ΚΙΜΩΝΟΣ ν. ΣΩΚΡΑΤΟΥΣ, Αρ. Αγωγής: 936/11, 10/9/2018 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2018:A359 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Στ. Λουκίδου-Βασιλείου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 936/11 Μεταξύ: XXXXX ΚΙΜΩΝΟΣ Ενάγοντα Και XXXXX ΣΩΚΡΑΤΟΥΣ Εναγόμενου ----------------------- ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10.09.2018 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για Ενάγοντα: κ. Γ. Κωνσταντίνου για Κ.Μ. Χατζηπιέρας Για Εναγόμενο: κ. Αυγ. Χαρτσιώτης για Μάριος Χαρτσιώτης & Σία Δ.Ε.Π.Ε. Α Π Ο Φ Α Σ Η Με την παρούσα αγωγή ο ενάγοντας αξιώνει γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες, απώλειες, ζημιές και έξοδα που έχει υποστεί συνεπεία τροχαίου δυστυχήματος που συνέβηκε στις 23.9.2010. Η ευθύνη για την πρόκληση του δυστυχήματος συμφωνήθηκε σε προγενέστερο στάδιο ότι βαραίνει εξ ολοκλήρου τον εναγόμενο. Παρέμειναν συνεπώς προς εκδίκαση το κατά πόσο ο ενάγοντας τραυματίσθηκε κατά το επίδικο δυστύχημα και σε τέτοια περίπτωση το θέμα των γενικών και ειδικών αποζημιώσεων για τις σωματικές βλάβες και ζημιές που ισχυρίζεται ότι υπέστη ο ενάγοντας όπως αυτές περιγράφονται στις παραγράφους 4 και 5 της έκθεσης απαίτησης. Ο ενάγοντας ισχυρίζεται ότι πέραν από τις σωματικές βλάβες έχει υποστεί και ειδικές ζημιές που αντιστοιχούν στο ποσό των €3.300 για την απώλεια απολαβών, στο ποσό των €550 για ιατρικά έξοδα και στο ποσό των €75 για την εξασφάλιση αστυνομικής έκθεσης. Ο εναγόμενος με την έκθεση υπεράσπισης του αρνείται ότι ο ενάγοντας υπέστη τις ισχυριζόμενες σωματικές βλάβες και ζημιές και/η οποιεσδήποτε από αυτές, οι οποίες σε κάθε περίπτωση προβάλλει ότι είναι υπερβολικές, εξογκωμένες και μη ανταποκρινόμενες στη πραγματικότητα και καλεί τον ενάγοντα σε αυστηρή απόδειξη τους. Ισχυρίζεται περαιτέρω ότι οι ισχυριζόμενες σωματικές βλάβες και/ή ορισμένες εξ' αυτών προϋπήρχαν του επίδικου δυστυχήματος και/ή είναι άσχετες με αυτό και/ή είναι εκ των υστέρων σκέψεις και ευρήματα με σκοπό την διεκδίκηση αποζημιώσεων. Ο ενάγοντας με την απάντηση του στην υπεράσπιση αρνείται τους ισχυρισμούς του εναγόμενου. Προς απόδειξη της υπόθεσης του ενάγοντα κατάθεσε ο ίδιος (MΕ1), ο Πανίκος Παλάουντας (ΜΕ2), ο Δρ. Φίλιππος Συμιλλίδης (ΜΕ3) και η Ανδρούλλα Κωνσταντίνου (ΜΕ4). Από την πλευρά του εναγόμενου κλήθηκε και κατέθεσε ως μάρτυρας η Ελένη Σταυρινίδου (ΜΥ1). Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας κατατέθηκε επίσης αριθμός τεκμηρίων. Στο τέλος της ακροαματικής διαδικασίας αμφότεροι οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων με τις γραπτές αγορεύσεις που κατέθεσαν στο δικαστήριο ανέπτυξαν τις εκατέρωθεν θέσεις των πελατών τους. Ο συνήγορος του ενάγοντα εισηγήθηκε ως εύλογη αποζημίωση για τους τραυματισμούς του ενάγοντα το ποσό των €4.000 πλέον τις ειδικές ζημιές που έχει υποστεί. Ο συνήγορος της υπεράσπισης αφενός εισηγήθηκε όπως το Δικαστήριο απορρίψει την θέση του ενάγοντα ότι έχει υποστεί οποιοδήποτε τραυματισμό κατά το δυστύχημα. Αφετέρου υποστήριξε πως στην περίπτωση που το Δικαστήριο κρίνει ότι ο ενάγοντας τραυματίσθηκε κατά το επίδικο δυστύχημα, ο τραυματισμός του περιορίζεται μόνο στα βασικά ευρήματα του θεράποντος ιατρού του, ΜΕ3, ενώ τα υπόλοιπα που προστέθηκαν στο ιατρικό πιστοποιητικό του δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα αλλά αποσκοπούσαν στην αύξηση των αποζημιώσεων. Εισηγήθηκε ως μέγιστο ποσό αποζημίωσης του ενάγοντα για τους τραυματισμούς του το ποσό των €1.500 και ότι οι μόνες ειδικές αποζημιώσεις που δικαιούται είναι το ποσό των €1.44,93 ως απώλεια απολαβών. Δεν κρίνω σκόπιμο να επαναλάβω στην ολότητα της την μαρτυρία που έχει προσκομισθεί η οποία είναι πλήρως καταγραμμένη στα πρακτικά. Γι' αυτό και θα προχωρήσω στη καταγραφή της συνοπτικά και στη συνέχεια θα γίνει αναφορά σε αυτή μόνο εκεί όπου κρίνεται αναγκαίο για σκοπούς αξιολόγησης. Θα πρέπει να λεχθεί ότι πρόκειται για υπόθεση πολιτικής φύσης που κρίνεται επί του ισοζυγίου των πιθανοτήτων και ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός είτε εξ' ολοκλήρου είτε μερικώς (Βλ. Αγαπίου ν. Παναγιώτου
(1988)1 Α.Α.Δ. 263 και Γενικός Εισαγγελέαςν. Μανώλη
(1995)2 Α.Α.Δ. 207). Λέχθηκε, επίσης, ότι η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα δεν είναι επιλήψιμη (Βλ. Χάρης Χρίστου ν. Ευγενία Khoreva
(2002)1 Α.Α.Δ. 454). Ο ενάγοντας , ΜΕ1, κατέθεσε ως μέρος της κυρίως εξέτασης του γραπτή δήλωση η οποία σημειώθηκε ως Έγγραφο Α . Στη δήλωση του αναφέρει ότι κατά το επίδικο τροχαίο δυστύχημα τραυματίσθηκε και επισκέφθηκε τις Πρώτες Βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού. Παρουσίαζε πόνο στον αυχένα και στη μέση και υποβλήθηκε σε ακτινολογικό έλεγχο τα αποτελέσματα του οποίου ήταν αρνητικά σε κατάγματα. Στις Πρώτες Βοήθειες του συνέστησαν όπως την επόμενη μέρα επισκεφθεί τα εξωτερικά ιατρεία του Νοσοκομείου για να εξεταστεί από ορθοπεδικό. Την επόμενη μέρα παρουσίαζε τα ίδια συμπτώματα και αντί των εξωτερικών ιατρείων του Νοσοκομείου επισκέφθηκε τον Δρ. Συμιλλίδη ο οποίος του συνέστησε να λαμβάνει αντιφλεγμονώδη φάρμακα και να χρησιμοποιήσει αυχενικό κολλάρο το οποίο και χρησιμοποίησε για περίπου ένα μήνα. Του χορηγήθηκε επίσης αναρρωτική άδεια από τις 24.9.2010 μέχρι τις 26.11.
- Επισκέφθηκε τον Δρ. Συμιλλίδη ακόμα 5 με 6 φορές. Τις πρώτες εβδομάδες μετά το δυστύχημα είχε έντονο πόνο στον αυχένα, τη μέση και το κεφάλι και παρουσίαζε μούδιασμα στα δύο χέρια. Από τις πρώτες εβδομάδες παρουσίασε βελτίωση και επέστρεψε στην εργασία του την 1.11.
- Παρόλα αυτά περιοδικοί πόνοι ιδιαίτερα στη μέση του μετά από καταπόνηση της σπονδυλικής στήλης παραμένουν. Σε σχέση με την απουσία του από την εργασία και την απώλεια απολαβών κατέθεσε στο Δικαστήριο σχετική γραπτή βεβαίωση των εργοδοτών του ημερ. 3.11.2017 (τεκμ 1) στην οποία αναφέρεται ότι για τη χρονική περίοδο 23.9.2010 μέχρι 31.10.2010 ο ενάγοντας απώλεσε εισόδημα €2.
- Στο στάδιο της αντεξέτασης ανέφερε ότι ο Δρ. Συμιλλίδης τον εξέτασε κλινικά στο ιατρείο του και δεν τον παρέπεμψε για οποιεσδήποτε περαιτέρω ιατρικές εξετάσεις. Ερωτηθείς σχετικά δεν ήταν σε θέση να θυμηθεί με ποιο ποσό τον χρέωσε ο Δρ. Συμιλλίδης για την κάθε επίσκεψη και εάν έχει πληρώσει τις επισκέψεις αυτές. Ανέφερε ακόμα ότι δεν θυμόταν κατά πόσο ακολούθησε τις συστάσεις του γιατρού και δεν ήταν σε θέση να πει κατά πόσο του συνέστησε να κάνει φυσιοθεραπεία. Δήλωσε όμως ότι δεν υποβλήθηκε σε φυσιοθεραπεία. Ισχυρίσθηκε ότι λαμβάνει φάρμακα μέχρι σήμερα και συγκεκριμένα όταν έχει πονοκέφαλο ο οποίος προέρχεται από τον αυχένα. Κατά τον ουσιώδη χρόνο εργαζόταν ως τεχνικός ηλεκτρονικών υπολογιστών στην εταιρεία ITS Computers Ltd στην οποία εργάζεται μέχρι σήμερα και ασκεί τα ίδια καθήκοντα. Παρά το ότι του χορηγήθηκε άδεια μέχρι τις 26.11.2010 επέστρεψε στην εργασία του νωρίτερα επειδή όπως ισχυρίσθηκε τον πίεσε ο εργοδότης του να επιστρέψει. Ο ΜΕ2 είναι ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας όπου εργάζεται ο ενάγοντας. Ανέφερε ότι ο ενάγοντας εργάζεται ως μηχανικός ηλεκτρονικών υπολογιστών με καθήκοντα την παροχή υπηρεσιών σε πελάτες της εταιρείας. Η εργασία του εκτελείται κυρίως εκτός του γραφείου της εταιρείας και αφορά την εγκατάσταση και ενεργοποίηση εξοπλισμού ηλεκτρονικών υπολογιστών. Ο ίδιος υπέγραψε τη βεβαίωση που κατατέθηκε ως τεκμ. 1 και υιοθέτησε το περιεχόμενο της. Ισχυρίσθηκε επίσης ότι ζήτησε από τον ενάγοντα να επιστρέψει νωρίτερα στην εργασία του πριν λήξει η άδεια ασθενείας που του χορηγήθηκε. Ο ΜΕ3 είναι ορθοπεδικός χειρούργος και ο θεράπων ιατρός του ενάγοντα. Κατά την κυρίως εξέταση του κατέθεσε το ιατρικό πιστοποιητικό ημερ. 4.2.2011 που ετοίμασε για τον ενάγοντα (τεκμ.2) και υιοθέτησε το περιεχόμενο του. Σύμφωνα με το περιεχόμενο του ιατρικού πιστοποιητικού κατά την πρώτη εξέταση του ενάγοντα αυτός παραπονείτο για τρομερό πόνο και δυσκαμψία στην περιοχή του αυχένα και οσφυϊκής μοίρας με αντανάκλαση στον δεξί γλουτό και μηρό. Τα αντικειμενικά ευρήματα του όπως καταγράφονται στο τεκ.2 ήταν άλγος κατά την ψηλάφηση της αυχενικής χώρας συνοδευμένη από μυϊκό σπασμό, αίσθημα αιμωδίας στα δύο άνω άκρα με ελάττωση της κινητικότητας της αυχενικής μοίρας κατά 50% καθώς και άλγος κατά τη ψηλάφηση της κατώτερης οσφυϊκής μοίρας με μυϊκό σπασμό και χωλότητα δεξιά λόγω ισχιαλγίας. Η διάγνωση του σύμφωνα με το περιεχόμενο του τεκμ. 2 είναι ότι ο ενάγοντας υπέστη βαριά θλάση/ διάστρεμμα αυχενικής και οσφυϊκής μοίρας. Αναφέρει επίσης ότι η θλάση της οσφυϊκής μοίρας είναι αρκετά σοβαρός τραυματισμός και για αυτό το λόγο τα ενοχλήματα του ενάγοντα θα παρουσιάζουν εξάρσεις και υφέσεις. Για θεραπεία χορήγησε στον ενάγοντα αντιφλεγμονώδη φάρμακα και του συστήθηκε η χρήση αυχενικού κολλάρου. Παραπέμφθηκε για φυσιοθεραπεία και του δόθηκε αναρρωτική άδεια συνολικά μέχρι τις 26.11.
- Στο τεκμ 2 αναφέρεται περαιτέρω ότι στις 18.11.2010 ο ενάγοντας παρουσίασε υποτροπή με έντονο πόνο και δυσκαμψία στην οσφύ και του συστάθηκε να υποβληθεί σε εξέταση MRI γιατί παρουσίαζε φαινόμενα ριζίτιδας στο δεξί σκέλος. Σύμφωνα πάντα με το περιεχόμενο του ιατρικού πιστοποιητικού τεκμ. 2 τα ενοχλήματα του ενάγοντα εξακολουθούσαν να είναι πάρα πολύ έντονα. Τέλος στο τεκμ. 2 καταγράφονται τα ιατρικά έξοδα που ανέρχονται στο συνολικό ποσό των €
- Κατά την αντεξέταση του ερωτηθείς σχετικά καθόρισε αναλυτικά τις ημερομηνίες που εξέτασε τον ενάγοντα οι οποίες όπως ισχυρίσθηκε εντοπίσθηκαν από τη γραμματέα του στον ηλεκτρονικό υπολογιστή που διατηρεί στο ιατρείο του και καταγράφηκαν σε έντυπο το οποίο κατέθεσε στο Δικαστήριο ως τεκμ
- Μεταξύ άλλων ανέφερε ότι συνέστησε στον ενάγοντα να χρησιμοποιεί το αυχενικό κολλάρο για όσο χρόνο ο ίδιος νοιώθει ότι χρειάζεται υποστήριξη του αυχένα και της κεφαλής. Δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει κατά πόσο ο ενάγοντας υποβλήθηκε σε φυσιοθεραπείες ούτε επίσης εάν υποβλήθηκε σε εξέταση MRI. Ισχυρίσθηκε ότι χορήγησε την άδεια ασθενείας στον ενάγοντα σταδιακά και συγκεκριμένα από τις 24.92010 μέχρι τις 23.10.2010 και από τις 25.10.2010 μέχρι τις 26.11.
- Δεν ήταν όμως ενήμερος και δεν γνώριζε ότι ο ενάγοντας είχε επιστρέψει νωρίτερα στην εργασία του. Ερωτηθείς κατά πόσο υπάρχει περίπτωση το φαινόμενο της ριζίτιδας που παρουσίασε ο ενάγοντας στο δεξί σκέλος να οφείλεται σε προϋπάρχουσα κατάσταση απάντησε ότι πιθανόν ο ενάγοντας από το δυστύχημα να υπέστη και μία μετατραυματική ρήξη του ινώδους δακτυλίου που δημιούργησε μετατραυματική κήλη. Δήλωσε επίσης ότι δεν ενημερώθηκε κατά πόσο ο ενάγοντας είχε προηγούμενο ιστορικό και συνεπώς πιθανόν το φαινόμενο της ριζίτιδας να προκλήθηκε από το δυστύχημα. Η τελευταία φορά που εξέτασε τον ενάγοντα ήταν στις 4.2.2011 ημερομηνία που εξέδωσε το ιατρικό πιστοποιητικό και ο ενάγοντας του ανέφερε ότι ακόμα παρουσίαζε ενοχλήματα κυρίως στη μέση του. Έκτοτε ο ενάγοντας δεν τον επισκέφθηκε ξανά ούτε και επικοινώνησε μαζί του για οποιονδήποτε λόγο. Η ΜΕ 4 εργάζεται ως υπάλληλος στο δικηγορικό γραφείο των δικηγόρων του ενάγοντα. Η μάρτυρας αυτή ουσιαστικά κλήθηκε για να αναφέρει ότι με την επιστολή του δικηγόρου του ενάγοντα ημερ.19.12.2017 (τεκμ.4), ζητήθηκε από το Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού η έκδοση ιατρικής έκθεσης αναφορικά με την ιατρική εξέταση που υποβλήθηκε ο ενάγοντας στις Πρώτες Βοήθειες την μέρα του δυστυχήματος. Κατέθεσε επίσης την απαντητική επιστολή που απέστειλε το Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού ημερ. 20.12.2017 (τεκμ 5) με την οποία επιβεβαιώνεται ότι στις 23.9.2010 ο ενάγοντας επισκέφθηκε τις πρώτες Βοήθειες. Στην επιστολή του Νοσοκομείου αναφέρεται όμως ότι δεν είναι δυνατή η ετοιμασία ιατρικής έκθεσης επειδή τα μητρώα των πρώτων βοηθειών για το έτος 2010 έχουν καταστραφεί. Η μαρτυρία της ΜΕ4 ήταν τυπική δεν αμφισβητήθηκε και συνεπώς γίνεται αποδεκτή Η ΜΥ1 εργάζεται στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Θα πρέπει να λεχθεί από την αρχή ότι η μάρτυρας αυτή μου έκανε πολύ καλή εντύπωση. Η μαρτυρία της ήταν αντικειμενική, άμεση και σαφής. Κλήθηκε από την πλευρά της υπεράσπισης για να καταθέσει σε σχέση με την απώλεια απολαβών του ενάγοντα. Ανέφερε ότι με βάση τα στοιχεία που τηρούνται στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ο ενάγοντας απουσίασε από την εργασία του με άδεια ασθενείας από τις 24.9.2010 μέχρι τις 23.10.2010 και απώλεσε το ποσό των €1.442, 93 σεντ. Τα όσα δήλωσε η ΜΥ1 σε σχέση με το αναφερόμενο ζήτημα επιβεβαιώνονται από τα έγγραφα που κατέθεσε στο Δικαστήριο (τεκμ. 6Α-6Δ) τα οποία προέρχονται από τα αρχεία που τηρεί το Γραφείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων και δεν αμφισβητήθηκαν κατά την αντεξέταση της. Ως εκ τούτου γίνονται αποδεκτά. Αξιολογώντας τη μαρτυρία του ενάγοντα δεν θα συμφωνούσα με την εισήγηση της υπεράσπισης ότι αυτός δεν έχει υποστεί κανένα τραυματισμό κατά το επίδικο δυστύχημα. Αποδέχομαι από τη μαρτυρία του ότι μετά το δυστύχημα παρουσίασε πόνο στον αυχένα με μούδιασμα στα χέρια και πόνο στη μέση. Τούτο προκύπτει και από την ιατρική μαρτυρία στην έκταση βέβαια που αυτή γίνεται αποδεκτή στη συνέχεια και συγκεκριμένα από τα αντικειμενικά ευρήματα του θεράποντος ιατρού του όπως αυτά καταγράφονται στο τεκμ.
- Γίνεται επίσης αποδεκτό δεδομένου και του ότι δεν έχει αμφισβητηθεί ότι ο ενάγοντας ένεκα του τραυματισμού του χρησιμοποίησε αυχενικό κολλάρο περίπου για ένα μήνα. Όπως δε προκύπτει από την μαρτυρία της ΜΥ1 που έχει ήδη γίνει αποδεκτή ο ενάγοντας απουσίασε από την εργασία του με άδεια ασθενείας από τις 24.9.2010 μέχρι τις 23.10.2010 γεγονός που επιβεβαιώνει τη θέση του ως προς τον τραυματισμό του και τα ενοχλήματα που παρουσίαζε. Κατά τα άλλα όμως παρακολουθώντας τον να καταθέτει, παρατηρώντας το ύφος και τη συμπεριφορά του αλλά και αξιολογώντας τις απαντήσεις που έδωσε στο στάδιο της αντεξέτασης του και συνεκτιμώντας αυτά με την υπόλοιπη μαρτυρία είμαι πεπεισμένη ότι ο ενάγοντας όσο αφορά την έκταση του τραυματισμού του και των συμπτωμάτων του ήταν υπερβολικός και δεν είπε όλη την αλήθεια στο Δικαστήριο. Η μαρτυρία του σε σχέση με το ζήτημα της έκτασης και της σοβαρότητας του τραυματισμού του χαρακτηριζόταν από γενικότητα, αοριστία και αντιφάσεις. Ήταν δε εμφανής η προσπάθεια του να δείξει ότι ένεκα του δυστυχήματος έχει υποστεί σοβαρό τραυματισμό που του άφησε μόνιμα κατάλοιπα μέχρι και σήμερα προφανώς με σκοπό την διεκδίκηση πολύ μεγαλύτερων αποζημιώσεων. Ενώ ισχυρίσθηκε ότι οι πόνοι και τα ενοχλήματα που αισθανόταν ένεκα του τραυματισμού του ήταν πάρα πολύ έντονα, εντούτοις, δεν ήταν βέβαιος κατά πόσο ακολούθησε τις συστάσεις του θεράποντος ιατρού του και εάν αυτός του συνέστησε να κάνει φυσιοθεραπεία. Ενώ σύμφωνα με το ιατρικό πιστοποιητικό ο ΜΕ3 του συνέστησε να υποβληθεί σε φυσιοθεραπεία, εντούτοις, ο ίδιος ο ενάγοντας ανέφερε ότι δεν υποβλήθηκε σε οποιαδήποτε φυσιοθεραπεία. Το γεγονός αυτό δημιουργεί εύλογα ερωτηματικά καθώς εάν οι πόνοι που αισθανόταν ο ενάγοντας ήταν τόσο πολύ έντονοι όπως τους χαρακτήρισε ο ίδιος αλλά και συνέχιζαν να παρουσιάζονται ακόμα και μετά που επέστρεψε στην εργασία του, τότε λογικά ήταν αναμενόμενο να υποβληθεί σε φυσιοθεραπεία δεδομένου και του ότι όπως ανέφερε ο ΜΕ3 η φυσιοθεραπεία ανακουφίζει τον πόνο που αισθάνεται ο ασθενής. Ο ενάγοντας επίσης δεν είπε την αλήθεια σε σχέση με την περίοδο κατά την οποία απουσίασε από την εργασία του αφού σύμφωνα με τη μαρτυρία της ΜΥ1 που έχει γίνει αποδεκτή απουσίασε από την εργασία του με άδεια ασθενείας από τις 24.9.2010 μέχρι τις 23.10.
- Άλλωστε δεν έχει δοθεί οποιαδήποτε λογική εξήγηση γιατί εάν στην πραγματικότητα απουσίασε όπως ισχυρίσθηκε μέχρι την 1.11.2010 δεν έγινε σχετική καταχώρηση στο Γραφείο των Κοινωνικών Ασφαλίσεων όπως έγινε και για την συγκεκριμένη περίοδο στην οποία αναφέρθηκε η ΜΥ
- Ουδόλως έπεισε επίσης ο ενάγοντας για την αλήθεια της εκδοχής του ότι ενώ βρισκόταν σε άδεια ασθενείας μέχρι τις 26.11.2010 και δεν είχαν ακόμα υποχωρήσει τα συμπτώματα και τα ενοχλήματα από τον τραυματισμό του, αναγκάσθηκε να επιστρέψει στην εργασία του νωρίτερα επειδή τον πίεσε ο εργοδότης του, ισχυρισμός που εν πάση περιπτώσει τέθηκε για πρώτη φορά στο στάδιο της αντεξέτασης του. Ο ισχυρισμός του αυτός δεν βρίσκεται σε συνάφεια με τα όσα ανέφερε ο ΜΕ2, ο οποίος, για τους λόγους που εξηγούνται στη συνέχεια, παρά την προσπάθεια του επίσης δεν έπεισε για την αλήθεια της εκδοχής αυτής του ενάγοντα. Ακόμα όμως και εάν γινόταν αποδεκτό ότι του ζητήθηκε από τον εργοδότη του να επιστρέψει στην εργασία του θεωρώ ότι ήταν λογικά αναμενόμενο από τον ενάγοντα να αρνηθεί να επιστρέψει εάν όντως εξακολουθούσε να έχει πόνο και ενοχλήματα από τον τραυματισμό του. Αντίθετα η επιστροφή στην εργασία του σε συνδυασμό και με τον ισχυρισμό της γραπτής του δήλωσης ότι από τις πρώτες εβδομάδες παρουσίασε βελτίωση και επέστρεψε στην εργασία του οδηγούν στο συμπέρασμα ότι τα συμπτώματα από τον τραυματισμό του είχαν πλέον υποχωρήσει. Ο ενάγοντας δεν έπεισε επίσης για την εκδοχή του ότι συνεχίζει να παρουσιάζει ενοχλήματα και συγκεκριμένα ότι λαμβάνει φάρμακα μέχρι σήμερα επειδή όπως ο ίδιος ισχυρίσθηκε έχει πονοκέφαλο που προέρχεται από τον αυχένα. Σύμφωνα με τη πρόγνωση του ΜΕ3 όπως καταγράφεται στο τεκμ.2 δεν προβλέπεται η συνέχιση των ενοχλημάτων από τον αυχένα και κυρίως δεν γίνεται καμία αναφορά σε συμπτώματα πονοκεφάλου. Ενδεικτικό είναι επίσης ότι μετά τις 18.11.2010 που σύμφωνα με τη μαρτυρία του ΜΕ3 έγινε η τελευταία επίσκεψη του ενάγοντα για εξέταση στη συνέχεια δεν χρειάστηκε να τον επισκεφτεί ξανά παρά μόνο στις 4.2.2011 για την συγγραφή του ιατρικού πιστοποιητικού. Προσπάθησε ακόμα να υποστηρίξει ότι επηρεάσθηκε η επαγγελματική του ζωή, ισχυρισμός που όχι μόνο δεν περιλαμβάνεται στο δικόγραφο της έκθεσης απαίτησης του αλλά καταρρίπτεται από το γεγονός ότι στην εργασία του, όπως άλλωστε αναφέρθηκε και από τον εργοδότη του ΜΕ2, εξακολουθεί να ασκεί τα ίδια καθήκοντα που ασκούσε και πριν από το δυστύχημα. Η θέση ότι του παρασχέθηκε από τους εργοδότες του βοηθός ο οποίος τον βοηθά στην μεταφορά του εξοπλισμού κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του, δεν συνάδει με την μαρτυρία του εργοδότη του ο οποίος ανέφερε ότι ο ενάγοντας εργάζεται με τα ίδια καθήκοντα χωρίς να κάνει οποιαδήποτε αναφορά στην παροχή οποιουσδήποτε βοηθού. Επίσης ο ενάγοντας σε κανένα σημείο της μαρτυρίας του δεν ανέφερε ότι στις 18.11.2010 και ή οποτεδήποτε μετά που επέστρεψε στην εργασία του παρουσίασε υποτροπή με έντονο πόνο και δυσκαμψία στην οσφύ, όπως αναφέρεται στο ιατρικό πιστοποιητικό τεκμ 2 και τούτο είναι σημαντικό σε ότι αφορά κυρίως τη αξιολόγηση της μαρτυρία του ΜΕ3 που ακολουθεί στη συνέχεια. Για το εν λόγω ζήτημα ο ενάγοντας δεν ήταν καν σε θέση να θυμηθεί κατά πόσο ο ΜΕ3 του συνέστησε να υποβληθεί σε εξέταση MRI. Στη βάση συνεπώς των πιο πάνω από τη μαρτυρία του ενάγοντα γίνεται αποδεκτό ότι ένεκα του τραυματισμού του κατά το δυστύχημα παρουσίασε συμπτώματα πόνου στον αυχένα με μούδιασμα στα χέρια και πόνο στη μέση. Του χορηγήθηκαν αντιφλεγμονώδη φάρμακα, χρησιμοποίησε αυχενικό κολλάρο για περίπου ένα μήνα και απουσίασε από την εργασία του με άδεια ασθενείας από τις 24.9.2010 μέχρι τις 23.10.
- Για όποια δε σημασία μπορεί να έχει για την υπόθεση του ενάγοντα, εφόσον τούτο δεν αμφισβητήθηκε αλλά επιβεβαιώνεται και από το περιεχόμενο της επιστολή τεκμ.5, γίνεται επίσης αποδεκτό ότι τη μέρα του δυστυχήματος επισκέφθηκε τις Πρώτες βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού. Οι υπόλοιποι ισχυρισμοί του ενάγοντα σε σχέση με την έκταση και τη σοβαρότητα του τραυματισμού του δεν γίνονται αποδεκτοί τόσο για τους λόγους που εξηγούνται πιο πάνω αλλά επιπρόσθετα για τους λόγους που υποδεικνύονται στην συνέχεια κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας των υπόλοιπων μαρτύρων που κλήθηκαν από τον ενάγοντα και καταθέσαν στο Δικαστήριο. Ο ΜΕ2 μου άφησε την εντύπωση ότι παρουσιάσθηκε για να καταθέσει στο Δικαστήριο με σκοπό κυρίως να βοηθήσει την υπόθεση του ενάγοντα. Η θέση του για την αλήθεια του περιεχομένου του τεκμ.1 καταρρίφθηκε από την καθόλα αντικειμενική και ανεξάρτητη μαρτυρία της ΜΥ
- Προσπάθησε επίσης ανεπιτυχώς να υποστηρίξει τη θέση του ενάγοντα ότι αυτός επέστρεψε στην εργασία του πριν να αποθεραπευτεί και ενώ βρισκόταν ακόμα με άδεια ασθενείας. Ερωτηθείς κατά την αντεξέταση του σε σχέση με το ότι ο ίδιος πίεσε τον ενάγοντα για να επιστρέψει νωρίτερα στην εργασία του, αρχικά απέφυγε να δώσει άμεση και σαφή απάντηση λέγοντας ότι «όταν έχεις να εξυπηρετήσει πελάτες μπορεί να το ζητήσεις από τον υπάλληλο πιο έντονα από του να τον παρακαλέσεις». Στη συνέχεια όμως αναθεωρώντας τη θέση του ισχυρίσθηκε ότι δεν πίεσε τον ενάγοντα αλλά τον παρακάλεσε να επιστρέψει στην εργασία του. Για να δικαιολογήσει μάλιστα την εκδοχή του ισχυρίσθηκε ότι ζήτησε από τον ενάγοντα να εξυπηρετεί τους πελάτες τηλεφωνικώς θέση βέβαια που ουδέποτε προβλήθηκε από τον ίδιο τον ενάγοντα ο οποίος στη γραπτή του δήλωση αναφέρει ότι από τις πρώτες εβδομάδες υπήρξε βελτίωση της υγείας του και επέστρεψε στην εργασία του. Καμία βαρύτητα μπορεί επίσης να αποδοθεί στον ισχυρισμό που ο ΜΕ2 πρόβαλε για πρώτη φορά κατά την αντεξέταση του, ότι δηλαδή, ο ενάγοντας από τον τραυματισμό του παρουσιάζει κατάλοιπα μέχρι σήμερα. Αφενός σε σχέση με το ζήτημα αυτό ισχυρίσθηκε με ασάφεια και αοριστία ότι ο ενάγοντας λαμβάνει άδεια από την εργασία του λόγω προβλημάτων που ο ίδιος τα αποδίδει στον τραυματισμό του από το δυστύχημα. Αφετέρου και ενώ έχουν περάσει οκτώ χρόνια από το δυστύχημα από τη προσκομισθείσα μαρτυρία δεν διαπιστώνεται να προκύπτει ότι ο ενάγοντας χρειάσθηκε οποιανδήποτε περαιτέρω ιατρική εξέταση και ή άλλη θεραπεία. Επιπρόσθετα των πιο πάνω σημειώνεται ότι σε άλλο στάδιο της αντεξέτασης του ο ΜΕ2 ερωτηθείς για την κατάσταση του ενάγοντα όταν αυτός επέστρεψε στην εργασία του ανέφερε πως δεν γνωρίζει διότι δεν τον βλέπει καθημερινά. Για όλους τους πιο πάνω λόγους πλην του ότι ο ενάγοντας μετά το δυστύχημα εξακολουθεί να ασκεί κατά την εργασία του τα ίδια καθήκοντα η υπόλοιπη μαρτυρία του ΜΕ2 δεν γίνεται αποδεκτή και απορρίπτεται. Ο ΜΕ3 όπως και πιο πάνω αναφέρεται είναι ορθοπεδικός χειρούργος και ο θεράπων ιατρός του ενάγοντα. Τα προσόντα και η εμπειρογνωμοσύνη του δεν αποτέλεσαν αντικείμενο αμφισβήτησης αλλά αντίθετα δηλώθηκε ότι είναι αποδεκτά. Όπως έχει νομολογηθεί η συμπεριφορά εμπειρογνώμονα στο εδώλιο είναι όπως και στη περίπτωση κάθε άλλου μάρτυρα, κριτήριο με βάση το οποίο μπορεί να διαγνωστεί η αξιοπιστία του (βλ. Νικολάου v. Σταύρου
(1992)1(Β) Α.Α.Δ. 746). Προσθέτοντας βέβαια ότι είναι γνωστή η αρχή ότι η συμπεριφορά ειδικών μαρτύρων όπως οι γιατροί στο εδώλιο του μάρτυρα δεν είναι τόσο σημαντική για τους σκοπούς εκτιμήσεως της αξιοπιστίας τους, όπως στη περίπτωση ενός μάρτυρας πάνω σε γεγονότα (Αθηνής v. Δημοκρατίας
(1990)2 Α.Α.Δ. σελ. 47,62). Όπως δε έχει συναφώς νομολογηθεί ο εμπειρογνώμονας κατ' εξαίρεση προς το γενικό κανόνα που απαγορεύει την έκφραση γνώμης από μάρτυρα μπορεί να εκφράσει γνώμη αναφορικά με ζητήματα που εμπίπτουν στη σφαίρα της ειδικότητας του (βλ. Vasillico Cement Work v. Stavrou
(1978)1 CLR 663). Σε τέτοια περίπτωση όμως ο εμπειρογνώμονας εφοδιάζει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του έτσι που να μπορέσει το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία (βλ. Philippou v. Odysseos
(1989)1 CLR 1). Από την μαρτυρία του ΜΕ3 αποδέχομαι τα αντικειμενικά ευρήματα του όπως αυτά περιγράφονται πιο πάνω στα οποία κατέληξε κατά την κλινική εξέταση του ενάγοντα. Αυτά βρίσκονται σε συνάφεια με τη μαρτυρία του ενάγοντα στην έκταση που αυτή έγινε αποδεκτή. Αποδέχομαι επίσης το συμπέρασμα του ΜΕ3 όπως αυτό καταγράφεται στο ιατρικό του πιστοποιητικό ότι τα ενοχλήματα που ένοιωθε ο ενάγοντας οφείλονταν στην κάκωση των μαλακών μορίων της περιοχής. Κατά τα άλλα όμως ο ΜΕ3 δεν απέδωσε την πραγματική εικόνα της ιατρικής κατάστασης του ενάγοντα. Αντίθετα διαπιστώνεται από το περιεχόμενο του ιατρικού πιστοποιητικού που εξέδωσε, ότι προσπάθησε να βοηθήσει τον ενάγοντα στην διεκδίκηση μεγαλύτερων αποζημιώσεων. Χαρακτηριστικά σημεία από τα οποία εμφαίνεται η προσπάθεια του αυτή είναι όσα ενδεικτικά σημειώνονται στην συνέχεια. Κατ΄ αρχή δεν εξήγησε παραθέτοντας τα απαιτούμενα επιστημονικά στοιχεία, όπως αναμενόταν από ένα εμπειρογνώμονα, πως κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η θλάση που υπέστη ο ενάγοντας στην αυχενική και την οσφυϊκή μοίρα ήταν βαριάς μορφής όπως τη χαρακτηρίζει στο ιατρικό του πιστοποιητικό σε σχέση με το οποίο σημειώνεται ότι αρκέστηκε μόνο να υιοθετήσει το περιεχόμενο του. Ένεκα τούτου το Δικαστήριο παρά το ότι αποδέχεται ότι ο ενάγοντας υπέστη θλάση δηλαδή τραυματισμό στα συγκεκριμένα σημεία που όπως εξηγείται στο ιατρικό πιστοποιητικό πρόκειται για κάκωση των μαλακών μορίων της περιοχής, εντούτοις, δεν είναι σε θέση να διαμορφώσει τη δική του άποψη και να καταλήξει σε ασφαλές συμπέρασμα ότι η θλάση που υπέστη ο ενάγοντας ήταν βαριάς μορφής. Σε ότι αφορά το συμπέρασμα του σύμφωνα με το ιατρικό πιστοποιητικό, τεκμ.2, που συντάχθηκε στις 4.2.2011, ότι ο πόνος, μυϊκός σπασμός και δυσκαμψία που παρουσίαζε ο ενάγοντας στην οσφυϊκή μοίρα εξακολουθούσαν ακόμα να είναι πάρα πολύ έντονα, βρίσκεται σε αντίφαση με τη μαρτυρία του ίδιου του ενάγοντα ο οποίος στη γραπτή δήλωση του αναφέρει ότι παρουσίαζε έντονο πόνο τις πρώτες εβδομάδες μετά το δυστύχημα ενώ ακολούθως παρουσίασε βελτίωση και επέστρεψε στη εργασία του. Σε σχέση με τα ενοχλήματα που παρουσίαζε ο ενάγοντα στον αυχένα ο ΜΕ3 στο ιατρικό πιστοποιητικό αναφέρει ότι αυτά ήταν πολύ έντονα τις τρεις πρώτες εβδομάδες παρά την φυσιοθεραπεία και τη φαρμακευτική αγωγή στην οποία είχε υποβληθεί. Η δήλωση του αυτή αφενός παραπέμπει στο ότι ο ίδιος ενημερώθηκε, ως όφειλε άλλωστε, και γνώριζε πως ο ενάγοντας υποβλήθηκε σε φυσιοθεραπεία κάτι που δεν έγινε στην πραγματικότητα αλλά παράλληλα καταδεικνύει και την αντίφαση που υπάρχει με τη μαρτυρία του ίδιου του ενάγοντα ο οποίος ανέφερε ότι δεν υποβλήθηκε σε φυσιοθεραπεία. Η προσπάθεια του ΜΕ3 να βοηθήσει τον ενάγοντα στην διεκδίκηση μεγαλύτερων αποζημιώσεων διαφαίνεται και από το γεγονός ότι ισχυρίσθηκε πως στις 25.10.2010 χορήγησε στον ενάγοντα για δεύτερη φορά άδεια ασθενείας ενώ ο ενάγοντας με βάση τη μαρτυρία που έγινε αποδεκτή είχε επιστρέψει στην εργασία του. Η θέση του ότι ο ενάγοντας στις 18.11.2010 παρουσίασε φαινόμενα ριζίτιδας στο δεξί σκέλος διότι από τον τραυματισμό του κατά το δυστύχημα υπέστη μετατραυματική ρήξη του ινώδους δακτυλίου που δημιούργησε μετατραυματική κήλη τέθηκε χωρίς οποιανδήποτε επεξήγηση και κυρίως χωρίς την απαραίτητη επιστημονική τεκμηρίωση που αναμένεται από ένα εμπειρογνώμονα. Αντίθετα μάλιστα εξετάζοντας τις σχετικές με το ζήτημα απαντήσεις του είναι εμφανές ότι οι δηλώσεις και τα συμπεράσματα του στηρίζονταν μόνο σε εικασίες και υποθέσεις. Παράλληλα υπενθυμίζεται ότι ο ενάγοντας κατά την μαρτυρία του δεν αναφέρθηκε σε οποιαδήποτε υποτροπή της κατάστασης του αλλά αντίθετα μάλιστα διαπιστώνεται ότι μετά τις 18.11.2010 δεν επιστέφθηκε ξανά τον ΜΕ3 παρά μόνο στις 4.2.2011 με σκοπό να εξασφαλίσει το ιατρικό πιστοποιητικό τεκμ.
- Ερωτηθείς κατά πόσο με την εξέταση MRI που στις 18.11.2010 συνέστησε να υποβληθεί ο ενάγοντας, θα μπορούσε να εντοπίσει εάν η ριζίτιδα ήταν μετατραυματική ή εάν αυτή προϋπήρχε, ανέφερε γενικά και αόριστα ότι υπάρχουν τεχνολογίες, εννοώντας προφανώς ιατρικές, με τις οποίες μπορεί να εντοπιστεί. Κατά τα άλλα όμως χωρίς οποιανδήποτε τεκμηρίωση ισχυρίσθηκε ότι η διάγνωση του δεν θα άλλαζε ακόμα και στην περίπτωση που ο ενάγοντας υποβαλλόταν στην εξέταση MRI. Η προσπάθεια του να παρουσιάσει μια άλλη εικόνα που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα διαφαίνεται και από το ότι ενώ ο ίδιος δεν γνωρίζει το είδος της εργασίας του ενάγοντα, εντούτοις, μεταξύ και άλλων κατέγραψε στο τεκ. 2 ότι ο τραυματισμός του επηρέασε την απόδοση του στην επαγγελματική του ζωή. Ισχυρισμός που δεν περιλαμβάνεται στην έκθεση απαίτησης και που εν πάση περιπτώσει καταρρίπτεται από το γεγονός ότι ο ενάγοντας αφότου επέστρεψε στην εργασία του συνεχίζει να ασκεί τα ίδια καθήκοντα που ασκούσε πριν από τον τραυματισμό του. Στη βάση συνεπώς των πιο πάνω πλην των αντικειμενικών ευρημάτων του ΜΕ3 που συνηγορούν στο ότι ο ενάγοντας είχε υποστεί θλάση αυχενικής και οσφυϊκής μοίρας που οφειλόταν στην κάκωση των μαλακών μορίων της περιοχής καθώς και ότι χορήγησε στον ενάγοντα αντιφλεγμονώδη φάρμακα και του συνέστησε να χρησιμοποιήσει αυχενικό κολλάρο τα υπόλοιπα συμπεράσματα και ευρήματα του δεν γίνονται αποδεκτά και απορρίπτονται. Δεδομένων των παραδεκτών γεγονότων και της αξιολόγησης της μαρτυρίας καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα: Kατά το τροχαίο δυστύχημα που έγινε στις 23.9.2010 την ευθύνη για την πρόκληση του οποίου φέρει αποκλειστικά ο εναγόμενος, ο ενάγοντας τραυματίσθηκε και επισκέφθηκε τις Πρώτες Βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού. Του έγινε ακτινολογικός έλεγχος που ήταν αρνητικός για κατάγματα. Την επόμενη μέρα ο ενάγοντας επισκέφθηκε τον ιατρό ορθοπεδικό Δρ. Φ. Συμιλλίδη (ΜΕ3 ) και κατά την εξέταση του διαπιστώθηκε ότι υπέστη θλάση αυχενικής και οσφυϊκής μοίρας που οφειλόταν στη κάκωση των μαλακών μορίων της περιοχής. Παρουσίαζε πόνο στην αυχενική χώρα, μυϊκό σπασμό με ελάττωση της κινητικότητας κατά 50% με μούδιασμα στα δύο χέρια καθώς και πόνο στην οσφυϊκή μοίρα με μυϊκό σπασμό και χωλότητα δεξιά λόγω ισχιαλγίας. Του συστήθηκε η χρήση αυχενικού κολλάρου και του χορηγήθηκαν αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Χρησιμοποίησε το αυχενικό κολλάρο για περίπου ένα μήνα. Τα ενοχλήματα του διήρκεσαν τις πρώτες εβδομάδες μετά το δυστύχημα και απουσίασε από την εργασία του με άδεια ασθενείας από τις 24.9.2010 μέχρι τις 23.10.
- Δεδομένης της αξιολόγησης της μαρτυρίας μπορώ επίσης με ασφάλεια να καταλήξω ότι ο πόνος και τα ενοχλήματα που αισθανόταν ο ενάγοντας υποχώρησαν από τις πρώτες εβδομάδες μετά το δυστύχημα και ειδικότερα όταν αυτός επέστρεψε πλέον στην εργασία του (24.10.2010) όπου και συνεχίζει μέχρι σήμερα να ασκεί τα ίδια καθήκοντα που ασκούσε πριν από τον τραυματισμό του. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Το Δικαστήριο είναι επιφορτισμένο με το καθήκον υπολογισμού των γενικών αποζημιώσεων του φυσικού πόνου, της ταλαιπωρίας, της απώλειας των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής που υπέστη ο Ενάγων σαν συνέπεια του τραυματισμού του. Οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Στόχος είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα. Όπως τονίζεται στην κλασσική πλέον πάνω στο ζήτημα απόφαση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789: ".. Το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς, η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας, ειδικά σε σχέση με τη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» Είναι σταθερή η τάση για ελευθεροποίηση των ποσών που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσεις η οποία καταλήγει σε αύξηση τους σε σύγκριση με εκείνο που θεωρείτο το μέτρο στο παρελθόν έτσι που να τοποθετείται μεγαλύτερη αξία στον ανθρώπινο πόνο και τις αγωνίες της ανικανότητας. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικότητες, όπως μπορούν να εξακριβωθούν, με γνώμονα και την αγοραστική αξία του χρήματος κατά το χρόνο της επιδίκασης των αποζημιώσεων ως αυτοτελή παράγοντα αλλά και ως συγκριτικό όταν ανατρέχουμε σε υποθέσεις του παρελθόντος στο βαθμό που αυτές σε περιπτώσεις αυτής της φύσεως θα μπορούσε να είναι βοηθητικές. (Fysko v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, 1029). Τελικά, σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος του αστικού αδικήματος στη θέση στην οποία εύλογα θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα βρισκόταν εάν δεν τραυματιζόταν. Αυτή είναι η βασική αρχή η οποία διέπει τον καθορισμό των αποζημιώσεων στο δίκαιο των αστικών αδικημάτων υπό τον όρο πάντα ότι η ζημιά η οποία αποδίδεται είναι εύλογη. (Bαρβάρα Χρίστου Μιχαήλ v. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτης Λτδ,
(2000)1Β Α.Α.Δ. 1049, Κώστας Ιακώβου v. Αλέξανδρου Παπαδάκη κ.α.,
(2000)1Γ Α.Α.Δ. 2079, (Χαριλάου v. Νικολάου
(2003)1 Α.Α.Δ.1460). Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση. Πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος. Στην υπόθεση Γιαννάκης Ερωτοκρίτου κ.α. v. Καραολή,
(1998)1 Α.Α.Δ. 445) επισημαίνεται ότι προηγούμενες αποφάσεις αναφορικά με αποζημιώσεις μόνο ενδεικτική σημασία μπορούν να έχουν γιατί κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης. Άντλησα καθοδήγηση από αριθμό αποφάσεων στις οποίες υπάρχει αναλογία με τη συγκεκριμένη υπόθεση στην έκταση του τραυματισμού του ενάγοντα προβαίνοντας βέβαια στις αναγκαίες προσαρμογές και έχοντας κατά νου ότι κάθε υπόθεση έχει τις ιδιαιτερότητες της και ότι είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία (βλ. Σπύρου v. Χαραλάμπους
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298). Στην υπόθεση Αρετούλα Μερακλή κ.α. v. Α. Ταλιώτη
(1997)1 Α.Α.Δ. 1148 ο εφεσίβλητος είχε υποστεί θλάση του αυχένα και μωλώπισμα δεξιού ώμου. Λόγω προϋπαρχόντων εκφυλιστικών οστεοαρθρωτικών αλλοιώσεων επιδεινώθηκαν οι επώδυνες κακώσεις των μαλακών μορίων. Ο εφεσίβλητος αποθεραπεύτηκε πλήρως σε κάπως μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τη συνήθη περίοδο που χρειάζεται για αποθεραπεία παρόμοιων κακώσεων. Πρωτόδικα επιδικάστηκαν ΛΚ3500 ως γενικές αποζημιώσεις οι οποίες μειώθηκαν σε Λ.Κ.1500 κατ' έφεση. Στην υπόθεση Ανδρέας Νεοκλέους v. Simon John Worley
(2001)1 A.A.Δ. 652 ο εφεσείων υπέστη βαρύ διάστρεμμα του αυχένα. Τρία χρόνια μετά το δυστύχημα ο θεράπων ιατρός του παρατήρησε μεγάλη αύξηση των οστεοαρθριτικών αλλοιώσεων από αυτές που προϋπήρχαν του τραυματισμού αύξηση που δεν κρίθηκε φυσιολογική, αποδίδεται δε μερικώς στο τραυματισμό. Επιδικάστηκαν πρωτόδικα αποζημιώσεις ύψους ΛΚ2.000 οι οποίες κρίθηκαν ανεπαρκείς από το Εφετείο και αυξήθηκαν σε ΛΚ3500. Στην υπόθεση Κ. Κωνσταντινίδης v. Δ. Ζαχαρίου
(2007)1(Β) Α.Α.Δ. 733 πρωτόδικα επιδικάστηκε στην εφεσίβλητη το ποσό των ΛΚ1000 για πόνο στον αυχένα κεφαλαλγία και ζάλη για τα οποία έπαιρνε αρκετό καιρό φάρμακα ποσό το οποίο επικυρώθηκε από το Εφετείο. Στις Αγωγές Ναυτοδικείου αρ.79/02, 80/02, 81/02 και 82/02 James Harmsworth και Salamis Clory κ.α.
(2003)1Γ Α.Α.Δ.1617, η ενάγουσα υπέστη διάστρεμμα αυχένα και οσφύος, αιμάτωμα αριστερού μηρού και θλάση κοιλιακού τοιχώματος. Τοποθετήθηκε αυχενικό κολλάρο και της παρασχέθηκαν αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Υπεβλήθη σε φυσιοθεραπεία. Ανέπτυξε μετατραυματικό άγχος. Το ποσό των ΛΚ2500 θεωρήθηκε ως εύλογη αποζημίωση. Στην υπόθεση Στέλιος Δημητρίου v. Μαρίνας Α. Ιωάννου κ.α.
(2003)1Α Α.Α.Δ. 274 το Εφετείο επικύρωσε απόφαση Πρωτόδικου Δικαστηρίου το οποίο επιδίκασε ποσό ΛΚ800 για διάστρεμμα αυχένα και οσφυϊκής μοίρας όπου ο εφεσείων ως αποτέλεσμα των σωματικών τραυματισμών ταλαιπωρήθηκε, αισθανόμενος πόνο, ζάλη, κεφαλαλγία και περιορισμό των κινήσεων για 10 εβδομάδες. Στην υπόθεση Κασιάνα Χαραλάμπους v. Γιαννάκη Αναστασιάδη
(2003)1Γ Α.Α.Δ. 1709) όπου η ενάγουσα-εφεσείουσα υπέστη σοβαρή κάκωση και θλαστικό τραύμα ινιακής χώρας του κρανίου, εγκεφαλική διάσειση, σοβαρά διαστρέμματα και θλάσεις αυχένος θώρακα, ραχέως και οσφύος της επιδικάστηκε ποσό ΛΚ3500. Στην υπόθεση Χαραλάμπους v. Αβραάμ
(1999)1 Α.Α.Δ. 1441 η οποία αφορούσε διάστρεμμα αυχένα και τραύμα στη κεφαλή όπου προκλήθηκε εγκεφαλική διάσειση και ανάπτυξη μετατραυματικού συνδρόμου και υπήρξε και παροδική απώλεια συνειδήσεως, επικυρώθηκε κατ' έφεση η απόφαση του Πρωτόδικου Δικαστηρίου σύμφωνα με την οποία επιδικάστηκε το ποσό των ΛΚ2500 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων. Το Εφετείο στην εν λόγω υπόθεση επικυρώνοντας την πρωτόδικη απόφαση παρατήρησε ταυτόχρονα ότι το ποσό περιείχε στοιχεία γενναιοδωρίας. Έλαβα υπόψη μου το είδος και τη φύση του τραυματισμού που έχει υποστεί ο ενάγοντας το γεγονός ότι στις αρχές είχε συμπτώματα πόνου στον αυχένα μούδιασμα στα δύο χέρια και ελάττωση της κινητικότητας καθώς και πόνο στην οσφυϊκή μοίρα για τα οποία χρειάστηκε η χορήγηση φαρμάκων καθώς και η χρήση αυχενικού κολλάρου για περίοδο περίπου ενός μηνός. Έλαβα επίσης υπόψη ότι δεν υπάρχουν οποιαδήποτε κατάλοιπα από τον τραυματισμό του ενάγοντα, ότι αυτός δεν υποβλήθηκε σε φυσιοθεραπεία ή οποιεσδήποτε άλλες ιατρικές εξετάσεις και ή άλλη θεραπεία καθώς και ότι τα συμπτώματα από τον τραυματισμό του υποχώρησαν από τις πρώτες εβδομάδες και επέστρεψε στην εργασία του στις 25.10.2010 και έκτοτε εξακολουθεί να ασκεί τα ίδια καθήκοντα που ασκούσε πριν από τον τραυματισμό του. Συνεκτιμώντας, όλα τα πιο πάνω κρίνω ότι το ποσό των €3.000= θα αποτελούσε για την περίπτωση του δίκαιη και εύλογη αποζημίωση. ΕΙΔΙΚΕΣ ΖΗΜΙΕΣ Θα προχωρήσω τώρα να εξετάσω κατά πόσον έχουν αποδειχθεί οι εκ μέρους του ενάγοντα αξιούμενες ειδικές ζημιές. Με βάση την επί του θέματος νομολογία η απόδειξη των ειδικών αποζημιώσεων κινείται μέσα σε αυστηρά πλαίσια. Ο ενάγοντας έχει το βάρος να αποδείξει με κατάλληλη μαρτυρία τα ποσά που συνιστούν ειδική ζημιά και τα οποία έχει συμπεριλάβει στο δικόγραφο του. Οι ζημιές πρέπει να αποδεικνύονται με σαφήνεια και με συγκεκριμένα στοιχεία (βλ. Ηρακλέους v. Πίτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239, Αλεξάνδρου v. Ιωάννου
(1996)1 Α.Α.Δ. 1157, Παναγιώτου v. Φραγκίσκου κ.α.
(1999)1(Α) 687). Η νομολογία είναι σαφέστατη ότι οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει όχι μόνο να εξειδικεύονται στα δικόγραφα, αλλά και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα (βλ. Χαραλάμπους v. Χαραλάμπους
(2012)1Α Α.Α.Δ 753). Ο ενάγοντας αξιώνει ως ειδικές αποζημιώσεις €3.300 για την απώλεια απολαβών, το ποσό των €550 για ιατρικά έξοδα και το ποσό των €75 για την εξασφάλιση αστυνομικής έκθεσης. Με βάση τα ευρήματα του Δικαστηρίου και την μαρτυρία που έγινε αποδεκτή έχει αποδειχθεί ότι η απώλεια απολαβών του ενάγοντα ανέρχεται στο ποσό των €1.442, 93 σεντ. Το ποσό των €550 ζητείται για τα ιατρικά έξοδα του Δρ. Φ.Συμιλλίδη, όπως αυτά καταγράφονται στο ιατρικό πιστοποιητικό που εξέδωσε και υιοθέτησε κατά την κυρίως εξέταση του. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο ποσό των €300 για έξι ιατρικές εξετάσεις( €50 έκαστην) και στο ποσό των €250 για την ετοιμασία του ιατρικού πιστοποιητικού. Με βάση τη μαρτυρία που έγινε αποδεκτή και έχοντας υπόψη το χρόνο κατά τον οποίο υποχώρησαν τα συμπτώματα του ενάγοντα και αυτός επέστρεψε στην εργασία του κρίνω ότι οι τρείς ιατρικές εξετάσεις και συγκεκριμένα των ημερομηνιών 1.11.2010, 18.11.2010 και 4.2.2010 που καταγράφονται στο τεκμ. 3 ακόμα και στην περίπτωση που έχουν γίνει δεν έχει αποδειχθεί ότι αυτές συνδέονται με τον τραυματισμό του ενάγοντα κατά το επίδικο δυστύχημα. Κρίνεται συνεπώς ότι από το ποσό των ιατρικών εξόδων έχει αποδειχθεί το ποσό €400 (€150 ιατρικές εξετάσεις και €250 για την ετοιμασία του ιατρικού πιστοποιητικού). Το ποσό των €75 που ζητείται για την ετοιμασία αστυνομικής έκθεσης δεν έχει αποδειχθεί αφού καμία μαρτυρία δεν έχει προσκομισθεί ότι ο ενάγοντας ζήτησε και έλαβε τέτοια αστυνομική έκθεση, ούτε και προσκομίσθηκε απόδειξη για την καταβολή του ποσού αυτού. ΤΟΚΟΣ Το θέμα του καθορισμού του τόκου εμπίπτει εντός των πλαισίων της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Στην υπόθεση Φοινικαρίδης v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 475, μεταξύ άλλων, τονίστηκε ότι ένας παράγοντας που δεν μπορεί να παραγνωριστεί είναι ο τρόπος με τον οποίο προωθείται η αγωγή, αφού μια αδικαιολόγητη καθυστέρηση στη προώθηση της μπορεί να έχει επακόλουθο τον περιορισμό της χρονικής έκτασης καθορισμού του τόκου. Στην πιο πάνω απόφαση κρίθηκε περαιτέρω ως δίκαιη η επιδίκαση τόκου στο συνολικό ποσό των ειδικών αποζημιώσεων που επιδικάζονται από τη μέρα της γέννησης του αγώγιμου δικαιώματος μειωμένου κατά το μισό. Η θέση της υπεράσπισης στο στάδιο των αγορεύσεων επί του ότι ο εναγόμενος θα πρέπει να διαταχθεί στην καταβολή τόκου από την ημερομηνία έναρξης της ακροαματικής διαδικασίας για το λόγο ότι κατέβαλε κάθε δυνατή προσπάθεια για τον περιορισμό των επίδικων θεμάτων αλλά και για τη διευθέτηση της αγωγής δεν με βρίσκει σύμφωνη. Η θέση αυτή δεν στηρίζεται επί οποιονδήποτε νομολογημένων αρχών αλλά και εν πάση περιπτώσει αναφέρεται σε γεγονότα που δεν έχουν τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου. Το μόνο που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου σε κάποιο στάδιο της ακροαματικής διαδικασίας ήταν η δήλωση της υπεράσπισης ότι στην περίπτωση που ο ενάγοντας αναφορικά με την αξίωση του για την απώλεια απολαβών προσκομίσει σχετικό επίσημο έγγραφο το περιεχόμενο του θα δηλωθεί ως παραδεκτό. Ήταν περαιτέρω εισήγηση της υπεράσπισης, όπως η πιο πάνω δήλωση ληφθεί υπόψη στα πλαίσια της απόφασης σε σχέση με την επιδίκαση των εξόδων. Η εισήγηση αυτή δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Αφενός ο εναγόμενος είχε κάθε δικαίωμα να προωθήσει την αξίωση του για την απώλεια απολαβών ως αυτή περιλαμβάνεται στην έκθεση απαίτησης του σε σχέση με την οποία έθεσε τους δικούς του ισχυρισμούς οι οποίοι και αξιολογήθηκαν από το Δικαστήριο. Κατά την κρίση μου η επιδίκαση των εξόδων σε σχέση με το αναφερόμενο ζήτημα θα απαιτείτο να απασχολήσει το Δικαστήριο μόνο στην περίπτωση άρνησης ή παράλειψης του ενάγοντα να παραδεχθεί έγγραφο και ή γεγονός μετά από σχετική γραπτή ειδοποίηση του εναγόμενου δυνάμει των προνοιών της Δ.24, κάτι που δεν ισχύει στην προκειμένη περίπτωση. ΚΑΤΑΛΗΞΗ Υπό το φως των πιο πάνω εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγόμενου για το ποσό των €3000 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων και για το ποσό των €1.842,93 σεντ υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων. Ως αποτέλεσμα εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγόμενου για το ποσό των € 4.842,93 σεντ. Στην υπό εξέταση περίπτωση το δυστύχημα έλαβε χώρα στις 23.9.2010 το γενικό οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα καταχωρήθηκε την 1.3.2011 και στη συνέχεια η έκθεση απαίτησης στις 3/5/11 ήτοι μετά την παρέλευση 8 μηνών από την μέρα του ατυχήματος. Υπό τις περιστάσεις, θεωρώ δίκαιο να επιδικάσω επί του ποσού των γενικών αποζημιώσεων (€3000) νόμιμο τόκο από την ημέρα καταχώρησης της έκθεσης απαίτησης ήτοι 3.5.2011 μέχρι εξοφλήσεως. Σε ότι αφορά τις ειδικές αποζημιώσεις (€1842,93 σεντ) επιδικάζεται νόμιμος τόκος μειωμένος κατά το μισό από την ημερομηνία γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος ήτοι 23.9.2010 (βλ. Φοινικαρίδης πιο πάνω) και νόμιμο τόκο από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης μέχρι εξοφλήσεως. Υπό το φως των πιο πάνω εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγόμενου ως ακολούθως: Α. Για το ποσό των €3.000= ως γενικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από τις 3.5.2011 μέχρι εξοφλήσεως. Β. Για το ποσό των €1.842,93 σεντ ως ειδικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο μειωμένο κατά το μισό από τις 23.9.2010 και νόμιμο τόκο από σήμερα μέχρι εξοφλήσεως. Δεδομένης της δήλωσης της υπεράσπισης στο στάδιο των αγορεύσεων, ότι έχει γίνει εκ μέρους του εναγόμενου πληρωμή στο Δικαστήριο βάσει της Δ.22, η απόφαση σε σχέση με την επιδίκαση των εξόδων επιφυλάσσεται και θα δοθεί αφού πρώτα το Δικαστήριο λάβει γνώση του ύψους του ποσού που έχει κατατεθεί και ακούσει τις εισηγήσεις των δύο πλευρών. (Υπ.)........... Στ. Λουκίδου Βασιλείου Ε.Δ ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ Subject: Civil/Other Actions/Final Αναφορά: Τροχαίο δυστύχημα, αποζημιώσεις cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο