Γιάγκου ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Αρ. Αγωγής: 3227/11, 6/9/2018

Γιάγκου ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Αρ. Αγωγής: 3227/11, 6/9/2018 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2018:A356 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Φ. Τιμοθέου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 3227/11 Μεταξύ: XXXXX Γιάγκου Ενάγοντα και Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, ως εκπροσωπών την Κυπριακή Δημοκρατία Εναγόμενου Ημερομηνία: 6.9.2018 Για Ενάγοντα: κ. Π. Κονταξής για Σ. Σωφρονίου. Για Εναγόμενο: κα Μ. Αναστασίου. ΑΠΟΦΑΣΗ Με την παρούσα αγωγή ο Ενάγοντας αξιώνει εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας το ποσό των €16.400 ως αποζημιώσεις, πλέον νόμιμους τόκους και έξοδα για ζημιές που προκλήθηκαν σε φυτεία καρπουζιών που καλλιεργούσε, λόγω αμέλειας και/ή πλημμελούς εκτέλεσης ρίψεων νερού από πιλότους ελικοπτέρων της Κυπριακής Δημοκρατίας στα πλαίσια κατάσβεσης πυρκαγιάς σε περιοχή στο χωριό Ακρωτήρι της Επαρχίας Λεμεσού το

1. Δικογραφημένες θέσεις Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης, ο Ενάγοντας διαμένει στο χωριό Ακρωτήρι στην Λεμεσό και ασχολείται με γεωργικές εργασίες στην εν λόγω περιοχή σε ιδιόκτητη γη και σε ενοικιαζόμενα από τρίτους κτήματα (παρ. 1). Κατά πάντα ουσιώδη προς την παρούσα αγωγή χρόνο ο Ενάγοντας ενοικίαζε το τεμάχιο γης υπ' αρ.XX, Φ/ΣΧ 58/22 στην περιοχή Λειβάδι, τοποθεσία Μαντρούσιη, στο χωριό Ακρωτήρι, ιδιοκτησίας (το 1/3) του XXXXX Σπύρου, εκτάσεως 6 δεκάρια και καλλιεργούσε φυτεία καρπουζιών σε ένα μέρος του και συγκεκριμένα σ' ολόκληρο το μερίδιο του XXXXX, δηλ. 2 δεκάρια (παρ. 3). Κατά/ή περί τις 20.6.09 στην περιοχή Λειβάδι, προέκυψε πυρκαγιά που κατέκαψε αρκετή βλάστηση και/ή περίπου ένα τετραγωνικό χιλιόμετρο έκτασης γης και βλάστησης (παρ. 4). Κατά την κατάσβεση της χρησιμοποιήθηκαν και/ή συμμετείχαν μεταξύ άλλων υπηρεσιών και οχημάτων και πέραν των τροχοφόρων οχημάτων της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και 3 ελικόπτερα της Κυπριακής Δημοκρατίας (παρ. 5). Κατά την διάρκεια της πυρόσβεσης τα εν λόγω ελικόπτερα πραγματοποίησαν ρίψεις θαλασσινού νερού στον τόπο της πυρκαγιάς, αλλά και περιμετρικά θέλοντας να δημιουργήσουν αντιπυρική ζώνη και να διασφαλίσουν ότι η φωτιά δεν θα επεκτεινόταν (παρ. 6). Αποτέλεσμα τούτου ήταν και η ρίψη θαλασσινού νερού στην ως άνω φυτεία καρπουζιών του Ενάγοντα, η οποία βρισκόταν περί τα 2 χιλιόμετρα μακριά από τον τόπο της πυρκαγιάς και εκτός της αντιπυρικής ζώνης, με αποτέλεσμα την καταστροφή της μισής παραγωγής των καρπουζιών. Η ζημιά αυτή προκλήθηκε λόγω αμέλειας και/ή πλημμελούς εκτέλεσης των ρίψεων νερού και/ή μη ορθού υπολογισμού των αποστάσεων και/ή άλλως πως από τους πιλότους των ελικοπτέρων της Κυπριακής Δημοκρατίας (παρ. 7). Παρατίθενται δε οι σχετικές λεπτομέρειες αμέλειας (παρ. 8). Ο Ενάγοντας ανέθεσε και έγινε σχετική εκτίμηση της ζημιάς από τον γεωπόνο Ηλία Αντωνίου, στον οποίο κατέβαλε €200 ως τη νενομισμένη και εύλογη αμοιβή (παρ. 9). Παραθέτει δε τις ακόλουθες λεπτομέρειες ζημιών: (α) το μισό από το χωράφι που ήταν φυτεμένο, περίπου 750 φυτά, έπαθαν σοβαρή ζημιά με αλμυρό νερό, άλας το οποίο περιέχει Χλωριούχο Νάτριο και ήταν ευδιάκριτο πάνω στα φύλλα, (β) όλοι οι καρποί (καρπούζια) καταστράφηκαν, τα φύλλα είχαν νεκρωτικές κηλίδες στις άκρες τους και τα φυτά κιτρίνισαν και φαίνονταν να είχαν σταματήσει να αναπτύσσονται, (γ) κάνοντας σύγκριση με την υπόλοιπη φυτεία που δεν είχε πάθει ζημιά, τα φυτά εκεί ήταν πράσινα, υγιή και έφεραν κατά μέσο όρο 5 καρπούς το καθένα, έτοιμα σχεδόν για συγκομιδή. Ο μέσος όρος καρπών ανά φυτό είναι 7-8 των 10-15 κιλών το καθένα, (δ) στην συγκεκριμένη περίπτωση κάθε φυτό καρποφορούσε 5 καρπούς των 12 κιλών, δηλ. 750 φυτά X 5 καρπούς X 12 κιλά = 45.000 κιλά, που είναι η άμεση απώλεια παραγωγής, (ε) η τιμή γεωργού κατά τον ουσιώδη χρόνο ήτανε €0,40 ανά κιλό και άρα 45.000 κιλά X €0,40 = €18.000, (στ) τα φυτά πιθανόν να συνεχίσουν να αναπτύσσονται οπόταν πιθανόν να έχουν κάποια παραγωγή για την οποία δεν μπορούσε να είναι γνωστό αν θα ήσαν εμπορεύσιμα, (ζ) γι' αυτό τον λόγο οι ψεκασμοί και οι λιπάνσεις θα πρέπει να συνεχιστούν και ένα ποσό των €1.800 πρέπει να αφαιρεθεί από τις €18.000, ως μισθοί/αμοιβές επειδή δεν έγινε συγκομιδή (δηλ. 36 ημερομίσθια προς €50 το καθένα) και (η) η καθαρή ζημιά του Ενάγοντα είναι €18.000 - €1.800 = €16.200 (παρ. 10). Ο Ενάγοντας αποτάθηκε με σχετική επιστολή του δικηγόρου του ημερ. 17.5.10 στον Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας ζητώντας αποκατάσταση της ζημιάς του αλλά η απάντηση που έλαβε ήταν αρνητική. Οι Εναγόμενος στην υπεράσπιση του αναφέρει ότι πλην των όσων παραδέχεται ρητά αρνείται όλους τους ισχυρισμούς του Ενάγοντα, οι οποίοι περιλαμβάνονται στην έκθεση απαίτησης. Πιο συγκεκριμένα αρνείται όλους τους ισχυρισμούς του Ενάγοντα που περιέχονται στις παραγράφους 1, 4, 5, 6 και 7 (η αναφορά σε παραγράφους αφορά αυτές της έκθεσης απαίτησης) και ισχυρίζεται τα ακόλουθα: (α) Κατά ή περί τις 20.6.09 και περί ώρα 13:02 λήφθηκε μήνυμα στην Πυροσβεστική Υπηρεσία της Δημοκρατίας από ιδιωτικό τηλέφωνο ότι υπήρχε πυρκαγιά στην περιοχή Λειβάδι του χωριού Ακρωτηρίου. Στο μέρος της πυρκαγιάς στάληκαν δύο πυροσβεστικά οχήματα της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας ενώ ταυτόχρονα ειδοποιήθηκε και η Πυροσβεστική Υπηρεσία των Βρετανικών Βάσεων καθότι η περιοχή αποτελεί έδαφος των Βρετανικών Βάσεων. Οι Βρετανικές Βάσεις ανέφεραν ότι είχαν ήδη ανταποκριθεί αποστέλλοντας δυνάμεις για κατάσβεση της πυρκαγιάς. (β) Με την άφιξη στο μέρος των πυροσβεστικών οχημάτων της Δημοκρατίας διαπιστώθηκε ότι εκεί βρίσκονταν ήδη πυροσβεστικές δυνάμεις των Βρετανικών Βάσεων καθώς και 2 ελικόπτερα πυρόσβεσης των Βάσεων. (γ) Λόγω του δυνατού πνέοντος ανέμου η πυρκαγιά πήρε μεγάλες διαστάσεις και γι' αυτό κλήθηκαν για βοήθεια τα 3 εκμισθωμένα ελικόπτερα πυρόσβεσης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η πυρκαγιά τέθηκε υπό πλήρη έλεγχο κατά ή περί ώρα 17:05 της ίδιας μέρας. (δ) Όλες οι ρίψεις νερού από τα τρία ελικόπτερα πυρόσβεσης της Κυπριακής Δημοκρατίας γίνονταν στο μέτωπο της πυρκαγιάς. Τα εν λόγω ελικόπτερα δεν έκαναν οποιαδήποτε ρίψη νερού περιμετρικά της πυρκαγιάς και/ή με σκοπό την δημιουργία αντιπυρικής ζώνης γύρω από την πυρκαγιά. Περαιτέρω δεν έκαναν οποιαδήποτε ρίψη νερού σε οποιαδήποτε φυτεία καρπουζιών και/ή στην φυτεία καρπουζιών που ο Ενάγων ισχυρίζεται ότι διέθετε και/ή καλλιεργούσε. (ε) Ο Εναγόμενος αρνείται ότι καταστράφηκε η μισή παραγωγή των καρπουζιών. Άνευ βλάβης και σε περίπτωση που ήθελε φανεί ότι οποιοδήποτε μέρος της ισχυριζόμενης παραγωγής καρπουζιών του Ενάγοντα καταστράφηκε και/ή υπέστη ζημιά, ο Εναγόμενος αρνείται ότι η ζημιά προκλήθηκε λόγω αμέλειας και/ή πλημμελούς εκτέλεσης των ρίψεων νερού και/ή μη ορθού υπολογισμού των αποστάσεων και/ή άλλως πώς από τους πιλότους των ελικοπτέρων της Κυπριακής Δημοκρατίας και αρνείται τις σχετικές λεπτομέρειες που ισχυρίζεται ο Ενάγοντας. (στ) Άνευ βλάβης των ανωτέρω ο Εναγόμενος ισχυρίζεται ότι όλες οι ενέργειες της Κυπριακής Δημοκρατίας και/ή των πιλότων των ελικοπτέρων αυτής ήταν ορθές και/ή εύλογες και/ή αναγκαίες και/ή έγιναν με σκοπό την κατάσβεση της πυρκαγιάς και/ή την αποτροπή πρόκλησης μεγαλύτερης ζημιάς και/ή προστασία των γειτονικών κτημάτων και/ή των συμφερόντων του ίδιου του Ενάγοντα από την πυρκαγιά. Περαιτέρω αρνείται όλους τους ισχυρισμούς των παραγράφων 9 και 10 και τις λεπτομέρειες ζημιών που προβάλλει ο Ενάγοντας. Άνευ βλάβης των ανωτέρω υποστηρίζει ότι οι ισχυριζόμενες ζημιές του Ενάγοντα είναι παράλογες και/ή υπερβολικές και/ή υπέρογκες και/ή λανθασμένα υπολογισμένες. Άνευ βλάβης των ανωτέρω υποστηρίζει επίσης ότι οι ισχυριζόμενες ζημιές του Ενάγοντα, λαμβάνοντας υπόψη την μέση παραγωγή καρπουζιών κατά δεκάριο και την μέση τιμή πώλησης ανά κιλό κατά το 2009 δεν μπορεί να υπερβαίνουν τα €1.
2. Τέλος αρνείται το περιεχόμενο της παραγράφου 11 και ισχυρίζεται ότι ο ίδιος ο Ενάγοντας με επιστολή του προς τον Γενικό Εισαγγελέα ημερ. 17.5.10 ζήτησε αποζημιώσεις όμως ο Εναγόμενος με επιστολή εκπροσώπου του ημερ. 16.7.10 πληροφόρησε τον Ενάγοντα ότι η Κυπριακή Δημοκρατία δεν αποδέχεται ευθύνη για την ισχυριζόμενη καταστροφή φυτείας καρπουζιών. Τέλος αρνείται τις θεραπείες που επιζητεί ο Ενάγοντας και ζητά την απόρριψη της αγωγής με έξοδα εναντίον αυτού. Στην απάντηση του στην υπεράσπιση ο Ενάγοντας αρνείται τους ισχυρισµούς του Εναγόμενου στο μέτρο που αντιφάσκουν και/ή δεν συνάδουν με τους δικούς του, στους οποίους και παραπέμπει. Μαρτυρία Για σκοπούς απόδειξης της υπόθεσης του κατέθεσε ο ίδιος ο Ενάγοντας, ο οποίος κάλεσε άλλο ένα μάρτυρα. Από την πλευρά των Εναγόμενου κατέθεσαν δύο μάρτυρες. Ως Μ.Ε.1 κατέθεσε ο Ενάγοντας. Αυτός διαμένει στο χωριό Ακρωτήρι στην Λεμεσό και εργάζεται ως μηχανικός αυτοκινήτων στις Αγγλικές Βάσεις από το 1976 ενώ ασχολείται και με γεωργικές εργασίες στην εν λόγω περιοχή σε ιδιόκτητη γη αλλά και σε ενοικιαζόμενα από τρίτους κτήματα. Κατά το 2009 ενοικίαζε ένα τεμάχιο γης έκτασης 2 δεκαρίων περίπου στην περιοχή Λειβάδι, στο Ακρωτήρι. Το τεμάχιο ήταν ιδιοκτησίας άλλου προσώπου, το οποίο κατείχε το 1/3 μερίδιο του όλου ακινήτου (κατάθεσε ως τεκμήριο 2 τον τίτλο ιδιοκτησίας του ακινήτου και ως τεκμήριο 3 το σχετικό ενοικιαστήριο έγγραφο). Στο εν λόγω τεμάχιο ο Ενάγοντας καλλιεργούσε καρπούζια. Κατά ή περί τις 20.6.09 προέκυψε πυρκαγιά στην περιοχή Λειβάδι, η οποία κατέκαψε αρκετή βλάστηση σε έκταση ενός περίπου τετραγωνικού χιλιομέτρου. Η πυρκαγιά ήταν περίπου 2 χιλιόμετρα μακριά από τη πιο πάνω φυτεία του (κατάθεσε ως τεκμήριο 4 αντίγραφο του σχετικού τοπογραφικού). Κατά την κατάσβεση της πυρκαγιάς χρησιμοποιήθηκαν εκτός από πυροσβεστικά οχήματα και 3 ελικόπτερα της Κυπριακής Δημοκρατίας καθώς και δύο 2 ελικόπτερα των Βάσεων. Τα εν λόγω ελικόπτερα πραγματοποίησαν ρίψεις θαλασσινού νερού στον χώρο της πυρκαγιάς αλλά και περιμετρικά, θέλοντας να δημιουργήσουν αντιπυρική ζώνη και να διασφαλίσουν την μη εξάπλωση της πυρκαγιάς. Τα ελικόπτερα των Βάσεων, τα οποία ξεχώριζε από το χρώμα και κάποια διακριτικά γιατί εργαζόταν στις Βάσεις, ασχολήθηκαν με την καθ' αυτό κατάσβεση της φωτιάς που ήταν στο Λειβάδι με καλαμιώνες, τα δε της Κυπριακής Δημοκρατίας, κατά κύριο λόγο με την μη επέκταση της και τη δημιουργία αντιπυρικής ζώνης. Ο Ενάγοντας ήταν παρών στην περιοχή όταν γίνονταν οι πιο πάνω προσπάθειες. Πήγε εκεί γύρω στις 2 μ.μ. και έβλεπε όλα τα ελικόπτερα να κατευθύνονται προς την θάλασσα που ήταν κοντά περίπου 3-4 χιλιόμετρα και να παίρνουν θαλασσινό νερό το οποίο χρησιμοποιούσαν για κατάσβεση της φωτιάς. Σε μια στιγμή και γύρω στις 2.30 μ.μ. πρόσεξε ένα ελικόπτερο της Κυπριακής Δημοκρατίας να ρίχνει την πρώτη ποσότητα νερού στο μποστάνι του. Τότε φώναζε και ανέμιζε τα χέρια του για να σταματήσουν διότι του κατάστρεφαν την φυτεία και την παραγωγή. Βλέποντας την καταστροφή που δημιουργείτο στην φυτεία του, έτρεξε και βρήκε τον υπεύθυνο κατάσβεσης και του είπε να δώσει οδηγίες να σταματήσουν την ρίψη νερού στη φυτεία του γιατί θα έπνιγαν τα φυτά. Του υπέδειξε δε και την φυτεία. Όμως τα ελικόπτερα δεν σταμάτησαν να ρίχνουν νερό με αποτέλεσμα μετά από 10 λεπτά, ελικόπτερο της Κυπριακής Δημοκρατίας, να ρίξει ξανά θαλασσινό νερό στην φυτεία, στον ίδιο τόπο του μποστανιού. Τα πιο πάνω είχαν ως αποτέλεσμα να καταστραφεί το 1/2 της όλης σοδειάς του ενώ το υπόλοιπο δεν επηρεάστηκε. Ο υπεύθυνος κατάσβεσης, όταν του διαμαρτυρήθηκε ο Ενάγοντας, τον ενημέρωσε ότι θα αποζημιωθεί. Μετά που στάληκε επιστολή του Ενάγοντα ημερ. 17.5.10 στον Γενικό Εισαγγελέα, πήγαν δύο άνθρωποι της Κυβέρνησης και ο Ενάγοντας τους υπέδειξε που είχε σταματήσει η φωτιά σε σχέση με τη φυτεία του. Τους ζήτησε αλλά δεν του ανέφεραν τα ονόματα τους. Οι Κυβερνητικοί αυτοί λειτουργοί μετά από επιθεώρηση έφυγαν αναφέροντας του ότι θα αποζημιωνόταν. Έκτοτε όμως δεν τους ξαναείδε, ούτε επικοινώνησε κανείς μαζί του. Για την διαπίστωση και αποτίμηση της ζημιάς του κάλεσε τον γεωπόνο Ηλία Αντωνίου αμέσως μετά το συμβάν. Ο εν λόγω γεωπόνος γνώριζε την φυτεία του διότι από την αρχή της φύτευσης την παρακολουθούσε και συμβούλευε τον Ενάγοντα για την καλύτερη ανάπτυξη και παραγωγή. Ήταν η πρώτη φορά που ο Ενάγοντας φύτευε καρπούζια και το έπραξε μετά από παρότρυνση του εν λόγω γεωπόνου καθότι το χωράφι ήταν «πναστό». Ο γεωπόνος αφού έλεγξε τα πάντα προέβη σε σχετική εκτίμηση / έκθεση (τεκμήριο 5). Ο Ενάγοντας τον πλήρωσε για την εργασία του αυτή το ποσό των €
3. Τα φυτά της φυτείας ο Ενάγοντας τα αγόρασε το 2009 και ήταν συνολικά 1.
4. Ήταν από εξειδικευμένη διασταύρωση στο είδος τους δηλ. «ρίζα κολοτζιάς εμβολιασμένη καρπουζιά» που κάνει περισσότερα, πιο μεγάλα και ζουμερά καρπούζια. Τα αγόρασε από φυτώριο στην Παρεκκλησιά την 1.5.09 και πλήρωσε €1.
5. Από τις πιο πάνω ενέργειες των ελικοπτέρων της Κυπριακής Δημοκρατίας και τις χωρίς λόγο ή χωρίς να είναι αναγκαίες ρίψεις νερού τόσο μακριά (περί τα 2 χιλιόμετρα) από την άκρη της πυρκαγιάς, καταστράφηκαν 750 φυτά (μετά από καταμέτρηση) τα οποία κιτρίνισαν και σταμάτησαν να αναπτύσσονται σε σχέση με τα υπόλοιπα φυτά που δεν επηρεάστηκαν. Ο μέσος όρος καρπών ανά φυτό που του κατέστρεψαν είναι 7-8 των 10-15 κιλών το κάθε ένα. Όπως δε εκτίθεται και στο τεκμήριο 5, εάν κάθε φυτό είχε 5 καρπούς των 12 κιλών έκαστο, δηλ.750 φυτά X 5 καρπούς έκαστο X 12 κιλά κάθε καρπός, το σύνολο των κιλών ήταν 45.
6. Από τον πολλαπλασιασμό των κιλών αυτών X €0,40 κάθε κιλό, προκύπτει ότι η ζημιά που υπέστη ήταν €18.
7. Κατέθεσε δε ως τεκμήριο 6 σετ δύο τιμολογίων πώλησης καρπουζιών που έκανε από το μέρος της φυτείας που δεν καταστράφηκε. Η καθαρή ζημιά του, αφού αφαιρεθούν όλα τα έξοδα του είναι βάσει της εν λόγω εκτίμησης €16.
8. Για το πιο πάνω συμβάν απέστειλε την προαναφερόμενη επιστολή, μέσω του δικηγόρου του, προς τον Γενικό Εισαγγελέα (τεκμήριο 7). Η απάντηση όμως ημερ. 16.7.10, στο αίτημα του για αποζημίωση ήταν αρνητική (τεκμήριο 8). Πιστεύοντας ότι ευθύνη έφεραν και οι Αγγλικές Βάσεις, επειδή το κτήμα ήταν εντός της περιοχής τους, έστειλε και σε αυτές απαίτηση στις 30.6.09 (τεκμήριο 9). Όμως κατόπιν συμβουλής του δικηγόρου του ότι οι Αγγλικές Βάσεις δεν ευθύνονταν και εφόσον την ζημιά του την προκάλεσαν μόνον τα ελικόπτερα της Κυπριακής Δημοκρατίας στράφηκε τελικά μόνο κατά της Δημοκρατίας. Οι Αγγλικές Βάσεις του απάντησαν στο παράπονο του με επιστολή τους ημερ. 1.9.09 (τεκμήριο 10) και με έκθεση ημερ. 22.2.10 (τεκμήριο 11). Επίσης ο Ενάγοντας αποτάθηκε και στην Πυροσβεστική Υπηρεσία Κύπρου για να του σταλεί και του στάληκε, σχετική έκθεση των γεγονότων πυρκαγιάς εκείνης της ημέρα (τεκμήριο 12). Ως εκ των ως άνω ζητά αποζημιώσεις για το ποσό των €16.400, πλέον τόκους και έξοδα. Ως Μ.Ε.2 κατέθεσε ο XXXXX Αντωνίου. Είναι γεωπόνος από το 1973, απόφοιτος του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Μετά την αποφοίτηση του ασχολήθηκε με την γεωργία σαν σύμβουλος παραγωγών στην χρήση φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων, σε ιδιωτική εταιρεία και στην Συνεργατική Κεντρική Τράπεζα για 30 χρόνια. Πολλές φορές έκανε εκτιμήσεις ζημιών για υποθέσεις που εκδικάσθηκαν. Τον Ενάγοντα τον γνώρισε ως πελάτη της Συνεργατικής Τράπεζας, περίπου 5 χρόνια πριν τα επίδικα γεγονότα. Ο Ενάγοντας ασχολείτο κυρίως με φύτευση πατατών και άλλων λαχανικών. Ο μάρτυρας επισκέφθηκε το επίδικο χωράφι για πρώτη φορά γύρω στο 2009 όταν ο Ενάγοντας το ενοικίασε και αφού το είδαν, συνέστησε στον Ενάγοντα να βάλει κάποιες φυτείες μεταξύ των οποίων και καρπουζιών. Έτσι ο Ενάγοντας φύτεψε καρπούζια εμβολιασμένα. Στις 24.6.09 κλήθηκε από τον Ενάγοντα και επισκέφτηκε το εν λόγω χωράφι, το οποίο επισκεπτόταν τακτικά και προηγουμένως. Ο λόγος της επίσκεψης εκείνη την ημέρα ήταν ότι ο Ενάγοντας του παραπονέθηκε ότι κάποιο ελικόπτερο στην προσπάθεια να σβήσει κάποια φωτιά έριξε νερό πάνω στη φυτεία του. Ζήτησε δε από τον μάρτυρα να διαπιστώσει την ζημιά και να εκτιμήσει την αξία της. Ο μάρτυρας στην συνέχεια στις 28.6.09 προέβηκε σε εκτίμηση - έκθεση (τεκμήριο 5), για την οποία χρέωσε τον Ενάγοντα €
9. Συγκεκριμένα διαπίστωσε ότι τα μισά φυτά είχαν δεχθεί θαλασσινό νερό γιατί πάνω στα φύλλα τους διακρινόταν ένα άσπρο εξάνθημα που ήταν άλας και το οποίο άρχισε σε μερικές μέρες να προκαλεί κιτρινίσματα, ξεράματα και αποβολή καρπών. Το άλλο μισό της φυτείας που δεν είχε δεχθεί τέτοιο νερό ήταν ανέπαφο και προχωρούσε κανονικά. Η εν λόγω ζημιά πρέπει να προήλθε από νερό της θάλασσας που έριξαν τα ελικόπτερα γιατί φαίνονταν και κάποιες σταγόνες χοντρές κάτω, που αποτελούν ένδειξη ότι πρέπει να έπεσε νερό στο χώμα που ήταν στεγνό αλλά εκτός τούτου πάνω στα φυτά υπήρχε εναπόθεση αλάτων, χλωριούχου νατρίου. Είχαν καταστραφεί περίπου 750 φυτά δηλ. περίπου τα μισά από όσα φύτεψε ο Ενάγοντας που ήταν συνολικά 1.400‑1.
10. Γνωρίζει τον αριθμό αυτό γιατί τα μέτρησαν. Κοστολόγησε την ζημιά βάσει των φυτών που υπήρχαν δίπλα και δεν είχαν επηρεαστεί καθόλου. Δηλ. μέτρησε τα υγιή φυτά και έβγαλε μέσο όρο παραγωγής και βάσει εκείνου του αριθμού υπολόγισε την ζημιά που έπαθε ο Ενάγοντας στα φυτά που είχαν καταστραφεί. Αναλύοντας την ζημιά ανέφερε ότι υπολόγισε έναν μέσο όρο 5 καρπούς ανά φυτό. Έκανε τον υπολογισμό αυτό μετρώντας γραμμή παρά γραμμή τα φυτά και διαιρώντας τους καρπούς που έβρισκε στην γραμμή εκείνη. Επίσης υπολόγισε ότι ο κάθε καρπός ήταν 12 κιλά. Αυτό καθότι τα φυτά ήταν ποικιλίες εμβολιασμένες σε κολοτζιά και ως τέτοια έχουν την τάση να παράγουν μεγάλα καρπούζια. Πιο συγκεκριμένα ο Ενάγοντας είχε φυτέψει την ποικιλία Πήγασος που δίνει μεγάλα καρπούζια κυρίως 10 με 12 κιλά. Ως δε εξήγησε η κολοτζιά είναι δυνατό υποκείμενο και όταν έχει νερό είναι πολύ ανθεκτική και δίνει μεγάλη δύναμη στα φυτά και μεγάλη παραγωγή. Γι' αυτό υπολόγισε το βάρος των 12 κιλών που ήταν ένας μέσος όρος. Με βάση τα πιο πάνω υπολόγισε ότι η συνολική ζημιά - απώλεια του Ενάγοντα στην παραγωγή ήταν 45.000 κιλά. Πολλαπλασιάζοντας αυτό στην τιμή πώλησης των €0.40, όπως του την δήλωσε ο Ενάγοντας, κατέληξε ότι το ύψος της ζημιάς ήταν €18.
11. Είπε επίσης ότι από το ποσό αυτό θα πρέπει να αφαιρεθεί το ποσό των €1.800 που είναι τα έξοδα συγκομιδής, τα οποία δεν έγιναν και έτσι τελικά η ζημιά ήταν €16.
12. Μετά τις 28.6.09 συνέχισε να επισκέπτεται το επίδικο χωράφι για το υπόλοιπο μποστάνι αλλά και για να δει τι θα συνέβαινε με τα επηρεασμένα. Έτσι διαπίστωσε ότι τα επηρεασμένα καρπούζια καταστράφηκαν εντελώς παρά το ότι συμβούλευσε τον Ενάγοντα να τα ψεκάζει μήπως και επανέλθουν. Ως Μ.Υ.1 κατέθεσε ο XXXXX Καννάουρος, ο οποίος υπηρέτησε στην Πυροσβεστική Υπηρεσία Κύπρου από το 1984 έως το 2013 οπότε και αφυπηρέτησε με τον βαθμό του Υπαστυνόμου. Η περιοχή ευθύνης και αρμοδιότητας της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας στην επαρχία Λεμεσού περιλαμβάνει την διοικητική επαρχία Λεμεσού εξαιρουμένης της έκτασης των Βρετανικών Βάσεων Ακρωτηρίου και Επισκοπής. Συγκεκριμένα ολόκληρη η περιοχή των Βάσεων είναι εκτός της αρμοδιότητας και ευθύνης της Δημοκρατίας καθότι επ' αυτής έχει αρμοδιότητα η διοίκηση των Βάσεων. Κατά συνέπεια σε αυτή την περιοχή οι υπηρεσίες της Δημοκρατίας ασκούνται στον βαθμό και την έκταση που η διοίκηση των Βάσεων θεωρεί απαραίτητο και σε επιχειρησιακό επίπεδο οι κοινές επιχειρήσεις εκτελούνται υπό την αποκλειστική ευθύνη των Βάσεων. Στις 20.6.09 και περί ώρα 13:02 λήφθηκε μήνυμα στην Πυροσβεστική Υπηρεσία της Δημοκρατίας από ιδιωτικό τηλέφωνο ότι υπήρχε πυρκαγιά στην περιοχή Λειβάδι του χωριού Ακρωτηρίου. Ο μάρτυρας ήταν ο Αξιωματικός Υπηρεσίας στην Λεμεσό και ως εκ τούτου ήταν ο επικεφαλής του κλιμακίου της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας που μετέβηκε στο μέρος της πυρκαγιάς. Στο μέρος της πυρκαγιάς μετέβηκαν πυροσβεστικά οχήματα της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας ενώ ταυτόχρονα ειδοποιήθηκε και η Πυροσβεστική Υπηρεσία των Βρετανικών Βάσεων καθότι η περιοχή αποτελεί έδαφος των Βρετανικών Βάσεων. Οι Βρετανικές Βάσεις ανέφεραν ότι είχαν ήδη ανταποκριθεί αποστέλλοντας δυνάμεις για κατάσβεση της πυρκαγιάς. Με την άφιξη του μάρτυρα στο μέρος διαπίστωσε ότι εκεί βρίσκονταν ήδη πυροσβεστικές δυνάμεις των Βάσεων καθώς και 2 ελικόπτερα πυρόσβεσης των Βάσεων. Η πυρκαγιά μαινόταν νότια του δρόμου και η έκταση γης που καιγόταν ήταν μη καλλιεργήσιμη γη με πυκνούς καλαμιώνες, ξηρά χόρτα και άγρια βλάστηση. Στην άλλη πλευρά του δρόμου υπήρχαν καλλιέργειες. Λόγω του δυνατού ανέμου η πυρκαγιά πήρε διαστάσεις και επεκτάθηκε προς τα βορειοδυτικά, πάντα όμως στην περιοχή νότια του δρόμου. Γι' αυτό κλήθηκαν για βοήθεια στην κατάσβεση της πυρκαγιάς τα 3 εκμισθωμένα ελικόπτερα πυρόσβεσης της Δημοκρατίας. Τα πυροσβεστικά οχήματα τόσο της Δημοκρατίας όσο και των Βάσεων ήταν τοποθετημένα κατά μήκος του δρόμου, καθότι η πυκνότητα των καλαμιώνων απ' όπου ξεκίνησε η πυρκαγιά και τα έλη τα οποία υπήρχαν σε τμήμα της περιοχής στο οποίο επεκτάθηκε η πυρκαγιά, δεν επέτρεπαν την κοντινότερη τοποθέτηση των πυροσβεστικών οχημάτων προς την πυρκαγιά με στόχο την κατάσβεσή της από αυτά. Όμως με αυτήν την τοποθέτηση των πυροσβεστικών οχημάτων η φωτιά αντιμετωπιζόταν από τα πυροσβεστικά οχήματα στα όρια του δρόμου και έτσι επετεύχθη ο περιορισμός της στα νότια του δρόμου και η μη εξάπλωση της από την άλλη μεριά του δρόμου προς τις καλλιέργειες. Ενόψει της αδυναμίας κατάσβεσης της πυρκαγιάς από τα πυροσβεστικά οχήματα, τον κύριο ρόλο στην κατάσβεση της πυρκαγιάς είχαν τα πυροσβεστικά ελικόπτερα. Για τον τρόπο που αυτά έπρεπε να ρίχνουν νερό, τα μεν πυροσβεστικά ελικόπτερα της Δημοκρατίας έπαιρναν οδηγίες από τον μάρτυρα ενώ τα πυροσβεστικά ελικόπτερα των Βάσεων από αρμόδιο πρόσωπο των Βάσεων. Λόγω του ότι τα σημεία που έκαιγε η πυρκαγιά και η έκταση της ήταν εμφανή, αυτό που ο μάρτυρας έδωσε οδηγίες στα πυροσβεστικά ελικόπτερα της Δημοκρατίας να κάνουν και το έκαναν ήταν να παίρνουν νερό από την θάλασσα, που ήταν πολύ κοντά και να το ρίχνουν απευθείας στην πυρκαγιά και στο μέτωπο αυτής. Όλες οι ρίψεις νερού από τα 3 ελικόπτερα πυρόσβεσης της Δημοκρατίας γίνονταν απευθείας στην πυρκαγιά και στο μέτωπο αυτής και τα εν λόγω ελικόπτερα δεν έκαναν οποιαδήποτε ρίψη νερού είτε περιμετρικά της πυρκαγιάς είτε με σκοπό την δημιουργία αντιπυρικής ζώνης γύρω από αυτήν. Εν πάση περιπτώσει κάτι τέτοιο δεν χρειαζόταν να γίνει αφού, με την τοποθέτηση των πυροσβεστικών οχημάτων κατά μήκος του δρόμου επετεύχθη ο περιορισμός της πυρκαγιάς στα νότια του δρόμου και η μη εξάπλωσή της από την άλλη μεριά του δρόμου προς τις καλλιέργειες. Τέλος τα πυροσβεστικά ελικόπτερα της Δημοκρατίας δεν έκαναν οποιαδήποτε ρίψη νερού σε οποιαδήποτε φυτεία ή καλλιέργεια. Η ρίψη νερού σε καλλιεργημένο έδαφος προκαλεί εμφανή σημάδια διάβρωσης του εδάφους και άμεση καταστροφή τυχόν φυτών υπάρχουν σε αυτό. Η πυρκαγιά τέθηκε υπό πλήρη έλεγχο περί ώρα 17:05 της ίδιας μέρας οπότε και ο μάρτυρας αποχώρησε από το μέρος. Το μόνο που έμεινε στην περιοχή μετά την αποχώρησή του ήταν ένα όχημα της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας και ένα πυροσβεστικό όχημα των Βάσεων, τα οποία εκτελούσαν καθήκοντα επιφυλακής. Καθ' όλη την διάρκεια που ο μάρτυρας ήταν στην περιοχή της πυρκαγιάς δεν συνάντησε κανένα πολίτη ούτε κανένας του παραπονέθηκε για ρίψη νερού σε φυτεία του, ούτε υποσχέθηκε σε οποιονδήποτε ότι θα αποζημιωθεί για οτιδήποτε. Όλες οι ενέργειες της Δημοκρατίας ήταν ορθές, εύλογες και αναγκαίες και έγιναν με σκοπό την κατάσβεση της πυρκαγιάς ούτως ώστε να αποτραπεί η πρόκληση μεγαλύτερης ζημιάς στην περιοχή. Ως Μ.Υ.2 κατέθεσε ο XXXXX Αντωνίου, γεωπόνος, απόφοιτος του Τμήματος Γεωπονίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου ειδίκευσης στην Βιοτεχνολογία Φυτών από το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου. Υπηρετεί στο Τμήμα Γεωργίας του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος στον κλάδο Αγροτικής Οικονομικής και Ανάπτυξης ως Λειτουργός Γεωργίας από το
13. Από το 2006 μέχρι το 2008 εργάστηκε ως γεωπόνος σε ιδιωτικό φυτώριο, από το 2008 έως 2010 εργάστηκε στο Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών και από το 2010 έως και το 2011 εργάστηκε στον Κυπριακό Οργανισμό Αγροτικών Πληρωμών. Από το 2011 ως Λειτουργός Γεωργίας ασχολείται με εκτιμήσεις ζημιών σε γεωργοκτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις από διάφορες αιτίες. Από τα στοιχεία που τηρούνται προκύπτει ότι ο Ενάγων είχε επαφές με την Υπηρεσία του πριν το 2009 και ειδικότερα το 2006, όταν αυτός υπέβαλε αίτημα για επιδότηση γεωργικών μηχανημάτων, που δεν είχαν άμεση σχέση με την καλλιέργεια καρπουζιού. Είναι δε γνωστό μεταξύ των γεωργών ότι η πλέον αρμόδια υπηρεσία για γεωργικά θέματα είναι το Τμήμα Γεωργίας, στο οποίο ο μάρτυρας υπηρετεί. Παρόλα αυτά ο Ενάγων δεν απευθύνθηκε ποτέ στην Υπηρεσία του για εκτίμηση της ζημιάς που ισχυρίζεται ότι υπέστη το 2009 σε φυτεία καρπουζιού, ούτε ζήτησε καμία πληροφορία ή καθοδήγηση από την Υπηρεσία του για το θέμα αυτό. Ενόψει της μη ενημέρωσης της Υπηρεσίας του από τον Ενάγοντα για την ισχυριζόμενη ζημιά και της παραδοχής του ιδίου του Ενάγοντος ότι αυτός δεν υπέβαλε δήλωση στον Κυπριακό Οργανισμό Γεωργικών Πληρωμών (ΚΟΑΠ) για εκταρική επιδότηση για την ισχυριζόμενη φυτεία καρπουζιών, δεν υπάρχει κανένα αποδεικτικό στοιχείο σε καμία δημόσια υπηρεσία είτε ότι ο Ενάγων είχε όντως την ισχυριζόμενη φυτεία καρπουζιών είτε ότι αυτός όντως υπέστη την ισχυριζόμενη ή οποιαδήποτε ζημιά. Κανένας δε συνάδελφος του μάρτυρα από το Τμήμα στο οποίο εργάζεται επισκέφθηκε το τεμάχιο του Ενάγοντα για να εξετάσει το αίτημα του που αναφέρεται στην επιστολή ημερ. 17.5.10 προς τον Γενικό Εισαγγελέα. Παρόλα αυτά, ακόμα και αν γίνει δεκτό ότι ο Ενάγων είχε όντως την ισχυριζόμενη φυτεία καρπουζιών, με βάση τους ισχυρισμούς του Μ.Ε.2, αυτή δεν μπορεί να υπέστη οποιαδήποτε ζημιά για τους εξής λόγους: Στην έκθεση εκτίμησης του Μ.Ε.2 (τεκμήριο 5) προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι τα φυτά έπαθαν σοβαρή ζημιά από μέρος του θαλασσινού νερού ή ακόμα μετατόπιση μέρους του (drift), το οποίο τα ελικόπτερα έριξαν κοντά στην φυτεία για να σβήσουν την φωτιά. Περαιτέρω ισχυρίζεται ότι το θαλασσινό νερό έπεσε και ήταν ευδιάκριτο πάνω στα φύλλα, τα οποία παρουσίασαν νεκρωτικές κηλίδες στις άκρες τους και ως εκ τούτου προκάλεσε καταστροφή της φυτείας. Σε περίπτωση που θαλασσινό νερό πέσει υπό μορφή σταγονιδίων ή λεπτών σταγονιδίων (drift) σε καλλιέργεια καρπουζιού με τον κατ' ισχυρισμό τρόπο δεν προκαλεί, σύμφωνα με τον μάρτυρα, τέτοια ολική καταστροφή των φυτών. Συγκεκριμένα με βάση την βιβλιογραφία (κατέθεσε ως τεκμήριο 17 τις σελ. 195-197 από το βιβλίο του Κουκουλάκη «Τα προβληματικά εδάφη και βελτίωση τους») το φύλλο δεν απορροφά αλλά μόνο προσροφά το εναποτεθέν υπό μορφή σταγονιδίων ή λεπτών σταγονιδίων θαλασσινό νερό. Προσρόφηση είναι η εναπόθεση / προσκόλληση των μορίων του θαλασσινού νερού στους εξωτερικούς ιστούς (επιφάνεια) του φύλλου χωρίς αυτό να εισέρχεται και να μεταφέρεται στο εσωτερικό του φυτού ενώ απορρόφηση είναι η διαδικασία κατά την οποία ένα υγρό εισχωρεί στο εσωτερικό ενός στερεού. Η μόνη δυσμενής συνέπεια της προσρόφησης θαλασσινού νερού είναι η ενδεχόμενη εμφάνιση εγκαυμάτων στους ιστούς των φύλλων τοπικά, τα οποία και πάλι δεν προκαλούνται με την μεμονωμένη εναπόθεση θαλασσινού νερού σε αυτούς αλλά μόνο σε περιπτώσεις υπερβολικής συσσώρευσης Na ή CI από συνεχόμενες εναποθέσεις. Εν πάση περίπτωση το τεκμήριο 5 αναφέρει ότι τα φύλλα είχαν νεκρωτικές κηλίδες στις άκρες τους. Δεδομένου ότι δεν γίνεται απορρόφηση αλλά μόνο προσρόφηση, τα φυτά αποκλείεται να υπέστησαν οποιαδήποτε περαιτέρω ζημιά, πέραν των νεκρωτικών κηλίδων. Είναι φανερό ότι ακόμα και με βάση τους ισχυρισμούς του Μ.Ε.2 θα υπήρχε περιορισμός της ζημίας μόνο στις άκρες των φύλλων χωρίς επηρεασμό του φυτού ή της παραγωγής. Ως εκ των άνω η μόνη πιθανή ζημιά που θα μπορούσαν να προκαλέσουν τα σταγονίδια είναι εγκαύματα υπό μορφή κηλίδων στα φύλλα, πράγμα το οποίο και πάλι θεωρείται απίθανο αφού η υψηλή υγρασία της νύχτας παρασύρει τα σταγονίδια θαλασσινού νερού στις άκριες μειώνοντας την συγκέντρωση αλάτων και ξεπλένοντας ουσιαστικά τα φύλλα. Επίσης σε μια τέτοια περίπτωση θα μπορούσε να γίνει ξέπλυμα της φυτείας με την βοήθεια ψεκαστήρα και καθαρού νερού άρδευσης οπότε και θα εκμηδενίζονταν οι πιθανότητες πρόκλησης οποιωνδήποτε εγκαυμάτων στα φύλλα. Ο ισχυρισμός του Ενάγοντα ότι ελικόπτερα έριξαν νερό απευθείας στην φυτεία του και μάλιστα δύο φορές στο ίδιο σημείο, πέραν του ότι είναι αντίθετος με την θέση του Μ.Ε.2, δεν φαίνεται να είναι αληθής αφού αν πραγματικά συνέβαινε κάτι τέτοιο τότε θα αναμενόταν να υπήρχαν μηχανικές βλάβες στην φυτεία ήτοι καταστροφή φυτών και εμφανή σημάδια διάβρωσης του εδάφους. Όμως κάτι τέτοιο δεν συνέβη στην παρούσα περίπτωση. Η πυρκαγιά ξέσπασε και κατασβήστηκε στις 20.6.09 και η ισχυριζόμενη επίσκεψη του Μ.Ε.2 στην φυτεία έγινε στις 24.6.09, οπότε και κατά τον επιτόπιο έλεγχό του, ισχυρίζεται ότι παρατήρησε ταυτόχρονα νεκρωτικές κηλίδες στις άκρες των φύλλων, ότι τα φυτά κιτρίνισαν και φαίνονταν να είχαν σταματήσει να αναπτύσσονται. Όμως τα ισχυριζόμενα από τον Μ.Ε.2 δεν δύνανται να συνυπάρχουν ταυτόχρονα. Περαιτέρω το κιτρίνισμα των φύλλων και η αποβολή των καρπών δεν μπορούν να προκληθούν από πτώση θαλασσινού νερού υπό μορφή σταγονιδίων ή λεπτών σταγονιδίων σε φύλλα καρπουζιού. Τέλος οι νεκρωτικές κηλίδες στα φύλλα μπορεί να προκληθούν και από πολλές αιτίες όπως για παράδειγμα μια μη ενδεδειγμένη ή λανθασμένη χρήση φυτοπροστατευτικών ουσιών ή ένας λανθασμένος διαφυλλικός ψεκασμός. Το δε κιτρίνισμα και η μη ανάπτυξή των φυτών μπορεί να προκληθεί από διάφορους παράγοντες όπως για παράδειγμα ασθένειες, τοξικότητες, ελλείψεις θρεπτικών στοιχείων ή και συνδυασμός των πιο πάνω, ειδικά σε περιπτώσεις που ο γεωργός δεν έχει καμία εμπειρία με την καλλιέργεια. Ήταν επίσης η θέση του μάρτυρα ότι η ζημιά του Ενάγοντα, ακόμα και αν υποτεθεί ότι καταστράφηκε ολοσχερώς ένα δεκάριο φυτείας καρπουζιών, δεν μπορεί να εκτιμηθεί πέραν του ποσού των €1.
14. Με βάση τα στοιχεία της FAO η Κύπρος συγκαταλέγεται στις πρώτες χώρες ως προς την μέση απόδοση παραγωγής καρπουζιών που κυμαίνεται σε 50-60 τόνους το εκτάριο (δηλ. 5-6 τόνους το δεκάριο αφού ένα εκτάριο ισούται με 10 δεκάρια). Προς τούτο ο μάρτυρας παρουσίασε την μελέτη με τίτλο «Εμβολιασμός και διαμόρφωση παραγωγικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών στο καρπούζι» των Μ. Κ. Κυριάκου και Γ. Α. Σωτηρίου (τεκμήριο 18) που δημοσιεύθηκε από το Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών τον Σεπτέμβριο 2015, η οποία είναι σχετική και με την ποικιλία που ισχυρίστηκε ότι φύτεψε ο Ενάγων, ήτοι την Πήγασος. Με βάση την μελέτη αυτή αλλά και με βάση την βιβλιογραφία και την συνήθη πρακτική οι αποστάσεις φύτευσης των εμβολιασμένων καρπουζιών για την όψιμη καλλιέργεια, δηλ. την ανοικτή καλλιέργεια είναι 1.20-1.30 μέτρα επί της γραμμής και 2.50-3.00 μέτρα μεταξύ των γραμμών φύτευσης. Με τις συγκεκριμένες αποστάσεις φυτεύονται περί τα 250-300 φυτά το δεκάριο. Γενικά οι γεωργικές καλλιέργειες είναι απαιτητικές σε θέματα τεχνογνωσίας. Εχθροί και ασθένειες πιθανόν να προκαλέσουν σημαντική μείωση ή ακόμα και ολοκληρωτική απώλεια παραγωγής αν δεν αντιμετωπιστούν άμεσα και με τα κατάλληλα μέσα. Η φύτευση εμβολιασμένων φυτών καρπουζιάς σε υποκείμενα κολοκυθιάς γίνεται εδώ και αρκετά χρόνια και σίγουρα πριν από το
15. Κατέθεσε δε σε σχέση με αυτό και εξήγησε πίνακες στους οποίους καταγράφεται ο αριθμός των φυτών που παρήχθησαν και πωλήθηκαν τα έτη 2006, 2008 και 2009 από τα Φυτώρια Σολωμού, που είναι ένα από τα μεγαλύτερα φυτώρια παραγωγής σποροφύτων παγκύπρια (τεκμήριο 19). Περαιτέρω κατέθεσε μελέτη με τίτλο «Evaluation of watermelon rootstocks for off-season production in heated greenhouses», των N. Ιωάννου, Μ. Ιωάννου και Κ. Χατζηπαρασκευά (τεκμήριο 20), όπου φαίνεται ότι τις χρονιές 1996-1999 γίνονταν πειράματα με εμβολιασμένα καρπούζια. Ως εκ τούτου η μαρτυρία του Μ.Ε.2 ότι ο Ενάγων, ο οποίος φύτευε για πρώτη χρονιά καρπούζια, φύτεψε 750 φυτά και είχε παραγωγή 45 τόνους το δεκάριο δεν μπορεί να ανταποκρίνεται στην αλήθεια. Αλλά ακόμα και να φυτεύτηκαν 750 φυτά σε ένα δεκάριο αυτή είναι σχεδόν τριπλάσια ποσότητα φυτών στο δεκάριο από την ενδεικνυόμενη. Άρα σε τέτοια περίπτωση, αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα τον ανταγωνισμό των φυτών λόγω συνωστισμού, την ευπάθεια σε διάφορες μυκητολογικές ασθένειες και την μειωμένη ή εξαιρετικά μειωμένη παραγωγή. Με βάση τα στοιχεία που τηρούνται από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Δημοκρατίας και συγκεκριμένα από τη Στατιστική Υπηρεσία για το έτος 2009 η μέση παραγωγή καρπουζιών ήταν 6,7 τόνοι το δεκάριο και η μέση τιμή πώλησης €250 ανά τόνο (κατέθεσε και εξήγησε τις εν λόγω στατιστικές από το 2006 - 2012, ως τεκμήριο 21). Με αυτά τα δεδομένα το αναμενόμενο εισόδημα από ένα δεκάριο φυτείας καρπουζιών είναι €1.675 από τα οποία πρέπει να αφαιρεθούν τα έξοδα συγκομιδής που ανέρχονται περίπου στα €
16. Άρα η ζημιά του Ενάγοντος σε περίπτωση πλήρους καταστροφής δεν μπορεί να εκτιμηθεί πέραν του ποσού των €1.
17. Περαιτέρω με βάση το έντυπο με τίτλο «Ενδεικτικές τιμές καλλιεργειών και Παραγωγικών Ζώων για την Αξιολόγηση των Σχεδίων Βελτίωσης για το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2020» του Υπουργείου Γεωργίας (τεκμήριο 22), το οποίο εκδόθηκε το έτος 2010, η ανοικτή καλλιέργεια της καρπουζιάς έχει έσοδα €1.295 ανά δεκάριο. Ο Μ.Ε.2, σε προηγούμενη γνωμάτευση του με ημερομηνία Αύγουστος 2017, αποδέχτηκε την αξιοπιστία του εν λόγω εντύπου. Αξιολόγηση μαρτυρίας Ο Μ.Ε.2 κατέθεσε σαν εμπειρογνώμονας γεωπόνος. Είναι παγίως νομολογημένο ότι η ιδιότητα του ειδικού - εμπειρογνώμονα επιτρέπει παρέκκλιση από τους κανόνες της απόδειξης. Αυτή όμως η παρέκκλιση σχετίζεται μόνο με τη δυνατότητα έκφρασης γνώμης (βλ. Constantinides (Akinita) Ltd. ν Mavrogenis