment of the Vendor has any authority to make or give any representation warranty or guarantee (whether written or oral) in respect of or in relation to the development of the site or any part thereof. The Vendor reserves the right to alter the specification contained or referred to in this brochure without prior notice». (Σε ελεύθερη μετάφραση): «Παρόλο που οι πληροφορίες που εμπεριέχονται σε αυτό το έντυπο πιστεύεται ότι είναι ορθές και κάθε προσπάθεια έχει γίνει ώστε να βεβαιωθεί η ακρίβεια των περιεχομένων του εντύπου αυτού, η ακρίβεια δεν μπορεί να εγγυηθεί και περισσότερες από τις πληροφορίες θα αποτελέσουν οιονδήποτε μέρος του συμβολαίου. Ούτε ο αντιπρόσωπος, ούτε οιονδήποτε πρόσωπο στην εργοδότηση του Πωλητή έχει οιαδήποτε εξουσιοδότηση να κάμει ή να παράσχει οιανδήποτε παράσταση, διαβεβαίωση ή εγγύηση (είτε γραπτή, είτε προφορική) αναφορικά με ή σε σχέση με την ανάπτυξη του έργου ή οιουδήποτε μέρους του. Ο Πωλητής επιφυλάσσει το δικαίωμα να τροποποιήσει τις λεπτομέρειες που εμπεριέχονται ή αναφέρονται σε αυτό το έντυπο χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση». Η επιφύλαξη δεν έχει τη σημασία που η υπεράσπιση επιχείρησε να προσδώσει σε αυτή. Θα μπορούσε να καλύπτει μικρές διαφορές και παρεκκλίσεις από την εικόνα που αποδιδόταν με το προωθητικό έντυπο. Η ουσία, όμως, είναι πως οι διαβεβαιώσεις δόθηκαν προφορικά χωρίς οιανδήποτε επιφύλαξη και το προωθητικό έντυπο σημασία έχει προς επιβεβαίωση της εκδοχής του Στέφανου και όχι ως η βάση για τη συμφωνία των μερών. Ούτε έχει το αποτέλεσμα να απαλλάσσει την Εναγόμενη των υποχρεώσεων της που θα μπορούσαν να απορρέουν από τις παραστάσεις και τις διαβεβαιώσεις που εκ μέρους της δόθηκαν, από τους υπαλλήλους και αντιπροσώπους της. Ακόμα και στην περίπτωση που οι τελευταίοι είχαν ενεργήσει αυτόβουλα, εφόσον ενεργούσαν στα πλαίσια των καθηκόντων τους και από τη θέση στην οποία η Εναγόμενη τους τοποθέτησε και προέβαλλε προς τρίτους, όπως η Ενάγουσα, είχαν τουλάχιστον φαινομενική εξουσία να προβαίνουν στις παραστάσεις στις οποίες προέβησαν προς την Ενάγουσα. Σε κάθε περίπτωση, το Δικαστήριο δεν αποδέχεται ότι η XXXXX ή ο Ευσταθίου ενήργησαν αυτόβουλα, αλλά είναι πεπεισμένο ότι ενεργούσαν κατ' εντολή και υπόδειξη της Ενάγουσας για προώθηση των οικονομικών της συμφερόντων μέσω των πωλήσεων. Άλλωστε τα όσα παρέστησαν δεν διέφεραν από τα όσα προβάλλονται στο προωθητικό έντυπο που ετοιμάστηκε από την ίδια την Εναγόμενη και στον τιμοκατάλογο. Έχει ιδιαίτερη σημασία η αναφορά στο προοίμιο των αγοραπωλητηρίων εγγράφων που, σύμφωνα με τον όρο 1 των συμφωνιών, επιτεύχθηκαν στη βάση του («According to the above terms and conditions»). Στην παρ. Α του προοιμίου αναφέρεται ότι η Εναγόμενη είναι η εγγεγραμμένη ιδιοκτήτρια του υπό ανέγερση κτιριακού συγκροτήματος. Στην παρ. Β αναφέρεται ότι η Εναγόμενη έχει αναλάβει να προμηθεύσει αρχιτεκτονικά σχέδια και θα υποβάλει αίτηση στην αρμόδια αρχή για την χορήγηση των αναγκαίων αδειών για την ανέγερση του κτιριακού συγκροτήματος. Εάν δεν εκδιδόταν η άδεια μέχρι και δύο μήνες μετά την παράδοση η Ενάγουσα θα είχε το δικαίωμα να ακυρώσει τα αγοραπωλητήρια. Στην παρ. C καταγράφεται ότι η Εναγόμενη σχεδιάζει να κατασκευάσει το κτιριακό συγκρότημα όπως φαίνεται στα επισυναπτόμενα αρχιτεκτονικά σχέδια τα οποία υπογράφονται από τις συμβαλλόμενες και συνιστούν μέρος των αγοραπωλητηρίων εγγράφων. Παρενθετικά αναφέρεται ότι δεν έχει διαλάθει της προσοχής του Δικαστηρίου ότι η παρ. Β αναφέρει ότι η άδεια θα μπορούσε να εξασφαλιστεί μέχρι και δύο μήνες μετά την παράδοση. Υπονοείται έκδηλη παρανομία, αφού χωρίς άδεια καμιά οικοδομική εργασία δεν θα μπορούσε νόμιμα να διεξαχθεί, ώστε να ανεγερθούν οι μεζονέτες και να παραδοθούν. Συνεπώς, οι μεζονέτες που η Ενάγουσα αγόρασε αποτελούσαν μέρος του κτιριακού συγκροτήματος το οποίο θα ανεγειρόταν. Η υπογραφή από τις διαδίκους των σχεδίων που αφορούν ολόκληρο το κτιριακό συγκρότημα καταδεικνύει ότι η Ενάγουσα είχε δικαίωμα, συμφέρον και απαίτηση αυτό να ανεγερθεί όπως παρουσιάζεται στα σχέδια και όχι κάτι διαφορετικό ή ελλιπές. Έχει καταλυτική σημασία ο καθορισμός της ανάπτυξης στην οποία αγοράστηκαν οι μεζονέτες. Δεν έχει ιδιαίτερη σημασία ότι πρόκειται για οικίες τύπου μεζονέτας και η νομική προσέγγιση δεν διαφέρει από την περίπτωση ανάπτυξης στη μορφή ενός κτιρίου που περιλαμβάνει τις ξεχωριστές μονάδες, δηλαδή την περίπτωση πολυκατοικιών. Η σύμβαση για αγορά διαμερίσματος σε πολυκατοικία εμπεριέχει εξυπακουόμενο όρο ότι θα ανεγερθεί πλήρως η πολυκατοικία. Έστω και αν το διαμέρισμα που αγοράζεται είναι στον πρώτο όροφο εξυπακούεται στη συμφωνία ότι θα πρέπει να ανεγερθούν και οι υπόλοιποι όροφοι και το κτιριακό συγκρότημα να συμπληρωθεί. Η αγορά μονάδας σε μεγαλύτερη ανάπτυξη γίνεται υπό τον όρο και τη βασική προϋπόθεση ότι η ανάπτυξη θα είναι πλήρης, διαφορετικά η αξία της μονάδας μειώνεται περιθωριακά ή δραματικά αναλόγως της περίπτωσης. Ποια είναι η ανάπτυξη στην οποία επένδυσε ο αγοραστής καθορίζεται από τις πραγματικές περιστάσεις και ουσιαστικό μέχρι καταλυτικό ρόλο αποτελούν οι άδειες που χορηγήθηκαν από τις αρμόδιες αρχές για την ανέγερση και τούτο γιατί η νομοθεσία απαιτεί ότι για την νομιμοποίηση της ανάπτυξης με την έκδοση πιστοποιητικού τελικής έγκρισης προϋπόθεση είναι η συμπλήρωση της ανάπτυξης συμφώνως των όρων των αδειών. Ο αγοραστής μονάδας, τα δικαιώματα του οποίου επί των κοινοχρήστων χώρων της ανάπτυξης όπου βρίσκεται η μονάδα του κατοχυρώνονται και από τη νομοθεσία, έχει το δικαίωμα, στην απουσία άλλης ρύθμισης, χρήσης και απόλαυσης κάθε κοινόχρηστου χώρου από την πρώτη ημέρα που του παραδίδεται η μονάδα του. Η διασφάλιση του δικαιώματος αυτού προϋποθέτει την πλήρη αποπεράτωση της ανάπτυξης. Ο XXXXX Γερολέμου (Μ.Ε.5) είναι ο υπεύθυνος του αρχείου στον Κλάδο Οικοδομών της Επαρχιακής Διοίκησης Λεμεσού. Για τα δύο τεμάχια που το συγκρότημα καλύπτει έχει εκδοθεί τόσο πολεοδομική όσο και οικοδομική άδεια η οποία αφορά ενιαία οργανωμένη ανάπτυξη. Η Πολεοδομική Άδεια εκδόθηκε την 23.9.2009 (Τεκμ.38). Συνοδεύεται από ένα μεγάλο χωροταξικό σχέδιο που απεικονίζει όλο το συγκρότημα και τη θέση του κάθε τμήματος της ανάπτυξης (Τεκμ.39). Η Οικοδομική Άδεια εκδόθηκε την 13.12.2012 (Τεκμ.41). Συνοδεύεται από μεγάλο σχέδιο με τις κατόψεις των κτιρίων (Τεκμ.40). Πάνω αριστερά καταγράφεται «κάτοψη υπογείου main building» που υποδείχθηκε από τον Γερολέμου ως η κάτοψη του κυρίως κτιρίου. Τόσο το Τεκμ.39 όσο και το Τεκμ.40 έχουν σφραγίδα που αναφέρει «Σχέδιο για το οποίο εκδόθηκε η Πολεοδομική Άδεια με αρ. ΛΕΜ634/2007/23.9.2009» και άλλη σφραγίδα έγκρισης ημερ. 13.12.2012 που αφορά στην άδεια οικοδομής. Η Εναγόμενη, ανάφερε ο μάρτυρας, δεν έχει αποταθεί για έκδοση πιστοποιητικού τελικής έγκρισης της ανάπτυξης. Σε μεγάλες αναπτύξεις, σημείωσε, συμβαίνει να ζητηθεί πιστοποιητικό μερικής έγκρισης, δηλαδή μέρους κάποιας ανάπτυξης νοουμένου ότι έχουν τηρηθεί οι ουσιώδεις όροι της άδειας, όμως δεν έγινε κάτι τέτοιο στην προκειμένη περίπτωση. Ο XXXXX Χατζηκυριάκου (Μ.Ε.7) εργάζεται στο Επαρχιακό Γραφείο Πολεοδομίας και Οικήσεως. Παραπέμφθηκε στον όρο της Πολεοδομικής Άδειας που αναφέρει: «Η ανάπτυξη να μη τεθεί σε χρήση εκτός αν εκτελεστούν όλοι οι όροι της άδειας αυτής». Μαρτύρησε ότι η Εναγόμενη δεν ζήτησε τροποποίηση ή παρέκκλιση από τον όρο και υπενθυμίζοντας τη νομοθεσία, ανάφερε ότι καμιά οικοδομή δεν μπορεί να χρησιμοποιείται χωρίς να έχει πιστοποιητικό τελικής έγκρισης και συνεπώς ο όρος δεν θα μπορούσε να τροποποιηθεί. Είναι η κρίση του Δικαστηρίου ότι από τα αγοραπωλητήρια έγγραφα προκύπτει ότι οι μεζονέτες αγοράστηκαν σε συγκεκριμένο κτιριακό συγκρότημα με την ονομασία «Zavos Aqua Park Resort» που να ανεγειρόταν σε δύο τεμάχια ως ενιαία ανάπτυξη. Το κτιριακό συγκρότημα στο οποίο αγόρασε η Ενάγουσα δεν καθορίζεται ως το Μπλοκ Ε αλλά το κτιριακό συγκρότημα «Zavos Aqua Park Resort». Οι παραστάσεις των υπαλλήλων και αντιπροσώπων της Εναγομένης σε σχέση με το τι θα ανεγειρόταν απλά επιβεβαίωσαν στην Ενάγουσα τα όσα προέκυπταν από τα ίδια τα αγοραπωλητήρια έγγραφα. Ό,τι δεν προέκυπτε από τα αγοραπωλητήρια έγγραφα και εισάχθηκε με τις παραστάσεις της XXXXX και του XXXXX αφορούσε στις λεπτομέρειες σε σχέση με τις υπηρεσίες που θα προσφέρονταν στους κοινόχρηστους χώρους και για την εξυπηρέτηση των μονάδων. Δεν υπάρχει αμφιβολία, αλλά κατέληξε να είναι και κοινό έδαφος, τι αγόρασε η Ενάγουσα. Με την αγορά των μεζονετών η Ενάγουσα αποκτούσε δικαίωμα χρήσης των κοινόχρηστων χώρων όλου του συγκροτήματος έναντι της αντισυμβαλλόμενης της Εναγομένης και η τελευταία είχε την υποχρέωση κατασκευής και ενδεχομένως και λειτουργίας τους. Ο Ζαβός δεν αρνήθηκε ότι ήταν υποχρέωση της Εναγόμενης να κατασκευάσει τους κοινόχρηστους χώρους όλου του συγκροτήματος. Το κάθε Μπλοκ έχει τη δική του πισίνα αλλά, όπως αποδέχτηκε ο Ζαβός, κάποιος δικαιούται να χρησιμοποιεί και την πισίνα άλλου Μπλοκ. Επίσης αποδέχτηκε ότι ο κάθε ιδιοκτήτης θα μπορούσε να χρησιμοποιεί την εσωτερική πισίνα και το γυμναστήριο. Η μόνη επιφύλαξη του Ζαβού ήταν ότι η στελέχωση και λειτουργία τους θα εξαρτάτο από τους ιδιοκτήτες των μονάδων. Και ως προς το χρόνο κατασκευής τους, όπου και επικεντρώνεται βασική πτυχή της αντιδικίας των διαδίκων. Η έννοια της ψευδούς παράστασης ορίζεται στο άρθρο 18 των περί Συμβάσεων Νόμων. Το εδάφιο (α) προνοεί ότι «ψευδής παράσταση» περιλαμβάνει: «τη θετική βεβαίωση, κατά τρόπο που δεν δικαιολογείται από τις πληροφορίες του προσώπου που βεβαιώνει, γεγονότος αναληθούς παρόλο ότι το πρόσωπο που βεβαιώνει πιστεύει ότι είναι αληθές». Κεντρικός άξονας της έννοιας της ψευδούς παράστασης είναι η βεβαίωση κάποιου γεγονότος που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Διακρίνεται κατ' αυτό τον τρόπο η ψευδής παράσταση από τη δήλωση μελλοντικής πρόθεσης ή συμπεριφοράς που δεν είναι παράσταση γεγονότος. Ωστόσο, ψευδής δήλωση αναφορικά με την παρούσα πρόθεση προσώπου μπορεί να συνιστά ψευδή παράσταση γιατί η ύπαρξη συγκεκριμένης πρόθεσης επί του παρόντος είναι ένα γεγονός (Edgington v. Fitzmaurice

(1885)29 Ch. D. 459). Έτσι ενώ η κατασκευή των κοινόχρηστων χώρων δεν ήταν βεβαίωση κάποιου γεγονότος, η ουσία της παράστασης πως η Εναγόμενη είχε την πρόθεση να δημιουργήσει τους χώρους αυτούς ταυτόχρονα με την ανέγερση των μεζονέτων που θα αγόραζε η Ενάγουσα, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιούνται όταν η Ενάγουσα θα αναλάμβανε κατοχή των μεζονετών, ήταν ψευδής παράσταση ως προς το γεγονός ότι η Εναγόμενη είχε τέτοια πρόθεση γιατί, όπως ο Ζαβός αποκάλυψε, ο σχεδιασμός ήταν άλλος και η Εναγόμενη δεν είχε τέτοια πρόθεση. Ανάφερε ο Ζαβός ότι από την αρχή η ανάπτυξη του επίδικου συγκροτήματος προγραμματίστηκε σε φάσεις και με την αποπεράτωση της κάθε φάσης θα ακολουθούσε η επόμενη μέχρι την πλήρη αποπεράτωση. Στο χρονικό στάδιο που μαρτυρούσε (2.6.2017) βρισκόταν, όπως ανάφερε, σε εξέλιξη η τελευταία φάση για ολοκλήρωση του έργου. Η κατασκευή του clubhouse είναι μέρος της τελευταίας φάσης. Πρόβαλε τη θέση πως ήταν γνωστό στην Ενάγουσα ότι το συγκρότημα θα αναπτυσσόταν σε τέσσερις φάσεις. Η Εναγόμενη παρέστησε στην Ενάγουσα ότι είχε πρόθεση και σκοπό να αποπερατώσει όλο το συγκρότημα ταυτόχρονα με την παράδοση των επίδικων μεζονετών και αυτό δεν ανταποκρινόταν στην αλήθεια γιατί η Εναγόμενη δεν είχε τέτοια πρόθεση και σκοπό και το γνώριζε. Επισημαίνεται ότι στην παρ. 6 της Έκθεσης Απαίτησης όπου δικογραφούνται οι ισχυριζόμενες ψευδείς παραστάσεις, δεν περιγράφεται αυτό που διαπιστώθηκε πως συνιστούσε την ψευδή παράσταση εκ μέρους της Εναγομένης. Τίποτα από όσα αναφέρονται στις λεπτομέρειες της παρ. 6 δεν συνιστά ψευδή παράσταση. Ψευδής ήταν η παράσταση ότι η Εναγόμενη είχε πρόθεση και σκοπό να ολοκληρώσει όλο το συγκρότημα ταυτόχρονα. Τα όσα περιγράφονται στην παρ. 6 δεν θα μπορούσαν να συνιστούν ψευδή παράσταση γεγονότος όπως ο νόμος ορίζει. Σημειώνεται πως ούτε ισχυρισμός για απάτη προβάλλεται στην Έκθεση Απαίτησης, ζήτημα που εγείρεται στη γραπτή αγόρευση των δικηγόρων της Ενάγουσας. Υφίσταται και περαιτέρω ζήτημα σε σχέση με τη διαπίστωση του πραγματικού και νομικού αποτελέσματος αυτής της ψευδούς παράστασης. Στις συμφωνίες υπάρχουν δύο όροι που αναφέρονται στην παράδοση των μεζονετών. Ο όρος 3(
  1. d)αναφέρει ότι η κάθε μεζονέτα θα συμπληρωθεί πλήρως και θα παραδοθεί στην Ενάγουσα έτοιμη προς χρήση κατά ή περί την 30.4.2009 με περίοδο χάριτος όχι περισσότερη των δύο μηνών. Ο όρος 3(
  2. e)εναποθέτει υποχρέωση στην Εναγόμενη να συμπληρώσει τη μεζονέτα και όλους τους δρόμους και τους κοινόχρηστους χώρους του Μπλοκ Ε σύμφωνα με τα σχέδια και τις προδιαγραφές και να την παραδώσει στην Εναγόμενη κατά ή πριν την 30.4.2009 με δύο μήνες χάρη. Ο όρος αυτός προνοεί και για τη σχετική αποζημίωση στην περίπτωση καθυστέρησης, κάτι για το οποίο δεν γίνεται αναφορά στον όρο 3(d). Ο XXXXX ανάφερε πως ο ίδιος δεν είχε ανάμειξη στη διαδικασία αναπροσαρμογής των συμφωνιών μετά τη διαπραγμάτευση και παρέπεμψε στον πατέρα του. Αυτό που προκύπτει από τη μαρτυρία του XXXXX είναι ότι η Ενάγουσα χρησιμοποίησε τις υπηρεσίες δικηγόρου και είχε παρατηρήσεις επί των αγοραπωλητηρίων εγγράφων. O XXXXX, αναφερόμενος στο ζήτημα σε σχέση με τη συμπλήρωση όλου του συγκροτήματος και την προσφορά των ανέσεων που θα προέκυπταν μόνο από την ολοκλήρωση όλου, μαρτύρησε ότι οι αλλαγές που ζήτησαν να γίνουν απορρίφθηκαν και υπήρξε σκέψη στην Ενάγουσα ότι εφόσον η προκαταβολή των £23.200 δεν θα επιστρέφετο να αγόραζαν δύο μόνο μεζονέτες και η προκαταβολή να λογιζόταν έναντι του τιμήματος αυτών. Εξήγησε ο XXXXX ότι η Ενάγουσα είχε ζητήσει τη γνώμη δικηγόρου, αλλά δεν παρέστηκε δικηγόρος εκ μέρους της κατά την υπογραφή. Ανάφερε ακόμα ότι κατά τη σύναψη των συμφωνιών είχε επαναληφθεί η διαβεβαίωση εκ μέρους της Εναγόμενης ότι όλα θα γίνονταν σύμφωνα με τα σχέδια. Προκύπτει πως σε αυτό το στάδιο η Ενάγουσα κατανοούσε ότι οι συμφωνίες αγοράς των μεζονετών δεν την κατοχύρωναν σε σχέση με το χρόνο συμπλήρωσης όλου του συγκροτήματος και μάλιστα η Εναγόμενη ήταν αρνητική στο να τροποποιηθούν οι όροι. Το Δικαστήριο αποδέχεται τη θέση του Στέφανου και του Νικόλαου ότι η Ενάγουσα βασίστηκε στη παράσταση αναφορικά με την πρόθεση της Εναγόμενης ώστε να πληρώσει τις προκαταβολές και να αποκτήσει το δικαίωμα αγοράς των μεζονετών. Καταλυτική, όμως, σημασία έχει η επίδραση των παραστάσεων αυτών στη συνομολόγηση των αγοραπωλητηρίων εγγράφων και όχι στην καταβολή της προκαταβολής, που δεν ήταν προκαταβολή στις συμβάσεις αλλά πληρωμή για την εξασφάλιση του δικαιώματος αγοράς, έστω και αν τα ποσά θα λογίζονταν στη συνέχεια έναντι του τιμήματος αγοράς. Το σημαντικό είναι ότι η Ενάγουσα δεν είχε ακόμη δεσμευτεί συμβατικά να αγοράσει τις μεζονέτες. Είναι σαφές ότι η διαβεβαίωση ότι η Εναγόμενη είχε πρόθεση κατά την παράδοση των μεζονετών να έχει ολοκληρωμένο όλο το συγκρότημα δεν κατέστηκε όρος των συμφωνιών. Ο σχετικός όρος 3(
  3. e)στις συμφωνίες αναφέρει κάτι διαφορετικό. Ουσιαστικά ότι κατά την παράδοση των μεζονετών αυτό που η Εναγόμενη είχε υποχρέωση να είχε συμπληρώσει ήταν όλους τους δρόμους και κοινόχρηστους χώρους του Μπλοκ Ε. Ο όρος 3(
  4. e)δεν αποκρύβηκε και δεν διέλαθε της προσοχής της Ενάγουσας. Γι' αυτό και επιδίωξε, ανεπιτυχώς, την διαφοροποίηση των συμφωνιών. Έχοντας επίγνωση του όρου 3(
  5. e)και έχοντας λάβει νομική συμβουλή η Ενάγουσα προχώρησε στην συνομολόγηση των συμφωνιών. Προκύπτει πως γι' αυτό το λόγο έγινε και σκέψη να μην αγοράσει η Ενάγουσα τις μεζονέτες και υπό το βάρος της δοθείσας προκαταβολής, που ο XXXXX εκτίμησε ότι δεν θα επιστρέφετο, να αγοράσει μόνο δύο. Τελικά η Ενάγουσα συμβλήθηκε και για τις τέσσερεις μεζονέτες. Θα μπορούσε να ακολουθήσει άλλη πορεία. Ίσως να μη συμβληθεί και να απαιτήσει επιστροφή των προκαταβολών με τόκους ή και αποζημιώσεις για την απώλεια του δικαιώματος αγοράς των μεζονετών όπως της παραστάθηκε ότι θα ήταν. Δεν μπορεί εξυπακουόμενος όρος σύμβασης να είναι ασυμβίβαστος με ρητό όρο αυτής. Δεν μπορεί να εξυπακούεται ότι όλο το συγκρότημα θα ήταν συμπληρωμένο κατά την παράδοση όταν στα αγοραπωλητήρια έγγραφα ρητά αναφέρεται ότι αυτό που υπήρχε υποχρέωση να συμπληρωθεί ήταν οι δρόμοι και οι κοινόχρηστοι χώροι του Μπλοκ Ε. Ούτε μπορεί να διατείνεται κάποιος, η Ενάγουσα στην προκειμένη περίπτωση, ότι συμβλήθηκε στην βάση της παράστασης ότι η Εναγόμενη 1 θα προχωρούσε στην συμπλήρωση όλου του συγκροτήματος ταυτόχρονα, όταν πριν την υπογραφή των συμφωνιών η Ενάγουσα γνώριζε για την ύπαρξη του όρου 3(
  6. e)που εναπόθετε άλλη, μικρότερης εμβέλειας, υποχρέωση στην Εναγόμενη και που καθιστούσε σαφές ότι η Εναγόμενη δεν είχε συμβατική υποχρέωση κατά την παράδοση των μεζονετών να έχει συμπληρωμένο όλο το συγκρότημα. Στην επιστολή της Ενάγουσας ημερ. 17.9.2010 (Τεκμ.20) υπάρχουν δύο αναφορές που καταδεικνύουν ότι η Ενάγουσα εκτιμούσε τη σημασία του όρου 3(e). Αναφερόταν ότι "The Contracts of Sale clearly stipulate that the Vendors shall complete the property and all driveways and common areas of Block E according to the plans and specifications on 30.4.2009." Και στη συνέχεια "Since the driveways and the common areas of Block E have not yet been concluded we cannot accept delivery and ask you to honour the conditions of the contract of sale". Μεταξύ των δύο αυτών παραγράφων παρεμβάλλεται παράγραφος με διαφορετική προσέγγιση. Αναφέρεται «We do not intend to accept and receive Maisonettes E4, E5, E6, E7 as isolated units but as part of the whole Aqua park resort complex as it is specified in our contracts of sale agreement dated 22.11.2007. The contract of sale stipulates that delivery shall take place when all the above are completed". Ωστόσο, πουθενά δεν αναφέρεται ότι η Ενάγουσα εξαπατήθηκε και δεν γνώριζε ή ότι η Εναγόμενη απέκρυψε τον όρο 3(e). Το άρθρο 19
(2)των περί Συμβάσεων Νόμων προνοεί ότι ο συμβαλλόμενος του οποίου η συναίνεση παρασχέθηκε συνεπεία ψευδούς παράστασης μπορεί να εμμείνει στην εκπλήρωση της σύμβασης και να αποκατασταθεί στη θέση που θα βρισκόταν αν οι παραστάσεις που έγιναν ήταν αληθείς. To Δικαστήριο δεν έχει ικανοποιηθεί ότι η συναίνεση της Ενάγουσας ώστε να προσχωρήσει στις επίδικες συμφωνίες ήταν το αποτέλεσμα της ψευδούς παράστασης ότι η Εναγόμενη είχε πρόθεση και σκοπό να αποπερατώσει όλο το συγκρότημα ταυτόχρονα. Προκύπτει πως υπό το βάρος της καταβολής των προκαταβολών διστακτικά προσχώρησε στις συμφωνίες ευελπιστώντας ότι όλο το συγκρότημα θα συμπληρωνόταν ταυτόχρονα. Είναι δεδομένο ότι η Ενάγουσα δεν έχει ακόμη λάβει όλα όσα αγόρασε. Αγόρασε και την κοινοχρησία χώρων που ακόμα δεν έχουν συμπληρωθεί. Το ερώτημα είναι πότε δικαιούται να λάβει τη χρήση τους. Εφόσον οι συμβάσεις δεν προνοούν χρόνο και προνοούν για παράδοση των μεζονετών όταν θα συμπληρώνονταν οι κοινόχρηστοι χώροι και δρόμοι του Μπλοκ Ε, ίσως να εξυπακούεται ότι όλο το συγκρότημα θα αποπερατωνόταν εντός εύλογου περαιτέρω χρόνου. Τέτοια πορεία επίλυσης του ζητήματος δεν προδιαγράφεται στη δικογραφία, ούτε και η μαρτυρία κινήθηκε σε αυτή την κατεύθυνση. Αναμφίβολα τα επίδικα αγοραπωλητήρια έγγραφα δεν κατοχυρώνουν την Ενάγουσα και είναι αξιοσημείωτο ότι δεν εμπεριέχουν πρόνοια για το χρόνο μεταβίβασης της κυριότητας των μεζονετών στην τελευταία. ΣΤ. Οι Πληρωμές - η Παράδοση: Το πρώτο ποσό που πληρώθηκε ήταν η προκαταβολή των ΛΚ 23.200 την 13.9.2007. Οι επίδικες συμφωνίες (Τεκμ.5, 7, 9 και 11) υπογράφηκαν την 12.11.2007 από τον XXXXX για την Ενάγουσα και τον Ζαβό για την Εναγόμενη. Κατατέθηκαν στο Κτηματολόγιο την 23.11.2007 (Τεκμ.6, 8, 10 και 12). Με την υπογραφή πληρώθηκε το 40% του συνολικού τιμήματος πώλησης μείον την προκαταβολή, δηλαδή ΛΚ440.800 (Τεκμ.13). Την 21.4.2008 πληρώθηκαν €396.396,54 (Τεκμ.14). Την 21.11.2008 πληρώθηκαν €396.395,52 (Τεκμ.15). Δυνάμει του όρου 2(
  1. d)των συμφωνιών η πληρωμή αυτή έπρεπε να γίνει με την ολοκλήρωση του σκελετού του Μπλοκ Ε που έπρεπε να ολοκληρωθεί μέχρι την 15.7.2008. Όμως, αναφέρουν ο XXXXX και ο XXXXX, δεν είχε ολοκληρωθεί μέσα στην προθεσμία αυτή. Ανάφερε ο XXXXX πως η Εναγόμενη είχε απαιτήσει από την τράπεζα της Ενάγουσας την καταβολή του ποσού πριν την ολοκλήρωση του σκελετού. Η απαίτηση έγινε στη βάση βεβαίωσης των αρχιτεκτόνων Akis Charalambous Partnership ημερ. 26.8.2008 ότι οι εργασίες κατασκευής του σκελετού των μεζονετών του Μπλοκ Ε είχαν συμπληρωθεί (Τεκμ.52). Οι Akis Charalambous Partnership ήταν το αρχιτεκτονικό γραφείο που είχε εκπονήσει τα σχέδια για το επίδικο συγκρότημα και που είχε και την επίβλεψη της κατασκευής του έργου Ο XXXXX επικοινώνησε με τον XXXXX Σιαμπτάνη του πιο πάνω αρχιτεκτονικού γραφείου υποδεικνύοντας ότι η απαίτηση για πληρωμή ήταν πρόωρη αφού δεν είχε ολοκληρωθεί ο σκελετός. Περαιτέρω έδωσε οδηγίες στην τράπεζα της Ενάγουσας να μη εκδώσει σχετική επιταγή προς την Εναγόμενη. Η πληρωμή έγινε όταν πράγματι ολοκληρώθηκε ο σκελετός. Το ζήτημα ανακινήθηκε ξανά στο στάδιο που η Εναγόμενη διατείνετο ότι οι μεζονέτες ήταν έτοιμες προς παράδοση. Η Ενάγουσα με επιστολή των δικηγόρων της ημερ. 29.6.2011 (Τεκμ.25) προς τους δικηγόρους της Εναγομένης, υποστηρίζοντας ότι οι μεζονέτες δεν ήταν έτοιμες, υπενθύμιζε ότι και στο παρελθόν οι αρχιτέκτονες είχαν εκδώσει βεβαίωση που σηματοδοτούσε την εκ μέρους της Ενάγουσας υποχρέωση πληρωμής που δεν ανταποκρινόταν στην πραγματικότητα. Συγκεκριμένα ότι πιστοποιείτο η σκυροδέτηση του σκελετού των μεζονετών, ενώ αυτό δεν ανταποκρινόταν στην πραγματικότητα. Οι αρχιτέκτονες με επιστολή τους ημερ. 27.7.2011 προς τους δικηγόρους της Ενάγουσας (Τεκμ.54) έδωσαν την εξήγηση τους για το τι είχε τότε συμβεί. Ανάφεραν: «Κάποιες φορές εκδίδουμε βεβαίωση για συμπλήρωση ενός τμήματος του σκελετού μιας οικοδομής, μετά τον έλεγχο και την παραλαβή των ξυλότυπων και των οπλισμών του συγκεκριμένου τμήματος. Η σκυροδέτηση ακολουθεί σε μερικά εικοσιτετράωρα .». Εξήγησε ο XXXXX άλλως XXXXX Χαραλάμπους (Μ.Υ.2) πτυχιούχος αρχιτέκτονας με πολυετή πείρα, στον οποίο ανήκει το αρχιτεκτονικό γραφείο, πως τα καλούπια και τα σίδερα είχαν τοποθετηθεί και εν αναμονή της σκυροδέτησης που συνήθως γίνεται την επομένη μέρα εκδόθηκε η βεβαίωση. Ίσως ανάφερε διαπιστώθηκε το βράδυ πως δεν είχε γίνει σκυροδέτηση υπονοώντας ότι αυτή έγινε την επόμενη μέρα. Το Δικαστήριο αποδέχεται τη θέση του XXXXX ότι, παρά το ότι αυτό καταγραφόταν στην επιστολή των αρχιτεκτόνων, ο σκελετός του Μπλοκ Ε δεν ήταν έτοιμος την 26.8.2008 αλλά αργότερα περί την 21.11.2008 οπόταν και πληρώθηκαν τα προβλεπόμενα ποσά. Η εξήγηση των αρχιτεκτόνων δεν ικανοποιεί το Δικαστήριο. Πρόκειται για απαράδεκτη συμπεριφορά επαγγελματιών. Υπό τις περιστάσεις, ούτε η θεωρητική εξήγηση του Χαραλάμπους μπορεί να γίνει αποδεκτή. O όρος 2(
  2. d)των συμφωνιών αναφέρει ότι οι αρχιτέκτονες θα καθόριζαν πότε θα συμπληρωνόταν ο σκελετός, σε κάθε όμως περίπτωση δεν υπάρχει ανταξίωση σε σχέση με το χρόνο καταβολής του ποσού αυτού ή για καταβολή τόκων καθυστερήσεως γι' αυτό το ποσό. Η τελευταία πληρωμή, ποσού €300.000, (Τεκμ.16) έγινε την 23.9.2011 με την παράδοση των μεζονετών. Ανάφερε ο XXXXX πως με τηλεομοιότυπο ημερ. 3.9.2010 (Τεκμ.19) της D. Zavos Group, στην οποία ανήκει η Εναγόμενη, η Ενάγουσα ενημερωνόταν ότι οι μεζονέτες θα ήταν έτοιμες προς παράδοση την 30.9.2010. Επισκέφθηκε τον χώρο για να επιβεβαιώσει την εντύπωση που είχε πως ούτε οι δρόμοι αλλά ούτε και οι κοινόχρηστοι χώροι είχαν ολοκληρωθεί. Οι εργασίες για το clubhouse, που θα στεγαζόταν σε υφιστάμενη παλαιότερη οικοδομή που θα ανακαινιζόταν, δεν είχαν αρχίσει. Έτσι με απαντητικό τηλεμήνυμα ημερ. 17.9.2010 (Τεκμ.20) η Ενάγουσα ενημέρωσε την D. Zavos Group για την υποχρέωση ολοκλήρωσης των δρόμων και των κοινόχρηστων χώρων και περαιτέρω ότι δεν θα παραλάμβανε τις μεζονέτες προτού ολοκληρωθούν τα έργα. Προκύπτει πως μεταξύ των μερών ακολούθησαν συζητήσεις και την 4.2.2011 με τηλεμήνυμα (Τεκμ.21) η Ενάγουσα ενημερώθηκε ότι δύο μεζονέτες (για τις άλλες δύο γίνονταν συζητήσεις για ανταλλαγή) ήταν έτοιμες. Ο XXXXX επισκεπτόμενος το χώρο διαπίστωσε πως ούτε η πισίνα ήταν έτοιμη αφού ήταν γεμάτη λάσπες και όμβρια ύδατα. Περαιτέρω οι μεζονέτες δεν είχαν συνδεθεί με ηλεκτρική παροχή. Το γεγονός ανέφερε σε κάποιο XXXXX Χαραλάμπους που είχε αναλάβει διευθυντική θέση στον όμιλο Ζαβός. Ανταλλάγηκαν στη συνέχεια επιστολές μεταξύ των δικηγόρων των διαδίκων (βλ. Τεκμ.23-30) και την 23.9.2011 τα μέρη κατέληξαν σε συνεννόηση ώστε η Ενάγουσα να παραλάβει από την Εναγόμενη τις μεζονέτες καταβάλλοντας ποσό €300.000 με επιφύλαξη των εκατέρωθεν δικαιωμάτων υπογράφοντας και σχετικό έγγραφο ημερ. 23.9.2011 (Τεκμ.31). Η Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου με επιστολή της προς την Ενάγουσα ημερ. 10.8.2011 (Τεκμ.22) την πληροφορεί ότι οι επίδικες μεζονέτες επιθεωρήθηκαν από την Αρχή τον Ιούνιο του 2011 και πως πιστοποιητικά καταλληλότητας είχαν ταχυδρομηθεί προς την Εναγόμενη. Ο Ζαβός ανάφερε ότι η Εναγόμενη είχε δώσει ηλεκτρικό ρεύμα στις μονάδες από δική της γεννήτρια από προηγουμένως. Ύστερα είπε πως η ΑΗΚ είχε δώσει στην Εναγόμενη προσωρινή παροχή. Ο Χαραλάμπους επιβεβαίωσε πως για να γίνει προσωρινή παραλαβή σημαίνει ότι υπήρχε έστω προσωρινή ηλεκτροδότηση. To Tεκμ.49 είναι επιστολή των Akis Charalambous Partnership ημερ. 7.9.2011 με επισυναπτόμενο Πιστοποιητικό Τμηματικής Προσωρινής Παραλαβής ημερ. 9.4.2010, όπου σημειώνεται ότι ο αρχιτέκτονας XXXXX Σιάντος είχε επισκεφθεί το έργο στις 29.3.2010 και πιστοποιούσε ότι: «. οι εργασίες στο πιο πάνω έργο έχουν συμπληρωθεί ικανοποιητικά με εξαίρεση τις παρατηρήσεις που επισυνάπτονται και που πρέπει να επιδιορθωθούν άμεσα. Επισυνάπτω επίσης κατάλογο ατελειών που έχει υποβληθεί από τον Σύμβουλο Μηχανολόγο ενώ αναμένω τον κατάλογο ατελειών από τον Σύμβουλο Ηλεκτρολόγο. Σημειώνω ότι η παραλαβή αφορά μόνο τις εσωτερικές εργασίες των επαύλεων του block E και θα γίνει παραλαβή των εξωτερικών εργασιών όταν αυτές έχουν ολοκληρωθεί. Υπενθυμίζω ότι η ασφάλεια του Έργου είναι δική σας ευθύνη σύμφωνα με τους όρους του Συμβολαίου, μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία της προσωρινής παραλαβής». Το κείμενο των παρατηρήσεων του μηχανολόγου δεν τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου, ούτε ο κατάλογος ατελειών που θα υποβαλλόταν από τον σύμβουλο ηλεκτρολόγο. Στην επιστολή της 7.9.2011 αναφέρεται ότι η προσωρινή παραλαβή των εξωτερικών εργασιών έγινε την 13.5.2011 και σχετικό είναι πιστοποιητικό τμηματικής προσωρινής παραλαβής ημερ. 18.5.2011 (Τεκμ.50) στο οποίο ο Σιάντος αναφέρει: «. πιστοποιώ ότι οι εργασίες έχουν συμπληρωθεί ικανοποιητικά στις 13.5.2011, με εξαίρεση τις παρατηρήσεις που περιέχονται στο συνημμένο κατάλογο ατελειών/ελλείψεων και κακοτεχνιών. Διευκρινίζω ότι οι πισίνες, τα μηχανοστάσια και οι ιδιωτικοί δρόμοι δεν αποτελούν μέρος της παρούσας προσωρινής παραλαβής. Οι μηχανολογικές και ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις πρέπει να παραληφθούν από τους Συμβούλους Ηλεκτρομηχανολόγους και παρακαλώ όπως τους καλέσετε όταν είσαστε έτοιμοι». Όπως αποδέχτηκε ο Χαραλάμπους δεν μπορεί να γίνει, έστω προσωρινή παραλαβή, χωρίς να υπάρχει έστω προσωρινή ηλεκτροδότηση από την Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου. Η σχετική επιστολή της ΑΗΚ έχει ημερομηνία 10.8.2011. Δεν ξεκαθαρίζεται πότε θα γινόταν η σύνδεση. Ο XXXXX Κωνσταντινίδης (Μ.Ε.3) είναι πολιτικός μηχανικός με δικό του γραφείο. Έχει εργασιακή εμπειρία από το 2003. Ο Κωνσταντινίδης συνέταξε έκθεση στη μορφή επιστολής προς την Ενάγουσα ημερ. 9.10.2012 (Τεκμ.33) στην οποία καταγράφονται οι εργασίες που υπολοίπονταν για την ολοκλήρωση του κτιριακού συγκροτήματος. Ο ιδιωτικός κοινόχρηστος δρόμος από την είσοδο του συγκροτήματος μέχρι τους χώρους στάθμευσης των επιδίκων μεζονετών δεν ήταν τελειωμένος. Απουσίαζε η δεύτερη στρώση ασφάλτου και κατά συνέπεια τα καπάκια των φρεατίων ήταν πιο ψηλά από την άσφαλτο. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα να μην διοχετεύονται στα φρεάτια όλα τα όμβρια ύδατα, ενώ το ύψος των φρεατίων θα μπορούσε να προκαλέσει πτώση και τραυματισμό προσώπου ή ζημιά σε διερχόμενο όχημα. Εφόσον δεν είχε τοποθετηθεί η δεύτερη στρώση, δεν υπήρχε ούτε οδική σήμανση στην άσφαλτο. Στους χώρους στάθμευσης απουσίαζε και η πρώτη στρώση ασφάλτου και είχαν υψομετρική διαφορά 10 εκ. από τον ημιτελή δρόμο. Το clubhouse βρισκόταν στη φάση της τοιχοποιίας ενώ οι εργασίες για την ανέγερση των Μπλοκ Α, F και G δεν είχαν ακόμα αρχίσει. Σε νέα έκθεση - επιστολή του ημερ. 24.4.2017 προς την Ενάγουσα (Τεκμ.35) ο Κωνσταντινίδης αναφέρεται σε επίσκεψη του στο επίδικο συγκρότημα την 23.4.2017 κατά την οποία διαπίστωσε ότι ο ιδιωτικός δρόμος είχε ολοκληρωθεί με τη δεύτερη στρώση ασφάλτου μόνο μπροστά από το Μπλοκ D, ενώ είχε γίνει και η πρώτη στρώση στους χώρους στάθμευσης με την υψομετρική διαφορά από τον ημιτελή δρόμο να είναι 5 εκ. Οι εργασίες ανέγερσης των Μπλοκ F και G είχαν ολοκληρωθεί ενώ η ανέγερση του Μπλοκ Α δεν είχε ακόμα αρχίσει. Όσον αφορά το clubhouse αναφέρει ότι είχαν ξεκινήσει οι εργασίες ανέγερσης του. Η θέση της Εναγομένης ότι οι επίδικες μεζονέτες περιλαμβανομένων των εξωτερικών εργασιών είχαν διεκπεραιωθεί την 13.5.2011 δεν γίνεται αποδεκτή. Η ημερομηνία συνδέεται με το περιεχόμενο της επιστολής ημερ. 7.9.2011 (Τεκμ.50) όπου αναφέρεται ότι οι πισίνες, τα μηχανοστάσια και οι ιδιωτικοί δρόμοι δεν αποτελούσαν μέρος της προσωρινής παραλαβής που έγινε την 13.5.2011. Εφόσον τα πιο πάνω, που αναμφίβολα ήταν κοινόχρηστοι χώροι του Μπλοκ Ε, δεν ήταν έτοιμα για να παραλειφθούν δεν θα μπορούσε να ικανοποιηθεί ο όρος 3(
  3. e)των αγοραπωλητηρίων εγγράφων για παράδοση των μεζονετών. Η επιστολή της ΑΗΚ ημερ. 10.8.2011 οριοθετεί ότι δεν θα μπορούσαν οι μεζονέτες να θεωρούνται συμπληρωμένες νωρίτερα. Η μαρτυρία του Κωνσταντινίδη αναφέρεται κατά κύριο λόγο στο υπόλοιπο συγκρότημα και όχι στο Μπλοκ Ε. Η μόνη αναφορά σε κοινόχρηστο χώρο του Μπλοκ Ε είναι στους χώρους στάθμευσης. Είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι την 23.9.2011 που η Ενάγουσα αποδέχτηκε να παραλάβει τις μεζονέτες υπήρχαν ασυμπλήρωτες εργασίες στους κοινόχρηστους χώρους του Μπλοκ Ε. Επομένως σε καμιά προγενέστερη ημερομηνία δεν ήταν οι μεζονέτες έτοιμες προς παράδοση δυνάμει του όρου 3(
  4. e)και η επιμέρους δικογραφημένη ζημιά καθορίζεται και περιορίζεται μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2011 (29 μήνες). Ζ. Η Καθυστέρηση στην Παράδοση των Μεζονετών Τα αγοραπωλητήρια έγγραφα προνοούσαν ότι η Εναγόμενη θα συμπλήρωνε τις μεζονέτες με όλους τους δρόμους και τους κοινόχρηστους χώρους του Μπλοκ Ε σύμφωνα με τα σχέδια και τις προδιαγραφές και θα τις παρέδιδε στην Ενάγουσα προ ή κατά την 30.4.2009 με δύο μήνες περίοδο χάριτος. Επομένως η όποια αποζημίωση δεν μπορεί να αφορά σε περίοδο πριν την 30.6.2009. Ήταν η θέση του Ζαβού ότι στον όρο (3(e)) για παράδοση των μεζονετών την 3.4.2009 προνοείτο περίοδος χάριτος δύο μηνών και πως λόγω της πολυπλοκότητας του έργου και των καιρικών συνθηκών δικαιολογούνταν 43 ημέρες καθυστέρηση. Παρουσίασε επιστολή των Akis Charalambous Partnership ημερ. 27.7.2011 (Τεκμ.51) στην οποία αναφέρεται ότι «ο Εργολάβος δικαιούται 43 μέρες δικαιολογημένης καθυστέρησης εξαιτίας βροχερού καιρού σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας που επισυνάπτονται». Όπως έχει ήδη διαπιστωθεί, σε σχέση με την παράδοση των μεζονετών, πέραν του όρου 3(
  5. e)σχετικός είναι και ο όρος 3(d). O όρος 3(
  6. e)αναφέρει ότι «It is hereby agreed that if completion is delayed due to reasons beyond the control of the Vendors including strikes, war, riot, civil commotion, and generally acts of God then the date of completion shall be extended accordingly». Σε ελεύθερη μετάφραση «Με την παρούσα συμφωνείται ότι εάν η συμπλήρωση καθυστερήσει συνεπεία λόγων πέραν του ελέγχου των Πωλητών περιλαμβανομένων απεργιών, πολέμου, εξέγερσης, επανάστασης, και γενικά φυσικά φαινόμενα τότε η ημερομηνία της συμπλήρωσης θα επεκτείνεται ανάλογα». Ο όρος 3(
  7. d)αναφέρει ότι «. if due to labour dispute, strikes, communal disturbances, riots, governmental restrictions which might be related or affect the construction work or due to war, extraordinary bad weather or damage from fire, delay in receiving materials or equipment from abroad or for any other reason whatsoever which cannot be reasonably foreseen by the Vendors or due to force majeure or other causes beyond the control or the Vendors, the said property is not completed within the time specified above, the Vendors shall not bear any responsibility but they will undertake to proceed with the completion of the construction work and will be entitled to reasonable extension of time». Σε ελεύθερη μετάφραση «. Εάν συνεπεία εργατικών διαφορών, απεργιών, κοινωνικών διαταράξεων, εξεγέρσεων, κυβερνητικών περιορισμών που μπορεί να σχετίζονται ή να επηρεάζουν την οικοδομική εργασία ή συνεπεία πολέμου, ασυνήθιστα κακού καιρού ή ζημιάς από φωτιά, καθυστέρηση στην παραλαβή υλικών ή εξοπλισμού από το εξωτερικό ή για οιονδήποτε άλλο λόγο που δεν μπορεί λογικά να προβλεφθεί από τους πωλητές ή λόγω ανωτέρας βίας ή άλλων αιτιών πέραν του ελέγχου των πωλητών, η ρηθείσα περιουσία δεν συμπληρώνεται εντός του χρόνου που καθορίζεται πιο πάνω, οι πωλητές δεν θα υπέχουν οιασδήποτε ευθύνης αλλά θα αναλάβουν να προχωρήσουν με τη συμπλήρωση της κατασκευαστικής εργασίας και θα θα δικαιούνται σε λογική παράταση του χρόνου». Οι δικηγόροι της Ενάγουσας επιχειρηματολόγησαν ότι πρέπει να επικρατήσει ο όρος 3(e). Εισηγούνται ότι o όρος 3(
  8. d)διέπει το δικαίωμα τερματισμού των συμφωνιών, ενώ στην περίπτωση μη τερματισμού και διεκδίκησης αποζημιώσεων τότε η Εναγόμενη μπορεί να προσφύγει μόνο στον όρο 3(
  9. e)που χαρακτηρίζουν πιο περιορισμένο. Σε σχέση με το ζήτημα της βροχόπτωσης που απασχολεί ο όρος 3(
  10. d)αναφέρεται σε «extraordinary bad weather», ενώ ο όρος 3(
  11. e)αναφέρεται σε «generally acts of God». Στην Νεοφύτου κ.ά ν. Τταβά
(2012)1(Β) Α.Α.Δ. 1352, 1356 αναφέρεται πως η ουσία της υπεράσπισης του ασυνήθους φυσικού συμβάντος (act of God) είναι ότι αφορά στην έλευση φυσικών δυνάμεων των οποίων καμιά ανθρώπινη προβλεπτικότητα δεν θα μπορούσε να αντιμετωπίσει, τη δυνατότητα έλευσης της οποίας η ανθρώπινη σωφροσύνη δεν θα μπορούσε να αναμένει. Αναφέρεται ακόμα πως αποτελεί θέμα πραγματικό κατά πόσο μια εξαιρετικά βίαιη βροχόπτωση είναι συμβάν που θα μπορούσε να προβλεφθεί. Η μαρτυρία που έχει δοθεί αφορά στα χιλιοστόμετρα βροχόπτωσης στο σταθμό που βρίσκεται στο Δημοτικό Κήπο Λεμεσού για την περίοδο από 1.2.2008 μέχρι 31.12.2010. Δεν μαρτυρήθηκε κατά πόσο ο δημοτικός κήπος βρίσκεται κοντά στο χώρο του συγκροτήματος. Ούτε έχει προσφερθεί μαρτυρία πόσα χιλιοστά πρέπει να είναι η βροχόπτωση μια μέρα για να θεωρηθεί ότι συνιστά «extraordinary bad weather» ή «generally acts of God». Η αναφορά στην επιστολή των αρχιτεκτόνων δεν καλύπτει το κενό. Όπως αναφέρεται στον Chitty on Contracts, παρ.14-129 εναπόκειται στο μέρος το οποίο βασίζεται πάνω στον όρο για force majeure να αποδείξει τα γεγονότα ώστε να κατατάξει την υπόθεση του μέσα στο πλαίσιο του όρου. Ακόμα και όταν έχει αποδείξει το γεγονός του ασυνήθους φυσικού συμβάντος πρέπει επίσης να αποδείξει ότι εμποδίστηκε ή ότι προκλήθηκε καθυστέρηση στην εκτέλεση των συμβατικών του υποχρεώσεων εξ αιτίας του συμβάντος, ότι η μη εκτέλεση ήταν λόγω συνθηκών πέραν του ελέγχου του και ότι δεν μπορούσε με εύλογα διαβήματα που θα μπορούσε να πάρει να μετριάσει το γεγονός ή τις συνέπειες του. Από τη δοθείσα μαρτυρία, δηλαδή το Τεκμ.51 δεν προκύπτει ότι επικράτησαν σε οποιαδήποτε ημέρα καιρικές συνθήκες που θα δικαιολογούσαν τη μη διεξαγωγή εργασιών ή ότι συγκεκριμένες εργασίες δεν διεξήχθησαν λόγω του καιρού. Ενδεχομένως οι αρχιτέκτονες να αναφέρονται σε κάποια σύμβαση εργολαβίας μεταξύ της Εναγόμενης και τρίτου και στους όρους εκείνης. Η θέση της Εναγομένης ότι καθυστέρηση στην παράδοση κατά 43 ημέρες είναι δικαιολογημένη απορρίπτεται. Η Ενάγουσα δικαιούται σε αποζημίωση για την καθυστέρηση παράδοσης των οικιών από 1.7.2009 μέχρι 22.9.2011, δηλαδή 26 μήνες και 21 ημέρες. Αναφέρεται στον όρο 3(e) των συμφωνιών ότι, σε περίπτωση που η κάθε μεζονέτα δεν θα ήταν έτοιμη και προς παράδοση, η Εναγόμενη θα πλήρωνε στην Ενάγουσα €1.196 (£700) μηνιαία μέχρι τη συμπλήρωση και παράδοση της κάθε μεζονέτας. Επιβεβαιώνεται στην M. Neophytou Civ. Eng. Contr.-Devel. Ltd v. Α/φοί Παπαλαζάρου Λτδ
(2006)1(Α) Α.Α.Δ. 590, 597-598 η πάγια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου αναφορικά με το άρθρο 74 του περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ.149, ότι όταν υπάρχει πρόνοια για αποζημίωση, είτε αυτή συνιστά γνήσια εκτίμηση της ζημιάς, είτε ποινική ρήτρα, ή εύλογη αποζημίωση στην οποία δικαιούται το αθώο μέρος δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό που προνοείται. Το Δικαστήριο αποκλείεται από του να επιδικάσει αποζημιώσεις πέρα του ποσού αυτού. Οι αποζημιώσεις που η Ενάγουσα διεκδικεί δεν υπερβαίνουν το ποσό που αναφέρεται στις συμφωνίες. Στην Έκθεση Απαίτησης δεν προβάλλεται η θέση ότι ο καθορισμός του ποσού των £700 συνιστούσε τη γνήσια εκτίμηση της ζημιάς στην οποία θα υπόκειτο η Ενάγουσα σε περίπτωση μη παράδοσης κάθε μεζονέτας. Στην Έκθεση Υπεράσπισης προβάλλεται η θέση ότι το ποσό αποτελούσε ρήτρα που θα έπρεπε να θεωρηθεί μόνο ως το ανώτερο ποσό που θα μπορούσε η Ενάγουσα να διεκδικήσει και ότι θα έπρεπε η τελευταία να αποδείξει ειδικά και συγκεκριμένα την όποια ζημιά πραγματικά υπέστηκε. Το μέτρο είναι η ενοικιαστική αξία των τεσσάρων μεζονετών για την περίοδο αυτή. Είναι το ποσό που η Ενάγουσα θα μπορούσε να τις ενοικιάσει ή διαφορετικά να τις απολαμβάνει με την αξία της απόλαυσης να ανέρχεται στο ποσό της ενοικιαστικής αξίας. Ο XXXXX Αγαθαγγέλου (Μ.Ε.6) είναι εκτιμητής ακινήτων με σχετικό πανεπιστημιακό δίπλωμα και τον επαγγελματικό τίτλο Chartered Surveyor. Εργαζόταν στο γραφείο εκτιμητών ακινήτων «Γλαύκος Αγαθαγγέλου & Συνεργάτες» και συνέταξε Έκθεση Εκτίμησης ημερ. 8.9.2011 (Τεκμ.32) με αντικείμενο την αγοραία και ενοικιαστική αξία των μεζονετών. Σήμερα διατηρεί δικό του γραφείο και έχει συντάξει Συμπληρωματική Έκθεση ημερ. 2.5.2017 (Τεκμ.42). Στην Έκθεση Εκτίμησης ημερ. 8.9.2011 αναφέρεται η ενοικιαστική αξία των μεζονετών με βάση την κατάσταση στην οποία βρίσκονταν κατά την επιθεώρηση που έγινε στις 13.7.
  1. Επειδή δεν είχαν κατασκευαστεί οι κοινόχρηστοι χώροι η ενοικιαστική αξία ήταν στο 80% της κανονικής. Αναφέρεται ακόμα η ενοικιαστική τους αξία «όπως θα έπρεπε να ήταν», δηλαδή, ως οι οδηγίες του εκτιμητή, εφόσον οι κοινόχρηστοι χώροι όλου του συγκροτήματος θα ήταν συμπληρωμένοι. Όπως έχει διαπιστωθεί η συμβατική υποχρέωση της Εναγόμενης ήταν να παραδώσει τις μεζονέτες με συμπληρωμένους τους κοινόχρηστους χώρους και δρόμους του Μπλοκ Ε. Επομένως η αποζημίωση θα πρέπει να υπολογιστεί στη βάση της καθυστέρησης αυτής της παράδοσης. Συνεπώς σχετική είναι η εκτίμηση Αγαθαγγέλου που αναφέρεται στην κατάσταση στην οποία βρίσκονταν οι μεζονέτες, εφόσον ουσιαστικά Μπλοκ Ε είχε συμπληρωθεί και όχι η κατάσταση στην οποία θα βρίσκονταν αν είχε συμπληρωθεί ολόκληρο το συγκρότημα. Το Δικαστήριο αποδέχεται τη μαρτυρία του Αγαθαγγέλου που ήταν και ο μόνος εκτιμητής ακινήτων που παρουσιάστηκε ως μάρτυρας κατά τη δίκη. Κατά την αντεξέταση του δεν του υποβλήθηκε ότι η ενοικιαστική αξία των μεζονετών ήταν χαμηλότερη ή κάποια άλλη. Ο Αγαθαγγέλου έκαμε θετική εντύπωση στο Δικαστήριο και κρίνεται ως μάρτυρας εμπειρογνώμονας επί του αντικειμένου, που κατέθεσε με ειλικρίνεια την πραγματική ενοικιαστική αξία των μεζονετών. Το έργο του δεν ήταν εύκολο ενόψει της απουσίας στοιχείων που να αφορούν την ενοικίαση οικιών σε ανάλογα κτιριακά συγκροτήματα. Είναι ωστόσο η εκτίμηση του Δικαστηρίου ότι εξηύρε και απέδωσε την ορθή και δίκαια ενοικιαστική αξία των επιδίκων μεζονετών. Οι τιμές στις οποίες πραγματοποιήθηκαν στη συνέχεια ενοικιάσεις όταν οι μεζονέτες παραδόθηκαν στην Ενάγουσα καταδεικνύουν ότι ο Αγαθαγγέλου υπήρξε αντικειμενικός και ενδεχομένως και συντηρητικός στον καθορισμό της ενοικιαστικής τους αξίας. Προκύπτει από τη μαρτυρία του Νικόλαου ότι για χρονιαίες ενοικιάσεις η Ενάγουσα εξασφάλισε ενοίκια της τάξης των €1.200 με €1,500 μηνιαία. Αυτό πρόσφατα είχε γίνει κατορθωτό. Προηγουμένως οι μεζονέτες ενοικιάζονταν σε ημερήσια βάση προς €120 την ημέρα. Έγινε αντιληπτό ότι τέτοιες ενοικιάσεις δεν ήταν συχνές γι' αυτό και η Ενάγουσα προτιμά τις χρονιαίες ενοικιάσεις. Είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι η ενοικιαστική αξία της κάθε μεζονέτας ήταν το έτος 2009 €880 το μήνα, το έτος 2010 €840 το μήνα και το έτος 2011 €800 το μήνα. Επομένως, για την καθυστέρηση στην παράδοση των μεζονετών η Ενάγουσα δικαιούται στο ποσό των €89.386,
  2. Το ποσό αυτό είναι ορθό και δίκαιο να φέρει τόκο με επιτόκιο όπως τον νόμιμο τόκο από το μέσο της περιόδου, δηλαδή από 11.8.
  3. Η. Το Εμβαδόν των Μεζονετών - Το Τίμημα Αγοράς όπως διαμορφώνεται: Στο προοίμιο των αγοραπωλητηρίων εγγράφων αναφέρεται ότι η μεζονέτα θα ήταν «με συνολικό εύρος καλυμμένων χώρων 157,43 τ.μ. πλην συν 2% όπως εμφαίνετο με κόκκινο χρώμα στα επισυνημμένα αντίγραφα . σε τέτοια περίπτωση η τιμή θα επαναυπολογιστεί» ("with an overall extent on covered area of 157.43 square meters minus or plus 2% as shown with red colour on attached copies . in such a case the price should be recalculated"). Το προοίμιο συνιστά μέρος των αγοραπωλητηρίων εγγράφων και ρητά αναφέρεται ότι η συμφωνία έγινε «Στη βάση των πιο πάνω όρων και προϋποθέσεων» («According to the above terms and conditions"). Ούτε και η Εναγόμενη αμφισβητεί ότι η αναφορά το εμβαδόν ήταν όρος των συμφωνιών των διαδίκων. Αυτό που υποστήριξε ο Ζαβός ήταν ότι είναι πολύ γνωστό στην αγορά πως στα τετραγωνικά μέτρα τέτοιων κατοικιών περιλαμβάνονται και κάποιοι χώροι οι οποίοι είναι κοινόχρηστοι, αναφερόμενος ειδικά σε γυμναστήρια, κλειστές πισίνες και το clubhouse. Με έγγραφο τους ημερ. 13.7.2012 (Τεκμ.17) οι αρχιτέκτονες πιστοποιούν το εμβαδόν των επίδικων μεζονετών. Εξήγησε ο Χαραλάμπους ότι στον πίνακα αυτό περιλαμβάνονται οι καλυμμένοι χώροι και οι ακάλυπτες βεράντες των μεζονετών. Δεν περιλαμβάνεται στο πίνακα αναλογία κοινοχρήστων χώρων. Το Δικαστήριο δεν αποδέχεται τη θέση του Ζαβού και είναι πεπεισμένο ότι ούτε ο ίδιος την πιστεύει, αλλά ότι την πρόβαλε κακόπιστα για να αποφύγει την υποχρέωση που δημιουργείται στην Εναγόμενη για το λόγο ότι οι μεζονέτες είχαν μικρότερο εμβαδόν. Και ασφαλώς οι αρχιτέκτονες δεν περιέλαβαν στο Τεκμ.17 αναλογία κοινόχρηστων χώρων. γιατί κάτι τέτοιο θα ήταν πρωτάκουστο και απαράδεκτο. Ο σχετικός όρος είναι σαφέστατος και αφορά καλυμμένους χώρους στην ίδια την μεζονέτα. Άλλωστε αυτοί ήταν που είχαν ζωγραφιστεί με κόκκινο χρώμα στα επισυναπτόμενα στα αγοραπωλητήρια έγγραφα σχέδια. Η θέση του Ζαβού αντιμάχεται της άλλης θέσης του, ότι δεν είχε υποχρέωση η Εναγόμενη να κατασκευάσει ταυτόχρονα και το clubhouse. Δηλαδή, κατά την εισήγηση του, θα παραδίδονταν οι μεζονέτες, θα γεννάτο η υποχρέωση εξόφλησης τους, αλλά το κατά πόσο ήταν 157,43 τ.μ. η κάθε μια θα καθοριζόταν στο μέλλον όταν θα κατασκευαζόταν το clubhouse και άλλοι καλυμμένοι κοινόχρηστοι χώροι. Το επόμενο ζήτημα αφορά στην ερμηνεία της φράσης πλην ή συν 2% και δεδομένου ότι οι μεζονέτες ήταν μικρότερες πέραν του 2% κατά πόσο η αποζημίωση της Ενάγουσας πρέπει να λογιστεί στη βάση της διαφοράς από τα 157,43 τ.μ. ή στη βάση της διαφοράς από τα 157,43 τ.μ. πλην 2%. Είναι η θέση της Ενάγουσας ότι εφόσον οι μεζονέτες ήταν μικρότερες πέραν του 2% δικαιούται σε αποζημίωση με βάση τη διαφορά από τα 157,43 τ.μ. Το 2% είναι 3,15 τ.μ. Δηλαδή εάν μια μεζονέτα ήταν 154,28 τ.μ. η Ενάγουσα δεν θα δικαιούταν σε καμία αποζημίωση λόγω μικρότερου εμβαδού. Σε αυτή τη θεώρηση είναι η κρίση του Δικαστηρίου ότι η Ενάγουσα δικαιούται σε αποζημίωση στην έκταση που μια μεζονέτα θα ήταν μικρότερου εμβαδού από 154,28 τ.μ. και δεν ερμηνεύεται η φράση ώστε να επιτρέπει στην Ενάγουσα να ζητά αποζημίωση για τα 3,15 τ.μ. που αποδέχτηκε ότι δεν θα αποζημιωνόταν. Σύμφωνα με το Τεκμ.17 οι μεζονέτες Ε4-7 είχαν εμβαδό 147,22 τ.μ., 147,25 τ.μ., 147,22 τ.μ. και 147,14 τ.μ. αντίστοιχα, στο σύνολο 588,83 τ.μ. αντί 617,12 τ.μ. (4 x 154,28 τ.μ.), δηλαδή 28,29 τ.μ. λιγότερο. Αυτές αγοράστηκαν προς €3.147,39 το τ.μ. (£29.000 x 1.7086 ÷ 157,43 τ.μ.). Επομένως η αγοραία αξία των 28,29 τ.μ. ήταν €89.039,
  4. Το επόμενο ζήτημα είναι κατά πόσο αυτός είναι αποδεκτός τρόπος υπολογισμού της επιμέρους αποζημίωσης. Είναι η θέση του Δικαστηρίου ότι εφόσον δεν διασυνδέθηκε η μείωση με τη δημιουργία ειδικού μειονεκτήματος στις μεζονέτες η Ενάγουσα δικαιούται στο πιο πάνω ποσό. Εάν ήταν η περίπτωση ότι ένα υπνοδωμάτιο αντί για 15 τ.μ. κατασκευάστηκε 5 τ.μ. και εκεί ήταν η διαφορά στα 10 τ.μ. που κάθε μεζονέτα ήταν μικρότερη η αποζημίωση θα ήταν πολύ μεγαλύτερη γιατί στην ουσία ο χώρος δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως υπνοδωμάτιο. Στην αγορά ακινήτων οι τιμές αναλύονται σε ποσό ανά τ.μ. Εκείνος που πωλεί και εκείνος που αγοράζει, παρά το ότι οι τιμές εκφράζονται σε συνολικό ποσό, εκτιμούνται ανά τ.μ. Έτσι συγκρίνει ο ενδιαφερόμενος τις διάφορες επιλογές για αγορά. Είναι συνεπώς ένας δίκαιος τρόπος αποζημίωσης όταν τα τ.μ. δεν ανταποκρίνονται στα συμφωνηθέντα. Είναι κατανοητό ότι κάποια στοιχεία της οικίας δεν διαφοροποιούνται όπως αλλάζουν τα δάπεδα, τα κεραμίδια, η τοιχοποιεία κ.λ.π. Οι πόρτες παραμένουν οι ίδιες, τα είδη υγιεινής κ.λ.π., αλλά δεν είναι ευχερές, ούτε δυνατό πολλές φορές να γίνει τέτοιος υπολογισμός, ούτε πρέπει κάτι τέτοιο να αναμένεται να γίνεται στην εκδίκαση τέτοιων διαφορών. Άλλωστε η ίδια η συμφωνία ομιλεί για επαναυπολογισμό της τιμής που σημαίνει ότι τα μέρη επέλεξαν αυτό τον τρόπο διευθέτησης εφόσον προέκυπτε τέτοια διαφορά. Το ζήτημα είναι αλληλένδετο με την Ανταξίωση για υπόλοιπο του τιμήματος αγοράς γιατί στην ουσία η Ενάγουσα οφείλει να πληρώσει λιγότερα. Εάν το τίμημα αγοράς πληρώνεται και η Ενάγουσα δικαιούται σε αποζημίωση ή αν τα δύο ποσά συμψηφίζονται δεν έχει ουσιαστική σημασία αφού η εξόφληση γίνεται σε χρονικό σημείο που σηματοδοτεί και την υποχρέωση αποζημίωσης σε σχέση με το εμβαδόν. Προκύπτει, ωστόσο, από τη συμφωνία, που αναφέρεται σε επαναυπολογισμό της τιμής, ότι στην πραγματικότητα διαφοροποιείται η τιμή. Αναφορικά με την Ανταξίωση για υπόλοιπο του τιμήματος αγοράς παρατηρείται εκ πρώτης πως δεν είναι δυνατό να διεκδικούνται διαφορετικά ποσά για κάθε μεζονέτα εφόσον όλες αγοράστηκαν στην ίδια τιμή και οι πληρωμές γίνονταν για όλες. Το υπόλοιπο για κάθε μεζονέτα πρέπει να είναι το ίδιο. Σύμφωνα με την αδιαμφισβήτητη μαρτυρία, έναντι του συνόλου των £1.160.000 (£290.000 x 4) πληρώθηκαν £464.000 (£23.200 και £440.800) αφήνοντας υπόλοιπο £696.000 δηλαδή €1.189.185,
  5. Στη συνέχεια πληρώθηκαν €1.092.791,06 (€396.395,54, €396,395,52 και €300.000) οπόταν παρέμεινε υπόλοιπο €96.394,
  6. Είναι συνεπώς ορθό το ποσό που αφορά στα λιγότερα τ.μ. να αφαιρεθεί από το υπόλοιπο του τιμήματος αγοράς και να επιδικαστεί υπέρ της Εναγομένης στην Ανταπαίτηση ποσό €7.354,88 (€96.394,54 μείον €89.039,66) και κανένα επιμέρους ποσό στην Απαίτηση αναφορικά με το εμβαδόν των επίδικων μεζονετών. Το Δικαστήριο κρίνει ότι είναι ορθό και δίκαιο να επιδικαστεί τόκος με επιτόκιο όπως τον νόμιμο τόκο επί του ποσού αυτού από 23.9.
  7. Θ. Οι Χρεώσεις της Εναγόμενης: Όπως έχει καταγραφεί στην ενότητα Α, το συνολικό ποσό που η Εναγόμενη ανταπαιτεί είναι €104.206,
  8. Στην παρ. 17 της Ανταπαίτησης, που καταχωρίστηκε την 17.3.2015, αναφέρεται ότι πρόκειται για το «οφειλόμενο υπόλοιπο σήμερα» και ζητούνται επιπλέον τόκοι από 31.5.
  9. Εάν πρόκειται για υπόλοιπα κατά την 17.3.2015 είναι παράδοξο να ζητούνται τόκοι από προγενέστερη ημερομηνία αναφορικά με το σύνολο του ποσού. Η ημερομηνία 31.5.2011 δεν σηματοδοτεί κάποιο γεγονός. Ενδεχομένως να επιλέγηκε ως η τελευταία ημέρα του μηνός κατά τον οποίο, κατά την εκδοχή της Εναγόμενης, οι μεζονέτες ήταν έτοιμες προς παράδοση (βλ. Τεκμ.50) και η Ενάγουσα όφειλε να τις παραλάβει. Σε κάθε περίπτωση δεν υπάρχει ανταξίωση για οιονδήποτε ποσό πέραν των €104.206,
  10. Ούτε δικογραφείται ότι η Εναγόμενη θα συνέχιζε να καταβάλλει ή να υπόκειται σε φόρους, ασφάλιστρα, κοινόχρηστα έξοδα ή οιαδήποτε άλλα έξοδα τα οποία η Ενάγουσα θα είχε υποχρέωση να της καταβάλλει. Ωστόσο, κατά την ακρόαση της αγωγής προσφέρθηκε, χωρίς ένσταση, μαρτυρία για την Ανταπαίτηση για πολύ μεγαλύτερο ποσό, που περιλάμβανε τις αξιώσεις της Εναγόμενης έναντι της Ενάγουσας μέχρι την 8.6.
  11. Οι δικηγόροι της Εναγομένης, αναφερόμενοι στην Απαίτηση και επικαλούμενοι τις X"Μάρκου ν. Widehorizon (Cap. Market) Ltd
(2010)1(Α) A.A.Δ. 108 και Βαριάνου ν. Βορκά
(2010)1(Γ) Α.Α.Δ. 1541, υποστήριξαν ότι μαρτυρία που εκφεύγει από τις έγγραφες προτάσεις δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη ακόμα και στην περίπτωση που εισάγεται χωρίς ένσταση. Ο XXXXX Χρυσοστόμου (Μ.Υ.3) εργάζεται στον Όμιλο Ζαβός και είναι ο υπεύθυνος για την Εναγόμενη, με καθήκοντα τον καταμερισμό των εξόδων των επιμέρους μονάδων. Παρουσίασε σωρεία τιμολογίων, αποδείξεων και άλλων εγγράφων (Τεκμ.56) και ετοίμασε κατάσταση λογαριασμού για τις επίδικες μεζονέτες (Τεκμ.57). Το συνολικό ποσό ήταν κατά την 7.7.2017 €247.649.72 που αφορούσε τα υπόλοιπα του τιμήματος αγοράς, φόρο ακίνητης ιδιοκτησίας και αποχετευτικά €178.623,36, ασφάλεια €5.047,88 και κοινόχρηστα €63.978,
  1. Το Τεκμ.48 είναι δύο επιστολές του Group προς την Ενάγουσα ημερ. 29.5.2012 και 15.10.2012 αναφορικά με το ζήτημα των κοινοχρήστων. Το Τεκμ.57 είναι κατάσταση λογαριασμού των κοινοχρήστων που κατά την Ενάγουσα οφείλονταν από την Εναγόμενη μέχρι και τον Ιούλιο του
  2. Χωρίζεται σε τρία μέρη. Το πρώτο μέρος δεν έχει περιγραφή. Σε αυτό περιλαμβάνεται το τίμημα πώλησης και προστίθενται φορολογίες και επιβαρύνσεις. Το δεύτερο μέρος αφορά στην ασφάλιση και το τρίτο μέρος στα κοινόχρηστα έξοδα. Πρόκειται για συνοπτική κατάσταση από την οποία δεν μπορεί χωρίς άλλο να εξαχθούν συμπεράσματα. Είναι η ίδια κατάσταση που παρουσιάζεται στο μέρος Α του Τεκμ.
  3. Σε σχέση με το πρώτο μέρος διαπιστώνεται ότι την 23.9.2011 που ήταν η ημερομηνία της παραλαβής των μεζονετών καταγράφεται χρεωστικό υπόλοιπο €24.483,32 για μία μεζονέτα, την Ε
  4. Κατά την 31.5.2017 το υπόλοιπο αυτό ανέρχεται σε €44.655,
  5. Κατά την αμέσως προηγούμενη ημερομηνία της 17.3.2015 ήταν €38.371,
  6. Επομένως, η πραγματική αξίωση για φόρους περιορίζεται σε €13.887,81 για κάθε μεζονέτα. Το ποσό σε συνάρτηση με τα άλλα διεκδικούμενα από την Εναγόμενη ποσά εκφεύγει του δικογραφημένου συνόλου, όμως, όπως διαπιστώνεται πιο κάτω πολύ μικρότερα ποσά έχουν αποδειχθεί. Δυνάμει του όρου 8 των συμφωνιών η Ενάγουσα είναι υπεύθυνη για την πληρωμή όλων των φόρων ακινήτου ιδιοκτησίας και γενικά όλων των κυβερνητικών φόρων και φόρων των τοπικών αρχών που σχετίζονται με την κάθε μεζονέτα. Οιονδήποτε ποσό που θα πληρωνόταν από την Εναγόμενη θα προστίθετο στην τιμή αγοράς και θα ήταν πληρωτέο από την Ενάγουσα προς την Εναγόμενη κατά την επόμενη δόση. Ο όρος 8 διαβάζεται κατά ακολουθία του όρου 7 που εναποθέτει την υποχρέωση στην Εναγόμενη να πληρώσει όλους τους φόρους ακινήτου ιδιοκτησίας και οιουσδήποτε άλλους φόρους που αφορούν την κάθε μεζονέτα μέχρι το χρόνο συμπλήρωσης και παράδοσης της κάθε μεζονέτας. Επομένως η Ενάγουσα οφείλει προς την Εναγόμενη τους φόρους που αφορούν τις τέσσερις μεζονέτες που αγόρασε από την 23.9.
  7. Παρουσιάστηκε κατάσταση αναφορικά με τις χρεώσεις για τα αποχετευτικά ως ακολούθως: - Για τα έτη 2011 - 2012 €1.075,72 (η χρέωση που αντιστοιχεί στην περίοδο από 23.9.2011 μέχρι τέλος του 2012 δεν μπορεί να καθοριστεί) - Για το έτος 2013 €318,76 - Για το έτος 2014 €330,32 - Για το έτος 2015 €330,32 (η αναλογία μέχρι 17.3.2015 είναι €69,68). Η διαπιστωθείσα αδυναμία σε σχέση με την χρέωση των ετών 2011 - 2012 οδηγεί το Δικαστήριο να προβεί σε επιδικασμό στη βάση των σχετικών αποδείξεων που έχουν παρουσιαστεί και όχι στη βάση της πιο πάνω κατάστασης. Tα τέλη που επιβλήθηκαν από το Συμβούλιο Αποχετεύσεων Λεμεσού - Αμαθούντας για τα δύο τεμάχια που αποτελούν το κτιριακό συγκρότημα και για τα οποία παρουσιάστηκαν αποδείξεις (μέρος του Τεκμ.56(Α)) ήταν: - Για το έτος 2011 €2.608,18 (η αναλογία για την περίοδο από 23.9.2011 είναι €714,52) - Για το έτος 2012 €2.769,82 - Για το έτος 2013 €2.835,94 - Για το έτος 2014 €2.938,79 - Για το έτος 2015 €2.938,79 - Στο σύνολο €12.912,38 Στις επίδικες μεζονέτες αναλογεί το 11,24% (4 Χ 2,81%), επομένως σε σχέση με τα τέλη που επιβλήθηκαν από το Συμβούλιο Αποχετεύσεων Λεμεσού - Αμαθούντας η Ενάγουσα οφείλει να καταβάλει το ποσό των €1.148,
  8. Παρουσιάστηκαν διάφορα έγγραφα, χρεώσεις και αποδείξεις, του Κοινοτικού Συμβουλίου Μουταγιάκας για κοινοτικές υπηρεσίες, φόρο σκυβάλων και κτηματικό φόρο. Κάποιες είναι δυσανάγνωστες και κάποιες αποδείξεις δεν συγκεκριμενοποιούν την περίοδο στην οποία αναφέρονται (μέρος του Τεκμ.56(Α)). Παρουσιάστηκε και κατάσταση αναφορικά με τον φόρο ακινήτου ιδιοκτησίας με την οποία κατανέμονται στις επίδικες μεζονέτες τα πιο κάτω ποσά φόρου: - Για το έτος 2011 €225,28 - Για το έτος 2012 €479,64 - Για το έτος 2013 €1.140,24 - Στο σύνολο €1.845,16 Το συνολικό ποσό για τις φορολογίες είναι €2.993,
  9. Καθόσον αφορά το φόρο ακίνητης ιδιοκτησίας παραδέχθηκε ο Ζαβός ότι επειδή οι μονάδες δεν μεταβιβάστηκαν στην Ενάγουσα και φορολογούνται στο όνομα της Εναγόμενης που διαθέτει μεγάλη ακίνητη ιδιοκτησία επιβάλλεται υψηλότερος φόρος και το ποσό που κλήθηκε η Εναγόμενη να πληρώσει σχετικά είναι πιο ψηλό από αυτό που θα πλήρωνε εφόσον φορολογείτο η ίδια. Το ζήτημα εγείρεται στη δικογραφία της Ενάγουσας, ωστόσο δεν έχει δίκαιο να παραπονείται εφόσον έχει συμφωνήσει να πληρώνει την αναλογία στους φόρους, που πριν τη μεταβίβαση των μεζονετών στο όνομα της δεν είναι άλλη από τη φορολογία που επιβάλλεται σε σχέση με τις επίδικες μεζονέτες στην Εναγόμενη. Δυνάμει του όρου 24 των συμφωνιών η Ενάγουσα συμφώνησε ότι η Εναγόμενη θα ήταν υπόχρεα να ασφαλίσει στο όνομα της την κάθε μεζονέτα, έναντι φωτιάς ή άλλου κινδύνου εφόσον οι περιστάσεις το ζητούσαν, για οιανδήποτε ασφάλεια, για οιοδήποτε λογικό ποσό που αντιπροσωπεύει την αξία της κάθε μεζονέτας, μέχρι τη μεταβίβαση της στο όνομα της Ενάγουσας. Περαιτέρω η Ενάγουσα συμφωνούσε ότι όλα τα σχετικά ασφάλιστρα θα χρεώνονταν στο λογαριασμό της και σημειώνεται ότι αυτό θα συνέβαινε μετά τη συμπλήρωση και παράδοση της μεζονέτας. Επομένως η Ενάγουσα οφείλει προς την Εναγόμενη τα ασφάλιστρα για την ασφάλιση των τεσσάρων μεζονετών που αγόρασε από την 23.9.
  10. Υποστήριξε ο Χριστόφορος ότι η Ενάγουσα είχε δική της ασφαλιστική κάλυψη, όμως αυτό δεν διαφοροποιεί τα δεδομένα και την επί του ζητήματος συμβατική της υποχρέωση. Στη συνοπτική κατάσταση αναφέρεται ποσό €1.261,97 για κάθε μεζονέτα μέχρι 31.5.
  11. Κατά την αμέσως προηγούμενη ημερομηνία της 17.3.2015 ήταν €431,
  12. Η μια ασφάλεια που χρεώθηκε ήταν γενική - πυρός. Ασφαλίστηκαν τόσο οι κατοικίες όσο και οι κοινόχρηστοι χώροι. Η δεύτερη αφορούσε ασφάλεια για αστική ευθύνη. Τα σχετικά αποδεικτικά στοιχεία παρουσιάζονται στο μέρος Β του Τεκμ.
  13. Επομένως και για τις τέσσερις μεζονέτες η Ενάγουσα οφείλει το ποσό των €1.725,
  14. Τόσο οι χρεώσεις για τους φόρους όσο και για την ασφάλιση των μεζονετών είναι ορθό και δίκαιο να φέρουν τόκο από το μέσο των ημερομηνιών που καθορίζουν την περίοδο που αφορούν. Στο μέσο της περιόδου 23.9.2011 και 17.3.2015 είναι η 20.6.
  15. Παράμετρος μεγάλης προστριβής μεταξύ των μερών ήταν το ζήτημα των κοινοχρήστων εξόδων. Ο Χρυσοστόμου έκαμε πολύ αρνητική εντύπωση ως μάρτυρας και το Δικαστήριο είναι πεπεισμένο ότι έχει ψευδολογήσει για να υποστηρίξει τους παραφουσκωμένους λογαριασμούς κοινοχρήστων εξόδων που με κακή πίστη ετοιμάστηκαν, είτε γιατί η Εναγόμενη συνηθίζει να συμπεριφέρεται κατ' αυτό τον τρόπο στους αγοραστές μονάδων, είτε ως αντιστάθμισμα στις απαιτήσεις της Ενάγουσας. Κατά την αντεξέταση του μάρτυρα διαπιστώθηκε πως επιμέρους ποσά δεν μπορούσαν να δικαιολογηθούν και αφορούσαν έξοδα που δεν θα μπορούσαν να συγκαταλέγονται στα κοινόχρηστα έξοδα του συγκροτήματος. Κατέστηκε πρόδηλο πως η Εναγόμενη εισήγαγε συστηματικά δικά της έξοδα ή του Group στις καταστάσεις των κοινόχρηστων εξόδων του επίδικου συγκροτήματος έτσι ώστε με αυτά να επιβαρύνονται οι ιδιοκτήτες των μονάδων και να επωφελείται οικονομικά η ίδια. Τα παραδείγματα είναι πολυάριθμα. Η τοποθέτηση μετρητή νερού για τη μεζονέτα Ε4 δεν μπορεί να είναι κοινόχρηστο έξοδο, ούτε καν να χρεωθεί στη μεζονέτα Ε4 που θα έπρεπε να παραδοθεί με μετρητή νερού χωρίς περαιτέρω χρέωση. Ο μάρτυρας δεν έδωσε καμιά εξήγηση. Ποσά τιμολογίων στα οποία αναφέρονταν οι αριθμοί άλλων μεζονετών του συγκροτήματος λογίστηκαν ως κοινόχρηστα έξοδα. Περαιτέρω υπερβολικά μεγάλος αριθμός πιεστικών επιβάρυναν τα κοινόχρηστα έξοδα χωρίς να δοθεί οποιαδήποτε δικαιολογία, με ενδεχόμενη εξήγηση ότι αφορούσαν πιεστικά που τοποθετήθηκαν στις διάφορες μονάδες του συγκροτήματος. Μέχρι και αριθμός κουρτινών που δεν δικαιολογείτο να αφορούσαν το όποιο γραφείο υποδοχής του συγκροτήματος. Ακόμα και κλειδιά που ήταν για χρήση από τους πωλητές της Εναγομένης. Ιδιαίτερη συζήτηση έγινε για τα έξοδα ανυψωτικών μηχανημάτων που φάνηκε ότι χρησιμοποιήθηκαν για να αναρτηθούν διαφημιστικά πανό της Εναγομένης. Αναμφίβολα κάποια έξοδα είναι δικαιολογημένα, όμως η μαρτυρία είναι τόσο αναξιόπιστη, ώστε να καθίσταται αδύνατο να διακρίνει το Δικαστήριο ποια είναι τα δικαιολογημένα και ποια τα αδικαιολόγητα και κακόπιστα προβαλλόμενα ως κοινόχρηστα έξοδα. Ο διάδικος που ψεύδεται ή καλεί μάρτυρα για να υποστηρίξει την υπόθεση του λέγοντας ψέματα, καταστρέφει την αξιοπιστία του με αποτέλεσμα πολλές φορές να μην είναι δυνατό να διακριθούν τα ψέματα από τις αλήθειες και να μην είναι εφικτό να του επιδικασθούν έξοδα στα οποία πράγματι δικαιούται, γιατί δεν μπορούν να ανιχνευθούν μέσα από την ψευδή μαρτυρία. Αυτό συνέβηκε στην προκειμένη περίπτωση. Ο XXXXX Μιχαήλ (Μ.Υ.4) (Γραπτή Δήλωση Τεκμ.58) είναι πολιτικός μηχανικός που έχει αναλάβει την επιτήρηση του επίδικου συγκροτήματος. Μαρτύρησε πως το συγκρότημα είναι πολύ μεγάλο και πως υπάρχει καθημερινή ανάγκη επίβλεψης και ελέγχου και πως συχνά χρειάζονται να γίνονται εργασίες συντήρησης και επιδιορθώσεων. Εργοδοτείται προς τούτο ένας συντηρητής, μια καθαρίστρια και ένα εξωτερικό συνεργείο κηπουρών καθώς και άλλοι εξωτερικοί συνεργάτες. Αγοράζονται και υπηρεσίες από τρίτους επαγγελματίες που πολλές φορές είναι υπαλλήλοι άλλων εταιρειών του D. Zavos Group. Ο Μιχαήλ κλήθηκε με πρόδηλο σκοπό για να περισώσει μέρος της Ανταξίωσης μετά την απογοητευτική μαρτυρία του Χρυσοστόμου. Δεν αναφέρθηκε σε κάτι το συγκεκριμένο αλλά στη μορφή αγορεύσεως προσπάθησε να υποστηρίξει την υπόθεση της Εναγόμενης και να ανατρέψει τις σαφείς εντυπώσεις που αποκομίστηκαν από τη μαρτυρία του Χρυσοστόμου. Προσπάθησε να δικαιολογήσει τα έξοδα για ανυψωτικά μηχανήματα με αναφορά σε κλαδέματα και αλλαγές των λαμπτήρων των πασσάλων που υπάρχουν στους δρόμους εντός του συγκροτήματος. Ακόμα και έτσι οι χρεώσεις που αναφέρονταν σε διαφημιστικά πανό ήταν αδικαιολόγητες. Ο μάρτυρας δεν ήταν σε θέση να υποδείξει κάποιο τιμολόγιο για ανυψωτικό μηχάνημα που να αναφέρεται σε σκοπούς κλαδέματος ή τοποθέτησης λαμπτήρων. Το μόνο ζήτημα για το οποίο μίλησε συγκεκριμένα αφορούσε στις δαπάνες εκπαίδευσης συντηρητών ως ναυαγοσωστών, εξηγώντας ότι η εκπαίδευση έγινε και για άλλα έργα του ομίλου και τα έξοδα κατανεμήθηκαν κατ' αναλογία στο κάθε έργο. Ούτε ο Μιχαήλ έκαμε θετική εντύπωση στο Δικαστήριο ως μάρτυρας της αλήθειας. Διαφάνηκε ότι μαρτύρησε κατά παραγγελία για να υποστηρίξει τα οικονομικά συμφέροντα της Εναγόμενης. Η μαρτυρία του απορρίπτεται. Ο XXXXX Χριστοφόρου (Μ.Υ.1 στην Ανταπαίτηση) (Γραπτή Δήλωση Τεκμ.60) είναι, όπως προειπώθηκε, γιος του XXXXX και αδελφός του XXXXX. Ο XXXXX ανέλαβε για λογαριασμό της Ενάγουσας τη διαχείριση των μεζονετών μετά την παραλαβή τους τον Σεπτέμβριο του
  16. Η Ενάγουσα του παραχώρησε μια μεζονέτα για να κατοικήσει έναντι ανταλλάγματος να αναλάβει μέρος του δανείου που είχε συνάψει η Ενάγουσα για την αγορά τους. Κατοίκησε στο συγκρότημα από τον Οκτώβριο του 2011 μέχρι τον Αύγουστο του
  17. Όταν τον Μάιο του 2012 απαιτήθηκε η καταβολή κοινοχρήστων εξόδων του φάνηκαν υπερβολικά και ζήτησε στοιχεία. Σε όσα του παραχωρήθηκαν διαπίστωσε αδικαιολόγητες χρεώσεις, όπως για καθαριστικά κεραμικών που ήταν σε μεγάλες ποσότητες, ενώ σε κοινόχρηστους χώρους κεραμικά υπήρχαν μόνο στο δωμάτιο του φρουρού εισόδου. Υπερβολικά ήταν και τα καθαριστικά τουαλέτας, αφού δεν ήξερε ότι λειτουργούσαν κοινόχρηστες τουαλέτες στο συγκρότημα. Φωτογραφίες που έλαβε στις 9.5.2012 δείχνουν παραμελημένες τουαλέτες που ωστόσο έχουν κεραμική επένδυση που σημαίνει ότι υπήρχαν κεραμικά σε κοινόχρηστους χώρους. Στο συγκρότημα υπήρχε ένας συντηρητής και μια καθαρίστρια η οποία κατά το πλείστο ασχολείτο με κατοικίες που ανήκαν στην Εναγόμενη και ήταν προς πώληση ή ενοικίαση. Η καθαρίστρια ανάλωνε πολλή χρόνο στο να καθαρίζει μεζονέτες που η Εναγόμενη ενοικίαζε για μικρή διάρκεια. Η Ενάγουσα με επιστολή της ημερ. 21.5.2012 διαμαρτυρήθηκε για τις υπερχρεώσεις. Στο συγκρότημα δεν υπήρχε χώρος υποδοχής ποτέ. Η μεζονέτα C8 που είναι η πρώτη μετά την είσοδο στο συγκρότημα (Τεκμ.63) χρησιμοποιείτο ως γραφείο πωλήσεων του Group. Ο XXXXX χρησιμοποιούσε συχνά την πισίνα και ουδέποτε διαπίστωσε να υπάρχει ναυαγοσώστης στο χώρο. Μια φορά που ανάφερε στον μόνο συντηρητή να εισέλθει στην πισίνα για να καθαρίσει κάτι αυτός του αποκρίθηκε ότι του απαγορευόταν να εισέλθει στην πισίνα. Αναφορικά με κάποιο τεχνίτη ονόματι XXXXX που φέρεται να υπογράφει πολλά τιμολόγια αγορών, αναφέρει ο Χριστόφορος ότι επιδιόρθωνε κακοτεχνίες και υγρασίες σε κατοικίες που ήταν ιδιοκτησία της Εναγόμενης. Ανάφερε ακόμα ο XXXXX ότι τα πιεστικά ήταν προβληματικά και στις δικές τους μεζονέτες τα αντικατέστησαν οι ίδιοι με δικά τους έξοδα. Υπονοεί ότι τα πολλά πιεστικά που χρεώθηκαν αφορούσαν στην αντικατάσταση πιεστικών στις κατοικίες που ανήκαν στην Εναγόμενη. Ο XXXXX έχει διέλθει τις σχετικές αποδείξεις για το 2011 και καταγράφει αριθμό αποδείξεων που δεν υπήρχαν σε αυτές που του παραδόθηκαν τον Μάϊο του
  18. Άλλες που του δόθηκαν τότε δεν υπάρχουν στις αποδείξεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Κάποιες αναφέρονται στις καταστάσεις του 2011 και κάποιες όχι. Περαιτέρω παρατηρεί ότι χρεώθηκαν κοινόχρηστα και για περίοδο πριν τον Σεπτέμβριο του 2011 που η Ενάγουσα παρέλαβε τις μεζονέτες. Ο XXXXX έκαμε άριστη εντύπωση στο Δικαστήριο ως μάρτυρας της αλήθειας και η μαρτυρία του γίνεται αποδεκτή στην ολότητα της. Δυνάμει του όρου 14 των συμφωνιών η Ενάγουσα ήταν υπόχρεα να συμμορφώνεται με όλους τους κανονισμούς και άλλες πρόνοιες της νομοθεσίας που αφορά κοινόκτητες περιουσίες, ανεξάρτητα εάν έχει υπογραφεί οιαδήποτε γενική συμφωνία και όφειλε να πληρώνει το ποσοστιαίο της μέρος στην κατά καιρούς («current») διαχειριστική επιτροπή του κτιριακού συγκροτήματος. Ο όρος 15 προνοούσε ότι η Ενάγουσα θα πλήρωνε στην Εναγόμενη κατά την παράδοση της κάθε μεζονέτας €854,30 (£500) ποσό που θα παρέμενε στην κατοχή της Εναγόμενης και θα χρησιμοποιείτο με οδηγίες της Ενάγουσας για την πληρωμή των κοινοχρήστων. Η Εναγόμενη κάθε τέλος του χρόνου θα έδιδε κατάσταση λογαριασμού στην Ενάγουσα που θα έδειχνε πως χρησιμοποιήθηκε το ποσό αυτό. Κατά τη δίκη δεν έγινε αναφορά στην πρόνοια αυτή, αλλά είναι δεδομένο ότι η Ενάγουσα κανένα ποσό δεν πλήρωσε για κοινόχρηστα. Προκύπτει πως η υποχρέωση της Ενάγουσας για την καταβολή κοινοχρήστων εξόδων είναι προς την κατά καιρούς διαχειριστική επιτροπή του κτιριακού συγκροτήματος. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του XXXXX δεν έχει συσταθεί διαχειριστική επιτροπή αλλά τη διαχείριση έχει διαχειρίστρια εταιρεία που διορίστηκε από την Εναγόμενη. Πρόκειται για την D. Zavos Group Management Services Ltd. Δεν απαιτείται να εξεταστεί το νομότυπο του διορισμού της εταιρείας αυτής. Ό,τι ενδιαφέρει για σκοπούς της παρούσας αγωγής είναι ότι οποιαδήποτε κοινόχρηστα έξοδα θα είχαν κριθεί ως δικαιολογημένα δεν οφείλονται στην Εναγόμενη και συνεπώς δεν μπορεί να διεκδικούνται από αυτή στην Ανταπαίτηση. Η Εναγόμενη και η D. Zavos Group Management Services Ltd που πρόδηλα ανήκουν στον ίδιο όμιλο εταιρειών συνιστούν ξεχωριστές νομικές οντότητες (βλ. Adams v. Cape Industries Plc [1990] Ch. 433). Ο Μιχαήλ μαρτύρησε ότι οι δύο εταιρείες είναι ξεχωριστές και η Εναγόμενη δεν είχε ανάμειξη στα κοινόχρηστα του συγκροτήματος. Δεν υπάρχει ισχυρισμός στην Ανταπαίτηση ότι η Εναγόμενη πλήρωσε οιαδήποτε κοινόχρηστα έξοδα για λογαριασμό της Ενάγουσας και τέτοια υποχρέωση για την Εναγόμενη δεν εκπηγάζει από τις συμφωνίες. Ούτε υπάρχει πρόνοια σε αυτές ότι η Εναγόμενη θα μπορούσε να προσθέτει τέτοια κοινόχρηστα έξοδα στο λογαριασμό της Ενάγουσας όπως αναφέρεται στις συμφωνίες σε σχέση με τα ασφάλιστρα και τους φόρους. Οι πρόνοιες του όρου 15 δεν διαφοροποιούν τα δεδομένα και όπως προειπώθηκε δεν υφίσταται ανταξίωση για τέτοια συγκεκριμένα ποσά. Είναι η κατάληξη του Δικαστηρίου ότι η Ενάγουσα δεν οφείλει οιονδήποτε ποσό για κοινόχρηστα έξοδα στην Εναγόμενη. Τα όποια δικαιολογημένα κοινόχρηστα έξοδα δεν οφείλονται στην τελευταία αλλά, ενδεχομένως, σε ξεχωριστό νομικό πρόσωπο, την D. Zavos Group Management Services Ltd. Ι. Η Εκτίμηση των Ζημιών της Ενάγουσας στην Περίπτωση που θα έπρεπε κατά την 1.7.2009 να ήταν Συμπληρωμένο όλο το Συγκρότημα: Για σκοπούς πληρότητας το Δικαστήριο θα καταγράψει την προσέγγιση του στην περίπτωση που η ορθή κατάληξη θα έπρεπε να ήταν ότι παρά την ύπαρξη του όρου 3(e) και της πιο πάνω ετυμηγορίας του, θα έπρεπε κατά την 1.7.2009 να ήταν συμπληρωμένο όλο το συγκρότημα. Ενώ το αργότερο την 30.6.2009 η Ενάγουσα θα έπρεπε να είχε στην κατοχή της τις τέσσερις μεζονέτες συμπληρωμένες και όλους τους κοινόχρηστους χώρους διαθέσιμους προς χρήση και απόλαυση, αυτό που συνέβηκε ήταν ότι οι τέσσερις μεζονέτες περιήλθαν στην κατοχή της την 23.9.2011, χρόνο κατά τον οποίο το συγκρότημα δεν ήταν συμπληρωμένο. Έκτοτε υπήρξε πρόοδος, όμως μέχρι και την ολοκλήρωση της ακροαματικής διαδικασίας το συγκρότημα δεν είχε συμπληρωθεί. Το ζήτημα θα ήταν πως ορθά και δίκαια αποζημιώνετο η Ενάγουσα. Η αποζημίωση της Ενάγουσας για την καθυστέρηση στην παράδοση των μεζονετών θα ήταν μεγαλύτερη στη βάση της εκτίμησης του Αγαθαγγέλου για την ενοικιαστική τους αξία «όπως θα έπρεπε να ήταν», ενώ με αφετηρία πλέον την 23.9.2011 η Ενάγουσα θα έπρεπε να αποζημιωθεί στη βάση ότι της παραδόθηκε κάτι διαφορετικό από αυτό που δικαιούταν. Η εισήγηση για αποζημίωση στη βάση της διαφοράς της αξίας των τεσσάρων μεζονετών ως εκ του γεγονότος ότι δεν είχαν συμπληρωθεί οι κοινόχρηστοι χώροι θα ήταν ορθός και δίκαιος τρόπος εάν οι κοινόχρηστοι χώροι ουδέποτε θα συμπληρώνονταν. Εάν οι κοινόχρηστοι χώροι είχαν έκτοτε και πριν την αποπεράτωση της δίκης συμπληρωθεί τότε θα ήταν ορθό και δίκαιο να επιδικαστεί αποζημίωση για την περίοδο που ήταν ασυμπλήρωτοι αφού μετά τη συμπλήρωση τους η Ενάγουσα θα είχε ακριβώς ότι δικαιούταν. Μια πρόσφορη μέθοδος θα ήταν η διαφορά στην ενοικιαστική τους αξία για την περίοδο από την ημερομηνία παραλαβής μέχρι τη συμπλήρωση των κοινοχρήστων χώρων. Η δυσκολία έγκειται στο γεγονός ότι μέχρι και την ολοκλήρωση της ακρόασης τα έργα δεν είχαν συμπληρωθεί, ήταν όμως η μαρτυρία του Ζαβού, που επί του προκειμένου δεν αμφισβητήθηκε, ότι η Εναγόμενη είχε αρχίσει την ανοικοδόμηση του clubhouse που συνιστά σημαντικό μέρος των κοινόχρηστων χώρων. Περαιτέρω, όπως ανάφερε ο Χαραλάμπους ότι κατασκευάζεται κοινόχρηστο spa, πισίνα και υπόγειο. Αυτά βρίσκονται στο κεντρικό κτίριο που αποπερατωνόταν την περίοδο που κατάθετε ο μάρτυρας κατά την 7.7.
  19. Σε αυτή τη βάση το Δικαστήριο θα επιδίκαζε αποζημιώσεις στη βάση της μαρτυρίας του Αγαθαγγέλου για τη διαφορά στην ενοικιαστική αξία λόγω της μη συμπλήρωσης του συγκροτήματος μέχρι σήμερα με μέγιστο ποσό αυτό των €1.000 μηνιαίως όπως αναφέρεται στην Έκθεση Απαίτησης. Κ. Κατάληξη Ως εκ των ανωτέρω στην Απαίτηση εκδίδεται απόφαση υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον της Εναγομένης για το ποσό των €89.386,68 με τόκο με επιτόκιο όπως τον νόμιμο τόκο από 11.8.2010 μέχρι εξοφλήσεως πλέον έξοδα Απαίτησης, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στην κλίμακα του επιδικασθέντος ποσού και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Στην Ανταπαίτηση εκδίδεται απόφαση υπέρ της Εναγομένης και εναντίον της Ενάγουσας για το ποσό των €12.074,47 με τόκο με επιτόκιο όπως τον νόμιμο τόκο επί του ποσού των €7.354,88 από 23.9.2011 και επί ποσού €4.719,59 από 20.6.2013 μέχρι εξοφλήσεως πλέον έξοδα Ανταπαίτησης, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στην κλίμακα του επιδικασθέντος στην Ανταπαίτηση ποσού και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .............. Χ. Μαλαχτός, Π.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο, Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.