Jakob ν. Mazur, Αρ. Αγωγής 588/2014, 9/7/2018

(1)(γ) των περί Δικαστηρίων Νόμων ενδεχομένως να μην ήταν τέτοια που να επέτρεπε στον Εναγόμενο να καταχωρίσει έφεση. Έκριναν οι δικηγόροι του Εναγόμενου ότι ήταν προσφορότερο να επιδιώξει την έκδοση προνομιακού εντάλματος certiorari ή και prohibition. Συνεπώς καταχωρίστηκε την 12.3.2018 στο Ανώτατο Δικαστήριο η Αίτηση Αρ. 16/2018 για λήψη άδειας καταχώρισης αίτησης για την έκδοση των προνομιακών ενταλμάτων. Το Ανώτατο Δικαστήριο με απόφαση ημερ. 27.3.2018 απέρριψε την αίτηση. Αναφέρεται στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου ότι: «Απόφαση, με βάση την οποία κρίνεται ότι εναγόμενος έχει υπαχθεί στη δικαιοδοσία του Επαρχιακού Δικαστηρίου, παρά την περί του αντιθέτου προβαλλόμενη θέση του, εγείρει ευθέως θέμα ύπαρξης εξουσίας από το Δικαστήριο τούτο επί του συγκεκριμένου διαδίκου. Η φύση του πιο πάνω θέματος είναι τέτοια, ώστε αυτό να πρέπει να εξεταστεί και να αποφασιστεί κατά το εντελώς αρχικό στάδιο της αγωγής. Οι συνέπειες της σχετικής απόφασης είναι, οπωσδήποτε, «απόλυτα καθοριστικές» για τα δικαιώματα του εναγομένου, ο οποίος, εύλογα, δεν επιθυμεί να παραμείνει διάδικος στην αγωγή, ενδεχόμενα, μέχρι τέλους, χωρίς την αναγκαία βεβαιότητα ως προς την ύπαρξη εξουσίας επ' αυτού από το Επαρχιακό Δικαστήριο. Σε περίπτωση, επομένως, διαφωνίας του με τη σχετική απόφαση, αυτός δικαιούται να ασκήσει έφεση εναντίον της, κατά την εξαίρεση που προβλέπεται στο άρθρο 25

(1)(γ) του Ν. 14/1960, όπως αυτός έχει τροποποιηθεί, η οποία πρέπει να εξετάζεται, οπωσδήποτε, πριν προχωρήσει περαιτέρω η αγωγή. Καταλήγοντας, λοιπόν, διαπιστώνεται ότι η υπό αναφορά απόφαση ήταν, από μόνη της, εφέσιμη, εντός της προβλεπόμενης, από τη Δ.35, Κ. 2 των Κανονισμών, περιόδου. Συνακόλουθα, δεν τίθεται και θέμα αυτή να πρέπει να εφεσιβληθεί με το πέρας της αγωγής.» Το άρθρο 25

(1)των περί Δικαστηρίων Νόμων προνοεί ότι: «25.-

(1)Τηρουμένου οποιουδήποτε διαδικαστικού κανονισμού, σε έφεση ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου υπόκειται- ...................................... (γ) ενδιάμεσες αποφάσεις απόλυτα καθοριστικές ως προς το αποτέλεσμά τους για τα δικαιώματα των διαδίκων: Νοείται ότι, σε κάθε περίπτωση, διάδικος δεν αποστερείται του δικαιώματος να εγείρει ζητήματα που αφορούν οποιαδήποτε ενδιάμεση απόφαση στο στάδιο της έφεσης εναντίον της τελικής απόφασης.» Η υπό κρίση Αίτηση δεν καταχωρίστηκε αμέσως μετά την έκδοση της απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Καταχωρίστηκε 23 ημέρες μετά. Αναφέρει ο Χριστοδούλου ότι θα έπρεπε να αξιολογηθεί κατά πόσο ήταν ορθότερο να καταχωριστεί αντί έφεσης κατά της Ενδιάμεσης Απόφασης ημερ. 28.2.2018, έφεση κατά της απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Αναφέρει ακόμα ο Χριστοδούλου ότι αν η Αίτηση δεν επιτραπεί ώστε ο Εναγόμενος να μπορεί να καταχωρίσει την έφεση, εφόσον αυτός μπορεί να εγείρει τα ζητήματα που θέλει να προωθήσει με την έφεση του μέσω της υπεράσπισης του, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος στο μεταξύ να σπαταληθούν δικηγορικά έξοδα αδίκως και να προκύψει επίσης αδίκως ταλαιπωρία στον Εναγόμενο αλλά και να αναλωθεί πολύτιμος δικαστικός χρόνος για την εκδίκαση της αγωγής με ενδεχόμενο στο τέλος να κριθεί ότι το Δικαστήριο δεν είχε δικαιοδοσία. Και αυτό, σημειώνει, μπορεί να φανεί μετά από ορισμένα χρόνια έχοντας υπόψη το χρόνο που θα χρειαστεί για να εκδικαστεί το ζήτημα πρωτόδικα και αν χρειαστεί κατ' έφεση. Ο Ενάγοντας καταχώρισε Ειδοποίηση Πρόθεσης Ένστασης με 10 λόγους ένστασης που υποστηρίζεται με Ένορκη Δήλωση ημερ. 14.6.2018 της Γεωργίας Χατζηδημητρίου, δικηγόρου στο δικηγορικό γραφείο της δικηγορικής εταιρείας που εκπροσωπεί τον Ενάγοντα. Η ομνύουσα αναφέρεται στο διαδικαστικό ιστορικό της υπόθεσης και επιχειρηματολογεί. Η Δ.35, θ.2 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας προνοεί ότι (σε ελεύθερη μετάφραση): «Άνευ βλάβης των εξουσιών του Εφετείου και σύμφωνα με τη Διάταξη 57 κανονισμός 2, καμία έφεση σε οποιοδήποτε ενδιάμεσο διάταγμα ή διάταγμα, είτε τελικό είτε ενδιάμεσο, σε οποιοδήποτε θέμα που δεν είναι αγωγή, δεν θα καταχωρείται, μετά την εκπνοή δεκατεσσάρων ημερών, και καμιά άλλη έφεση δεν θα καταχωρείται μετά το τέλος έξι εβδομάδων, εκτός αν το Δικαστήριο ή ο Δικαστής κατά την ώρα που εκδίδει το διάταγμα ή σε οποιοδήποτε μεταγενέστερο χρόνο, ή το Εφετείο επεκτείνει το χρόνο. Οι αναφερθείσες αντίστοιχες περίοδοι θα υπολογίζονται από τον χρόνο που η απόφαση ή το διάταγμα θα δεσμεύει τον προτιθέμενο εφεσείοντα, ή στην περίπτωση της απορριφθείσας αίτησης, από την ημερομηνία της απόρριψης....» Η Δ.57, θ.2 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας προνοεί ότι (σε ελεύθερη μετάφραση): «Το Δικαστήριο ή ο Δικαστής κέκτηται εξουσίας να επεκτείνει ή να μειώσει τον χρόνο που καθορίζεται από τους θεσμούς αυτούς ή που ορίζεται από οποιοδήποτε διάταγμα που επεκτείνει τον χρόνο για να γίνει οποιαδήποτε ενέργεια ή για να ληφθεί οποιαδήποτε διαδικασία με τέτοιους όρους ή χωρίς ως το δίκαιο της περίπτωσης απαιτεί και οποιαδήποτε τέτοια επέκταση χρόνου δύναται να διαταχθεί παρά το ότι η αίτηση για τον σκοπό αυτό δεν υποβάλλεται παρά μόνο μετά την εκπνοή του καθοριζόμενου ή επιτρεπόμενου χρόνου .». Σχετική είναι και η Δ.35, θ.19 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας προνοεί ότι (σε ελεύθερη μετάφραση): «Οποτεδήποτε μια αίτηση βασιζόμενη σε αυτούς τους κανονισμούς μπορεί να γίνει είτε στο κατώτερο δικαστήριο, ή στο Εφετείο, ή σε ένα Δικαστή των ανωτέρω Δικαστηρίων, πρέπει πρώτα να γίνεται στο Δικαστήριο ή στον Δικαστή του κατωτέρου Δικαστηρίου». Η Δ.35, θ.19 δεν αναφέρεται στη νομική βάση της Αίτησης. Είναι η θέση του Ενάγοντα ότι αυτή συνιστά τη δικαιοδοτική βάση χορήγησης της εξαιτούμενης θεραπείας και πως η μη συμπερίληψη της στη νομική βάση της Αίτησης θίγει ανεπανόρθωτα την εγκυρότητα της. Η εξουσία για παράταση του χρόνου καταχώρισης έφεσης εμπεριέχεται στην Δ.35, θ.2. Είναι από αυτή την πρόνοια που το Δικαστήριο αντλεί τη δικαιοδοσία του για χορήγηση της εξαιτούμενης θεραπείας. Η Δ.35, θ.19 δεν συνιστά δικαιοδοτική βάση. Απλά αναφέρεται στη διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί. Επομένως, η μη συμπερίληψη της στη νομική βάση της Αίτησης δεν δημιουργεί κώλυμα για την εξέταση της Αίτησης. Έχει νομολογιακά καθιερωθεί η ανάγκη αυστηρής τήρησης των προνοιών που καθορίζονται από τους θεσμούς και πως η παράταση του χρόνου είναι εξαιρετικό δικονομικό μέτρο (βλ. Ι. & Α. Φιλίππου ν. Κυπριακης Δημοκρατιας

(1989)3(Δ) Α.Α.Δ. 2385). Οι προθεσμίες πρέπει να τηρούνται και δεν είναι δυνατό ελαφρά τη καρδία το Δικαστήριο να παραχωρεί παράταση των προθεσμιών για λόγους που μπορεί να είναι συνήθεις ή παρεπόμενοι της κατάστασης. Πρέπει να υπάρχουν ιδιαίτερες περιστάσεις για να δικαιούται ο αιτητής παράταση χρόνου για σκοπούς καταχώρισης έφεσης (βλ. Τράπεζα Κύπρου Δημόσια Εταιρεία Λτδ ν. Σκυροποϊία Λεωνίκ Λτδ, Πολ. Αιτ. 12/2013, ημερ. 5.4.2014). Στην Σολιάτης κ.ά ν. Χριστοδουλίδη

(1990)1 Α.Α.Δ. 1162, 1169 με αναφορά σε προηγούμενη νομολογία σημειώνεται ότι: «Είναι γεγονός ότι οι αρχές που έχουν εκτεθεί στις δύο αυτές υποθέσεις καθορίζουν μια πιο επιεική προσέγγιση σε μερικές περιπτώσεις που παρατηρείται λάθος ή αμέλεια του δικηγόρου του αιτητή. Υιοθετούμε αυτή την προσέγγιση η οποία έχει τις ρίζες της σε προγενέστερες αποφάσεις του Εφετείου μας και στηρίζεται στην ερμηνεία που έδωσαν τα Αγγλικά Δικαστήρια στους αντίστοιχους θεσμούς που είναι όμοιοι με τους δικούς μας, σύμφωνα με την οποία λόγος που αναφέρεται σε λάθος ή παρεξήγηση του εφεσείοντα ή του δικηγόρου του είναι δυνατό να γίνει δεκτός ως ικανοποιητικός λόγος για παράταση της προθεσμίας σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά αν θα γίνει δεκτός ή όχι εξαρτάται πάλιν από τα ιδιαίτερα γεγονότα της συγκεκριμένης υπόθεσης. Σχετικές επί του προκειμένου είναι οι υποθέσεις Ειρήνη Κώστα Χατζημιχαήλ ν. Μαρίας Καραμιχαήλ και δυο άλλων (ανωτέρω) και Kerorkian ν. Burney [1937] 4 All E.R. 97, C.A.» Στην Βούρια ν. Δασκάλου κ.ά

(1993)1 Α.Α.Δ. 808 στη σελ. 810 αναφέρεται ότι: «Η άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου συναρτάται με τα συμφέροντα της δικαιοσύνης, όπως επαναβεβαιώνεται στην πρόσφατη απόφαση στη Χόππης ν. Παναγή

(1993)1 Α.Α.Δ. 140. Όπως εξηγείται, τα συμφέροντα της δικαιοσύνης είναι έννοια σύνθετη και πολυδιάστατη, συνυφασμένη με το σύνολο των αρχών του δικαίου και τα ιδιαίτερα γεγονότα της κάθε υπόθεσης. Εκείνος ο οποίος επιδιώκει το δίκαιο δεν μπορεί να επιδείξει αδιαφορία για τα δικαιώματά του ή εκείνα του αντιδίκου του ή καταφρόνηση για τα θεσμικά πλαίσια άσκησης των δικαιωμάτων του. Εκεί όμως που επιδεικνύει σπουδή για την άσκηση των δικαιωμάτων του και εκτρέπεται λόγω σφάλματος ή αδιαφορίας του δικηγόρου, μπορεί να τύχει συγχώρησης νοουμένου ότι δε διαπιστώνεται άλλος ανατρεπτικός παράγοντας για την απονομή της δικαιοσύνης. Η αποκάλυψη των λόγων της έφεσης δεν αποτελεί προϋπόθεση για την παράταση της προθεσμίας για την υποβολή έφεσης.» Στην Αναφορικά με την αίτηση του Χριστάκη Μιχαήλ,

(2008)1(Β) Α.Α.Δ. 786, αναφέρεται ότι: «Η τήρηση των προθεσμιών και γενικά των κανόνων που διέπουν τη λήψη δικαστικών μέτρων, περιλαμβανομένης και της έφεσης, αποτελεί παράγοντα ο οποίος άπτεται των συμφερόντων της δικαιοσύνης (Δέστε: Evand Promotions κ.ά. ν. Frank Rutman

(1988)1 Α.Α.Δ. 2133). Τα γεγονότα της κάθε υπόθεσης διαδραματίζουν κυριαρχικό ρόλο στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας που παρέχεται στο δικαστήριο για παράταση της προθεσμίας για υποβολή έφεσης (Δέστε: Stabilad v. Stephens & Carter [1998] 4 All E.R. 129). Όπως τονίστηκε στην υπόθεση Α/φοί Ιακώβου ν. Χατζηνικόλα

(1990)1 Α.Α.Δ. 470, οι προθεσμίες των θεσμών πρέπει να τηρούνται. Η παράταση είναι εξαιρετικό νομικό μέτρο. Η διακριτική εξουσία του δικαστηρίου είναι ευρεία, ελεύθερη και αδέσμευτη και ασκείται σύμφωνα με τα γεγονότα της κάθε υπόθεσης. Καθυστέρηση, ειδικά όταν είναι μακρά, πρέπει να αιτιολογείται ικανοποιητικά, διαφορετικά αποτελεί ανυπέρβλητο εμπόδιο για τον παραβάτη των θεσμών. Οι ίδιες αρχές τονίστηκαν και στην Fame Transports Ltd v. Δημοκρατίας

(2000)3 Α.Α.Δ. 561.» Στην Πρόεδρος και Μέλη Διαχειριστικής Επιτροπής Πολυκατοικίας «Φαραώ Έλενα 24» ν. Καρασάββα

(2012)1(Α) Α.Α.Δ. 399, 402 αναφέρεται: «Έχει επανειλημμένα λεχθεί ότι η παράλειψη δικηγόρου ή του διάδικου να προβεί στα δέοντα διαβήματα για την καταχώρηση έφεσης μέσα στην καθορισμένη από τους κανονισμούς προθεσμία, δεν αποτελεί ικανοποιητικό λόγο για άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου υπέρ του (βλέπε μεταξύ άλλων Pavlou and another v. George P. Cacoyiannis and others

(1963)2 C.L.R. 405).» Στην Γρηγορίου ν. Χριστοφή κ.ά, Π.Αιτ.39/2017, ημερ. 18.5.2017 αναφέρεται ότι: «Η νομολογία είναι γνωστή. Οι προθεσμίες όταν παρατείνονται επηρεάζουν το δημόσιο συμφέρον και τα δικαιώματα που έχουν οι διάδικοι στον τερματισμό των δικαστικών διαδικασιών, καθώς και στο τελεσίδικο των δικαστικών αποφάσεων (De Luxe Terrazo Tiles & Marbles Ltd v. Εργοληπτική Εταιρεία Νέμεσης

(1999)1 ΑΑΔ 658). Οποιαδήποτε παράταση προθεσμίας θα πρέπει να γίνεται στη βάση αποχρώντα λόγου και να μην είναι ασυμβίβαστη από την άσκηση από τα Δικαστήρια σχετικής διακριτικής εξουσίας κατά τρόπο δικαστικό. Ο αιτούμενος οποιαδήποτε παράταση πρέπει να επιδείξει μεγάλη επιμέλεια και ταυτόχρονα όχι αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην υποβολή έφεσης (Αλεξάνδρου ν. Ελευθερίου - πιο πάνω). Δεν αμφισβητείται, όμως, ταυτόχρονα ότι υπάρχει ευρεία διακριτική ευχέρεια στο Ανώτατο Δικαστήριο σε αιτήματα φύσης παράτασης χρόνου, η δε διακριτική ευχέρεια που ασκείται είναι πρωτογενής και συναρτάται αποκλειστικά με το βάσιμο του αιτήματος (First Ukranian Development Ltd, Πολιτική Αίτηση Αρ. 214/2013, ημερομηνίας 15.10.2014). Συνυπολογίζονται στη διακριτική ευχέρεια όλα τα γεγονότα τα οποία λαμβάνονται υπόψη, ώστε να μην αποστερηθεί οποιοσδήποτε διάδικος του δικαιώματος να τύχει η υπόθεσή του επανεξέτασης στο δεύτερο βαθμό δικαιοδοσίας (Χόππης ν. Παναγή

(1993)1 ΑΑΔ 140). Ακόμη και σφάλμα δικηγόρου, όπως αποκαλύπτει η νομολογία, για αμέλεια μπορεί να θεμελιώσει αίτημα για παράταση χρόνου νοουμένου ότι τα συμφέροντα της δικαιοσύνης το επιβάλλουν (Αδελφοί Ιακώβου (Κατασκευαί) Λτδ ν. Χ"Νικόλα

(1990)1 ΑΑΔ 470).» Προκύπτει από τα αδιαμφισβήτητα διαδικαστικά γεγονότα πως ο Εναγόμενος μη ικανοποιημένος από την Ενδιάμεση Απόφαση ημερ. 28.2.2018 και ακολουθώντας συμβουλή των δικηγόρων του 12 ημέρες μετά την έκδοση της απόφασης καταχώρισε στο Ανώτατο Δικαστήριο την Αίτηση Αρ. 16/

1. Εάν η κρίση των δικηγόρων του ήταν διαφορετική, ότι δηλαδή νομιμοποιείτο στην καταχώριση έφεσης, θα μπορούσε να καταχωρίσει έφεση μια και ήταν μέσα στην προθεσμία που προνοεί η Δ.35, θ.
2. Δεν αδράνησε ο Εναγόμενος, ούτε επέδειξε αδιαφορία για την προώθηση των δικαιωμάτων του. Έχοντας καταχωρίσει την Αίτηση Αρ. 16/2018 ήταν πρόδηλα της εντύπωσης ότι έκανε το διαδικαστικά ορθό και ότι με αυτό τον τρόπο διασφαλίζονταν τα δικαιώματα του. Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου ήταν αντίθετη με την κρίση των δικηγόρων του, οπόταν παρέμεινε εκτεθειμένος. Οι δικηγόροι του Ενάγοντα υποδεικνύουν ότι υπήρξε καθυστέρηση στην καταχώριση της υπό κρίση Αίτησης, μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Παρήλθαν 23 ημέρες, που είναι περισσότερες και από τις ημέρες που θα μπορούσε αρχικά να έχει στη διάθεση του για την καταχώριση της έφεσης. Το χρονικό αυτό περιθώριο παρουσιάζεται μεγάλο για να μελετηθεί το ζήτημα και να κριθεί κατά πόσο ήταν ορθό να καταχωριστεί έφεση κατά της απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου ή η υπό κρίση Αίτηση. Ιδιαίτερα εφόσον προηγήθηκε μελέτη των δικηγόρων πριν αποταθούν στο Ανώτατο Δικαστήριο. Όμως, το χρονικό αυτό διάστημα δεν είναι υπερβολικό ώστε αφ' εαυτού να συνιστά λόγο για να απορριφθεί η Αίτηση. Δεν υποδηλώνει η παρέλευση κάποιων περαιτέρω ημερών αδιαφορία εκ μέρους του Εναγομένου στην προώθηση των θέσεων του στις οποίες έχει επιδείξει αξιοπρόσεκτη επιμονή. Η φύση των δικαιωμάτων που καθορίστηκαν με την Ενδιάμεση Απόφαση ημερ. 28.2.2018 και ότι ο Εναγόμενος διατηρεί τη δυνατότητα να θέσει τα ουσιαστικά ζητήματα της δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου και κατά πόσο αυτό δεν συνιστά forum convenience για την εκδίκαση της αντιδικίας κατά την ακρόαση της αγωγής δεν συνιστούν λόγο ώστε η Αίτηση του να κριθεί με μεγαλύτερη αυστηρότητα. Ως εκ των ανωτέρω η Αίτηση εγκρίνεται. Παρά την επιτυχία της Αίτησης κρίνεται ότι είναι ορθό και δίκαιο τα έξοδα να επιδικαστούν υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον του Εναγομένου, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στο τέλος της αγωγής και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, οπόταν και θα είναι πληρωτέα. Η Αίτηση κατέστηκε αναγκαία λόγω της μη συμμόρφωσης του Εναγόμενου με τους Θεσμούς και ο Ενάγοντας δεν ενήργησε παράλογα επιζητώντας την ετυμηγορία του Δικαστηρίου επί του ζητήματος. (Υπ.) .............. Χ. Μαλαχτός, Π.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο, Πρωτοκολλητής ΞΠ Subject: Civil / Other Actions / Interim Αναφορά: Αίτηση για παράταση χρόνου καταχώρισης έφεσης cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο