Θεμιστοκλέους ν. Εκδόσεις Αρκτινός Λτδ κ.α., Αγωγή Αρ.: 6395/10, 11/9/

Θεμιστοκλέους ν. Εκδόσεις Αρκτινός Λτδ κ.α., Αγωγή Αρ.: 6395/10, 11/9/2018 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2018:A360 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χρ. Ε. Χατζηευτυχίου, Ε.Δ. Αγωγή Αρ.: 6395/10 Μεταξύ: XXXXX Θεμιστοκλέους Ενάγοντας - και -

Εκδόσεις Αρκτινός Λτδ
XXXXX Μακρίδης Εναγόμενοι ---------------------------------- Ημερομηνία: 11 Σεπτεμβρίου, 2018 Eμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: κα Σ. Καρακατσάνη για κα Α. Ιωάννου Για τους Εναγόμενους 1-2: κα Κ. Γεωργίου για κ.κ. Κ. Γεωργίου ΔΕΠΕ Α Π Ο Φ Α Σ Η O Ενάγοντας αξιώνει αποζημιώσεις για δυσφήμηση σχετικά με οκτώ δημοσιεύματα που δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Πολίτης». Τα δημοσιεύματα, ως αυτά απαριθμούνται στη Γενική Οπισθογράφηση και έχουν κατατεθεί ως τεκμήρια, παρατίθενται αυτούσια:
Δημοσίευμα, ημερ. 13.10.10 (πρωτοσέλιδο) με τίτλο «Πάρτι υπερωριών στην Αρχή Λιμένων» - Τεκμήριο 1 «Ταξίδια μετά συζύγων, εξαπάτηση υπουργείων και άλλα πολλά Αγωγές εναντίον συγκεκριμένων προσώπων θα εγείρει ο γεν. Εισαγγελέας Την ώρα που η ανεργία καλπάζει και γενικά ο Κύπριος φορολογούμενος δεινοπαθεί και αγωνιά για τη δουλειά του, στην Αρχή Λιμένων Κύπρου στήνεται πρωτοφανές πάρτι με τις υπερωρίες. Υπάλληλοι της Αρχής λαμβάνουν πέραν των 40 χιλιάδων ευρώ ετησίως για υπερωρίες, μέχρι ακόμα και 47 χιλιάδες (λεπτομέρειες στον διπλανό πίνακα). Το πλέον φοβερό, όμως, είναι ότι εργαζόμενοι υπερωριακά δεν πηγαίνουν την επόμενη ημέρα στην εργασία τους και τους αναπληρώνουν άλλοι συνάδελφοί τους που για να το κάμουν πληρώνονται κι αυτοί υπερωριακά. Χθες, στην επιτροπή Ελέγχου της Βουλής αποκαλύφθηκαν ακόμα σκάνδαλα, ατασθαλίες και παρανομίες, που ταλανίζουν για χρόνια την Αρχή. Ο γ. εισαγγελέας, αφού τα πληροφορήθηκε, έγραψε σε επιστολή του ότι θα εγείρει αγωγές εναντίον συγκεκριμένων προσώπων. Όπως τόνισε «όλα αυτά δεν πρέπει να περάσουν απαρατήρητα». Σελ. 37». Στο ίδιο άρθρο, δημοσιεύεται κατάλογος δεκαέξι ατόμων με τίτλο «Αναφέρονται παραδείγματα λειτουργών οι οποίοι το 2008 εργάστηκαν υπερωριακά για πολλές ώρες». Δίπλα από κάθε όνομα αναγράφονται οι «ώρες υπερωριακής απασχόλησης το 2008» και η «υπερωριακή αποζημίωση». Μεταξύ των ονομάτων είναι και αυτό του Ενάγοντα με 990 ώρες υπερωριακής απασχόλησης και €39,710.05 υπερωριακή αποζημίωση. Ο αναγνώστης παραπέμπεται σε άλλο άρθρο στη σελ. 37 (κατωτέρω).
Δημοσίευμα, ημερ. 13.10.10 (σελ. 37) με τίτλο «Αυθαιρεσίες ολκής» - Τεκμήριο 2 ««Έβγαλαν τα παλούκια» στην Αρχή Λιμένων. Επεμβαίνει ο εισαγγελέας Ενεοί έμειναν όσοι παρακολούθησαν χθες τη συνεδρίαση της επιτροπής Ελέγχου της Βουλής. Οι αυθαιρεσίες, οι ατασθαλίες, η ατιμωρησία και η έλλειψη σεβασμού στο δημόσιο χρήμα βγάζουν μάτι ΓΡΑΦΕΙ XXXXX ΜΑΚΡΙΔΗΣ Σκάνδαλα, τρύπιες διαδικασίες και κραυγαλέες παρανομίες σημειώνονται για χρόνια στην Αρχή Λιμένων Κύπρου (ΑΛΚ). Πολλά από τα κακώς έχοντα στην Αρχή καταγγέλθηκαν στη Νομική υπηρεσία. Ο γενικός εισαγγελέας, Πέτρος Κληρίδης, σε πρόσφατη επιστολή του τονίζει ότι όχι μόνο θα προβεί σε καταγγελίες στην αστυνομία, αλλά και θα μελετήσει ο ίδιος το ενδεχόμενο αγωγής εναντίον όσων ευθύνονται για παραβίαση της νομοθεσίας και των αρχών χρηστής διοίκησης. Μαφία στις προσλήψεις «Υπάρχουν τέτοιες σοβαρές παρατυπίες, που δεν πρέπει να αφεθούν να περάσουν απαρατήρητες», επισημαίνει ο Πέτρος Κληρίδης. Ταυτόχρονα, το υπουργείο Συγκοινωνιών και Έργων, το οποίο είναι η αρμόδια αρχή για την Αρχή Λιμένων, ανακοίνωσε χθες στη Βουλή ότι θα καταθέσει πρόταση - εισήγηση στο Υπουργικό Συμβούλιο για διορισμό ερευνητικής επιτροπής (ερευνώντος λειτουργού) ειδικά για τις αυθαιρεσίες που γινόντουσαν κατά την πρόσληψη ωρομίσθιων υπαλλήλων. Όπως αποδείχθηκε, η Αρχή Λιμένων εξέδιδε ανακοίνωση για την πρόσληψη τέτοιων έκτακτων υπαλλήλων, πλην όμως δεν μεριμνούσε για τη δημοσιοποίησή της στον Τύπο. Έτσι, έληγε σε λίγες ημέρες αργότερα η προθεσμία υποβολής αιτήσεων και ουδείς έπαιρνε είδηση. Κατ' αυτό τον τρόπο ειδοποιούνταν ημέτεροι, γνωστοί και φίλοι, οι οποίοι υπέβαλλαν αίτηση και η πρόσληψή τους ήταν εκ των προτέρων εξασφαλισμένη. Πέραν τούτου, αντί οι ωρομίσθιοι αυτοί υπάλληλοι να προσλαμβάνονται για απασχόληση διάρκειας 17 ωρών ή 23 ωρών εβδομαδιαίως, όπως προνοούν οι κανονισμοί, παράνομα τους παρείχαν καθεστώς πλήρους απασχόλησης 38 ωρών εβδομαδιαίως. Μετά από απασχόληση 52 εβδομάδων γινόντουσαν αυτόματα μόνιμοι ωρομίσθιοι υπάλληλοι. Αν η απασχόληση είναι διάρκειας μέχρι 23 ώρες εβδομαδιαίως, ο ωρομίσθιος δεν αποκτά μονιμότητα. Ο «Π» κατέχει αντίγραφα τέτοιων ανακοινώσεων των ετών 2007 και
Μια από αυτές συντάχθηκε στις 28/3/2007 και οι ενδιαφερόμενοι έπρεπε να υποβάλλουν αίτηση, μέχρι τις 2.30 η ώρα στις 30/3/
Δηλαδή, δύο ημέρες αργότερα. Συνεπώς, η ανακοίνωση γράφτηκε για το θεαθήναι και δεν κοινοποιήθηκε πουθενά. Κανονικά, για την πρόσληψη ωρομισθίων έπρεπε η Αρχή να απευθύνεται στο γραφείο Εργασίας και να ζητά κατάλογο ανέργων, οι οποίοι θα καλούνταν σε συνέντευξη για πρόσληψη. Μετά συζύγων. Ιδιαίτερα έντονος είναι ο γενικός εισαγγελέας στις αυθαιρεσίες που έγιναν σχετικά με ταξίδια μελών του δ.σ. της Αρχής και στο θέμα της μισθολογικής αναβάθμισης του γενικού διευθυντή της, XXXXX Κόκκινου. Όπως αναφέρει έκθεση της γενικής Ελέγκτριας, για τα ταξίδια δεν εξασφαλίζεται έγκριση του δ.σ. για την έκδοση αεροπορικών εισιτηρίων δεν ζητούνται προσφορές από ταξιδιωτικά γραφεία για εξασφάλιση καλύτερων τιμών και το χειρότερο από όλα είναι ότι «σε μια περίπτωση η τιμή του εισιτηρίου φαίνεται αδικαιολόγητα υψηλή για τον προορισμό Λάρνακα - Λονδίνο - Βρυξέλλες, Λονδίνο - Λάρνακα σε οικονομική θέση με κόστος 1.200 ευρώ». Όπως λέχθηκε μετά τη συνεδρία της επιτροπής Ελέγχου, όπου συζητήθηκαν οι ατασθαλίες, ο συγκεκριμένος σύμβουλος πήρε μαζί του στο ταξίδι και τη σύζυγο του! Κορόιδεψαν το υπουργείο Σοβαρή παρανομία, αλλά και δόλια παραπλάνηση του υπουργείου Συγκοινωνιών έγινε και όσον αφορά την αναβάθμιση της μισθολογικής κλίμακας του γενικού διευθυντή της Αρχής το
Η θέση του αναβαθμίστηκε από 66.987 ευρώ (σε προσωπική βάση) σε 70685 ευρώ. Ωστόσο, το υπουργείο Οικονομικών απέρριψε το σχετικό αίτημα του δ.σ. της Αρχής Λιμένων. Εντούτοις, η ΑΛΚ απέστειλε στο υπουργείο Συγκοινωνιών, μαζί με τον προϋπολογισμό της για το 2008 και συνοδευτική επιστολή, στην οποία ψευδώς ανέφερε ότι για την αναβάθμιση της θέσης εξασφαλίστηκε έγκριση του υπ. Οικονομικών. Για το θέμα θα κατατεθεί αγωγή. Κομπίνα με τέλη Για χρόνια ολόκληρα, όλα τα εισαγόμενα αυτοκίνητα που έφθαναν στα λιμάνια του τόπου φορολογούνταν με την ταρίφα που ισχύει για οχήματα με απόβαρο μέχρι δύο τόνων. Δηλαδή, με 59 ευρώ μόνο και όχι και με 159 ευρώ που είναι τα λιμενικά τέλη για όσα έχουν βάρος πάνω των δύο τόνων. Αποτέλεσμα της τακτικής αυτής ήταν να χάνει τεράστια ποσά η Αρχή Λιμένων. Μόλις αποκαλύφθηκε η μεγάλη αυτή κομπίνα και εφαρμόστηκαν κανονικά οι σχετικοί κανονισμοί, είχαμε το 2007 (πρώτη χρονιά) 240 οχήματα με βάρος πάνω των δύο τόνων, το 2008 έγινε εισαγωγή 918 οχημάτων με πέραν των δύο τόνων βάρος και ο.κ.ε. Η κομπίνα αυτή πέρασε στο ντούκου, χωρίς να τιμωρηθεί κανένας. Ούτε καν εξηγήσεις ζητήθηκαν. Επίσης, καταγγέλθηκε στην επιτροπή Ελέγχου ότι, πλοία, αντί να πληρώνουν τέλη για τρεις ώρες εξυπηρέτησης, με άνωθεν εντολές πληρώνουν τέλη για δύο ώρες. Την καταγγελία έκανε ο γ.γ. της ΣΥΑΛΚ, XXXXX Σπύρου. 4.000 ευρώ το μήνα! Πάρτι με υπερωρίες Το μεγάλο πάρτι στην Αρχή Λιμένων γίνεται με τις υπερωρίες. Υπάλληλοι λαμβάνουν έκαστος πέραν των 45 και 46 χιλιάδων ευρώ το χρόνο για υπερωριακή απασχόληση. Και το πλέον προκλητικό είναι ότι, μετά τις υπερωρίες, δεν πάνε δουλειά, επειδή, όπως υποστηρίζουν, υπάρχει πρόνοια στη σύμβασή τους για αναγκαστική ανάπαυση 9 ωρών. Τέτοια πρόνοια, όμως, δεν υπάρχει, τονίζει η γενική ελέγκτρια. Το χειρότερο είναι ότι την εργασία τους κάνουν άλλοι υπάλληλοι, οι οποίοι πληρώνονται επίσης υπερωριακά! Ακόμα πιο προκλητικό είναι το ότι παρατηρείται μεγάλη αύξηση των υπερωριών σε περιόδους κατά τις οποίες μειώνεται η κίνηση στα λιμάνια.»
Δημοσίευμα, ημερ. 14.10.10 (σελ. 3) με τίτλο «Βουλιάζουν την Αρχή Λιμένων» - Τεκμήριο 3 «Προωθούνται έργα και επενδύσεις αμφιβόλου αποτελεσματικότητας Σε έργα τα οποία, σύμφωνα με μελέτες, δεν αναμένεται να αποδώσουν, προχωρεί η Αρχή Λιμένων. Ήδη το απόθεμα των 208 εκατ. Ευρώ που συσσωρεύθηκε μέσα σε δέκα χρόνια είναι εκτεθειμένο σε κίνδυνο. Και η Αρχή Λιμένων οδηγείται στην κατάσταση προ του 2000 ΓΡΑΦΕΙ XXXXX ΜΑΚΡΙΔΗΣ Έντονοι φόβοι ότι η Αρχή Λιμένων θα βουλιάξει οικονομικά εκφράστηκαν την Τρίτη στη Βουλή, λόγω των μεγάλων και αμφίβολης βιωσιμότητας έργων που προωθεί ο ημικρατικός οργανισμός στο λιμάνι της Λεμεσού. Όπως τονίστηκε, τα υπό προώθηση έργα θα εξαντλήσουν τα αποθέματα της Αρχής και αν η πτωτική τάση της κίνησης στο λιμάνι συνεχιστεί, τότε οι συνέπειες θα είναι τραγικές. Έργα 85 εκατ. Πρόκειται για την κατασκευή της νέας αίθουσας επιβατών και την επέκταση του λιμανιού της Λεμεσού, τα οποία θα κοστίσουν πέρα των 85 εκατ. ευρώ με σημερινές τιμές. Είναι έργα που για την αναγκαιότητα της κατασκευής τους αλλά και τη βιωσιμότητά τους τοποθετήθηκαν αρνητικά ακόμα και οι οίκοι οι οποίοι εκπόνησαν τις μελέτες σκοπιμότητας των εν λόγω έργων. Μάλιστα, για την επέκταση του λιμανιού, οι μελετητές αναφέρουν σαφώς ότι «ακόμα και αν αυξηθεί το διαμετακομιστικό εμπόριο, το έργο δεν αναμένεται να έχει σημαντική θετική ταμειακή εκροή πριν το έτος 2010». Δηλαδή, θα πραγματοποιούνται ζημιές. Πρέπει να σημειωθεί ότι το διαμετακομιστικό εμπόριο μέσω του λιμανιού μειώνεται προοδευτικά, αφού υπάρχει έντονος ανταγωνισμός από άλλα λιμάνια της Μεσογείου. Στον αέρα τα 208 εκατ. Ήδη, τα αποθέματα που η Αρχή Λιμένων πραγματοποίησε τα τελευταία δέκα χρόνια βρίσκονται στα όρια εξάντλησης. Μετά τις γενναίες αυξήσεις τις οποίες ενέκρινε η Βουλή το έτος 2000 ύψους 30% σε όλα τα τέλη της Αρχής, προκειμένου να τη βοηθήσει να ορθοποδήσει οικονομικά, σήμερα έχει καταθέσεις ή επενδύσεις σε μετοχές και χρεόγραφα ύψους 208 εκατ. ευρώ. Την ίδια, όμως ώρα η Αρχή Λιμένων χρωστά 42 εκατ. ευρώ σε συγκεκριμένο δάνειο και άλλα 90 και πλέον εκατομμύρια ευρώ στο ταμείο συντάξεων των υπαλλήλων της. Για την κατασκευή της αίθουσας επιβατών υπογράφτηκε συμβόλαιο με εργολάβο ύψους 15 εκατ. ευρώ, ενώ απαιτούνται άλλα 5 εκατ. για τον μηχανικό εξοπλισμό της αίθουσας και τις αμοιβές των μελετητών. Άλλα 66 εκατ. ευρώ θα κοστίσει η επέκταση του λιμανιού, οπότε το σημερινό αποθεματικό της μετατρέπεται αυτόματα σε έλλειμμα. Στο κουτουρού Αναφερόμενη στην επένδυση των 66 εκατ. για εκβάθυνση και επέκταση του λιμανιού, η γενική ελέγκτρια, XXXXX Γιωρκάτζη, σημειώνει, σε έκθεσή της, ότι «δεν έχει γίνει κοστολόγηση των υπηρεσιών της Αρχής και δεν έχει τεκμηριωθεί ότι προκύπτουν οφέλη από το διαμετακομιστικό εμπόριο, το οποίο διεξάγεται σε συνθήκες διεθνούς ανταγωνισμού και τα τέλη που χρεώνονται είναι πολύ χαμηλότερα (περίπου 1/3) των τελών για το κυπριακό φορτίο». Επισημαίνεται ακόμη ότι η εκτέλεση των δύο έργων άρχισε να σχεδιάζεται από το προηγούμενο συμβούλιο της ΑΛΚ και το σημερινό διοικητικό συμβούλιο τα προωθεί προς υλοποίηση. Αξίζει να σημειωθεί ότι το δ.σ. πριν δύο χρόνια υποστήριζε ότι το 2010 η υφιστάμενη δυναμικότητα του λιμανιού θα ξεπερνιόταν, αλλά βρισκόμαστε ήδη στο 2010 και το διαμετακομιστικό εμπόριο έχει υποστεί μείωση. Συγκεκριμένα, η χωρητικότητά του είναι 500 χιλιάδες κοντέινερ και όμως σήμερα (το 2010) διακινούνται μόνο 300 χιλ. κοντέινερ. Ήδη η Αρχή Λιμένων έχει πέσει έξω στους υπολογισμούς της. Αρχή Λιμένων «Όλη η αλήθεια» Η Αρχή Λιμένων υποστηρίζει ότι όσα λέχθηκαν την Τρίτη στην επ. Ελέγχου της Βουλής δεν ανταποκρίνονται στην αλήθεια. Σε χθεσινή ανακοίνωσή της υποστηρίζει ότι για την αναβάθμιση του διευθυντή της ΑΛΚ υπήρχε έγκριση του υπουργικού και της Βουλής. Όσον αφορά το ωρομίσθιο προσωπικό, αναφέρει ότι οι προσλήψεις γίνονταν στη βάση αναγκών και ότι εφαρμόζει πλέον τη διαδικασία που ακολουθεί και η Κυβέρνηση. Για τα ταξίδια θεωρεί ότι δεν έγινε τίποτε το μεμπτόν και επιλέγει τα φθηνότερα εισιτήρια. Επίσης, αναφέρεται και στις συνεδριάσεις του δ.σ. υποστηρίζοντας ότι γίνονται στη βάση της νομοθεσίας με την οποία λειτουργεί η Αρχή. Τα εισιτήρια Καλόμαθε ο κύριος Ο αξιωματούχος της Αρχής Λιμένων ο οποίος, σύμφωνα με καταγγελίες που έγιναν ενώπιον του γενικού εισαγγελέα, χρέωνε και το εισιτήριο της συζύγου του στην Αρχή, καλόμαθε. Μετά από το ταξίδι Λάρνακας - Βρυξελλών - Λονδίνου (1200 ευρώ), επιχείρησε να το επαναλάβει. Γι' αυτό σε επόμενο υπηρεσιακό του ταξίδι στο Λονδίνο πήρε πάλι τη γυναίκα του μαζί του. Και το εισιτήριο της, αξίας 490 ευρώ, το χρέωσε στην Αρχή. Ζήτησε, λοιπόν, 980 ευρώ από το λογιστήριο, αλλά αρνήθηκαν να τον πληρώσουν. Του είπαν ότι θα τον καταγγείλουν και παραδέχθηκε ότι έκανε λάθος. Τελικά, συμβιβάστηκε με τα μισά! Επιτέλους, μια απολογία Δεκαετίες τώρα παρακολουθούμε τα όσα συμβαίνουν στην Αρχή Λιμένων. Σκάνδαλα, αυθαιρεσίες, ατασθαλίες, παρανομίες. Πράγματα και θάματα. Στο τέλος της δεκαετίας του '90, η Αρχή Λιμένων άγγιξε τη χρεοκοπία. Θυμούμαστε ότι ο τότε πρόεδρος του δ.σ., ο κ. Χατζημανώλης, πέτυχε να πείσει τη Βουλή να αυξήσει τα έσοδα της Αρχής για να σωθεί. Και έκτοτε εγκρίθηκαν αυξήσεις ύψους 30% σε όλα τα τέλη της. Το κόστος αυτό εξακολουθούν να πληρώνουν μέχρι σήμερα οι εμπορευόμενοι και κατ' επέκταση οι φορολογούμενοι πολίτες. Γιατί απλούστατα σε αυτούς μετακυλίονται οι συνακόλουθες αυξήσεις σε όλα τα εισαγόμενα προϊόντα. Ωστόσο, οι παρανομίες, η κακοδιαχείριση και η σπατάλη χρήματος στην Αρχή συνεχίζεται. Θα βρεθούν, επιτέλους, κάποιοι να αναλάβουν τις ευθύνες τους, να παραδεχθούν ότι φταίνε, να απολογηθούν και να παραιτηθούν; Φυσικά ευθύνη φέρουν και οι βουλευτές, το υπ. Συγκοινωνιών, οι εκάστοτε κυβερνήσεις, οι οποίες εξακολουθούν να μην χαμπαρίζουν το συμβαίνει στον εν λόγω ημικρατικό οργανισμό. Ξυπνούν περιοδικά και επιδεικνύουν ενδιαφέρον όταν τα πράγματα φθάνουν πλέον στο απροχώρητο. Αναζητείται επειγόντως ευθιξία.»
Δημοσίευμα, ημερ. 14.10.10 (σελ. 12) με τίτλο «Με άποψη - Το πάρτι στην Αρχή Λιμένων» - Τεκμήριο 4 «Η Αρχή Λιμένων, όπως και κάθε ημικρατικός οργανισμός, ανήκει κατά κύριο λόγο στο κράτος. Για τη λειτουργία του, δηλαδή, πληρώνει ο φορολογούμενος πολίτης, όταν καλείται μάλιστα να ζήσει υπό καθεστώς λιτότητας, απαιτεί, οι δημόσιοι λειτουργοί να σέβονται το δημόσιο χρήμα. Το πρόβλημα, όπως παρουσιάστηκε χθες από τον «Πολίτη», προκαλώντας μάλιστα και την οργή του γενικού εισαγγελέα, ο οποίος ετοιμάζεται να κινηθεί ποινικά, βαρύνει τις πλάτες κάποιων δημοσίων υπαλλήλων. Δεν μπορούμε όμως να σταθούμε μόνο σε αυτούς. Η κύρια και σοβαρότερη ευθύνη, η οποία μάλιστα είναι ευθύνη πολιτική, βαρύνει τις πλάτες του Συμβουλίου της Αρχής Λιμένων. Πραγματικά ο κάθε Κύπριος διερωτάται τι κάνουν εκεί αυτοί οι καλοπληρωμένοι διορισμένοι επιτελείς από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας; Πώς αφήνουν τον κάθε υπάλληλο να συμπεριφέρεται στον ημικρατικό αυτό οργανισμό λες και είναι το αμπελοχώραφο του παππού του; Πώς μπορούν να δικαιολογήσουν 47 και 40 χιλιάδες ευρώ υπερωρίες; Πώς ακόμα μπορούν να δικαιολογήσουν τις απουσίες κάποιων από τις κανονικές τους βάρδιες, για να εμφανίζονται την επομένη και να εισπράττουν υπερωριακό καθεστώς; Έχουμε την εντύπωση ότι το συμβούλιο του ημικρατικού οργανισμού της Αρχής Λιμένων θα πρέπει να δικαιολογήσει αυτή την κατάσταση, εάν δικαιολογείται, Πιστεύουμε ότι στο θέμα οφείλει να παρέμβει και ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και να τους ζητήσει εξηγήσεις εκ μέρους των πολιτών αυτής της χώρας. Πιστεύουμε ότι, εάν δεν δοθούν ικανοποιητικές απαντήσεις από τα μέλη του συμβουλίου της Αρχής, θα πρέπει να ζητηθεί η παραίτησή τους ή ακόμα να παραιτηθούν οι ίδιοι από μόνοι τους. Το κεφάλαιο ημικρατικοί σε αυτή τη χώρα επιτέλους πρέπει να μπει σε μια τάξη, διότι είμαστε σίγουροι ότι η αρχή Λιμένων δεν είναι ούτε η πρώτη και ίσως ούτε η τελευταία που λειτουργεί σαν ξέφραγο αμπέλι.»
Δημοσίευμα, ημερ. 15.10.10 (σελ. 12), γελοιογραφία - Τεκμήριο 5 Σύμφωνα με την Οπισθογράφηση του Κλητηρίου Εντάλματος και τη μαρτυρία του Ενάγοντα, το τεκμήριο αυτό αφορά μόνο μια γελοιογραφία. Απεικονίζει ένα βαρέλι έτοιμο να βουλιάξει στη θάλασσα. Σε αυτό αναγράφεται η φράση «Αρχή Λιμένων». Εντός του βαρελιού απεικονίζεται ένας άνθρωπος, ο οποίος φαίνεται έκπληκτος από την κατάσταση που επικρατεί γύρω του.
Δημοσίευμα, ημερ. 15.10.10 (σελ. 39) με τίτλο «Έρευνα από πρώην δικαστή» - Τεκμήριο 6 «Θα ζητηθεί διορισμός ερευνητικής επιτροπής για την Αρχή Λιμένων Κύπρου Έρευνα από πρώην δικαστή Πέραν των παρατυπιών για τους ωρομίσθιους θα διερευνηθούν το θέμα των ταξιδιών, αναβαθμίσεις μισθών και άλλα ΓΡΑΦΕΙ ΑΝΤΩΝΗΣ ΜΑΚΡΙΔΗΣ Σε εισήγηση για διορισμό διμελούς ερευνητικής επιτροπής προς διερεύνηση των παρανομιών, παρατυπιών και πιθανών ποινικών αδικημάτων που διαπράχθηκαν στην Αρχή Λιμένων προσανατολίζεται το υπουργείο Συγκοινωνιών και Έργων. Πιο εκτενής έρευνα Σύμφωνα με πληροφορίες του «Π»., όταν το υπουργείο παρέλαβε έκθεση της γενικής ελέγκτριας για τα κακώς έχοντα στην Αρχή, ο γενικός διευθυντής του, XXXXX Κωνσταντινίδης, μελέτησε το θέμα και σύνταξε έκθεση, στην οποία προτείνει το υπουργείο να ζητήσει από το Υπουργικό να διορίσει την πιο πάνω επιτροπή ειδικά για τις παρατυπίες που σημειώνονταν στο θέμα της πρόσληψης των ωρομισθίων υπαλλήλων της Αρχής. Πρόεδρος της επιτροπής, σύμφωνα με την εισήγηση, θα πρέπει να είναι συνταξιούχος δικαστικός. Μετά, όμως, και τις παρατυπίες ή παρανομίες και σε άλλους τομείς δραστηριότητας της Αρχής λιμένων, οι οποίες αποκαλύφθηκαν στη συνεδρία της επιτροπής Ελέγχου της Βουλή, την περασμένη Τρίτη, η υπουργός Ερατώ Κοζάκου Μαρκουλλή έδωσε οδηγίες να μελετηθεί το θέμα πιο σφαιρικά, ώστε η όποια ερευνητική επιτροπή διοριστεί να ασχοληθεί και με άλλες παρανομίες και όχι μόνο με αυτές που αφορούν την πρόσληψη ωρομισθίων. Γι' αυτό και η τελική απόφαση αναμένεται να ληφθεί εντός των προσεχών ημερών. Των ωρομισθίων... Όπως ήδη γράψαμε, οι προσλήψεις έκτακτων ωρομισθίων γίνονταν με συνοπτικές διαδικασίες και με χοντρές παρανομίες, ώστε μετά από εργασία 52 εβδομάδων οι ωρομίσθιοι να μονιμοποιούνται αυτόματα. Προκλητικό είναι το γεγονός ότι εξέδιδαν κάθε φορά ανακοίνωση για την πρόθεση της Αρχής να προσλάβει ωρομίσθιους και δινόταν προθεσμία για εκδήλωση ενδιαφέροντος μόνο δύο ημερών. Μάλιστα, η ανακοίνωση δεν δημοσιοποιείτο, παρά μόνο μερικές φορές αναρτάτο σε κάποια πινακίδα των γραφείων της Αρχής. Δεν έπαιρνε κανένας είδηση και έτσι τις θέσεις λάμβαναν ημέτεροι, φίλοι και συγγενείς. Συμπληρωματικός 2 εκατ. ευρώ Στο μεταξύ, κατατέθηκε στη βουλή συμπληρωματικός προϋπολογισμός της Αρχής Λιμένων ύψους 2.065.000 ευρώ. Το μεγαλύτερο κονδύλι (1,8 εκατ. ευρώ) αφορά έξοδα για την ανέλκυση και νόμιμη διάθεση του αμιάντου που βρίσκεται μέσα και γύρω από το ναυάγιο του πλοίου Farcas II στο λιμάνι της Λεμεσού.»
Δημοσίευμα, ημερ. 16.10.10 (σελ. 12) με τίτλο «50 ευρώ την ώρα!» - Τεκμήριο 7 «Από το χώρο του λιμανιού της Λεμεσού προέρχεται ο πιο κάτω διάλογος. Δύο υπάλληλοι κουβεντιάζουν μεταξύ τους και σχολιάζουν το θόρυβο που προκλήθηκε από τη δημοσίευση των ποσών που λαμβάνουν έκαστος από υπερωρίες κάθε χρόνο. Ποσά που ξεπερνούν και τις 40 χιλ. ευρώ. - Ρε, ούλλοι τους συζητούν για μας. Εννά μας δείχνουν σε λίγο. - Εγώ δεν είναι τούτο που φοούμαι. Αν δημοσιεύσουν τζιαι τους μισθούς μας οι εφημερίδες να δεις τι έχουμε να πάθουμε. Θα μας βάλουν στη μούττη του σιιπέττου. Εμείς, απλώς να προσθέσουμε τούτο. Υπάρχουν υπάλληλοι της Αρχής Λιμένων που αμείβονται υπερωριακά και λαμβάνουν 50 ευρώ την ώρα. Ένα μεγάλο ποσοστό των Κυπρίων εργαζομένων δεν παίρνουν τόσα λεφτά για ολόκληρο μεροκάματο. Τίποτε άλλο. Τα λόγια είναι περιττά.»
Δημοσίευμα, ημερ. 16.10.10 (σελ. 22) με τίτλο «Εξωφρενικές υπερωρίες» - Τεκμήριο 8 «480 ευρώ μία μέρα. Πλοηγοί πληρώνονται βασιλικά, χωρίς να εργάζονται. Παλιά κι αγιάτρευτη ασθένεια είναι οι υπερωρίες στα λιμάνια. Το 2006 αποφασίστηκε «κομμένες οι περιττές υπερωρίες», αλλά το πάρτι συνεχίζεται ΓΡΑΦΕΙ XXXXX ΜΑΚΡΙΔΗΣ Μέχρι και 60 ευρώ για κάθε ώρα υπερωριακής απασχόλησης λαμβάνουν συγκεκριμένοι υψηλόμισθοι υπάλληλοι της Αρχής Λιμένων. Συγκεκριμένα, ένας υπάλληλος αυτού του «στάτους», που εργάζεται υπερωριακά ένα οκτάωρο σε ημέρες που είναι αργίες (Σάββατα, Κυριακές και γιορτές) λαμβάνει 480 ευρώ! Δηλαδή, αν δουλέψει τρεις αργίες και για οκτώ ώρες την κάθε μια λαμβάνει 1.440 ευρώ, ποσό που δεν λαμβάνει για εργασία ενός μηνός ένας νέος επιστήμονας. Πληρώνονται και κάθονται Το πιο συγκλονιστικό, όμως, που πληροφορηθήκαμε, είναι πως υπάρχουν υψηλόμισθοι υπάλληλοι της Αρχής, οι οποίοι εργάζονται υπερωριακά ακόμα και ημέρες που δεν υπάρχει ανάγκη να εργαστούν. Είναι κλεισμένοι στα γραφεία τους, τίποτε δεν κάνουν, κάποιοι ρίχνουν ακόμα και τον ύπνο τους, αλλά οι χρυσοφόρες υπερωρίες τρέχουν. Αποτέλεσμα τούτου είναι να λαμβάνουν υπέρογκα ποσά ετησίως, τα οποία, όταν δημοσιεύτηκαν την περασμένη Τετάρτη από τον «Π», προκάλεσαν σοκ παγκυπρίως. Πρόκειται για υπαλλήλους που κατέχουν τη θέση πλοηγού και εργάζονται στο λιμάνι παρά το γεγονός ότι στο ωράριο της υπερωριακής απασχόλησής τους δεν υπάρχει κίνηση πλοίων στο λιμάνι. Τα καθήκοντά τους έχουν σχέση με την πλοήγηση και, αφού δεν εισέρχονται πλοία στο λιμάνι ή δεν φεύγουν από αυτό, δεν υπάρχει, συνακόλουθα, ούτε ανάγκη να εργαστούν. Μπορεί, για παράδειγμα, να δουλεύουν δύο γερανογέφυρες για ξεφόρτωμα πλοίου κι αυτοί να κάθονται στα γραφεία τους και να πληρώνονται υπερωριακά, όπως λέχθηκε την Τετάρτη στη Βουλή. Έμεινε στα χαρτιά Το θέμα αυτό είχε εγερθεί και το 2006 και το τότε διοικητικό συμβούλιο της Αρχής διέταξε τη διεξαγωγή έρευνας και τη σύνταξη σχετικής έκθεσης. Στην έκθεση, που υιοθετήθηκε από το διοικητικό συμβούλιο, επισημαίνεται ότι το καθεστώς αυτό πρέπει να τερματιστεί και οι πλοηγοί να εργάζονται υπερωριακά μόνο στις περιπτώσεις που υπάρχει κίνηση πλοίων στα λιμάνια. Ωστόσο, ουδέποτε εφαρμόστηκε η εν λόγω απόφαση και το καθεστώς των χρυσοφόρων και μη αναγκαίων υπερωριών συνεχίζεται. Αυξάνονται αλματωδώς Το μέγεθος όμως, του σκανδάλου με τις υπερωρίες γίνεται ακόμα μεγαλύτερο από το γεγονός ότι ο αριθμός των υπερωριών μεγαλώνει συνεχώς, παρά το γεγονός ότι χρόνο με το χρόνο μειώνεται η άφιξη πλοίων στα λιμάνια, των φορτίων που μεταφέρουν, καθώς και οι επιβάτες. Ο μόνος αριθμός που μεγαλώνει είναι εκείνος των εμπορευματοκιβωτίων. Το 2001 τα πλοία που έφθασαν ήταν 3.667, μετέφεραν φορτία 1.409.740 τόνων και οι ώρες της υπερωριακής απασχόλησης ήταν 57.
Το 2005 έφθασαν στα λιμάνια μας 3.158 πλοία, μετέφεραν φορτία 1.180.801 τόνων και οι ώρες υπερωριακής απασχόλησης ήταν 110.
Το 2006 έφθασαν 2.884 πλοία, με 1.086.338 τόνους φορτίο και οι ώρες υπερωριακής απασχόλησης ήταν 128.
Το 2007 ελλιμενίστηκαν 2.730 πλοία, με φορτία 1.270.650 τόνων και οι υπερωρίες σε ώρες ήταν 116.
Το έτος 2008 έφθασαν 2.531 πλοία (τα λιγότερα), μετέφεραν 1.194.546 τόνους και η υπερωριακή απασχόληση έφθασε στις 128.886 ώρες. Όταν ο βουλευτής Γ. Βαρνάβας ρώτησε την περασμένη Τετάρτη «πως εξηγείται αυτό το φαινόμενο;», δεν πήρε, δυστυχώς, απάντηση.» Από τις δικογραφημένες θέσεις των δύο πλευρών, προκύπτει ότι τα ακόλουθα αποτελούν κοινό έδαφος μεταξύ των διάδικων: Ο Ενάγοντας ήταν υπάλληλος της Αρχής Λιμένων Κύπρου. Εργαζόταν εκεί υπερωριακά αποκομίζοντας σημαντικά έσοδα, πέραν του βασικού του μισθού. Η Εναγόμενη 1 είναι εταιρεία περιορισμένης ευθύνης νομίμως εγγεγραμμένη. Εκδίδει την εφημερίδα «Πολίτης», καθημερινής κυκλοφορίας. Μέρος της δημοσιεύεται στο διαδίκτυο. Ο Εναγόμενος 2 έχει συντάξει κάποια από τα επίδικα δημοσιεύματα. Τα επίδικα δημοσιεύματα δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα σε έντυπη μορφή. Το δημοσίευμα, ημερ. 13.10.10, με τίτλο «Πάρτι υπερωριών στην Αρχή Λιμένων» (Τεκμήριο 1), αναφερόταν, μεταξύ άλλων, στο όνομα του Ενάγοντα. ΜΑΡΤΥΡΙΑ Προς απόδειξη της απαίτησης, προσκομίστηκε μαρτυρία από τον Ενάγοντα. Για τους Εναγόμενους κατέθεσε ο δημοσιογράφος Δ. Διονυσίου (ΜΥ1). Συνοψίζω την προσαχθείσα μαρτυρία: Ο Ενάγοντας κατέθεσε ως μέρος της κυρίως εξέτασής του Γραπτή Δήλωση (Έγγραφο Α). Από το 1977 μέχρι την αφυπηρέτησή του στις 31.12.15 ήταν Τεχνικός Επιθεωρητής Ηλεκτρολογίας στην Αρχή Λιμένων Κύπρου. Συμμετείχε σε συνδικαλιστικούς φορείς και έχαιρε εκτίμησης. Είναι παντρεμένος με τρία παιδιά και οκτώ εγγόνια. Κατέθεσε τα επίδικα δημοσιεύματα (Τεκμήρια 1-8). Ήταν η θέση του ότι όλα τα δημοσιεύματα αναφέρονταν στον ίδιο. Υποβλήθηκε στον Ενάγοντα ότι τα όσα αναφέρονται στα δημοσιεύματα Τεκμήρια 1 και 2 σχετικά με την πρόσληψη ωρομίσθιων υπαλλήλων, ταξίδια στο εξωτερικό, μισθολογικές αναβαθμίσεις και τα εισαγόμενα οχήματα, δεν σχετίζονται με τον ίδιο. Απάντησε ότι συνδέονται αφού ήταν υπάλληλος της Αρχής Λιμένων. Αμφισβήτησε ότι τα όσα αναφέρονται είναι αληθή αφού, σύμφωνα με τον ίδιο, αν ήταν αληθή θα γινόταν τουλάχιστον κάποια διερεύνηση και οι εμπλεκόμενοι θα φυλακίζονταν. Σε άλλο στάδιο ανέφερε ότι θεωρεί ότι το δημοσίευμα τον αφορά αφού ήταν ο ίδιος που κατάρτιζε τη λίστα υπερωριών. Ανέφερε ότι ήταν ένα αξιωματούχος της Αρχής Λιμένων και αρκετές φορές ταξίδεψε στο εξωτερικό για την εκτέλεση των καθηκόντων του. Ενίοτε με τη γυναίκα του. Το δημοσίευμα Τεκμήριο 3 τον αφορά γιατί είναι συνέχεια του δημοσιεύματος Τεκμήριο 1 και επειδή συμμετείχε στη λήψη αποφάσεων για την αγορά ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού. Το δημοσίευμα Τεκμήριο 4 τον αφορά γιατί αναφέρεται το όνομά του στο δημοσίευμα Τεκμήριο 1 και ο ίδιος ήταν ένας από τους 450 υπαλλήλους της Αρχής Λιμένων. Το δημοσίευμα Τεκμήριο 5 τον αφορά γιατί ήταν ένας από τους υπαλλήλους της Αρχής Λιμένων. Εφόσον το δημοσίευμα γελοιοποιούσε την Αρχή Λιμένων, κατ' επέκταση γελοιοποιούσε τον ίδιο. Το δημοσίευμα Τεκμήριο 6 αφορά την Αρχή Λιμένων και κατ' επέκταση τον ίδιο. Δεν είχε οποιαδήποτε ανάμειξη στο θέμα της πρόσληψης των ωρομίσθιων. Η αναφορά του δημοσιεύματος σε έρευνα από πρώην δικαστή, χωρίς να έχει γίνει ποτέ έρευνα, αποδεικνύει ότι το δημοσίευμα είναι ανυπόστατο. Το δημοσίευμα Τεκμήριο 7 τον αφορά, παρόλο που δεν κατονομάζεται σε αυτό, επειδή ήταν υπάλληλος και υψηλόβαθμο στέλεχος της Αρχής Λιμένων. Το δημοσίευμα Τεκμήριο 8 τον αφορά επειδή αναφέρεται σε περιττές υπερωρίες. Σε σχέση με τη ζημιά που έχει υποστεί, έχουν προκληθεί οικογενειακοί τριγμοί μεταξύ των παιδιών του. Ήταν πρόεδρος του Συνεργατικού Ταμιευτηρίου των Υπαλλήλων της Αρχής Λιμένων. Μετά τα δημοσιεύματα κλονίστηκε η εμπιστοσύνη των συνεργατών του και τον παρότρυναν να μην διεκδικήσει ξανά τη θέση. Ερωτηθείς που εργάζεται σήμερα, ο Ενάγοντας ανέφερε «Νομίζω ότι δεν έχει σημασία πού εργάζομαι σήμερα, τότε εργαζόμουν στην Αρχή Λιμένων». Μετά από την επιμονή της ευπαίδευτης συνηγόρου των Εναγόμενων, ο Ενάγοντας ανέφερε ότι εργοδοτείται στη μια από τις δύο ιδιωτικές εταιρείες που ανέλαβαν τη διαχείριση του λιμανιού. Ρωτήθηκε ο Ενάγοντας τι εννοεί όταν αναφέρεται σε σκληρή και απάνθρωπη εργασία που εκτελούσε στην Αρχή Λιμένων. Απάντησε ότι ένα παράδειγμα της απάνθρωπης εργασίας ήταν όταν μια Κυριακή βρισκόταν στο Governor's με την οικογένεια και τους φίλους του και αναγκάστηκε η ώρα 17:00 να μεταβεί στο λιμάνι γιατί χάλασε ο γερανός και έπρεπε να εργαστεί υπερωριακά. Περαιτέρω μαρτυρία του Ενάγοντα παρατίθεται στο σημείο της παρούσας απόφασης όπου αξιολογείται η μαρτυρία του. Δεν κρίνεται σκόπιμο η επανάληψή της και στο σημείο αυτό. Ο ΜΥ1 κατέθεσε ως μέρος της κυρίως εξέτασής του Γραπτή Δήλωση (Έγγραφο Β). Είναι δημοσιογράφος και διευθυντής της εφημερίδας «Πολίτης». Το 2010 ήταν σύμβουλος έκδοσης της εφημερίδας. Ο Εναγόμενος 2 από το 2003 περίπου μέχρι το 2010 ήταν κοινοβουλευτικός συντάκτης της εφημερίδας, οπόταν και εξελέγη Πρόεδρος της Ένωσης Συντακτών. Συνέταξε τα δημοσιεύματα Τεκμήρια 1, 2, 3, 6, 7 και
Στις 12.10.10 παρακολούθησε τη Συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Παρακολούθησης Σχεδίων Ανάπτυξης και Ελέγχου Δημόσιων Δαπανών («Επιτροπή Ελέγχου»). Εκεί συζητήθηκαν τα θέματα με τίτλο «Ετήσια Έκθεση του Γενικού Ελεγκτή της Δημοκρατίας για το 2008» Αρχή Λιμένων Κύπρου και «Το σύστημα εισπράξεων της Αρχής Λιμένων και η ενδεχόμενη διασπάθιση δημόσιου χρήματος». Η συνεδρίαση ήταν δημόσια και δεν απαγορεύτηκε η δημοσιοποίησή της. Αντίγραφο των αποστενογραφημένων πρακτικών της συνεδρίασης κατατέθηκε ως Τεκμήριο
Κατατέθηκαν ως τεκμήρια: αντίγραφο επιστολής, ημερ. 17.12.09, της Ελεγκτικής Υπηρεσίας προς τον Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου της Αρχής Λιμένων με τίτλο «Λογαριασμοί της Αρχής Λιμένων Κύπρου για το έτος που έληξε στις 31.12.08» (Τεκμήριο 10), αντίγραφο επιστολής, ημερ. 13.9.10, του Γενικού Εισαγγελέα προς Γενικό Διευθυντή Αρχής Λιμένων Κύπρου (Τεκμήριο 11), αντίγραφο επιστολής, ημερ. 3.11.10, του Προέδρου της Επιτροπής Ελέγχου προς το Διοικητικό Συμβούλιο της Αρχής Λιμένων (Τεκμήριο 12) και απόσπασμα από την Ετήσια Έκθεση της Γενικής Ελέγκτριας για το 2008, σελ. 581-583 (Τεκμήριο 13) και σελ. 510-513 (Τεκμήριο 14). Τα επίδικα δημοσιεύματα αναφέρονται στη συνεδρία της Επιτροπής Ελέγχου. Λόγω των διάφορων ενοτήτων που συζητήθηκαν, κρίθηκε ότι ήταν καλύτερο να καλυφθούν τα θέματα σε διαφορετικά δημοσιεύματα. Τα δημοσιεύματα Τεκμήρια 1 και 2 αναφέρονται συνοπτικά σε όλα τα θέματα που συζητήθηκαν. Δηλαδή, τις υπερωρίες, την πρόσληψη ωρομίσθιων υπαλλήλων, τα ζητήματα που έθιξε ο Γενικός Εισαγγελέας στην επιστολή του, τα ταξίδια μελών του Διοικητικού Συμβουλίου της Αρχής Λιμένων και τον τρόπο φορολόγησης εισαγόμενων οχημάτων. Τις επόμενες μέρες έγινε ιδιαίτερη αναφορά σε κάποια από αυτά. Ο ΜΥ1 αναφέρθηκε στο τι λέχθηκε στην Επιτροπή Ελέγχου. Ο κατάλογος που περιέχεται στο δημοσίευμα Τεκμήριο 1 αποτελεί μέρος της επιστολής Τεκμήριο 10, δεν ήταν απόρρητος και δεν τίθετο ζήτημα αναλήθειάς του. Σκοπός της δημοσίευσής του δεν ήταν ο διασυρμός των αναφερόμενων, αλλά για γίνει πιο ισχυρή η κριτική της εφημερίδας για την ανάγκη ρύθμισης του ζητήματος των υπερωριών. Και για να καταδειχθεί το προκλητικό του πράγματος. Στα δημοσιεύματα Τεκμήρια 1 και 2, εκτός από τα ζητήματα που συζητήθηκαν στην Επιτροπή Ελέγχου, γίνονται και σχόλια αναφορικά με τις υπερωρίες των εργαζόμενων. Ουσιαστικά ασκείται κριτική στην πρακτική αυτή και στα ποσά που δίδονταν ως αποζημιώσεις. Δεν αφορούσε προσωπικά τον Ενάγοντα ή οποιοδήποτε από τους εργαζόμενους. Το όνομά του μαζί με άλλα, τέθηκε και χρησιμοποιήθηκε από την Γενική Ελέγκτρια ως παράδειγμα ενδεικτικά. Κατά τον ίδιο τρόπο ο κατάλογος χρησιμοποιήθηκε στο δημοσίευμα Τεκμήριο
Δημοσιογραφικά αξιολογήθηκε η συζήτηση στην Επιτροπή Ελέγχου ως το πιο σημαντικό θέμα της ειδησιογραφίας και προβλήθηκε ως το κύριο θέμα της ημέρας. Από όλα όσα ακούστηκαν, έκριναν ως πιο σοβαρό το ζήτημα των υπερωριών. Το δημοσίευμα Τεκμήριο 3 επικεντρώνεται σε ένα άλλο ζήτημα που είχε συζητηθεί στην Επιτροπή Ελέγχου. Δηλαδή, τα έργα και τις επενδύσεις σε σχέση με τη νέα αίθουσα επιβατών και την επέκταση του λιμανιού της Λεμεσού. Πέραν της καταγραφής των δεδομένων, υπάρχει σχόλιο για τη χρησιμότητα των έργων και κατά πόσον θα οδηγούσαν την Αρχή Λιμένων σε προβλήματα βιωσιμότητας. Υπάρχει επίσης ευρύτερο σχόλιο του Εναγόμενου 2 που αφορά τη διαχρονική πορεία της Αρχής Λιμένων και τις πιθανές ευθύνες πολιτικές και άλλες. Δεν υπάρχει οποιαδήποτε αναφορά στον Ενάγοντα, ούτε σε θέματα υπερωριών. Το δημοσίευμα Τεκμήριο 4 αναφέρεται γενικά στα ζητήματα που εγέρθηκαν στα προηγούμενα δημοσιεύματα. Αναφέρεται στις ευθύνες, πολιτικές και άλλες, που αναλογούν στα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Αρχής Λιμένων, στους υπαλλήλους γενικά και αφορούν το διαχρονικό τρόπο λειτουργίας της. Το σκίτσο στο δημοσίευμα Τεκμήριο 5 αποτελεί ένα γενικότερο σχόλιο στα όσα αρνητικά ακούστηκαν για την Αρχή Λιμένων στη Βουλή. Ειδικότερα, την αμφισβήτηση της βιωσιμότητας των έργων που προωθούντο, τα οικονομικά της αποθέματα, τις οφειλές της, τις υπερωρίες που πληρώνει ετησίως και την κακοδιαχείριση. Σκοπός ήταν η άσκηση κριτικής. Στο δημοσίευμα Τεκμήριο 6 αφορά μια άλλη πτυχή που συζητήθηκε στην Επιτροπή Ελέγχου. Δεν υπάρχει οποιαδήποτε αναφορά στον Ενάγοντα είτε προσωπικά, είτε γενικότερα στο θέμα των υπερωριών. Το δημοσίευμα Τεκμήριο 7 είναι ένας υποθετικός διάλογος ανάμεσα σε δύο υπαλλήλους της Αρχής Λιμένων. Είναι ένα παραπολιτικό σχόλιο. Κρίνει και σχολιάζει ένα αληθινό γεγονός, δηλαδή τις υπερωρίες και τα ποσά αποζημίωσης, σε ειρωνικό ύφος. Συνιστά ένα ιδιότυπο τρόπο κριτικής. Το δημοσίευμα Τεκμήριο 8 αφορά μια ιδιαίτερη πτυχή των υπερωριών. Αφορά αποκλειστικά τους πλοηγούς. Υπάρχει επίσης μια γενικότερη αναφορά στις υπερωρίες στη βάση των όσων λέχθηκαν στην Επιτροπή Ελέγχου. Περιλαμβάνει επίσης και σχόλιο επί των γεγονότων, δηλαδή του φαινόμενου γενικά αλλά και ειδικά για τις απολαβές των πλοηγών. Οι απόψεις που εκφράστηκαν σε κάποια από τα δημοσιεύματα ενδεχομένως να έχουν εκφραστεί κατά τρόπο έντονο ή και με έντονες εκφράσεις. Αρνήθηκε όμως ότι τα δημοσιεύματα περιέχουν ψεύδη ή κάτι προσωπικό εναντίον του Ενάγοντα. Ως εφημερίδα θεωρούν ότι το κοινό έχει δικαίωμα να γνωρίζει τις συζητήσεις στη Βουλή, τι συμβαίνει σε δημόσιους οργανισμούς, όπως η Αρχή Λιμένων, και το πως ελέγχονται, στην προκειμένη περίπτωση από τη Γενική Ελέγκτρια. Ως τύπος, έχουν δικαίωμα και υποχρέωση να πληροφορούν τους πολίτες, να κρίνουν, να θέτουν ερωτήματα και να σχολιάζουν τα όσα συμβαίνουν σε τέτοιους οργανισμούς, όπως η Αρχή Λιμένων. Σχετικό δημοσίευμα παρουσίασε και η ιστοσελίδα www.sigmalive.com στις 13.10.10 (Τεκμήριο 15) και η εφημερίδα «Ο Φιλελεύθερος», ημερ. 13.10.10 (Τεκμήριο 17) ημερ. 14.10.10 (Τεκμήριο 18) και ημερ. 15.10.10 (Τεκμήριο 19). Έχουν καταχωρηθεί άλλες πέντε αγωγές από συναδέλφους του Ενάγοντα για τα ίδια δημοσιεύματα από το ίδιο δικηγορικό γραφείο (Τεκμήριο 16). Ήταν η θέση του ότι η ταυτόχρονη καταχώρηση των αγωγών έγινε καταχρηστικά και συνιστά απειλή για την οικονομική τους εξόντωση ως μέσο μαζικής ενημέρωσης. Επανεξεταζόμενος ο ΜΥ1 ανέφερε ότι τα στοιχεία για την κυκλοφορίας της εφημερίδας τα διαχειρίζεται ιδιωτικό πρακτορείο και δεν μπορεί να θυμηθεί τον πραγματικό αριθμό των πωλήσεων της εφημερίδας. Περαιτέρω μαρτυρία του ΜΥ1 παρατίθεται στο σημείο της παρούσας απόφασης όπου αξιολογείται η μαρτυρία του. ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ Οι συνήγοροι εφοδίασαν το Δικαστήριο με γραπτές αγορεύσεις. Παρέπεμψαν σε νομολογία και συγγράμματα. Έλαβα υπόψη κάθε τι στο οποίο αναφέρθηκαν. Αναφορά σε αυτές γίνεται στην παρούσα απόφαση όπου αυτό κρίνεται σκόπιμο. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Το αστικό αδίκημα της δυσφήμισης προνοείται από το άρθρο 17 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.
Τα συστατικά στοιχεία είναι: (α) η δημοσίευση, (β) το δυσφημιστικό περιεχόμενο του δημοσιεύματος, και (γ) το δημοσίευμα αναφερόταν, ή γινόταν αντιληπτό από τρίτα πρόσωπα ότι αναφερόταν, στον Ενάγοντα. Οι αρχές που διέπουν το αστικό αδίκημα της δυσφήμισης αντανακλώνται στην πλούσια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου (βλ. Καραβίας v. Σταύρου

(2012)1 Α.Α.Δ. 469, Γαληνιώτης v. Εκδοτικός Οίκος Δίας Λτδ κ.ά.

(2011)1 Α.Α.Δ. 474, Κουτσού v. Αλήθεια Εκδοτική Εταιρεία Λτδ κ.ά

(2003)1(Β) Α.Α.Δ. 1198). Κατά πόσον το δημοσίευμα αναφερόταν ή γινόταν αντιληπτό από τρίτα πρόσωπα ότι αναφερόταν στον Ενάγοντα Αποτελεί προϋπόθεση για τη θεμελίωση αγώγιμου δικαιώματος ότι η δυσφημιστική δήλωση αφορά τον Ενάγοντα (Αλήθεια Εκδοτική Εταιρεία Λτδ κ.α. v. Λεωνίδα

(1997)1 Α.Α.Δ. 550). Όταν το δημοσίευμα δεν αναφέρεται στον Ενάγοντα ονομαστικά, τότε ο Ενάγοντας θα πρέπει να δικογραφήσει και να αποδείξει με μαρτυρία εξωγενή γεγονότα προς τούτο. Το βασικό ερώτημα είναι κατά πόσον λογικοί άνθρωποι, έχοντας επίγνωση των γεγονότων που δικογραφούνται και αποδεικνύονται, θα κατέληγαν εύλογα στο συμπέρασμα ότι το δημοσίευμα αναφέρεται στον Ενάγοντα (Phileleftheros Public Company Ltd κ.ά. v. Χριστοδούλου

(2012)1 Α.Α.Δ. 1763, Το σύγχρονο δίκαιο της δυσφήμισης, Π. Γ. Πολυβίου, 2013, σελ. 51-52). Η πρόθεση του Εναγόμενου δεν είναι κριτήριο. Όπου το δημοσίευμα αναφέρεται σε κατηγορία ή τάξη προσώπων, και όχι σε συγκεκριμένο πρόσωπο, το ζήτημα που εξετάζεται είναι κατά πόσον ο λογικός αναγνώστης θα μπορούσε να θεωρήσει ότι γίνεται αναφορά στον Ενάγοντα. Σημαντικός παράγοντας στο θέμα αυτό είναι το μέγεθος της κατηγορίας των προσώπων που αναφέρεται στο δημοσίευμα. Στην απόφαση Στυλιανού v. Εκδόσεις Αρκτινός Λτδ

(2007)1 Α.Α.Δ. 968 το Ανώτατο Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το επίδικο δημοσίευμα αφορούσε την Αστυνομική Διεύθυνση Λεμεσού γενικά, η οποία απαριθμούσε 700 άτομα περίπου, και όχι στον Αστυνομικό Διευθυντή Λεμεσού προσωπικά. Αναφέρθηκε ότι: «Έστω όμως και αν θεωρήσουμε ότι αφορά περισσότερο αυτούς που είχαν τις ψηλότερες στην ιεραρχία θέσεις και πάλιν η δυσφήμιση αφορά τάξη προσώπων, και δεν περιορίζεται στον εφεσείοντα». Κατά πόσο το περιεχόμενο του δημοσιεύματος είναι δυσφημιστικό για τον Ενάγοντα Στην πολύ πρόσφατη απόφαση Μεσαρίτη v. Λαζαρίδη, Πολιτική Έφεση αρ. 470/11, ημερ. 14.5.18, λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Στην υπόθεση Εκδόσεις Αρκτινός v. Γεωργιάδη

(2011)1(Α) Α.Α.Δ. 407, αναλύονται οι αρχές που διέπουν τη δυσφήμιση. Παραθέτουμε αυτούσιο το απόσπασμα από την απόφαση στη σελ. 427: «Το κριτήριο αν ένα δημοσίευμα είναι δυσφημιστικό είναι κατά πόσο ο μέσος λογικός άνθρωπος προς τον οποίο απευθύνεται το κείμενο θα μπορούσε να το αντιληφθεί κατά δυσφημιστικό τρόπο και όχι να αποδώσει απλώς ο ίδιος ο ενάγων ένα δυσφημιστικό νόημα στο δημοσίευμα θεωρώντας τον εαυτό του θιγμένο ενώ το κείμενο μπορεί να είναι δεκτικό και άλλων αθώων ερμηνειών. Κατά την εξέταση του κειμένου, το δικαστήριο λαμβάνει υπόψη όχι μόνο την ετυμολογία συγκεκριμένων λέξεων αλλά εξετάζει το κείμενο στην ολότητά του με αναφορά στον χρόνο και τον τόπο του δημοσιεύματος αλλά και την κρατούσα κοινή γνώμη για το θέμα. Στον Gatley on Libel and Slander, 11η έκδ., σελ. 103 αναφέρονται τα εξής: «The general approach. In ruling on meaning, the court is not determining the actual meaning of the words but delimiting the outside boundaries of the possible range of meaning and setting the "ground rules" for the trial. Thus in Shah v. Standard Chartered Bank the allegations were capable of bearing the meaning that the plaintiffs were guilty of money laundering; but the use of miscellaneous qualifying words such as "alleged" or "apparently" meant that in the alternative they were capable of imputing no more than reasonable suspicion. The nature of the exercise has been summarized as follows (citations omitted): "

(1)The governing principle is reasonableness.

(2)The hypothetical reasonable reader is not naïve but he is not unduly suspicious. He can read between the lines. He can read in an implication more readily than a lawyer and may indulge in a certain amount of loose thinking but he must be treated as being a man who is not avid for scandal and someone who does not, and should not, select one bad meaning where other non-defamatory meanings are available.

(3)Over-elaborate analysis is best avoided.

(4)The intention of the publisher is irrelevant.

(5)The article must be read as a whole, and any "bane and antidote" taken together.

(6)Τhe hypothetical reader is taken to be representative of those who would read the publication in question.

(7)In delimiting the range of permissible defamatory meanings, the court should rule out any meaning which, can only emerge as the produce of some strained, or forced, or utterly unreasonable interpretation ...

(8)It follows that it is not enough to say that by some person or another the words might to be understood in a defamatory sense". (Jeynes v. New Magazines Ltd [2008] EWCA Civ. 130.» Σε ελεύθερη μετάφραση: «Η γενική προσέγγιση: Κατά την απόφαση ως προς το νόημα, το δικαστήριο δεν καθορίζει την πραγματική σημασία των λέξεων, αλλά προσδιορίζει τα ακραία όρια του δυνατού εύρους των εννοιών και θέτει τους «βασικούς κανόνες» για τη δίκη. Έτσι, στην υπόθεση Shah v. Standard Chartered Bαnk, οι ισχυρισμοί ήταν ικανοί να αποδώσουν το νόημα ότι οι ενάγοντες ήταν ένοχοι για ξέπλυμα χρήματος· αλλά η χρήση των διαφόρων διακριτικών λέξεων όπως "κατ' ισχυρισμόν" ή "προφανώς" σήμαινε εναλλακτικά ότι δεν μπορούσαν να προσδώσουν τίποτε περισσότερο πέραν της εύλογης υποψίας. Η φύση του θέματος έχει συνοψιστεί ως εξής (οι αναφορές παραλείπονται): «

(1)Η βασική αρχή είναι η λογική.

(2)Ο υποθετικός λογικός αναγνώστης δεν είναι αφελής αλλά ούτε υπερβολικά καχύποπτος. Μπορεί να διαγιγνώσκει. Μπορεί να αντιληφθεί ένα υπονοούμενο πιο εύκολα από ότι ένας δικηγόρος και μπορεί να ενδώσει σε ένα πιο χαλαρό (ελεύθερο) τρόπο σκέψης αλλά πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ένας άνθρωπος που δεν διψά για σκάνδαλα και ως κάποιος που δεν επιλέγει ή δεν θα πρέπει να επιλέγει μόνο την κακή σημασία, όπου υπάρχουν άλλες μη δυσφημιστικές σημασίες.

(3)Υπερβολικά λεπτομερής ανάλυση είναι καλύτερα να αποφεύγεται.

(4)Η πρόθεση του δημοσιεύοντος είναι άσχετη.

(5)Το άρθρο πρέπει να αναγνωστεί ως σύνολο και «το δηλητήριο με το αντίδοτο» να συνεξεταστούν.

(6)Ο υποθετικός αναγνώστης θεωρείται αντιπροσωπευτικός εκείνων που θα διάβαζαν το επίμαχο δημοσίευμα.

(7)Οριοθετώντας το φάσμα των επιτρεπτών δυσφημιστικών σημασιών, το δικαστήριο θα πρέπει να αποκλείει κάθε έννοια η οποία μπορεί να προκύψει μόνο και μόνο ως παράγωγο ορισμένης παρατραβηγμένης, εξαναγκαστικής ή εντελώς παράλογης ερμηνείας.

(8)Επομένως, δεν αρκεί να πούμε ότι, από ορισμένους, οι λέξεις θα μπορούσαν να γίνουν αντιληπτές ως δυσφημιστικές.»» Το κατά πόσο ένα δημοσίευμα έχει δυσφημιστικό χαρακτήρα, όπως και το κατά πόσο αυτό συνιστά δυσφήμιση για τον Ενάγοντα, αυτό κρίνεται από το Δικαστήριο. Το κείμενο του δημοσιεύματος αποτελεί τον οδηγό και για τα δύο θέματα (Εταιρεία «Ο Φιλελεύθερος ΛΤδ» κ.ά. v. Σοφοκλέους

(2003)1 Α.Α.Δ. 549). Το θέμα κρίνεται ως πραγματικό ζήτημα, αποδίδοντας στις λέξεις και φράσεις που χρησιμοποιούνται τη συνηθισμένη και φυσική τους έννοια. Δεν έχει σημασία η γνώμη του Ενάγοντα ή οποιουδήποτε άλλου ως προς την ερμηνεία, νόημα ή γενική έννοια του κειμένου (Γαληνιώτης v. Εκδοτικός Οίκος Δίας Λτδ κ.ά.

(2011)1 Α.Α.Δ. 474). Μια φαινομενικά αθώα δήλωση μπορεί να είναι δυσφημιστική αν περιέχει υπαινιγμό (innuendo), είτε πραγματικό, είτε πλασματικό (Θεμιστοκλέους v. Κουλία

(2012)1 Α.Α.Δ. 76, Εταιρεία «Θεμέλιο» v. Καζολίδη

(1991)1 Α.Α.Δ. 607, Ηνωμένη Εκδοτική Εταιρεία Δίας Λτδ v. Χατζηκώστα

(1990)1 Α.Α.Δ. 244). Σε αγωγές αυτής της φύσης η εξισορρόπηση δύο δικαιωμάτων είναι σημαντική: από τη μια το δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου και έκφρασης και από την άλλη το δικαίωμα της προάσπισης της υπόληψης και καλής φήμης του ανθρώπου. Για τη σημασία τους καθώς και τον τρόπο αντιμετώπισής τους γίνεται εκτενής αναφορά στην πολύ πρόσφατη απόφαση Μαύρος κ.ά. v. Παπαπέτρου, Πολιτική Έφεση αρ. 59/12, ημερ. 29.5.18. Στην απόφαση αυτή αναφέρθηκε ότι: «. στα πλαίσια της στάθμισης του δικαιώματος της ελευθερίας του λόγου και της έκφρασης από τη μια και του δικαιώματος προάσπισης της φήμης, από την άλλη, κρίνουμε πως με βάση τα γεγονότα της υπόθεσης, υπερέχει το δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης». Υπερασπίσεις Αλήθεια Αποτελεί υπεράσπιση σε αγωγή για δυσφήμιση ότι το δημοσίευμα απέδιδε την αλήθεια (άρθρο 19(α) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148). Δεν χρειάζεται να αποδειχθεί η αλήθεια κάθε ισχυρισμού. Είναι αρκετό να αποδειχθεί ουσιωδώς η αλήθεια των ισχυρισμών (ΡΙΚ v. Καψός

(2009)1 Α.Α.Δ. 1175). Κατά την εξέταση της ουσιαστικής αλήθειας, είναι βασικό να απομονωθεί ο αναγκαίος πυρήνας του λιβέλου και όχι να αποσπαστεί η προσοχή από ανακρίβειες σε σχέση με περιθωριακές λεπτομέρειες - έστω και ουσιαστικές. Οι δημοσιογράφοι «πρέπει να δικαιούνται κάποιο βαθμό υπερβολής ακόμη και σε σχέση με ισχυρισμούς γεγονότων...» (Eκδόσεις Aρκτίνος Λτδ ν. Γεωργιάδη

(2011)1 Α.Α.Δ. 407, Gatley on Libel and Slander, 11η έκδ., σελ. 320). Έντιμο σχόλιο Συνιστά υπεράσπιση σε αγωγή για δυσφήμιση ότι το δημοσίευμα ήταν έντιμο σχόλιο για θέμα δημοσίου συμφέροντος (άρθρο 19(β) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148). Η δήλωση του Εναγόμενου πρέπει να συνίσταται σε γνώμη ή σχόλιο, και όχι σε δήλωση γεγονότων (Δημογραφική ΧΠΣ Λίμιτεδ κ.ά. ν. Φιλίππου

(1998)1 Α.Α.Δ. 958). Η δημοσίευση πρέπει να εξετάζεται σε συνάρτηση με το υπόλοιπο κείμενο. Όταν το σχόλιο βασίζεται σε γεγονότα που περιέχονται στη δήλωση, για να επιτύχει στην υπεράσπισή του ο Εναγόμενος πρέπει να αποδείξει ότι τα γεγονότα είναι αληθή (Glafx Ltd v. Loizia

(1984)1 C.L.R. 729). Το σχόλιο πρέπει να είναι έντιμο, δηλαδή έκφραση της έντιμης και ειλικρινούς γνώμης του Εναγόμενου. Όπου όμως ο Ενάγοντας αποδεικνύει ότι δημοσίευμα έγινε κακόπιστα από τον Εναγόμενο, η υπεράσπιση έντιμου σχολίου αποτυγχάνει (Δημογραφική ΧΠΣ Λίμιτεδ κ.ά. ν. Φιλίππου

(1998)1 Α.Α.Δ. 958). Τα θέματα δημοσίου συμφέροντος ποικίλουν και δεν πρέπει να περιορίζονται σε στενά πλαίσια. Όταν ένα θέμα επηρεάζει μεγάλο αριθμό ατόμων, τότε εύλογα αναμένεται από αυτούς να ενδιαφερθούν για αυτό και να προβούν σε έντιμο σχόλιο (T.M.P Agents v. Saba & Co (T.M.P)

(2007)1 Α.Α.Δ. 448), Gatley on Libel and Slander, 10η έκδ., σελ. 311). Τα συστατικά στοιχεία της υπεράσπισης είναι: (α) η δήλωση είναι γνώμη ή σχόλιο του συντάκτη, και όχι δήλωση γεγονότος, (β) το δημοσίευμα αφορά ζήτημα δημοσίου συμφέροντος, και (γ) το σχόλιο είναι έντιμο, και όχι κακόπιστο (Πετρίδης v. Εκδοτικός Οίκος Δίας Λτδ

(2013)1Β Α.Α.Δ 1464, Καραβίας ν. Σταύρου

(2012)1 Α.Α.Δ. 469, Ρ.Ι.Κ ν. Καψού

(2009)1 Α.Α.Δ 1175). Προνόμιο υπό επιφύλαξη Η υπεράσπιση του προνομίου υπό επιφύλαξη συναρτάται με σειρά παραγόντων που έχουν στο επίκεντρο το καθήκον του τύπου να διερευνά την αλήθεια εκείνων τα οποία δημοσιεύει και να προβάλλει με δίκαιο τρόπο διϊστάμενες εκδοχές γι' αυτά (άρθρο 21 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, Αλήθεια Εκδοτική Εταιρεία Λτδ κ.ά. v. Αλωνεύτη

(2002)1 Α.Α.Δ. 1863). Στην απόφαση Ηλιάδης v. Βενιζέλου

(2009)1 Α.Α.Δ. 960 λέχθηκαν τα ακόλουθα σχετικά: «Η υπεράσπιση αυτή αφορά το καθήκον του τύπου να πληροφορεί το κοινό για θέματα δημοσίου ενδιαφέροντος και το δικαίωμα του κοινού να τυγχάνει πληροφόρησης για τέτοια θέματα, αφού τέτοιος ελεύθερος διάλογος είναι εκ των ουκ άνευ σε μία δημοκρατική κοινωνία. Μερικές από τις αρχές που διέπουν το θέμα διαφαίνονται από το σκεπτικό της απόφασης στην υπόθεση [Reynolds v. Times Newspapers [1998] 3 Αll E.R. 961, [1999] 4 All E.R. 609], που περιληπτικά έχουν ως ακολούθως: (α) Πληροφόρηση για πολιτικά θέματα, αν περιέχει δυσφημιστικό υλικό, δεν καλύπτεται αυτόματα από την υπεράσπιση προνομίου υπό επιφύλαξη, αλλά είναι το περιεχόμενο της πληροφόρησης που μπορεί να έχει αυτό το αποτέλεσμα, ανάλογα με τη σπουδαιότητα του για το κοινό και το σχετικό δικαίωμα του κοινού να τυγχάνει πληροφόρησης. (β) Η υπεράσπιση έχει ελαστικότητα και βασίζεται στις πραγματικότητες των καιρών: Η σημασία των θεμάτων και το ενδιαφέρον του κοινού είναι παράγοντες που υπόκεινται σε αλλαγή. (γ) Η ύπαρξη της υπεράσπισης του προνομίου υπό επιφύλαξη εξαρτάται από αριθμό παραγόντων, που έχουν ως πυρήνα τους το καθήκον του τύπου να ερευνά για να βρει την αλήθεια του δημοσιεύματος και να δημοσιεύει με δίκαιο τρόπο συγκρουόμενες εκδοχές. Η ύπαρξη της υπεράσπισης αυτής σε κάθε περίπτωση και σε κάθε χώρα αποφασίζεται από ένα συνδυασμό των ειδικών νομοθετικών προνοιών και της αντίληψης των κριτηρίων που τη διέπουν, όπως προκύπτουν από τη νομολογία. Το θέμα εξισορρόπησης του δικαιώματος ελευθερίας έκφρασης και του δικαιώματος του ατόμου για τη φήμη του, είναι ένα δύσκολο έργο. Έχει επίσης λεχθεί επί του προκειμένου ότι ανακριβείς δηλώσεις είναι αναπόφευκτες στον ελεύθερο διάλογο και πρέπει να προστατεύονται, αν η ελευθερία της έκφρασης θα έχει τις αναγκαίες προϋποθέσεις που χρειάζεται για να επιβιώσει. Το κύριο επιχείρημα για την προστασία του δικαιώματος της ελευθερίας του τύπου είναι η ενθάρρυνση για ένα ελεύθερο διάλογο σε θέματα δημοσίου ενδιαφέροντος. Η υπόθεση Αλήθεια Εκδοτική Εταιρεία Λτδ (πιο πάνω) είναι σχετική. (Βλ. και απόφαση ΕΔΑΔ Alithia Publishing Co Ltd & Constantinides v. Cyprus, decision 22.5.08, Appl. No. 1755/2003).» Στην απόφαση Δρουσιώτης v. Παπαδόπουλου

(2012)1 Α.Α.Δ. 102, το Εφετείο αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στην εξισορρόπηση του δικαιώματος της ελεύθερης έκφρασης και της μετάδοσης πληροφοριών από τον Τύπο και τα Μ.Μ.Ε., με το θεμελιώδες δικαίωμα του ατόμου για τη φήμη και υπόληψή του. Η ελευθερία της έκφρασης, η οποία περιορίζει το δικαίωμα στη φήμη, εφαρμόζεται και σε πληροφορίες και ιδέες που είναι προσβλητικές, εκπλήττουν ή ενοχλούν. Το ακόλουθο απόσπασμα είναι σχετικό: «Όσον αφορά την υπεράσπιση του υπό επιφύλαξη προνομίου, με βάση το Άρθρο 21

(1)(α) του Κεφ. 148, καταλήγουμε και πάλι πως τυγχάνει πλήρους εφαρμογής. Όπως παρατηρήσαμε πιο πάνω, δεν τίθεται θέμα κακής πίστης και οι αρχές που παρατέθηκαν πιο πάνω σε σχέση με την υπεράσπιση του έντιμου σχολίου ισχύουν και εδώ και, όπως αναφέρει και το πρωτόδικο Δικαστήριο, «με την προσθήκη ότι τα πραγματικά γεγονότα πάνω στα οποία βασίζεται ο σχολιασμός, επιτρέπεται να είναι (πέραν από δυσφημιστικά) και αναληθή με αναγκαιότητα όμως απόδειξης ότι το σχόλιο ή το δημοσίευμα δικαιολογούνταν υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις που αναγνωρίζονται ως δεκτικές του προνομίου στο Άρθρο 21(α)(α) του Κεφ. 148 .». Όπως διαπιστώνει και το πρωτόδικο Δικαστήριο, ο εφεσείων-εναγόμενος, ως δημοσιογράφος τελούσε κάτω από το καθήκον να προβεί στη δημοσίευση, αφού ήταν ζήτημα δημοσίου ενδιαφέροντος, το οποίο το κοινό είχε συμφέρον να πληροφορηθεί και να τύχει προστασίας. Δεν έχουμε καμία αμφιβολία ότι υπό τις περιστάσεις είναι στην εκτέλεση αυτού του καθήκοντος που είχε προβεί με την αρθρογραφία του ο εφεσείων-εναγόμενος και εξέφραζε την έντιμη και ειλικρινή του άποψη επί του θέματος. Είναι, νομίζουμε, μια κλασική περίπτωση εφαρμογής της υπεράσπισης του προνομίου υπό επιφύλαξη. Τελειώνοντας, παρατηρούμε πως με μια ελεύθερη, τολμηρή θαραλλέα αλλά και υπεύθυνη δημοσιογραφία, είναι δυνατό να διορθωθούν πολλά κακώς έχοντα σε μια σύγχρονη κοινωνία.» Η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων δείχνει μια συνεχή τάση διεύρυνσης των ορίων της ελευθερίας του λόγου και του περιορισμού του πεδίου των παρεκκλίσεων που προνοούνται για το δικαίωμα («Αλήθεια» Εκδοτική Εταιρεία Λτδ v. Thamira Food Manufacturers Ltd

(2012)1 Α.Α.Δ. 2276). ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΙ ΠΕΡΙ ΜΗ ΟΡΘΗΣ ΔΙΚΟΓΡΑΦΗΣΗΣ Ως θέμα λογικής προτεραιότητας κρίνεται σκόπιμο όπως πρωτίστως εξεταστούν οι ισχυρισμοί των Εναγόμενων περί μη ορθής δικογράφησης. Είναι η θέση τους ότι ο Ενάγοντας δεν έχει δικογραφήσει ορθώς στην Έκθεση Απαίτησης τους ισχυρισμούς του για την ερμηνεία των υπονοούμενων, τα γεγονότα που επηρεάζουν το νόημα των δημοσιευμάτων και τα πρόσωπα που γνώριζαν αυτά τα εξωγενή γεγονότα. Έχω μελετήσει τα δικόγραφα. Διαπιστώνεται ότι στην Έκθεση Απαίτησης παρατίθενται αυτούσια τα επίδικα δημοσιεύματα, η δυσφημιστική τους έννοια καθώς και τα σχετικά εξωγενή γεγονότα (Γαληνιώτης ν. Εκδοτικός Οίκος Δίας Λτδ κ.ά

(2011)1 Α.Α.Δ. 474, Halsbury' s Laws of England, Libel and Slander, Vol. 28, par. 169). Ουδείς επηρεασμός διαπιστώνεται για την πλευρά των Εναγόμενων, η οποία στην πολυσέλιδη Υπεράσπισή τους δικογραφούν με λεπτομέρεια τους δικούς τους ισχυρισμούς. Σε κάθε περίπτωση, εκ του περισσού σημειώνεται ότι η αξιολόγηση της μαρτυρίας καθώς και η διαπίστωση ευρημάτων θα γίνει στο πλαίσιο των δικογραφημένων ισχυρισμών. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Παρακολούθησα με προσοχή τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιόν μου, έχοντας υπόψη τις νομολογιακές αρχές που διέπουν την αξιολόγηση της μαρτυρίας (Πατάτσου ν. Χιλμί κ.ά., Πολιτική Έφεση αρ. 300/11, ημερ. 31.5.17, Παπαχρυσοστόμου ν. Κώστα Γρηγοριάδη & Συνεταίροι κ.ά., Πολιτική Έφεση αρ. 118/10, ημερ. 16.12.15). Σε αγωγές για δυσφήμιση το θέμα κρίνεται από το Δικαστήριο ως πραγματικό ζήτημα. Το νόημα το οποίο αποδίδεται σε ένα δημοσίευμα δεν αποφασίζεται από το νόημα που σκοπούσε να του αποδώσει ο Εναγόμενος. Ούτε κατ' ανάγκη αποφασίζεται από την έννοια την οποία ο Ενάγοντας προσδίδει. Το κριτήριο είναι αντικειμενικό και το δημοσίευμα κρίνεται στο σύνολό του (Papadopoullos v. Kyrix Publications Co Ltd a.o.

(1963)2 C.L.R. 290). Συνεπώς, η αξιολόγηση της μαρτυρίας κατά πόσο το κείμενο είναι δυσφημιστικό ή όχι, ακόμα και αν έχει παρεισφρήσει μαρτυρία σε σχέση με το θέμα αυτό δεν είναι δόκιμη (Γαληνιώτης ν. Εκδοτικός Οίκος Δίας Λτδ κ.ά

(2011)1 Α.Α.Δ. 474). Ο Ενάγοντας μου έκανε γενικά καλή εντύπωση. Το παράπονό του ήταν εμφανές στον τρόπο με τον οποίο εκφραζόταν στη δική του ερμηνεία που έδωσε σε κάθε ένα από τα δημοσιεύματα. Θεωρώ ότι προσπάθησε να μεταφέρει στο Δικαστήριο με ειλικρίνεια τα αισθήματά του γι' αυτά. Όμως, η τάση προς την υπερβολή στη μαρτυρία του ήταν σε τέτοια έκταση και βαθμό που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Ιδιαίτερα κατά την αντεξέτασή του. Αναφέρω κάποια παραδείγματα. Ο Ενάγοντας προσπάθησε να διασυνδέσει το όνομά του με όλα τα επίδικα δημοσιεύματα. Κατά την αντεξέτασή του, ερωτηθείς σχετικά, ανέφερε ότι ουδέποτε ήταν μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Αρχής Λιμένων, όμως ήταν «αξιωματούχος της Αρχής Λιμένων» και για το λόγο αυτό συνδέεται με τα επίδικα δημοσιεύματα. Ο ισχυρισμός όμως ότι ο Ενάγοντας ήταν αξιωματούχος δεν δικογραφείται. Επίσης, ο Ενάγοντας προσπάθησε να συνδέσει τον εαυτό του με το θέμα των υπερωριών, αναφέροντας ότι ήταν το πρόσωπο το οποίο κατάρτιζε τον κατάλογο με τα άτομα που θα εργάζονταν υπερωριακά. Ούτε αυτός ο ισχυρισμός δικογραφείται. Και αυτό παρόλο που στην Έκθεση Απαίτησης γίνεται εκτενής αναφορά στα καθήκοντά του. Θεωρώ ότι ο Ενάγοντας αισθάνθηκε την ανάγκη να παραθέσει τους πιο πάνω ισχυρισμούς του σε μια προσπάθεια να προωθήσει την απαίτησή του και να διασυνδέσει τον εαυτό του με όλα τα επίδικα δημοσιεύματα. Μη δικογραφημένοι ισχυρισμοί, σύμφωνα με τη νομολογία, δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη. Η έλλειψη δικογραφικού υπόβαθρου δεν θεραπεύεται με τυχόν ερωτήσεις που υποβλήθηκαν κατά την ακρόαση χωρίς ένσταση (Παπαπέτρου v. Λαϊκή Φάκτορς Λτδ, Πολιτική Έφεση αρ. 180/10, ημερ. 20.2.15, Federal Bank of Lebanon v. Σιακόλα

(2011)1Β Α.Α.Δ. 1422). Ένα άλλο παράδειγμα σχετίζεται το δημοσίευμα Τεκμήριο

Ο Ενάγοντας ανέφερε αντεξεταζόμενος ότι το δημοσίευμα αυτό τον αφορά επειδή συμμετείχε στη λήψη αποφάσεων για την αγορά ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού. Ερωτηθείς ποιο σημείο του δημοσιεύματος αναφέρεται σε ηλεκτρομηχανολογικό εξοπλισμό, ο Ενάγοντας, αφού διεξήλθε του Τεκμηρίου 3, απέφυγε να απαντήσει επί της ουσίας, αναφέροντας «Νομίζω αυτό αφήνεται στην κρίση του καθενός». Παρά την επιμονή της άλλης πλευράς στο σημείο αυτό, ο Ενάγοντας δεν έδωσε ξεκάθαρη απάντηση. Πέραν των πιο πάνω, ήταν η θέση του Ενάγοντα ότι τα δημοσιεύματα ως σύνολο και το καθένα ξεχωριστά αποτελούν «μια αναίτια και δυσφημιστική επίθεση» εναντίον του. Ερωτηθείς κατά την αντεξέταση για ποιο λόγο να θέλει η εφημερίδα να του επιτεθεί προσωπικά και αν γνωρίζει κάποιον προσωπικά από την εφημερίδα, ο Ενάγοντας απέφυγε να τοποθετηθεί ξεκάθαρα και να τεκμηριώσει τον ισχυρισμό του περί επίθεσης. Σε άλλο σημείο ισχυρίστηκε ότι η εφημερίδα «Πολίτης» ήθελε να στρέψει την κοινή γνώμη εναντίον του προσωπικού της Αρχής Λιμένων και γενικά εναντίον της Αρχής Λιμένων. Ερωτηθείς για ποιο λόγο να θέλει να το κάνει αυτό η εφημερίδα, ο Ενάγοντας και πάλι απόφυγε να απαντήσει επί της ουσίας, αναφέροντας «Ρωτήστε την ίδια την εφημερίδα». Σε ερώτηση αν έχει στοιχεία για τα όσα ισχυρίζεται, ο Ενάγοντας απάντησε ότι «Τα στοιχεία είναι τα δημοσιεύματα της εφημερίδας». Οι ισχυρισμοί του, για ένα τόσο σοβαρό ζήτημα, παρέμειναν αόριστοι και ατεκμηρίωτοι. Η πιο πάνω τοποθέτηση του Ενάγοντα είναι χαρακτηριστική της υπερβολής που ήταν διάχυτη στη μαρτυρία του. Ήταν επίσης η θέση του Ενάγοντα, την οποία επανέλαβε με απόλυτη σιγουριά, ότι μόνο η εφημερίδα «Πολίτης» ασχολήθηκε με τη συνεδρία της Βουλής για την Αρχή Λιμένων. Η θέση του αυτή όμως διαφάνηκε στη συνέχεια ότι δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα αφού, σύμφωνα με τα Τεκμήρια 15, 17, 18 και 19, και άλλα μέσα μαζικής ενημέρωσης προέβαλαν τη συνεδρία και παρουσίασαν θέματα που σχετίζονται με την Αρχή Λιμένων την ίδια περίοδο. Αναφορικά με το θέμα της δημοσίευσης των δημοσιευμάτων στο διαδίκτυο, ο Ενάγοντας στην κυρίως εξέτασή του ανέφερε ότι όλα τα επίδικα δημοσιεύματα αναρτήθηκαν στο διαδίκτυο. Αντεξεταζόμενος, και αφού αρχικά απέφυγε να απαντήσει σχετική ερώτηση, ανέφερε ότι ο ίδιος ουδέποτε είδε τα δημοσιεύματα στο διαδίκτυο, αλλά το πληροφορήθηκε από τρίτα πρόσωπα. Σε σχέση με τον ισχυρισμό του ότι η εφημερίδα «Πολίτης» είναι μια από τις μεγαλύτερες σε πωλήσεις, αντεξεταζόμενος ο Ενάγοντας παρέπεμψε γενικά και αόριστα σε «στατιστικές πωλήσεις και .πραγματικά στοιχεία τα οποία δημοσιεύονται ανά διάφορες περιόδους». Αναφορικά με τη ζημιά που έχει υποστεί, ο Ενάγοντας ανέφερε, μεταξύ άλλων ότι οι κατηγορίες που του αποδόθηκαν ήταν βαριές και προκάλεσαν ρήγμα στην τιμή, υπόληψη και περηφάνια του. Ανέφερε ότι δεν διεκδίκησε επανεκλογή στο Διοικητικό Συμβούλιο του Συνεργατικού Ταμιευτηρίου των Υπαλλήλων της Αρχής Λιμένων και σε άλλες συνδικαλιστικές οργανώσεις κατόπιν υποδείξεων και υπονοουμένων από φίλους του και μέλη του Ταμιευτηρίου. Ενώ ο Ενάγοντας ήταν έντονος για το ζήτημα αυτό ρωτήθηκε κατ' επανάληψη από την ευπαίδευτο συνήγορο των Εναγόμενων να αναφέρει κάποια από τα ονόματα των προσώπων αυτών. Η προσπάθεια του Ενάγοντα να αποφύγει να απαντήσει την ερώτηση ήταν εμφανής. Μετά από την επιμονή της ευπαίδευτης συνηγόρου των Εναγόμενων, ο Ενάγοντας ανέφερε δύο ονόματα. Ο ΜΥ1 ήταν ήρεμος και πράος τόσο κατά την κυρίως εξέτασή του, όσο και κατά την αντεξέταση. Απαντούσε τις ερωτήσεις με συνοχή και συγκροτημένη σκέψη. Επεξήγησε με σαφήνεια τον τρόπο με τον οποίο οι Εναγόμενοι, αλλά και ο ίδιος προσωπικά, ως μέρος της συντακτικής ομάδας της εφημερίδας, αποφάσισαν να προσεγγίσουν τα ζητήματα που θίγονται στα επίδικα δημοσιεύματα. Ουδεμία τάση προς αποφυγή διαπιστώθηκε. Ούτε έχει διαπιστωθεί οποιοδήποτε αρνητικό συναίσθημα ή εμπάθεια του μάρτυρα εναντίον του Ενάγοντα. Αντιθέτως, θεωρώ ότι με ειλικρίνεια και γνήσιο αυθορμητισμό ο ΜΥ1 ανέφερε κατά την αντεξέτασή του ότι αντιλαμβάνεται πως ο Ενάγοντας μπορεί να αισθάνεται κάποια πικρία για το γεγονός ότι αναφέρεται το όνομά του στο δημοσίευμα Τεκμήριο
Σημειώνω ότι αυτό με κανένα τρόπο δεν εκλαμβάνεται από το Δικαστήριο ως παραδοχή εκ μέρους του ΜΥ1 για τυχόν δυσφημιστικό περιεχόμενου του δημοσιεύματος, αλλά παρατίθεται στο πλαίσιο αξιολόγησης των όσων έχουν λεχθεί από τον ΜΥ1 στην προσπάθεια του Δικαστηρίου να μεταφέρει την εικόνα που το ίδιο αποκόμισε. Επαναλμβάνεται ότι η αξιολόγηση της μαρτυρίας δεν επηρεάζει την κρίση του Δικαστηρίου στο κατά πόσον τα επίδικα δημοσιεύματα είναι δυσφημιστικά. Οι αρχές για να αποφασιστεί κάτι τέτοιο έχουν παρατεθεί πιο πάνω. ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΕΝΣΤΑΣΕΙΣ Με την πρώτη ούτω καλούμενη προδικαστική ένσταση, οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι «η παρούσα αγωγή δεν αποκαλύπτει οποιαδήποτε αιτία αγωγής εναντίον τους, είναι επιπόλαια, ενοχλητική καταπιεστική και αποτελεί κατάχρηση της διαδικασίας». Το Κλητήριο Ένταλμα και η Έκθεση Απαίτησης αποκαλύπτουν ότι ο Ενάγοντας επικαλείται ως αιτία της αγωγής το αστικό αδίκημα της δυσφήμισης. Επομένως, εκ πρώτης υφίσταται αιτία αγωγής ή έστω κάποιο ζήτημα κατάλληλο για εκδίκαση. Επίσης, οι Εναγόμενοι δεν έχουν λάβει οποιοδήποτε δικονομικό μέτρο για προώθηση της ένστασης αυτής. Η ένσταση συνεπώς είναι έκθετη σε απόρριψη. Σε κάθε περίπτωση, το Δικαστήριο θα εξετάσει στη συνέχεια με βάση τις καθιερωμένες αρχές κατά πόσον ο Ενάγοντας έχει αποδείξει την απαίτησή του. Με τη δεύτερη ούτω καλούμενη προδικαστική ένσταση, οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι «η παρούσα αγωγή είναι καταχρηστική και καταπιεστική διότι έχει καταχωρηθεί ταυτόχρονα με άλλες 5 από συνάδελφους του Ενάγοντα, από τον ίδιο δικηγόρο, σχετικά με τα ίδια δημοσιεύματα». Το Δικαστήριο έχει σύμφυτη εξουσία επέμβασης όταν η άσκηση μιας αγωγής ή ενός ένδικου μέσου εκτρέπει την πορεία απονομής τη δικαιοσύνης και καταχράται θεραπείες και διαδικασίες που παρέχονται από το νόμο (Χριστοφίδου v. Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου, Πολιτική Έφεση αρ. 226/12, ημερ. 22.11.17). Στην προκειμένη περίπτωση, αυτό που επικαλούνται οι Εναγόμενοι στην Υπεράσπισή τους, θεωρώ ότι δεν είναι αρκετό από μόνο του να αποστερήσει από τον Ενάγοντα το δικαίωμά του για προσφυγή στο Δικαστήριο. Το δικαίωμα αυτό προστατεύεται από το Σύνταγμα και τη Σύμβαση για την Προάσπιση των Ανθρώπινων Δικαιωμάτων (Γεωργιάδης v. Εκδοτική Εταιρεία Τηλεγράφος Λτδ, Πολιτική Έφεση αρ. 291/08, ημερ. 28.11.18). Ούτε η πλευρά των Εναγόμενων έχει προσκομίσει οποιοδήποτε στοιχείο που να υποστηρίζει τον ισχυρισμό αυτό, πέραν των όσων γενικά ανέφερε ο ΜΥ
Συνεπώς, και αυτή η ένσταση είναι έκθετη σε απόρριψη. ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ Προκύπτει από τις δικογραφημένες θέσεις των διάδικων και τη μαρτυρία ότι η δημοσίευση των δημοσιευμάτων στην έντυπη μορφή της εφημερίδας δεν αμφισβητείται. Εξάλλου, αντίγραφα των επίδικων δημοσιευμάτων έχουν κατατεθεί ως τεκμήρια κατά την ακροαματική διαδικασία (Τεκμήρια 1-8). Αυτό που αμφισβητείται από πλευράς των Εναγόμενων είναι τα όσα έχουν λεχθεί σε σχέση με την ηλεκτρονική κυκλοφορία της εφημερίδας στο διαδίκτυο και σε σχέση με τον αριθμό των φύλλων που κυκλοφορούσαν ημερησίως το
Ως προς το θέμα της ηλεκτρονικής κυκλοφορίας, ο ΜΥ1 ανέφερε ότι το 2010 μέρος της εφημερίδας κυκλοφορούσε διαδικτυακά. Η μαρτυρία αυτή είναι γενική και αόριστη. Ο Ενάγοντας ανέφερε στην κυρίως εξέτασή του ότι όλα τα επίδικα δημοσιεύματα αναρτήθηκαν στο διαδίκτυο (Έγγραφο Α). Αντεξεταζόμενος ρωτήθηκε κατά πόσον γνωρίζει ο ίδιος αν τα επίδικα δημοσιεύματα δημοσιεύτηκαν στο διαδίκτυο. Ο Ενάγοντας ανέφερε «Νομίζω δεν χρειάζεται να απαντήσω διότι δεν αφορά την υπόθεση». Στη συνέχεια ανέφερε ότι δεν είδε ο ίδιος τις αναρτήσεις, αλλά τις πληροφορήθηκε από τρίτα πρόσωπα. Εντούτοις, δεν έχει κατατεθεί ως τεκμήριο οποιοδήποτε τυπωμένο αντίγραφο από το διαδίκτυο. Συνεπώς, κρίνεται ότι δεν έχει αποδειχθεί η δημοσίευση των επίδικων δημοσιευμάτων στο διαδίκτυο. Ως προς τον αριθμό φύλλων, ο ΜΥ1 αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι το 2010 εικάζει ότι η εφημερίδα πουλούσε γύρω στις 3.000 - 3.500 φύλλα ημερησίως. Τα Σάββατα οι πωλήσεις ήταν λίγο περισσότερες. Η τοποθέτηση του ΜΥ1 δεικνύει την ευρεία κυκλοφορία της εφημερίδας, θέση την οποία αποδέχομαι. Προχωρώ να εξετάσω το περιεχόμενο των δημοσιευμάτων για να διαπιστωθεί κατά πόσον είναι δυσφημιστικά. Τεκμήριο 1 Το δημοσίευμα παραπέμπει ρητά στα όσα αναφέρθηκαν στη συνεδρίαση της Επιτροπής Ελέγχου της Βουλής (Τεκμήριο 9), η οποία πραγματοποιήθηκε την αμέσως προηγούμενη μέρα. Ο νοητός διαχωρισμός του δημοσιεύματος σε δύο ενότητες είναι εμφανής από το λεκτικό του δημοσιεύματος. Η πρώτη ενότητα αποτελείται από την αρχική φράση του δημοσιεύματος «Την ώρα που η ανεργία.» μέχρι τη φράση «.κι αυτοί υπερωριακά.». Η δεύτερη ενότητα αρχίζει από τη φράση «Χθες, στην επιτροπή Ελέγχου της Βουλής αποκαλύφθηκαν ακόμα σκάνδαλα, ατασθαλίες και παρανομίες.». Η λέξη «ακόμα» ενέχει τη σημασία του επιπροσθέτως, δηλαδή επιπλέον των όσων αναφέρονται πιο πάνω. Η πρώτη ενότητα αναφέρεται στο ζήτημα των υπερωριών και η δεύτερη ενότητα σε σκάνδαλα, ατασθαλίες και παρανομίες. Με τον τρόπο αυτό, τα ζητήματα που αναφέρονται σε κάθε ενότητα εκλαμβάνονται από τον λογικό αναγνώστη ως διαφορετικά και δεν συνδέονται μεταξύ τους. Στο δημοσίευμα υπάρχει ένας κατάλογος. Σε αυτόν, περιέχεται και το όνομα του Ενάγοντα. Τα στοιχεία στον κατάλογο που αφορούν τον Ενάγοντα είναι ορθά, σύμφωνα με τον ίδιο. Ο κατάλογος αυτός συνδέεται με το ζήτημα των υπερωριών, και όχι σε οτιδήποτε αναφέρεται περί σκανδάλων, ατασθαλιών και παρανομιών. Αυτό προκύπτει ξεκάθαρα και με σαφήνεια από το γεγονός ότι ο αναγνώστης παραπέμπεται στον κατάλογο: «.μέχρι ακόμα 47 χιλιάδες (λεπτομέρειες στον διπλανό πίνακα).». Διαφαίνεται επίσης και από τον τίτλο που υπάρχει πάνω από τον κατάλογο: «Αναφέρονται παραδείγματα λειτουργών οι οποίοι το 2008 εργάστηκαν υπερωριακά για πολλές ώρες». Συνεπώς, καθίσταται σαφές για το λογικό αναγνώστη ότι το όνομα του Ενάγοντα συνδέεται μόνο με τα όσα αναφέρονται ως προς το ζήτημα των υπερωριών. Εξετάζοντας τα όσα αναφέρονται σε σχέση με τις υπερωρίες, διαπιστώνεται ότι τα αναφερόμενα στο άρθρο βασίζονται στα όσα λέχθηκαν στην Επιτροπή Ελέγχου (Τεκμήριο 9). Το δημοσίευμα περιέχει και σχόλια του συντάκτη του σε σχέση με τα γενικότερα δεδομένα της κυπριακής κοινωνίας, όπως αυτό της ανεργίας. Η πρόταση «Την ώρα που η ανεργία καλπάζει και γενικά ο Κύπριος φορολογούμενος δεινοπαθεί και αγωνιά για τη δουλεία του, στην Αρχή Λιμένων στήνεται πρωτοφανές πάρτι με τις υπερωρίες» με την οποία αρχίζει το άρθρο αποτελεί εύλογο σχόλιο και κριτική. Τονίζει την οικονομική αντίθεση μεταξύ του μέσου Κύπριου φορολογούμενου («γενικά ο Κύπριος φορολογούμενος.») και μέρους των υπαλλήλων της Αρχής Λιμένων που αμείβονται για υπερωριακή εργασία. Ομοίως, η φράση «Το πλέον φοβερό, όμως.» που χρησιμοποιείται στη συνέχεια του δημοσιεύματος ως εισαγωγή για το γεγονός ότι αυτοί που εργάζονται υπερωριακά δεν πηγαίνουν την επόμενη μέρα στην εργασία τους και τους αναπληρώνουν άλλοι συνάδελφοί τους που πληρώνονται υπερωριακά, αποτελεί εύλογο και έντιμο σχόλιο. Η φράση αυτή υποδηλοί, με τρόπο εμφατικό, ότι πέραν της υπερωριακής εργασίας δημιουργείται εντονότερο πρόβλημα με το σύστημα βάρδιας και υπερωριών. Θέμα το οποίο έχει συζητηθεί στην Επιτροπή Ελέγχου (Τεκμήριο 9). Όσον αφορά τη δεύτερη ενότητα του δημοσιεύματος («Χθες, στην επιτροπή Ελέγχου της Βουλής αποκαλύφθηκαν ακόμα . » μέχρι το τέλος του δημοσιεύματος), για τους λόγους που έχουν επεξηγηθεί πιο πάνω, αντικειμενικά υπάρχει διαχωρισμός με το υπόλοιπο δημοσίευμα και κατ' ακολουθία με τον Ενάγοντα. Σε κάθε περίπτωση πρόκειται για μια γενικόλογη αναφορά με παραπομπή στα λεχθέντα της Επιτροπής Ελέγχου. Η αναφορά ότι ο Γενικός Εισαγγελέας θα εγείρει αγωγές εναντίον συγκεκριμένων προσώπων, ουδόλως αποτελεί δυσφήμιση. Πρόκειται για μια γενικόλογη αναφορά, χωρίς να κατονομάζεται οποιοδήποτε πρόσωπο εναντίον του οποίου θα εγερθεί αγωγή. Ούτε και μπορεί ο μέσος αντικειμενικός αναγνώστης να ταυτίσει το πρόσωπο εναντίον του οποίου ο Γενικός Εισαγγελέας έχει πρόθεση να εγείρει αγωγή με τον Ενάγοντα για τους λόγους που έχουν αναφερθεί πιο πάνω. Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για μια δήλωση από ανεξάρτητο αξιωματούχο η οποία έγινε στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του. Ο υπότιτλος του δημοσιεύματος «Ταξίδια μετά συζύγων, εξαπάτηση υπουργείων και άλλα πολλά» κρίνεται ότι στα μάτια του λογικού αναγνώστη δεν διασυνδέεται και δεν παραπέμπει στον Ενάγοντα. Για τους λόγους που έχουν αναφερθεί πιο πάνω, η αναφορά στον Ενάγοντα, ως αυτή προκύπτει από το περιεχόμενο του δημοσιεύματος, σχετίζεται το θέμα των υπερωριών μόνο. Ερχόμενος στον τίτλο «Πάρτι υπερωριών στην Αρχή Λιμένων», σημειώνεται ότι ο Ενάγοντας αρκετές φορές στη μαρτυρία του έχει διατυπώσει το παράπονό του για τις λέξεις που επιλέγηκαν. Ιδιαίτερα η λέξη «πάρτι». Ο ΜΥ1 ανέλυσε το σκεπτικό πίσω τον τίτλο αυτό και ανέφερε ότι ήταν αποτέλεσμα συλλογικής σκέψης. Έχοντας υπόψη το σύνολο του δημοσιεύματος, διαπιστώνεται ότι ο τίτλος και, ειδικότερα η αναφορά σε πάρτι, αποτελεί σχόλιο, και όχι δήλωση γεγονότος. Η λέξη «πάρτι» στην προκειμένη περίπτωση χρησιμοποιείται μεταφορικά. Υποδηλώνει την έλλειψη αυστηρών κανόνων και την απουσία αυστηρού ελέγχου. Χρησιμοποιείται από τον συντάκτη αφενός μεν ως κριτική στο σύστημα των υπερωριών στην Αρχή Λιμένων και αφετέρου για να συνοψίσει μονολεξεί τα όσα σχετικά αναφέρονται στο δημοσίευμα. Ιδωμένο από τη σκοπιά του λογικού αναγνώστη, ο τίτλος, σε συνδυασμό πάντοτε με το περιεχόμενο του δημοσιεύματος, δεν αποτελεί δυσφήμιση, αλλά κριτικό σχόλιο. Το σχόλιο αυτό δεν διασυνδέει τον Ενάγοντα με οποιεσδήποτε ατασθαλίες ή παρανομίες. Εν ολίγοις, το δημοσίευμα αποτελείται από γεγονότα των όσων αναφέρθηκαν στην Επιτροπή Ελέγχου σε συνδυασμό με σχόλια από πλευράς του συντάκτη του. Η διασύνδεση του Ενάγοντα με τα όσα αναφέρονται στο δημοσίευμα ως γεγονότα, περιορίζονται στα στοιχεία της υπερωριακής του απασχόλησης. Στοιχεία τα οποία ο ίδιος έχει δεχθεί ως ορθά. Δεν εντοπίζεται οτιδήποτε δυσφημιστικό για τον Ενάγοντα. Τεκμήριο 2 Το δημοσίευμα αποτελεί συνέχεια του Τεκμηρίου 1, το οποίο παραπέμπει ρητά σ´ αυτό. Εξετάζοντας το περιεχόμενο του δημοσιεύματος στην ολότητά του, διαπιστώνεται ότι αναφέρεται στις ευθύνες των διοικούντων της Αρχής Λιμένων. Το δημοσίευμα είναι χωρισμένο σε παραγράφους και κάθε μία έχει το δικό της τίτλο. Πριν από τις παραγράφους αυτές, το κείμενο «Σκάνδαλα, τρύπιες διαδικασίες και κραυγαλέες παρανομίες . και των αρχών χρηστής διοίκησης» συνοψίζει τα όσα αναφέρονται στο υπόλοιπο δημοσίευμα. Δεν υπάρχει οποιαδήποτε αναφορά ή διασύνδεση με τον Ενάγοντα. Με τίτλο «Μαφία στις προσλήψεις» η παράγραφος αναφέρεται στο θέμα της πρόσληψης ωρομίσθιων υπαλλήλων στην Αρχή Λιμένων. Ο Ενάγοντας, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είχε οποιαδήποτε ανάμειξη στο θέμα αυτό. Επομένως, τα όσα αναφέρονται δεν αφορούν το πρόσωπό του. Υπό τον τίτλο «Μετά συζύγων.» και «Κορόιδεψαν το υπουργείο» γίνεται αναφορά σε ταξίδια μελών του Διοικητικού Συμβουλίου της Αρχής Λιμένων και στη μισθολογική αναβάθμιση του γενικού διευθυντή της. Δεν έχει προσκομιστεί μαρτυρία από πλευράς Ενάγοντα ότι σχετίζεται με οποιοδήποτε τρόπο με τη μισθολογική αναβάθμιση του γενικού διευθυντή. Επίσης, ο Ενάγοντας ουδέποτε ήταν μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Αρχής Λιμένων. Προσπάθησε εντούτοις να διασυνδέσει τον εαυτό του με το θέμα αυτό, προβάλλοντας τον ισχυρισμό ότι ταξίδεψε στο εξωτερικό ως αξιωματούχος της Αρχής Λιμένων. Ο ισχυρισμός αυτός δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη αφού δεν είναι δικογραφημένος. Σε κάθε περίπτωση, δεν αναμένεται από τον λογικό αναγνώστη ότι θα διασυνδέσει με το δημοσίευμα οποιοδήποτε άλλο εκτός από τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, ιδιαίτερα όταν το ίδιο το δημοσίευμα ρητά αναφέρεται σε μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου. Κρίνεται συνεπώς ότι τα όσα αναφέρονται δεν αφορούν το πρόσωπο του Ενάγοντα, ούτε μπορούν να διασυνδεθούν μαζί του. Με τίτλο «Κομπίνα με τέλη», γίνεται αναφορά σε φορολόγηση εισαγόμενων οχημάτων και σε τέλη εξυπηρέτησης πλοίων. Δεν έχει προσκομιστεί μαρτυρία που να συνδέει τον Ενάγοντα με την επιβολή τελών. Επομένως, ούτε αυτό το περιεχόμενο μπορεί να αφορά τον Ενάγοντα. Με τίτλο «4.000 ευρώ το μήνα! Πάρτι με υπερωρίες» γίνεται αναφορά στο ζήτημα των υπερωριών στην Αρχή Λιμένων. Η διασύνδεση του δημοσιεύματος Τεκμήριο 1 με αυτή την αναφορά είναι εμφανής. Γίνεται ρητή αναφορά στη θέση των εργαζόμενων της Αρχής Λιμένων και στον αντίποδα παρουσιάζεται η θέση της Γενικής Ελέγκτριας. Έχοντας υπόψη ότι η αναφορά στο θέμα αυτό σχετίζεται άμεσα με το δημοσίευμα Τεκμήριο 1, διαπιστώνεται ότι ο αντικειμενικός αναγνώστης είναι δυνατόν να διασυνδέσει τον Ενάγοντα με αυτό. Απομένει να εξεταστεί κατά πόσον το περιεχόμενο του είναι δυσφημιστικό για τον Ενάγοντα. Η λέξη «πάρτι» χρησιμοποιείται με τον ίδιο τόνο και τρόπο όπως στο δημοσίευμα Τεκμήριο
Εξεταζόμενο στην ολότητά του, το κείμενο δεν αποδίδει οτιδήποτε δυσφημιστικό στον Ενάγοντα. Αποτελεί σχόλιο επί γεγονότων, ως αυτά αναφέρθηκαν στην Επιτροπή Ελέγχου της Βουλής (Τεκμήριο 9) και ως αυτά διαφαίνονται από τον κατάλογο του δημοσιεύματος Τεκμήριο
Ο κύριος τίτλος του δημοσιεύματος και οι εισαγωγικοί τίτλοι θα πρέπει να διαβαστούν σε συνδυασμό με το υπόλοιπο δημοσίευμα. Ο κύριος τίτλος «Αυθαιρεσίες ολκής» παραπέμπει στους εισαγωγικούς τίτλους. Αποτελεί μια γενική τοποθέτηση, ένα σχόλιο, για τα όσα αναφέρονται στο δημοσίευμα που στη συνέχεια εξειδικεύεται. Ο εισαγωγικός τίτλος ««Έβγαλαν τα παλούκια» στην Αρχή Λιμένων. Επεμβαίνει ο εισαγγελέας» βασίζεται στην τοποθέτηση του Γενικού Εισαγγελέα και τα όσα αναφέρθηκαν στη συζήτηση της Επιτροπής Ελέγχου. Αποτελεί επίσης σχόλιο επί γεγονότος αφού χρησιμοποιείται η λαϊκή φράση «έβγαλαν τα παλούκια», η οποία υποδηλώνει ότι έχουν ξεπεραστεί τα όρια. Και πάλι η φράση χρησιμοποιείται, όπως η λέξη «πάρτι» στο δημοσίευμα Τεκμήριο 1, ως σχόλιο και κριτική στα όσα συζητήθηκαν στην Επιτροπή Ελέγχου. Ο εισαγωγικός τίτλος «Ενεοί έμειναν όσοι παρακολούθησαν χθες . έλλειψη σεβασμού στο δημόσιο χρήμα βγάζουν μάτι» επίσης εμπεριέχει σχόλιο υπό μορφή κριτικής για τα όσα συζητήθηκαν στην Επιτροπή Ελέγχου και για τα όσα αναφέρονται στο υπόλοιπο δημοσίευμα. Ιδιαίτερη η φράση «έλλειψη σεβασμού στο δημόσιο χρήμα» ενδεχομένως να θεωρηθεί ότι παραπέμπει στα όσα αναφέρονται για το θέμα των υπερωριών. Σε καμία όμως περίπτωση, δεν μπορεί να θεωρηθεί από τον λογικό αναγνώστη ότι η φράση αυτή αποδίδει οτιδήποτε δυσφημιστικό. Πρόκειται για σχόλιο με το οποίο ασκείται κριτική για τα όσα αναφέρονται στο δημοσίευμα, συμπεριλαμβανομένου και του θέματος των υπερωριών. Διαβάζοντας το δημοσίευμα στο σύνολό του, το πλείστο περιεχόμενό του δεν αφορά τον Ενάγοντα. Ούτε είναι δυνατόν ο αντικειμενικός αναγνώστης να διασυνδέσει το όνομά του με αυτό. Η μόνη διασύνδεση που μπορεί να γίνει με τον Ενάγοντα άπτεται του θέματος των υπερωριών. Όμως, για τους λόγους που εξηγούνται πιο πάνω, τα όσα αναφέρονται επί τούτου δεν μπορεί να θεωρηθούν ως δυσφημιστικά. Τεκμήριο 3 Το δημοσίευμα έχει τίτλο «Βουλιάζουν την Αρχή Λιμένων». Αναφέρεται σε έργα και επενδύσεις που προωθούνται «αμφιβόλου αποτελεσματικότητας». Ήταν η θέση του Ενάγοντα ότι το δημοσίευμα αυτό τον αφορά καθότι συμμετείχε στη λήψη αποφάσεων για την αγορά ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού. Ο ισχυρισμός αυτός δεν δικογραφείται και συνεπώς δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη. Σε κάθε περίπτωση, το δημοσίευμα δεν αναφέρεται σε αγορά ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού. Αναφέρεται στην κατασκευή νέας αίθουσας επιβατών και στην επέκταση του λιμανιού της Λεμεσού. Αναφέρεται στα αποθέματα της Αρχής Λιμένων, στην αναβάθμιση του διευθυντή της Αρχής Λιμένων, στο ωρομίσθιο προσωπικό και για τα ταξίδια που αναφέρθηκαν στην Επιτροπή Ελέγχου. Οι αναφορές αυτές δεν μπορεί να διασυνδεθούν με τον Ενάγοντα στς μάτια του λογικού αναγνώστη. Στην παράγραφο με τίτλο «Επιτέλους, μια απολογία» γίνεται αναφορά γενικά σε παρανομίες, κακοδιαχείριση και σπατάλη χρήματος. Ο συντάκτης διερωτάται αν «θα βρεθούν, επιτέλους κάποιοι να αναλάβουν τις ευθύνες τους.». Δεν γίνεται οποιαδήποτε αναφορά στον Ενάγοντα. Ούτε γίνεται οποιαδήποτε αναφορά ή διασύνδεση με το θέμα των υπερωριών. Ο αντικειμενικός αναγνώστης, αν διαβάσει το δημοσίευμα στην ολότητά του, δεν θα συνδέσει τον Ενάγοντα με αυτό. Ακόμη και αν αναγνώστης έχει υπόψη του τον κατάλογο στο δημοσίευμα Τεκμήριο
Τεκμήριο 4 Το δημοσίευμα αναφέρεται στις ευθύνες του Διοικητικού Συμβουλίου της Αρχής Λιμένων ως προς τις υπερωριακές αποζημιώσεις που καταβάλλονται. Γίνεται αναφορά σε «πρόβλημα, όπως παρουσιάστηκε χθες» από την εφημερίδα. Η αναφορά αυτή παραπέμπει στα δημοσιεύματα Τεκμήρια 1 και 2, που δημοσιεύθηκαν ην προηγούμενη ημερά. Αναφέρεται στις προθέσεις του Γενικού Εισαγγελέα να κινηθεί νομικά και ότι ευθύνη έχουν κάποιοι δημόσιοι υπάλληλοι, αλλά την «κύρια και σοβαρότερη ευθύνη, η οποία μάλιστα είναι ευθύνη πολιτική, βαρύνει τις πλάτες του Συμβουλίου της Αρχής Λιμένων». Το υπόλοιπο δημοσίευμα, το οποίο είναι και το μεγαλύτερο μέρος αυτού, αναφέρεται στις ευθύνες του Διοικητικού Συμβουλίου. Διερωτάται ο συντάκτης «Πώς αφήνουν τον κάθε υπάλληλο να συμπεριφέρεται στον ημικρατικό αυτό οργανισμό λες και είναι το αμπελοχώραφο του παππού του;» και «Πώς μπορούν να δικαιολογήσουν 47 και 40 χιλιάδες ευρώ υπερωρίες;». Ο τίτλος «Το πάρτι στην Αρχή Λιμένων» θα πρέπει να διαβαστεί με το υπόλοιπο δημοσίευμα. Η λέξη «πάρτι» χρησιμοποιείται για να αποδώσει την ίδια έννοια της χαλαρότητας, όπως και στο δημοσίευμα Τεκμήριο
Το δημοσίευμα ρητά αναφέρεται σε ευθύνες του Διοικητικού Συμβουλίου, καθώς και σε πολιτικές ευθύνες. Ο συντάκτης του δημοσιεύματος, βασιζόμενος στα όσα αναφέρθηκαν στη συζήτηση της Επιτροπής Ελέγχου σχετικά με το ζήτημα των υπερωριών (Τεκμήριο 9), ασκεί κριτική. Η κριτική αυτή εστιάζεται στο Διοικητικό Συμβούλιο. Επεκτείνεται όμως και στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο οποίος, σύμφωνα με τον συντάκτη του δημοσιεύματος, οφείλει να ζητήσει εξηγήσεις από το Διοικητικό Συμβούλιο «εκ μέρους των πολιτών αυτής της χώρας». Ενδεχομένως η κριτική η οποία ασκείται μέσα από το δημοσίευμα να είναι έντονη. Ο βαθμός όμως και η ένταση της κριτικής ενδεχομένως να δικαιολογούνται, λαμβανομένων υπόψη των όσων έχουν λεχθεί από πλευράς της Γενικής Ελέγκτριας στην Επιτροπή Ελέγχου (Τεκμήριο 9) και των όσων αναφέρει ο Γενικός Εισαγγελέας στην επιστολή του (Τεκμήριο 11). Το δημοσίευμα δεν θα μπορούσε να αναφέρεται στον Ενάγοντα. Ο Ενάγοντας δεν ήταν μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου. Ο ισχυρισμός του Ενάγοντα ότι ήταν το πρόσωπο που κατάρτιζε τον κατάλογο με τα πρόσωπα που θα εργάζονταν υπερωριακά δεν δικογραφείται, ως αναφέρεται πιο πάνω, και για αυτό δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός. Ακόμη και αν θεωρηθεί ότι το δημοσίευμα επιρρίπτει ευθύνες στις «πλάτες κάποιων δημοσίων υπαλλήλων», και πάλι δεν θα μπορούσε ο Ενάγοντας να διασυνδεθεί με αυτό. Ο Ενάγοντας ήταν ένας από τους 400 και πλέον εργαζόμενους στην Αρχή Λιμένων, όπως ανέφερε ο ίδιος. Τεκμήριο 5 Το δημοσίευμα απεικονίζει ένα βαρέλι. Έξω από το βαρέλι αναγράφεται η φράση «Αρχή Λιμένων». Είναι έτοιμο να βουλιάξει στη θάλασσα. Μέσα στο βαρέλι απεικονίζεται ένας άνθρωπος που δείχνει έκπληκτος. Το δημοσίευμα είναι γελοιογραφία και θα πρέπει να εξεταστεί ως τέτοιο, δηλαδή «με τον απαραίτητο βαθμό χιούμορ» (Εκδόσεις Αρκτίνος Λτδ ν. Παπαευσταθίου

(2007)1 Α.Α.Δ. 856). Αποτελεί σατιρική έκφραση της αντίληψης και γνώμης του σκιτσογράφου (βλ. κατ' αναλογία Κουτσού v. Μικελλίδη κ.ά.

(2007)1 Α.Α.Δ. 1256). Κρίνεται ότι το δημοσίευμα δεν μπορεί να γίνει ευλόγως αντιληπτό ότι έχει το νόημα το οποίο εξέλαβε ο Ενάγοντας να έχει. Πρόκειται για ένα απρόσωπο σκίτσο, χωρίς οποιαδήποτε ονομαστική αναφορά. Η αναφορά σε «Αρχή Λιμένων» δεν μπορεί να εξισωθεί με αναφορά στον Ενάγοντα. Τεκμήριο 6 Το δημοσίευμα αναφέρεται σε διορισμό ερευνητικής επιτροπής για την Αρχή Λιμένων Κύπρου. Αναφέρεται σε ωρομίσθιους, ταξίδια στο εξωτερικό, αναβαθμίσεις μισθών και σε συμπληρωματικό προϋπολογισμό 2 εκ. ευρώ που κατατέθηκε στη Βουλή. Όπως έχει αναφερθεί πιο πάνω, τα ζητήματα αυτά δεν σχετίζονται με τον Ενάγοντα. Ούτε ο αντικειμενικός αναγνώστης θα μπορούσε να τον διασυνδέσει με αυτά με οποιοδήποτε τρόπο. Ούτε περιέχεται οτιδήποτε δυσφημιστικό για τον ίδιο. Τεκμήριο 7 Το δημοσίευμα αποτελείται από ένα διάλογο. Δύο υπάλληλοι της Αρχής Λιμένων συζητούν για τους μισθούς τους στην κυπριακή διάλεκτο. Μετά το διάλογο ο συντάκτης του δημοσιεύματος γράφει «Υπάρχουν υπάλληλοι της Αρχής Λιμένων που αμείβονται υπερωριακά και λαμβάνουν 50 ευρώ την ώρα. Ένα μεγάλο ποσοστό των Κυπρίων εργαζομένων δεν παίρνουν τόσα λεφτά για ολόκληρο μεροκάματο. Τίποτε άλλο. Τα λόγια είναι περιττά.». Το δημοσίευμα αυτό αποτελεί κριτική και σχόλιο του συντάκτη αναφορικά με το θέμα των υπερωριών. Αυτό που προκύπτει από το δημοσίευμα είναι ότι ο συντάκτης επέλεξε με αυτό τον τρόπο να ασχοληθεί με ένα θέμα της επικαιρότητας. Όπως και το δημοσίευμα Τεκμήριο 5, το δημοσίευμα αυτό αποτελεί σατιρική έκφραση της αντίληψης και γνώμης του συντάκτη (βλ. κατ' αναλογία Κουτσού (ανωτέρω)). Αντεξεταζόμενος ο Ενάγοντας ανέφερε ότι το δημοσίευμα αυτό είναι αναληθές γιατί ο ίδιος ουδέποτε λάμβανε €50 την ώρα. Ήταν η θέση του ότι αφήνονται υπονοούμενα για το δικό του μισθό και ότι το όνομά του συνδέεται με τα γραφόμενα αφού στο δημοσίευμα Τεκμήριο 1 αναγραφόταν ο ίδιος. Η διασύνδεση για την οποία ο Ενάγοντας παραπονείται, κρίνεται ότι δεν ευσταθεί. Ο αντικειμενικός αναγνώστης είναι σε θέση να αναγνωρίσει ότι πρόκειται για ένα απρόσωπο και φανταστικό διάλογο. Σκοπός του είναι να παραθέσει την άποψη του συντάκτη του με χιουμοριστικό τρόπο. Θα ήταν υπερβολικό να θεωρηθεί ότι ο αντικειμενικός αναγνώστης θα συνέδεε το όνομα του Ενάγοντα με το διάλογο αυτό με οποιοδήποτε τρόπο, ακόμα και αν είχε υπόψη του το δημοσίευμα Τεκμήριο 1. Τεκμήριο 8 Το δημοσίευμα έχει τίτλο «480 ευρώ μία μέρα. Πλοηγοί πληρώνονται βασιλικά, χωρίς να εργάζονται - Εξωφρενικές υπερωρίες». Σε αυτό αναφέρεται ότι κάποιοι υψηλόμισθοι υπάλληλοι της Αρχής Λιμένων λαμβάνουν μέχρι και €60 για κάθε ώρα υπερωριακής απασχόλησης. Γίνεται αναφορά σε υπαλλήλους που κατέχουν τη θέση του πλοηγού, οι οποίοι εργάζονται υπερωριακά, χωρίς να υπάρχει κίνηση πλοίων στο λιμάνι. Παρατίθενται στοιχεία για τα έτη 2001, 2005, 2006, 2007 και 2008 με τα οποία διαφαίνεται ότι «ο αριθμός των υπερωριών μεγαλώνει συνεχώς, παρά το γεγονός ότι χρόνο με το χρόνο μειώνεται η άφιξη πλοίων στα λιμάνια, των φορτίων που μεταφέρουν, καθώς και οι επιβάτες». Ως καταληκτική πρόταση, το δημοσίευμα αναφέρει «Όταν ο βουλευτής Γ. Βαρνάβας ρώτησε την περασμένη Τετάρτη «πως εξηγείται αυτό το φαινόμενο;», δεν πήρε, δυστυχώς, απάντηση». Διαβάζοντας, τόσο τον τίτλο, όσο και το περιεχόμενό του, διαπιστώνεται ότι το δημοσίευμα αναφέρεται κυρίως σε υπαλλήλους που κατέχουν τη θέση του πλοηγού. Ο Ενάγοντας ουδέποτε ήταν πλοηγός, σύμφωνα με τον ίδιο. Δεν παραγνωρίζεται ότι το δημοσίευμα εγείρει και το θέμα των υπερωριών με αναφορά σε «συγκεκριμένους υψηλόμισθους υπαλλήλους της Αρχής Λιμένων». Δεν εντοπίζεται οτιδήποτε που να παραπέμπει τον λογικό αναγνώστη στο όνομα του Ενάγοντα. Εξετάζοντας το δημοσίευμα και σε συνάρτηση με τον κατάλογο στο δημοσίευμα Τεκμήριο 1, και πάλι κρίνεται ότι δεν θα μπορούσε να εκληφθεί ότι αυτό αναφέρεται στον Ενάγοντα. Και αυτό διότι δεν υπάρχει κατηγοριοποίηση στον εν λόγω κατάλογο σε πλοηγούς ή υψηλόμισθους υπαλλήλους. Ούτε υπάρχει αναδημοσίευση του εν λόγω καταλόγου ή έστω παραπομπή σε αυτόν στο παρόν δημοσίευμα. Συνεπώς, κρίνεται ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί από τον λογικό αναγνώστη ότι το δημοσίευμα αναφέρεται στον Ενάγοντα. Εν κατακλείδι, ο Ενάγοντας απέτυχε να αποδείξει την απαίτησή του. Τα δημοσιεύματα Τεκμήρια 3-8, δεν συνδέονται μαζί του, ούτε ο αντικειμενικός αναγνώστης θα μπορούσε να τον διασυνδέσει μ' αυτά, για τους λόγους που αναφέρονται πιο πάνω. Τα δημοσιεύματα Τεκμήρια 1 και 2 συνδέονται με τον Ενάγοντα. Το περιεχόμενό τους όμως δεν είναι δυσφημιστικό για το πρόσωπό του, για τους λόγους που επεξηγούνται πιο πάνω. Για σκοπούς πληρότητας, προχωρώ να εξετάσω κατά πόσον ευσταθούν οι υπερασπίσεις που επικαλούνται οι Εναγόμενοι, σε περίπτωση κατά την οποία κριθεί εσφαλμένη κατ' έφεση η πιο πάνω κατάληξη του Δικαστηρίου. ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΕΙΣ Οι Εναγόμενοι επικαλούνται την υπεράσπιση της αλήθειας, εύλογου σχόλιου για θέμα δημοσίου ενδιαφέροντος και του προνομίου υπό επιφύλαξη. Οι αρχές που διέπουν κάθε μια από αυτές αναλύονται σε προγενέστερο μέρος της απόφασης. Σε σχέση με την υπεράσπιση της αλήθειας, είναι αρκετό να αποδειχθεί ουσιωδώς η αλήθεια των ισχυρισμών. Εξετάζεται η ουσία του δημοσιεύματος, και δεν πρέπει να αποσπαστεί η προσοχή από ανακρίβειες σε σχέση με περιθωριακές λεπτομέρειες, έστω και ουσιαστικές (Eκδόσεις Aρκτίνος Λτδ ν. Γεωργιάδη

(2011)1 Α.Α.Δ. 407). Έναυσμα για τα επίδικα δημοσιεύματα έδωσε η συζήτηση την Επιτροπή Ελέγχου με καλεσμένους μεταξύ άλλων τη Γενική Ελέγκτρια, τον πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου της Αρχής Λιμένων, τον Οικονομικό Διευθυντή και εκπροσώπους των συντεχνιών των υπαλλήλων (Τεκμήριο 9). Θέμα συζήτησης ήταν η ετήσια έκθεση της Γενικής Ελέγκτριας για το 2008 (Τεκμήρια 13 και 14) και η επιστολή της Ελεγκτικής Υπηρεσίας προς τον Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου της Αρχής Λιμένων (Τεκμήριο 10). Η συζήτηση ήταν δημόσια και οι δημοσιογράφοι είχαν πρόσβαση σε αυτή. Από τη μελέτη των πολυσέλιδων πρακτικών της Ελεγκτικής Επιτροπής (Τεκμήριο 9), διαπιστώνεται ότι συζητήθηκαν από τους παρευρισκόμενους, μεταξύ άλλων, το θέμα της πρόσληψης ωρομίσθιου προσωπικού, της υπερωριακής απασχόλησης, τα τέλη για τα εισαγόμενα οχήματα, τα υπηρεσιακά ταξίδια, τα έργα ανάπτυξης, οι επενδύσεις και η αναβάθμιση και δημιουργία νέων θέσεων. Τα θέματα αυτά καλύπτονται από τα επίδικα δημοσιεύματα με αναφορά στο τι λέχθηκε γι' αυτά κατά τη συζήτηση. Αναφορικά με τα δημοσιεύματα Τεκμήρια 1 και 2, στα οποία ο Ενάγοντας κατονομάζεται στον κατάλογο με τις υπερωριακές απασχολήσεις, σημειώνεται ότι τα στοιχεία αυτά δεν έχουν αμφισβητηθεί από τον Ενάγοντα. Άλλωστε, όπως ο ίδιος έχει επαναλάβει πολλές φορές στη μαρτυρία του, τα στοιχεία που αναφέρονται στον ίδιο είναι ορθά. Συνεπώς, κρίνεται ότι, τόσο για τα δημοσιεύματα Τεκμήρια 1 και 2, τα οποία σχετίζονται με τον Ενάγοντα, όσο και για τα υπόλοιπα δημοσιεύματα, τα οποία δεν αφορούν τον Ενάγοντα, έχουν αποδειχθεί ως ουσιωδώς αληθείς. Στρεφόμενος στην υπεράσπιση του έντιμου σχολίου, σημειώνεται ότι όλα τα επίδικα δημοσιεύματα καταπιάνονται με το θέμα της Αρχής Λιμένων, ενός οργανισμού δημοσίου δικαίου. Αφετηρία των δημοσιευμάτων και την ενασχόληση του συντάκτη με το θέμα αυτό αποτέλεσε η συζήτηση στην Επιτροπή Ελέγχου την προηγούμενη μέρα των αρχικών δημοσιευμάτων Τεκμήρια 1 και 2, και τα όσα λέχθηκαν εκεί (Τεκμήριο 9). Δεν μπορεί να παραγνωριστεί ότι με το ζήτημα αυτό έχει ασχοληθεί τόσο η Γενική Ελέγκτρια (Τεκμήρια 13 και 14), η οποία έλαβε μέρος στη συζήτηση, όσο και ο Γενικός Εισαγγελέας (Τεκμήριο 11). Με το ίδιο θέμα ασχολήθηκαν και άλλα μέσα μαζικής επικοινωνίας (Τεκμήρια 15, 17, 18 και 19). Με αυτά τα δεδομένα, κρίνεται ότι τα δημοσιεύματα αφορούσαν θέματα δημοσίου συμφέροντος. Για την υπεράσπιση αυτή, θα πρέπει να υφίσταται και κάποιο ελάχιστο πραγματικό υπόβαθρο, ούτως ώστε οι δηλώσεις του εναγόμενου να μη συνιστούν δηλώσεις γεγονότων αυτών καθ' εαυτών (Πετρίδης v. Εκδοτικός Οίκος Δίας Λτδ

(2013)1Β Α.Α.Δ 1464). Στην προκειμένη περίπτωση, πραγματικό υπόβαθρο αποτελεί ο κατάλογος του δημοσιεύματος Τεκμήριο

Ο κατάλογος αυτός δεν έχει αμφισβητηθεί από τον Ενάγοντα, και έχει αναφέρει κατά τη μαρτυρία του ότι τα ποσά που αναφέρονται στον ίδιο είναι αληθή. Πραγματικό υπόβαθρο αποτελούν επίσης τα όσα στοιχεία αναφέρθηκαν στη συζήτηση της Επιτροπής Ελέγχου (Τεκμήριο 9). Ήταν επί αυτού του πραγματικού υπόβαθρου που ο συντάκτης των επίδικων δημοσιευμάτων συμπεριέλαβαν σε αυτά σχόλια και κριτική. Ήταν η θέση του ΜΥ1 ότι οι Εναγόμενοι βασίστηκαν σε γεγονότα που είχαν ενώπιόν τους και προσπάθησαν, επιτυχημένα ή αποτυχημένα όπως ανέφερε, να τα παρουσιάσουν. Σκοπός τους, συνέχισε, ήταν η ενημέρωση της κοινής γνώμης, χωρίς να υπάρχει οποιαδήποτε κακοβουλία εκ μέρους τους. Ο Ενάγοντας στη μαρτυρία του ανέφερε ότι η εφημερίδα ήθελε να στρέψει την κοινή γνώμη εναντίον του προσωπικού της Αρχής Λιμένων και γενικά εναντίον της Αρχής Λιμένων. Ανέφερε επίσης ότι δεν έχει διαφορά με καμία εφημερίδα. Οι ισχυρισμοί του Ενάγοντα περί κακοπιστίας παρέμειναν γενικόλογοι και ατεκμηρίωτοι. Οι σχετικές υποβολές της ευπαίδευτης συνηγόρου του Ενάγοντα προς τον ΜΥ1 παρέμειναν «χωρίς σάρκα και οστά» αφού δεν προσκομίστηκε οποιαδήποτε μαρτυρία που να τις υποστηρίζει, έστω και συμπερασματικά. Για τους πιο πάνω λόγους, η Υπεράσπιση του έντιμου σχολίου έχει αποδειχθεί. Εξετάζοντας την υπεράσπιση του προνομίου υπό επιφύλαξη, διαπιστώνεται ότι και αυτή έχει αποδειχθεί. Επαναλαμβάνεται ότι τα δρώμενα σε ένα οργανισμό δημοσίου δικαίου, όπως η Αρχή Λιμένων, αποτελούσαν θέμα δημοσίου ενδιαφέροντος. Τα θέματα αυτά συζητήθηκαν στην Επιτροπή Ελέγχου, στην παρουσία αξιωματούχων του Κράτους και της Αρχής Λιμένων (Τεκμήριο 9), συμπεριλαμβανομένου και του καταλόγου που αναφέρεται στο δημοσίευμα Τεκμήριο
Είναι τα ίδια θέματα με τα οποία ασχολούνται τα επίδικα δημοσιεύματα. Ο ΜΥ1 ανέφερε ότι ο Εναγόμενος 2, ως κοινοβουλευτικός συντάκτης τότε της εφημερίδας, παρακολούθησε τη συζήτηση στην Επιτροπή Ελέγχου. Στη συνέχεια επεξήγησε τη διαδικασία που ακολουθήθηκε για τη συγγραφή των επίδικων δημοσιευμάτων. Σκοπός τους ήταν να ενημερώσουν το κοινό, να θέσουν ερωτήματα, να σχολιάσουν και να κρίνουν στα πλαίσια της δημοσιογραφίας. Τα πιο πάνω, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι δεν έχει αποδειχθεί οποιαδήποτε κακοπιστία εκ μέρους των Εναγόμενων, είναι αρκετά για την απόδειξη της υπεράσπισης. Δεν παραγνωρίζω ότι ο Ενάγοντας παραπονείται ότι οι Εναγόμενοι δεν επικοινώνησαν μαζί του για να θέσει τις απόψεις του. Η παράλειψη αυτή είναι παραδεκτή από τον ΜΥ
Δεν υπάρχει όμως ανελαστική υποχρέωση εκ μέρους του συντάκτη να επικοινωνεί με τον ενάγοντα προτού γίνει το δημοσίευμα (Ηλιάδης v. Βενιζέλου

(2009)1 Α.Α.Δ. 960). Κάθε υπόθεση κρίνεται αναλόγως των δικών της γεγονότων. Στην προκειμένη περίπτωση, η παράλειψη των Εναγόμενων να ρωτήσουν τις απόψεις του Ενάγοντα δεν αποκλείει την εφαρμογή της υπεράσπισης του προνομίου υπό επιφύλαξη. Οι Εναγόμενοι στα δημοσιεύματα που αφορούσαν τον Ενάγοντα παρέθεσαν κατάλογο (Τεκμήριο 1), τα στοιχεία του οποίου ήταν αντικείμενο στη συζήτηση της Ελεγκτικής Επιτροπής (Τεκμήριο 9). Άρα, δεν υπήρχε λόγος για τους Εναγόμενους να αμφισβητήσουν την ορθότητα των στοιχείων αυτών και να αναζητήσουν τις απόψεις του Ενάγοντα. ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Παρά την πιο πάνω κατάληξη του Δικαστηρίου ως προς το αποτέλεσμα της αγωγής, θα εξετάσω για σκοπούς πληρότητας το θέμα των αποζημιώσεων (Νικόλας v. Κυπριακές Αερογραμμές

(2010)1 Α.Α.Δ. 513). Η αποζημίωση είναι το μέσο που παρέχει ο νόμος για την αποκατάσταση του δυσφημισθέντα (Αλήθεια Εκδοτική Εταιρεία Λτδ v. Νικολάου

(1993)1 Α.Α.Δ. 285). Όταν αποδεικνύεται το αστικό αδίκημα της δυσφήμισης, ο Ενάγοντας δικαιούται σε αποζημιώσεις άσχετα με το αν έχει αποδείξει ή όχι πραγματική ζημιά. Οι αρχές που διέπουν την επιδίκαση αποζημιώσεων έχουν συνοψιστεί στην απόφαση Εταιρεία Δημοσιογραφική Χ.Λ.Σ. Λίμιτεδ κ.ά. v. Φιλίππου

(1998)1 Α.Α.Δ. 958 ως ακολούθως: «Θα επιληφθούμε τέλος του θέματος των αποζημιώσεων. Οι αρχές αποζημιώσεων έχουν αναλυθεί σε αριθμό αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου συμπεριλαμβανομένων και των υποθέσεων P. Cacoyiannis v. Kyrou

(1976)12 J.S.C. 1883, Constantinides v. Koureas

(1978)1 C.L.R. 139. General Press v. Christofides

(1981)1 C.L.R. 190, Glafx v. Loizia

(1984)1 C.L.R. 729, Cacoyiannis v. Papadopoulos C.L.R. Vol. XVIII, 205. Σχετικοί παράγοντες που επηρεάζουν το ύψος των αποζημιώσεων είναι, μεταξύ άλλων, το ότι η δυσφημιστική δήλωση έγινε υπό μορφή επανάληψης, έγινε αναφορά στην πηγή της και ο δηλώσας πίστευε στην αλήθεια της. Όπως αναφέρεται στον Gatley on Libel and Slander, 6η Έκδοση, επιβαρυντικοί παράγοντες που μπορεί να επαυξήσουν τις αποζημιώσεις είναι ο τρόπος και η μεγάλη έκταση της δημοσίευσης, η επαναδημοσίευση, η διαγωγή του εναγομένου, ο τρόπος διεξαγωγής της υπεράσπισης, η αποτυχία υπεράσπισης αλήθειας (justification) και η πρόκληση ειδικής ζημιάς (ίδε ICP (Cyprus) Ltd v. Times Newspapers Ltd and Others

(1972)4 J.S.C. 455 και Cacoyiannis v. Kyrou and Others, ανωτέρω).» Το Δικαστήριο δύναται να επιδικάσει τιμωρητικές (ή παραδειγματικές) αποζημιώσεις όπου αυτό δικαιολογείται όταν η συμπεριφορά του Εναγόμενου εμπεριέχει στοιχεία αλαζονείας, θρασύτητας ή κακόβουλης πρόθεσης (K.G.D. Graphics Designs Ltd κ.ά. v. Νεάρχου, Πολιτική Έφεση αρ. 35/11, ημερ. 18.4.18). Η ευπαίδευτη συνήγορος του Ενάγοντα στην τελική αγόρευσή της εισηγήθηκε όπως επιδικαστεί υπέρ του Ενάγοντα το ποσό των €60.000 ως αποζημιώσεις. Στην προκειμένη περίπτωση, ο Ενάγοντας δεν έχει αποδείξει οποιαδήποτε ειδική ζημιά. Ούτε έχει αποδειχθεί ότι ο Ενάγοντας έχει επηρεαστεί στην επαγγελματική του σταδιοδρομία. Όπως, ο ίδιος ανέφερε, μετά και την αφυπηρέτησή του από την Αρχή Λιμένων, εργάζεται σήμερα ως σύμβουλος στην ιδιωτική εταιρεία που ανέλαβε μέρος της διαχείρισης του Λιμανιού. Ούτε έχει προσκομιστεί οποιαδήποτε μαρτυρία από πλευράς του, πέραν των γενικόλογων ισχυρισμών του, ότι η επιλογή του να μην διεκδικήσει θέση σε συνδικαλιστικούς ή άλλους οργανισμούς οφειλόταν σε προτροπές τρίτων λόγω των επίδικων δημοσιευμάτων. Η εφημερίδα το 2010 πουλούσε γύρω στις 3.000 - 3.500 φύλλα ημερησίως, ενώ τα Σάββατα οι πωλήσεις ήταν λίγο περισσότερες. Οι ισχυρισμοί περί κακοβουλίας των Εναγόμενων παρέμειναν και αυτοί αόριστοι και ατεκμηρίωτοι. Δεν έχει προσκομιστεί οποιαδήποτε μαρτυρία που να δικαιολογεί την επιδίκαση τιμωρητικών αποζημιώσεων. Στην περίπτωση κατά την οποία τα δημοσιεύματα Τεκμήρια 1 και 2, που κατονομάζουν τον Ενάγοντα, κρίνονταν ότι περιείχαν για τον ίδιο δυσφημιστικό περιεχόμενο, το ποσό των €3.500 αποτελεί εύλογη και δίκαιη αποζημίωση. Αναφορικά με το αιτούμενο απαγορευτικό Διάταγμα για παρεμπόδιση των Εναγόμενων να αναφέρονται στον Ενάγοντα, ο τελευταίος απέτυχε να αποδείξει ότι υπάρχει το ενδεχόμενο επανάληψης. Επομένως ελλείπει οποιαδήποτε μαρτυρία η οποία θα καθιστούσε αναγκαία την έκδοση του αιτούμενου Διατάγματος (Lordos v. Hadjinicolaou a.o.

(1987)1 J.S.C. 294, Αστικά Αδικήματα, Αρτέμης και Ερωτοκρίτου, 2003, 1ος τόμος, σελ. 85-86). ΚΑΤΑΛΗΞΗ Για όλους τους λόγους που έχω εξηγήσει, η αγωγή απορρίπτεται. Αναφορικά με τα έξοδα, δεν εντοπίζεται οποιοσδήποτε λόγος για παρέκκλιση από το γενικό κανόνα ότι αυτά ακολουθούν το αποτέλεσμα, εκτός αν υπάρχει καλός λόγος για έκδοση διαφορετικής διαταγής. Ως εκ τούτου, αυτά επιδικάζονται υπέρ των Εναγόμενων 1 και 2 και εναντίον του Ενάγοντα, ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .......... Χρ. Ε. Χατζηευτυχίου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής Subject: Civil/Other Actions/Final Αναφορά: Δυσφήμιση cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.