ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΚΑ?ΛΑΣ ν. ΦΑΙΔΩΝΑΣ ΦΑΙΔΩΝΟΣ, ΑΓΩΓΗ ΑΡ. 1734/2017, 13/3/2018

(4)των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, ο Ενάγων αξιώνει εναντίον του Εναγομένου αποζημιώσεις, γενικές και/ή επαυξημένες και/ή παραδειγματικές και/ή τιμωρητικές σε σχέση με τα αστικά αδικήματα λιβέλου και/ή δυσφήμισης που κατ' ισχυρισμόν άσκησε σε βάρoς του Ενάγοντος ο Εναγόμενος με συγκεκριμένες δηλώσεις του που δημοσιεύθηκαν꞉ (α) στην τηλεοπτική εκπομπή «Πρωτοσέλιδο» στον τηλεοπτικό σταθμό «Sigma TV» στις 28.8.2017, (β) στη ραδιοφωνική εκπομπή «Πρωινή επιθεώρηση» στο ραδιοφωνικό σταθμό Πολίτης 107.6 FM στις 28.8.2017, (γ) στην τηλεοπτική εκπομπή «Από Μέρα σε Μέρα» του τηλεοπτικού σταθμού ΡΙΚ1 στις 29.8.

1. Οι εν λόγω δηλώσεις του Εναγομένου, οι οποίες είναι επίδικες, ως αναφέρεται στο κλητήριο ένταλμα αναπαράχθηκαν και από άλλα μέσα μαζικής ενημέρωσης και/ή επικοινωνίας αυθημερόν και/ή μεταγενέστερα. Αντίστοιχη αξίωση για αποζημιώσεις, η οποία στηριζόταν στο αστικό αδίκημα της επιζήμιας ψευδολογίας, το οποίο κατ' ισχυρισμόν διαπράχθηκε μέσα από τις πιο πάνω αναφερόμενες δημοσιευθείσες δηλώσεις του Εναγομένου, εγκαταλείφθηκε με ρητή δήλωση περί τούτου από τη συνήγορο του Ενάγοντος ενώπιον του Δικαστηρίου (βλ. πρακτικά δικασίμου 27.2.2018). Όσον αφορά τη δικαστική διαδικασία, σημειώνεται ότι꞉ (α) Το κλητήριο ένταλμα καταχωρήθηκε στις 21.12.
2. Υπήρξε προσωπική επίδοση του κλητηρίου εντάλματος στις 27.12.2017 στον Εναγόμενο έναντι της υπογραφής του (όπως η επίδοση βεβαιώνεται με ένορκη δήλωση ημερ. 3.1.2018 του ιδιώτη επιδότη Χάρη Αντωνίου, η οποία είναι καταχωρημένη στο φάκελο του Δικαστηρίου και σημειώθηκε από το Δικαστήριο στις 20.2.2018 με την ένδειξη Τεκμήριο Ι). (β) Ο Εναγόμενος δεν καταχώρισε σημείωμα εμφάνισης εντός 10 ημερών από την ημερομηνία επίδοσης του κλητηρίου σε αυτόν. (γ) Ο Ενάγων προχώρησε στην καταχώριση Έκθεσης Απαίτησης στις 08.02.2018, την οποία δεν επέδωσε στον Εναγόμενο, εφόσον αυτός παρέλειψε να καταχωρήσει σημείωμα εμφάνισης στην αγωγή. (δ) Ακολούθως, στις 09.02.2018 ο Ενάγων καταχώρισε μονομερή αίτηση αξιώνοντας την έκδοση απόφασης εναντίον του Εναγομένου λόγω παράλειψης καταχώρισης σημειώματος εμφάνισης. Η αίτηση βασίζεται μεταξύ άλλων στη Δ.17, θ.11 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας.[1] Η μονομερής αίτηση ορίσθηκε από το Πρωτοκολλητείο για ακρόαση την 20/02/
3. (ε) Στις 20.2.2018 η συνήγορος του Ενάγοντος προσήλθε έτοιμη στο Δικαστήριο για απόδειξη της απαίτησής του, με ένορκη δήλωση του Ενάγοντος, πλην όμως το Δικαστήριο έκρινε ορθότερο να προσφερθεί δια ζώσης μαρτυρία του Ενάγοντος ενώπιον του Δικαστηρίου, εφόσον αξιώνονταν γενικές και/ή επαυξημένες και/ή τιμωρητικές αποζημιώσεις στην υπό κρίση αγωγή. Ορίστηκε για απόδειξη κατ' αυτόν τον τρόπο η υπόθεση στις 21.2.2018, συνεχίστηκε στις 22.2.2018 η λήψη μαρτυρίας και ολοκληρώθηκε η διαδικασία απόδειξης στις 27.2.2018, ημερομηνία κατά την οποία επιφυλάχθηκε από το Δικαστήριο η παρούσα απόφαση αφότου παραδόθηκε στο Δικαστήριο και η γραπτή αγόρευση των ευπαιδεύτων συνηγόρων του Ενάγοντος - Αιτητή. Ουδεμία εμφάνιση είχε σημειωθεί από μέρους του Ενάγοντος μέχρι και την ώρα που το Δικαστήριο επεφύλασσε την απόφασή του στην αγωγή. Ούτε και έως σήμερα που απαγγέλλεται η απόφαση από το Δικαστήριο. Αξίζει να σημειωθεί ότι όπως είναι νομολογημένο (Βερεγγάρια Παπακόκκινου ν. Landbroke Group P.l.c. κ.α.

(1999)1 Α.Α.Δ. 838, 844), ένα πολιτικό δικαστήριο, για να αναλάβει δικαιοδοσία για επίλυση συγκεκριμένης διαφοράς πρέπει να έχει ταυτοχρόνως καθ΄ ύλην και κατά τόπο αρμοδιότητα. Η ύπαρξη μόνο καθ' ύλην αρμοδιότητας δεν αρκεί, απαιτείται και η συνύπαρξη κατά τόπον αρμοδιότητας ως το δεύτερο συστατικό στοιχείο της δικαιοδοσίας. Στην παρούσα υπόθεση, παρά το γεγονός ότι από το κλητήριο ένταλμα φαίνεται ότι ο Εναγόμενος διαμένει στην Πάφο, εντούτοις το Δικαστήριο ανέλαβε δικαιοδοσία στη βάση του άρθρου 21

(1)(α) του περί Δικαστηρίων Νόμου (Ν.14/60, όπως έκτοτε τροποποιήθηκε).[2] Σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές, το Επαρχιακό Δικαστήριο έχει αρμοδιότητα να επιλαμβάνεται και να αποφασίζει επί αγωγής, ακόμη και στην περίπτωση που η «βάση της αγωγής», δηλαδή τα γεγονότα που θεμελιώνουν τo αγώγιμo δικαίωμα (βλ. άρθρο 2, Ν.14/60), έχουν προκύψει ακόμη και εν μέρει εντός των ορίων της επαρχίας του. Σύμφωνα με τη νομολογία το ερώτημα ποια είναι η βάση της αγωγής κρίνεται στη βάση των γεγονότων της υπόθεσης, τα οποία συνθέτουν την απαίτηση και τα οποία περιέχονται στην Έκθεση Απαίτησης (Sartas Importers-Distributors Ltd v. Μαρουλλή

(2003)1(Γ) Α.Α.Δ. 1446, και Μούρτζινος ν. Global Cruises Ltd

(1992)1(Γ) Α.Α.Δ. 1160, Sevegep Ltd v. United Sea Transport

(1989)1(E) Α.Α.Δ. 729). Εδώ, εν προκειμένω, βάσει των δικογραφημένων ισχυρισμών γεγονότων στην Έκθεση Απαίτησης, οι επίδικες δηλώσεις εκπέμπονταν από ραδιοφωνικούς και/ή τηλεοπτικούς σταθμούς παγκύπριας εμβέλειας και μεταδόθηκαν ανά το παγκύπριο, περιλαμβανομένης και της επαρχίας Λάρνακας, όπου διαμένει ο Ενάγων, ο οποίος ισχυρίζεται ότι θίγηκε από αυτές. Το ότι οι σταθμοί από τις οποίες μεταδόθηκαν οι δηλώσεις εξέπεμπαν παγκύπρια ήταν κάτι το οποίο αποδείχθηκε και με μαρτυρία που δόθηκε από τον ΜΕ1 ενώπιον του Δικαστηρίου (βλ. παρα. 7 και 8 του Εγγράφου Β). Συνεπώς, η διαπίστωση του Δικαστηρίου, ακόμη και με το πέρας της διαδικασίας απόδειξης της αγωγής είναι ότι ότι υπήρξε δημοσίευση των επίδικων δηλώσεων και εντός της επαρχίας Λάρνακας, γι' αυτό και υφίσταται κατά τόπο αρμοδιότητα βάσει του άρθρου 21

(1)(α) του Ν.14/60 (βλ. Interamerican Insurance Co Limited v. Μακρίδου

(2000)1 Α.Α.Δ. 1529). Αξίζει να σημειωθεί ότι, όπως επεσήμαναν στο Δικαστήριο οι συνήγοροι του Ενάγοντος, αντίστοιχες περιπτώσεις υπήρξαν και στο παρελθόν. Μεταξύ αυτών, η αγωγή 6737 η οποία καταχωρήθηκε στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λεμεσού από το Δώρο Γεωργιάδη, εκ Λευκωσίας, εναντίον του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας και του Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου, οι οποίοι ήσαν αμφότεροι εκ Λευκωσίας, εν σχέση προς δηλώσεις του τότε Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, οι οποίες μεταδόθηκαν από το κρατικό τηλεοπτικό κανάλι ανά το παγκύπριο, περιλαμβανομένης και της επαρχίας Λεμεσού. Αναλήφθηκε αρμοδιότητα από το Επαρχιακό Δικαστήριο Λεμεσού και ακούστηκε ακόμη και κατ' έφεση η υπόθεση (βλ. την Πολιτική Έφεση αρ. 280/2008, Γεωργιάδης Δώρος ν 1. Γενικού Εισαγγελέα

(2012)1 ΑΑΔ 2509), χωρίς οποτεδήποτε να κριθεί ότι δεν υπήρχε κατά τόπο αρμοδιότητα του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού. Β. Η ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΑΙΤΗΣΗΣ Παραθέτω πιο κάτω, την εκδοχή γεγονότων που δικογράφησε ο Ενάγων στην Έκθεση Απαίτησης. Ο Ενάγων είναι ηλικίας 60 ετών και κατά πάντα ουσιώδη χρόνο προς την παρούσα αγωγή ήταν και/ή εξακολουθεί να είναι Πρόεδρος της Παγκύπριας Οργάνωσης Σιτοπαραγωγών Π.Ο.Σ. (Δημόσια) Λτδ και του Παναγροτικού Συνδέσμου Κύπρου. Είναι δε πρόσωπο γνωστό στην Κυπριακή κοινωνία για το ηθικό επίπεδο, τον επαγγελματισμό του, την αξιοπρέπεια και την εντιμότητά του και χαίρει, εξ όσων γνωρίζει, εκτίμησης και υπόληψης. Ο Ενάγων επιφυλάσσεται να αναφερθεί με μεγαλύτερη έκταση στα πιο πάνω δεδομένα κατά την ακροαματική διαδικασία και/ή κατά το στάδιο απόδειξης της υπόθεσης. Ο Εναγόμενος κατά πάντα ουσιώδη χρόνο προς την παρούσα αγωγή ήταν και/ή εξακολουθεί να είναι δήμαρχος Πάφου. Β.

1. ΟΙ ΕΠΙΔΙΚΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΤΟ «ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΟ». Κατά ή περί την 28/08/2017, ο Εναγόμενος κατά την διάρκεια της εκπομπής «Πρωτοσέλιδο» η οποία προβάλλεται από τον παγκύπριας εμβέλειας τηλεοπτικό σταθμό Σίγμα, προέβηκε μεταξύ άλλων στις ακόλουθες δηλώσεις προς το ευρύ κοινό: Εναγόμενος: «.Πώς γίνεται χωρίς συμβόλαια, χωρίς ενοικιαστήρια, χωρίς κανένα άλλο αποδεικτικό στοιχείο να πηγαίνουν να παίρνουν δεκάδες εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ επιδοτήσεις, να μην τις δηλώνουν στο φόρο εισοδήματος κάποιοι, κάποιοι άλλοι να τις δηλώνουν τις μισές και να με παίρνει εμένα τηλέφωνο ο Πρόεδρος του Παναγροτικού, ο κύριος Καϊλάς, με πήρε κάποιος Καϊλάς, αν αντιλήφθηκα είναι και Πρόεδρος του Παναγρατικού, αν κάνω λάθος απολογούμαι, και να μου κάνει παρατήρηση ότι μ' αυτά τα οποία λέω δημόσια, ότι «η καλλιέργεια στοιχίζει 7-8€ και κάτι, πιάνουν 45€ το δεκάριο, ότι θα τους χαλάσω τη δουλειά και θα τους αυξήσουν τα ενοίκια». Δημοσιογράφος: «Μάλιστα.» Εναγόμενος: «Και όταν ρώτησα και έμαθα το συγκεκριμένο άτομο παίρνει μέσω των εταιρειών του που έχει συστήσει καμιά € 200 -220,000 επιδοτήσεις.» Β.
2. ΟΙ ΕΠΙΔΙΚΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΤΗ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΗ ΕΚΠΟΜΠΗ «ΠΡΩΙΝΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ». Κατά ή περί την ίδια ημερομηνία σε παρέμβαση του Εναγόμενου στη ραδιοφωνική εκπομπή «Πρωινή Επιθεώρηση», η οποία προβάλλεται στον παγκύπριας εμβέλειας Ραδιοφωνικό Σταθμό «Πολίτης 107.6 ΦΜ», o Εναγόμενος ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα εξής: Εναγόμενος: «Το κράτος μας γενικά είναι μπάχαλο. Δηλαδή ότι συμβαίνει με τα τουρκοκυπριακά, συμβαίνει με τα χαλίτικα (.) είναι παντού. • Χαλίτικη γη χωρίς ενοικιαστήρια, χωρίς να εξασφαλίσουν άδεια από κανένα, χωρίς να είναι δικαιούχοι, χωρίς να ρωτούν κανένα, μάλιστα για κάποια χρόνια ακόμα και δημόσιοι υπάλληλοι, τους έκοψαν τώρα. Έπαιρναν χαλίτικη γη την καλλιεργούσαν και έπαιρναν από τον Κυπριακό Οργανισμό Αγροτικών Πληρωμών 45€ το δεκάριο, όχι τη σκάλα, η σκάλα ερχόταν 60€ γιατί η σκάλα είναι 1,338m το δεκάριο είναι 1,000m. Και βγήκα εγώ δημόσια και είπα «κύριοι» και μου λεν «μα είναι κόστος να τα καλλιεργήσουν, δεν τους μένουν τίποτε στη τσέπη.» Το κόστος καλλιέργειας, της πρόχειρης καλλιέργειας, όπως την κάνουν αυτοί οι αετονίκηδες, είναι 7-8€ το δεκάριο και παίρνουν 45€. Με πήρε τηλέφωνο ο κ. Καϊλάς, τον άνθρωπο νομίζω ότι κατάλαβα ποιος είναι, αλλά το όνομα του μου το είπε και γ' αυτό το λέω και δημόσια, είναι Πρόεδρος των Σιτοπαραγωγών. Έχω και την εντύπωση πως είναι πρόεδρος και του Παραγροτικού Συνδέσμου. (διακόπτεται από δημοσιογραφό αν είναι πρόεδρος ή όχι). Με πήρε να μου πει χαλάω τη δουλειά με το να λέω 7-8€, θα τους αυξήσουν τα ενοίκια, υπό στυλ παρατήρησης. Και όταν έκλεισα το τηλέφωνο, πήρα να μάθω γιατί, πώς και διότι και έμαθα ότι μέσω 5-6 εταιρειών από τον ΚΟΑΠ, λαμβάνει ο κ. Καϊλάς 210-220.000€ επιδοτήσεις. Το λοιπόν, καλλιεργούν γη τουρκοκυπριακή, γη τουρκοκυπριακή που είναι παραχωρημένη σε άλλους και την υπενοικιάζουν. Ένας άλλος καλλιεργεί νεκρή γη χωρίς να ρωτά κανένα και του δίνουν επιδότηση 110-120.000€. Και καλλιεργούν και χαλίτικη γη. Στο μεταξύ με έχουν πάρει λειτουργοί του κτηματολογίου εμένα, αρμόδιοι, και μου λεν «δήμαρχε, ότι λες είναι πολύ σωστό και να σου πούμε ότι γίνεται ακόμα πιο μεγάλο πανηγύρι με την χαλίτικη γη που την δηλώνουν μη δικαιούχοι χωρίς να ρωτούν, χωρίς να κάμνουν, και παίρνουν και επιδοτήσεις.» Και εννοείται φυσικά δεν τα δηλώνει και κανένας στο φόρο εισοδήματος.» Δημοσιογράφος «Κύριε Δήμαρχε, έχουμε τον κ. Καϊλά στη τηλεφωνική μας γραμμή, κάνατε αναφορά. Μου επιτρέπεται να ακούσουμε την άποψή του έτσι;.Κύριε Καϊλά καλημέρα σας, είστε ο πρόεδρος των σιτοπαραγωγών, στην άλλη τηλεφωνική γραμμή είναι ο Δήμαρχος Πάφου ο οποίος πριν από λίγο μας είπε ότι επικοινωνήσατε μαζί του και του είπατε να σταματήσει να μιλάει δημόσια γ' αυτά τα θέματα γιατί θα σας αυξήσουν τα ενοίκια.» Ενάγων: «Λυπούμαι να παρατηρήσω ότι ο κ. Δήμαρχος ψεύδεται. Εγώ θα πω ότι έχω πει στον κ. Δήμαρχο. Ο κ. Δήμαρχος όταν πρόσαψε τις πρώτες καταγγελίες του είχα πει «πολύ καλά κανείς, αν όντως υπάρχουν αυτές οι παρανομίες, τις οποίες λέτε, να τις καταγγείλετε και πολύ καλά κάνετε, είμαστε μαζί σας», είμαστε οι πρώτοι, σαν οργάνωση που ζητήσαμε να γίνει διερεύνηση του όλου θέματος γιατί γνωρίζαμε και εμείς κάποιες υποθέσεις. Πέραν τούτου, του είπα να μην παίρνει σβάρνα, στην καθομιλουμένη, όλους τους αγρότες γιατί είναι κρίμα και άδικο να λες ότι με €7 καλλιέργεια παίρνεις χιλιάδες ευρώ επιδοτήσεις. Πέραν τούτου όμως, επειδή αναφέρθηκε και προσωπικά στο όνομά μου σε άλλο σταθμό, ο Καϊλάς και οι εταιρείες του παίρνουν €200,000» (Διακόπτεται από Δημοσιογράφο) Δημοσιογράφος «Και εδώ το είπε.» Ενάγων: «Δεν τον άκουσα. Ο Καϊλάς δεν είναι μόνος του, είναι 4 αδέρφια με 15 παιδιά, 7 εξαρτώμενοι της οικογένειας, συνεργαζόμαστε, είναι μια οικογενειακή εταιρεία. Εάν εδιαίρεε αυτό το ποσό δια 12 θα έβρισκε τον πραγματικό αριθμό. Δεν υπάρχει τίποτα μεμπτό και τον προκαλώ και τον παρακαλώ, αν υπάρχει οτιδήποτε παρανομία στη δική μου εκμετάλλευση να βγει δημόσια να το πει και να το καταγγείλει, εγώ όμως με τα όσα έχει αναφέρει εάν δεν απολογηθεί δημοσίως, το λιγότερο που του ζητώ, ναι θα προβώ σε αγωγές εναντίον του και ας κρατάει λεφτά, να τα κρατάει δεν με ενοχλεί που είπε σ' άλλο σταθμό θα με κυνηγήσουν και θα πάρουν πολλές δεκάδες χιλιάδες ευρώ. Σκοπός μας κύριε Δήμαρχε, δεν είναι.κύριε Φαίδωνα, δεν είναι να πάρουμε. Εναγόμενος: «Σίγουρα δεν είμαι ο Βέργας..» Ενάγων: «Ναι ναι απολογούμαι. Λάθος διατύπωση. Στη σύγχυση να βγαίνει κάποιος και να σπιλώνει το όνομα μου, δεν είναι ότι καλύτερο και δεν περιμένω να συμπεριφέρομαι με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Λοιπόν, λυπούμαι να παρατηρήσω, ένας δήμαρχος μιας μεγάλης πόλης να καταφέρετε εναντίον αγροτών με αυτό τον τρόπο χωρίς να έχει στοιχεία και το επικαλούμαι, χωρίς να έχετε στοιχεία.» Δημοσιογράφος «Κύριε Φαίδωνος δεν έχετε στοιχεία;» Εναγόμενος: «Έχω πάρα πολλά στοιχεία.» Ενάγων: «Αν υπάρχει έστω και 1 ευρώ απ' αυτά που παίρνει η εταιρεία η δικιά μου και των αδερφών μου, ότι είναι παράνομο, ναι να το καταγγείλει και τον προκαλώ. Όμως εγώ του είχα πει τις προάλλες να προσέξει τις δηλώσεις του, να επικεντρωθεί στις παρανομίες. Δεν μίλησα ούτε για τα παραλιακά μέτωπα τα οποία ενοικιάζουν και υπενοικιάζουν. Εμείς είχαμε πει ότι η νομοθεσία χρειάζεται τροποποίηση και ότι δεν μπορούμε να δίνουμε 40 στρέμματα στον πρόσφυγα και να τον κάνουμε και γεωργό, γιατί αν αγοράσει αυτές τις υπηρεσίες ο άνθρωπος θα μείνει και με ζημιά στο τέλος της ημέρας. Του δώσαμε το κλήρο για να τον βοηθήσουμε για την απώλεια γης την οποία έχασε, και είχαμε ζητήσει τροποποίηση την οποία περιμένουμε να τροποποιηθεί για να μπορεί να ενοικιάσει. Να ξέρει ότι θα πάρει το εισόδημα του. αυτά που ξεστόμισε για μένα..» (διακόπτεται από Εναγόμενο και δημοσιογράφο) Εναγόμενος: «Ένα λεπτό να σας απαντήσει ο κ. Φαίδωνος. Το τηλεφώνημα είχε ως σκοπό ασχολήσου με όλα τα άλλα.. Μου είπε ότι ναι όντως για τα παραλιακά καλά κάνεις δήμαρχε, λες το ένα το άλλο, το μεταξύ εγώ από εμπειρία μιλώ τωρά, όσοι με πάρουν τηλέφωνο μου λεν να ασχολούμαι με όλα τα άλλα εκτός με αυτά που τους αφορούν. Μου είπε να ασχοληθώ με όλα τα άλλα εκτός τα θέματα των γεωργών γιατί είναι μιας άλλης. (διακόπτεται από Ενάγοντα) περίμενε, περίμενε.» Δημοσιογράφος «Κύριε Καϊλά.» Ενάγων: «Είχα πει ότι, αν έχω γη την οποία δεν δικαιούμαι, ναι, να την καταγγείλετε.» Εναγόμενος: «Άκου κύριε. Εσύ ο ίδιος επαραδέχθεις προς εμένα και παραδέχθεις και τώρα δηλαδή δημόσια ότι να γίνει τροποποίηση της νομοθεσίας, ναι αλλά μέχρι να γίνει η τροποποίηση και αν γίνει, και αν είναι λογικό και σωστό να γίνει τροποποίηση, δεν επιτρέπεται ο πρόσφυγας να σου υπενοικιάζει εσένα τον κλήρο και εσύ να τον καλλιεργείς και να παίρνεις την επιδότηση εσύ. Εάν ένας πρόσφυγας παίρνει 40 σκάλες τις οποίες εσύ πας και υπενοικιάζεις απ' αυτόν, δηλαδή πάεις εσύ ο Καϊλάς και παίρνεις τις 40 σκάλες τουρκοκυπριακής γης που είναι ενοικιασμένες σε μένα, εσύ ενοικιάζεις, ο άλλος υπενοικιάζει, άρα αυτή η πράξη με βάση το νόμο είναι παράνομη. Τελεία και παύλα. Τώρα το να λες ότι.» (Διακόπτεται από Ενάγοντα) Ενάγων: «Τόσο αυστηρά..» (Διακόπτεται από Εναγόμενο) Εναγόμενος: «Βεβαίως τόσο αυστηρά. Άκου άκου περίμενε να τελειώσω. Σ' αυτό το τόπο η εφαρμογή της νομοθεσίας δεν είναι a la cart. Είναι ή δεν είναι παράνομο; Ναι είναι παράνομο. (.) Ενάγων: «Θέλουμε να καταστρέψουμε κόσμο, αυτή είναι η προσπάθειά σας;» Εναγόμενος: «Εν θα μου πεις εσύ την προσπάθεια μου.» Ενάγων: «Εσείς πιστεύετε να δώσουμε 40 στρέμματα σε ένα πρόσφυγα (..) να αγοράσει υπηρεσίες για να είναι βιώσιμο;» Εναγόμενος: «Δεν είναι από τη δουλειά σου γιατί έχεις συμφέρον να τα λες αυτά τα πράγματα. Δεν είναι από την δουλειά σου.» (Διακόπτεται από Ενάγοντα) Ενάγων: «Υπηρετώ τα κοινά εδώ και δεκαετίες χωρίς να παίρνω ούτε 1 σεντ μισθό. Μη μου λες για συμφέροντα. (.Μιλούν και οι 2 και δεν ακούγεται τι λεν) Να απαντήσω επειδή μιλά για νομιμότητες, η επιδότηση δίνεται στον καλλιεργητή και μόνο, είναι κανονισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.» (Διακόπτεται από δημοσιογράφο) Δημοσιογράφος: «Ωραία. Κύριε Φαίδωνος.» Εναγόμενος: «Άκου κυρία Ηλιάδου, να παίρνει ο καλλιεργητής ναι επιδότηση αλλά να είναι νόμιμος καλλιεργητής. Εδώ πέρα έχουμε καλλιεργητές, σ' αυτή τη κατηγορία είναι και ο Καϊλάς, ο οποίος πάει και ενοικιάζει μέσω υπενοικίασης τουρκοκυπριακή γη από διάφορους πρόσφυγες. Με βάση το νόμο δεν επιτρέπεται. Ο ίδιος το είπε. Άρα το πρώτο αυτό είναι . Υπάρχουν πάρα πολλοί γεωργοί οι οποίοι καλλιεργούν χαλίτικη γη. Να μας πει ο κ. Καϊλάς αν καλλιεργεί χαλίτικη γη, πόση και αν κρατεί συμβόλαιο γ' αυτή τη γη.» Ενάγων: «Να σας απαντήσω αμέσως» Εναγόμενος: «Κάποιοι άλλοι εισέρχονται.» (Διακόπτεται από Ενάγοντα) Δημοσιογράφος: «Περιμένετε περιμένετε κ. Καιλά γιατί βιάζεται θα φύγει.» Εναγόμενος: «Είμαι συνηθισμένος από αυτές τις διακοπές μόλις θιχτούν τα συμφέροντα σας έτσι αντιδράτε.» Ενάγων: «Περιμένω περιμένω δεν έχω πρόβλημα.» Εναγόμενος: «Πάρα πολλοί επεμβαίνουν στη νεκρή ζώνη χωρίς να έχουν συμβόλαια, χωρίς την σχετική άδεια και την καλλιεργούν, μίλησα με τον Ευθυμίου. Είναι μία πραγματικότητα αυτό το πράγμα. Χωρίς να δικαιούνται, χωρίς να είναι δικαιούχοι της χαλίτικης γης, παν μπαίνουν μέσα την καλλιεργούν. Και εγώ θέλω χαλίτικη γη, όταν λέω εγώ όχι προσωπικά αλλά γενικά, ο Χ Κύπριος. Και εγώ θέλω να πάω να πάρω 500 σκάλες χαλίτικη γη να την καλλιεργώ και να παίρνω και την επιδότηση και τη σοδειά από την χαλίτικη γη, αλλά αν είμαι νόμιμος πολίτης αυτού του τόπου πρέπει να πάω στον ιδιοκτήτη της γης αν είναι ιδιωτική να την ενοικιάσω, αν είναι χαλίτικη να πάω στο κράτος αν μου την ενοικιάζει και να πληρώνω ενοίκιο στο κράτος, αν είναι τουρκοκυπριακή να την ενοικιάσω νοουμένου ότι είμαι δικαιούχος. Σ' αυτό τον τόπο παν μη δικαιούχοι παίρνουν και χαλίτικη γη, και τουρκοκυπριακή και υπενοικιάζουν, παίρνουν τις επιδοτήσεις, δεν τις δηλώνουν στο φόρο εισοδήματος, δεν ξέρω εσείς, εδώ δεν ξέρω-δεν λέω, για να 'μαι σωστός για τους φόρους, της περίπτωσης αυτής που μιλούμε τώρα, του κυρίου Καϊλά, αλλά ο κύριος Καϊλάς παρανομεί σ' άλλα πράγματα κατά την άποψή μου και το λέω δημόσια, αν θέλει να μου κάνει αγωγή, δικαίωμά του, τα λέω, δεν αποσύρω τίποτε απ' αυτά που είπα, είμαι πολύ προσεχτικός στο τι λέω.» Ενάγων: «Πείτε μας που παρανομούμε κύριε Δήμαρχε.» Εναγόμενος: «Υπενοικιάζεις, πάεις και ενοικιάζεις τουρκοκυπριακή γη από άλλους. Αφού θέλεις να κάνεις διάλογο.Καλλιεργείς ή δεν καλλιεργείς χαλίτικη γη; Οι εταιρείες σου;» Ενάγων: «Μπορώ να απαντήσω;» Δημοσιογράφος «Απαντήστε κύριε Καϊλά, ναι.» Ενάγων: «Μίλησε στο τελευταίο για φορολόγηση...» Δημοσιογράφος «Όχι για χαλίτικη γη.» Εναγόμενος: «Καλλιεργείς χαλίτικη γη;» Ενάγων: «Παρακαλώ μην με διακόπτεται.» Δημοσιογράφος: «Ξεκινήστε.» Ενάγων: «Θα μιλήσω και για τα 3 τα οποία με κατηγορεί. Μίλησε για φοροδιαφυγή πρώτα..» (Διακόπτεται από Εναγόμενο) Εναγόμενος: «Όχι όχι ανάποδα. Έχω άλλη υποχρέωση. Καλλιεργείται χαλίτικη γη;» Ενάγων: «Να απαντήσω όπως τα άκουσα. Μην με διακόπτεται.» Εναγόμενος: «Καλλιεργείτε χαλίτικη γη;» Δημοσιογράφος: «Κύριε Καϊλά...» Εναγόμενος: «Καλλιεργείται χαλίτικη γη ναι ή όχι;» Ενάγων: «Να σας απαντήσω αμέσως. Η χαλίτικη γη η οποία καλλιεργούν όλοι οι αγρότες είναι ιδιάζουσα των δικών τους κτημάτων και με παρότρυνση του μακαρίτη του τότε προέδρου της Δημοκρατίας για να μπορέσουμε να σιτίσουμε τον κόσμο μετά την καταστροφή του '74, Γλαύκου Κληρίδη...» (Διακόπτεται από Εναγόμενο) Εναγόμενος: «Επικαλείται μακαρίτες.» Ενάγων: «Εγώ δεν σας εδιέκοψα. Με δικά μας έξοδα.» Εναγόμενος: «Κυρία Ηλιάδου.» (Σε αυτό το στάδιο μιλούν και οι δύο διάδικοι μαζί με αποτέλεσμα να τους διακόψει η δημοσιογράφος) Εναγόμενος: «Μια ερώτηση γενικά καλλιεργεί ή δεν καλλιεργεί χαλίτικη γη; Ένα. Εγώ λέω ότι μας απάντησε ότι καλλιεργεί. Ερώτηση. Του είπε ο μακαρίτης ο πρόεδρος, δεν μας είπε ποιος (Του λέει η δημοσιογράφος «Μας είπε ο Κληρίδης»), ο Κληρίδης το '74 για να σιτίσουν τον κόσμο μετά την καταστροφή. Ο Κληρίδης έγινε πρόεδρος το '93 και η καταστροφή ήταν το '
3. που ήταν προσωρινός πρόεδρος το '
4. (.) καλλιεργεί χαλίτικη γη; Μας απαντά ναι. Ωραία. Του είπε ο μακαρίτης ο πρόεδρος το '
5. Μαζί του εγώ! Από το '74 μέχρι σήμερα φρόντισε να κάνει ενοικιαστήριο έγγραφο με το κράτος και να πληρώνει το κράτος ενοίκιο για τη χαλίτικη γη που καλλιεργεί από την οποία έχει έσοδα και την επιδότηση και τη σοδειά; Άρα και αυτό το κράτος που έχει 1000 υποχρεώσεις να εξυπηρετήσει, να έχει έσοδα;» Β.
6. ΟΙ ΕΠΙΔΙΚΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΗ ΕΚΠΟΜΠΗ «ΑΠΟ ΜΕΡΑ ΣΕ ΜΕΡΑ». Κατά ή περί τις 29/08/2017, ο Εναγόμενος κατά την διάρκεια της εκπομπής «Από μέρα σε μέρα» η οποία προβάλλεται από τον παγκύπριας εμβέλειας τηλεοπτικό σταθμό ΡΙΚ1, προέβηκε στις ακόλουθες, μεταξύ άλλων, δηλώσεις προς το ευρύ κοινό: Εναγόμενος: «Ο κύριος Καϊλάς διαμαρτύρεται, δικαίωμά του. Τον ρώτησα, «κύριε Καϊλά χρησιμοποιείτε χαλίτικη γη; Ναι. Ποιος σας είπε να τη χρησιμοποιείτε; Του είπε το '74 λέει ο Κληρίδης. Έχεις συμβόλαιο κύριε; Όχι. Το δηλώνεις και παίρνεις εκταρική επιδότηση; Ναι. Οφείλεις να κάνεις συμβόλαιο; Δεν απαντά. Πληρώνεις ενοίκιο στο κράτος; Δεν απαντά.» Ε, καλά επειδή βγήκα και είπα ότι κρατεί γη χαλίτικη, την οποία όφειλε, αλλά και αυτό το κράτος, μπάχαλο που έχουμε, όφειλε να πάει να του πει κύριε θα έρθεις να κάνεις αίτηση να σου την ενοικιάσω ή δεν δικαιούσαι. Όχι μόνο δεν πληρώνει ενοίκιο στο κράτος, αλλά το κράτος επειδή είναι μάγκας τον επιβραβεύει και του δίνει και επιδοτήσεις». Ενάγων: «Καλό μεσημέρι. Να απαντήσω σε όλα τα ερωτήματα, όπως απάντησα και σε μια άλλη διακαναλική, εγώ πάντα λέω τις αλήθειες. Ούτε ψεύδομαι, ούτε λασπολογώ, ούτε εύσημα δεν χρειάζομαι από κανένα και κάνω αυτό που με δίδαξε ο πατέρας μου. Να είμαι πάντα τίμιος πάνω από όλα και αυτό προσπαθώ να κάνω. Είπε ο κύριος Δήμαρχος ότι κατέχω χαλίτικη γη. Τα ίδια τα τεμάχια τα οποία ενοικιάζουμε από τους γαιοκτήμονες, όταν μας τα ενοικιάζουν κ. Δήμαρχε και μας λένε είναι 10 στρέμματα ή 15, ε δεν γνωρίζουμε αν σε αυτό υπάρχει ένα δεκάριο κρατική γη. (διακόπτεται από Εναγόμενο) Περιμένετε. Ο πραγματικός επαγγελματίας αγρότης τα κατέχει δια του ενοικίου, είτε καταβάλλοντας τα στο κράτος ή στον ίδιο τον ιδιοκτήτη. Εάν θα γίνει τροποποίηση της νομοθεσίας ή άλλως πως, ας γίνει. Εμάς δεν μας ενοχλεί. Αντί που θα δίνουμε το ενοίκιο στο Χ, θα το δίνουμε στο Ψ. Ο αγρότης, ο επαγγελματίας τα πληρώνει όλα. Οι κλήροι οι οποίοι βγαίνουν δια πλειστηριασμού από το ίδιο το κράτος ενοικιάζονται και ενσωματωμένα μάλιστα κύριε Δήμαρχε.» (διακόπτεται από Εναγόμενο) Εναγόμενος: «Κύριε Ποταμίτη..» Παρουσιαστής: «Ναι σας ακούω.» Εναγόμενος: «(Μη ξεκάθαρο ηχητικό).είμαι αφελής. Η ερώτηση είναι ξεκάθαρη. Ο κύριος Καϊλάς καλλιεργεί γη. Μέσα στη γη που καλλιεργεί υπάρχει χαλίτικη γη για την οποία δεν πληρώνει ενοίκιο στο κράτος; Ναι ή όχι;» Ενάγων: «Από το 2003 κύριε Δήμαρχε έχω υποβάλλει αιτήσεις για εκμίσθωση και όταν θα μου εγκριθούσειν κύριε Δήμαρχε και για τα οποία αυτά κτήματα καλλιεργούνται.» (διακόπτεται από Εναγόμενο) Εναγόμενος: «Μα σοβαρομιλάς κύριε; Σοβαρομιλάς;» Ενάγων: «Για τι θέμα;» Εναγόμενος: «Να σε ρωτήσω ξεκάθαρα. Μα σοβαρομιλάς τι μας λέεις αυτή τη στιγμή; Επειδή έκανες αίτηση το 2003, και δεν σου απάντησαν μέχρι το '17, εσύ είσαι μέσα και τα καλλιεργείς;» Ενάγων: «Τα τεμάχια αυτά κύριε Δήμαρχε για να γνωρίζετε, να σας απαντήσω.» (διακόπτεται από Εναγόμενο) Εναγόμενος: «Δεν θέλω να γνωρίζω, δεν θέλω να γνωρίζω.» Ενάγων: «.τα ενοικιάζουμε από συμπολίτες μας κτηματίες και εάν υπάρχουν κρατικά, και στο ξαναλέω, εμείς τα πληρώνουμε στο γαιοκτήτη. Όμως το θέμα δεν είναι αυτό.» Εναγόμενος: «Κύριε Ποταμίτη. Δύο και δύο κάνουν τέσσερα, και η καταγγελία μου είναι ξεκάθαρη, και είμαι έτοιμος να αντιμετωπίσω τις συνέπειες του νόμου.» (διακόπτεται από Ενάγοντα) Ενάγων: «Θα τις αντιμετωπίσεις.» Εναγόμενος: «..Το δηλώνω και δεν θα σχολιάσω τίποτε άλλο.» Ενάγων: «Όχι έχεις πει για φοροδιαφυγή, έχεις πει ότι ενοικιάζουμε από πρόσφυγες. Οι κλήροι οι οποίοι ενοικιάζουμε, οι οποίοι ενοικιάζουμε είναι δια πλειστηριασμού, είναι η επαρχιακή διοίκηση.» Εναγόμενος: «Σημαίνει θέλετε ο κύριος Καϊλάς να το πάει αλλού. Θέλετε να κάνουμε διάλογο.» (διακόπτεται από Ενάγοντα) Ενάγων: «Δεν θέλω να το πάει πουθενά. Ο κύριος Καïλάς θα τα μιλήσει στο Δικαστήριο μαζί σας, το ξεκαθάρισα αυτό από χθες. Είναι άλλα πράματα .» (διακόπτεται από Εναγόμενο) Εναγόμενος: «Να πάμε όπου θέλετε.» Ενάγων: «Έχετε πει ότι φοροδιαφεύγουμε, όλα τα λεφτά των εκταρικών επιδοτήσεων περνούν από το Φόρο Εισοδήματος και αν χρωστάμε Κοινωνικές Ασφαλίσεις ή ΦΠΑ ή οτιδήποτε άλλο, οποιαδήποτε άλλη υποχρέωση, αποκόπτονται αυτόματα και μετά καταλήγουν, αν μείνουν, στον αιτητή. Αν μείνει υπόλοιπο χρεωστικό, στην επόμενη εκταρική θα ανακτηθεί. Άρα λοιπόν μην μας λέτε για φοροδιαφυγή. Όλα είναι δηλωμένα και μπορεί να σας το διαβεβαιώσει..». (διακόπτεται από παρουσιαστή) Παρουσιαστής: «Κύριε Καïλά δώστε την ευκαιρία να απαντήσει για να ολοκληρώσουμε σας παρακαλώ. Ναι κύριε Δήμαρχε.» Εναγόμενος: «Ο κύριος Καïλας και όπως τον κύριο Καϊλά και άλλοι, για να ξηγούμαστε, κρατεί χαλίτικη γη, δεν πληρώνει ενοίκιο σε κανένα, ούτε στο κράτος, ούτε σε κανένα γεωργό, ούτε σε κανένα οποιοδήποτε, και θα του κάνω και εγώ αγωγή, αν είναι ποιος θα κάνει, ότι κρατά παράνομα χαλίτικη γη την οποία ουδέποτε ενοικίασε επίσημα από το κράτος, την οποία έχει 2..» (διακόπτεται από Ενάγοντα) Ενάγων: «Εσείς το λέτε αυτό δήμαρχε.» Εναγόμενος: «Περίμενε κύριε.» Ενάγων: «Εσείς το λέτε αυτό. Για άλλη μια φορά ψεύδεστε.» Εναγόμενος: «Την οποία την καλλιεργεί, εισπράττει τα χρήματα από την εσοδεία και εισπράττει και εκταρική επιδότηση. Αυτό το οποίο λέω, βάζω και υπογραφή από κάτω, ότι ο κύριος Καϊλάς χωρίς να την έχει ενοικιάσει την γη, είναι μέσα εδώ και χρόνια, την καλλιεργεί και εισπράττει και επιδότηση και εσοδεία και ουδέποτε φρόντισε να πάει να κάμει συμβόλαια και να πληρώνει αυτό το κράτος.» Ενάγων: «Προσωπική σας άποψη και λανθασμένη σε μεγάλο βαθμό. Να πούμε κάτι για τα χαλίτικα.(διακόπτεται από παρουσιαστή) Κύριε Ποταμίτη, τα χαλίτικα στα οποία αναφέρετε ο κ. Δήμαρχος είναι το 5% της εκμετάλλευσης των συναδέλφων γεωργών. Το '74 δια στόματος του Γλαύκου Κληρίδη είχε πει στους γονείς μας να καλλιεργήσουν όλη τη γη για να μπορέσουμε να σιτίσουμε τον πληθυσμό μετά την καταστροφή του '74.» Εναγόμενος: «Και εσείς μπήκατε μέσα και μείνατε 43 χρόνια..» Ενάγων: «Εν σας εδιέκοψα κύριε Φαίδωνος.» Εναγόμενος: «Άρα γιατί δεν πάεις να πληρώνεις ενοίκιο στο κράτος;» Ενάγων: «Ένα λεπτό να σας εξηγήσω. Αν περιμένεις θα σου εξηγήσω.» Εναγόμενος: «Σου είπε ο Κλήριδης το '74...» (διακόπτεται από Ενάγοντα) Ενάγων: «Σας το είπα, είστε αδιάβαστος. Και λέω συνεχίσαμε την καλλιέργεια από τους γονείς στα παιδιά και λέω εμείς οι ίδιοι δεν περιμέναμε τον δήμαρχο να πάει να κάμει επιστολή στο κύριο Χάσικο, από το '13 έχω επιστολές και να στις στείλω για να διαβάσετε να είστε μελετημένος. Για άλλη μια φορά πιάνεστε αδιάβαστος και χωρίς να κατέχετε το θέμα, βγαίνετε και μιλάτε γενικά και αόριστα. Και λέω εγώ. (διακόπτεται από Φαίδωνος) Παρακαλώ. Ζητήσαμε από τον Υπουργό συνάντηση γιατί είχαμε μια διαφορά στο θέμα της μίσθωσης. Εμείς λέγαμε, γιατί θέλω να πω, εκμισθώναμε με €10, η επαρχία Λάρνακας με €25 και είπαμε.» (διακόπτεται από Παρουσιαστή) Παρουσιαστής: «Κύριε Καϊλά βάλτε τέλος παρακαλώ.. κύριε Καϊλά.» Ενάγων: «Η πρότασή μας είναι μπροστά στον Υπουργό και θα γίνει διακανονισμός και δεν περιμέναμε κανένα να μας τα φτιάξει όλα αυτά. Η. [δεν είναι ξεκάθαρο τι λέει από το ηχητικό] είναι εκεί από το '13 για συζήτηση του θέματος, για την εκμίσθωση κρατικής γης και για τους κλήρους μάλιστα. Ζητήσαμε τροποποίηση γιατί δεν θέλουμε να είμαστε παράνομοι.» Παρουσιαστής: «Μάλιστα. Ευχαριστώ πολύ. Κύριε Δήμαρχε μια κουβέντα για κλείσιμο παρακαλώ πολύ.» Εναγόμενος: «Επιβεβαιώνομαι 100%. Κρατούν τα χαλίτικα από το '74 και τα καλλιεργούν. Το 2013 συζήτησαν με τον κύριο Χάσικο, σήμερα είναι Αύγουστος, μεθαύριο είναι Σεπτέμβρης του '17, τα χαλίτικα τα κρατούν χωρίς πληρώνουν ούτε €10 τη σκάλα ούτε 25 ούτε 3 ούτε 23, τα καλλιεργούν παίρνουν την εσοδεία, παίρνουν εκταρική επιδότηση.δεν το διαψεύδουν. Αυτό το πράμα το κάνει ο κύριος Καϊλάς και ακόμη 500 παγκύπρια. Ντάξει; Και εδώ τώρα επειδή το αποκάλυψε και το έφερε στο δημόσιο διάλογο ο κύριος Φαίδωνος, φταίει ο κύριος Φαίδωνος γιατί είναι αδιάβαστος. Μα εγώ είμαι αδιάβαστος ή αυτοί οι οποίοι όφειλαν να πληρώνουν το κράτος κάθε χρόνο μερικά εκατομμύρια ευρώ ενοίκια; Δεν μιλάμε για 5 ή 10 σκάλες, μιλάμε για χιλιάδες σκάλες χαλίτικης γης, για χιλιάδες σκάλες τουρκοκυπριακής γεωργικής γης. Ευχαριστώ. Τα υπόλοιπα, τα άλλα ονόματα που δεν πρόλαβα να σας πω, υπάρχει απάντηση για τον καθένα για το ότι ενίστανται που εμφανίστηκε το όνομά τους, εμείς μιλήσαμε με στοιχεία.» Σημειώνω ότι η έμφαση με έντονα γράμματα τέθηκε από το Δικαστήριο στα σημεία που η συνήγορος του Ενάγοντος προσδιόρισε στην τελική της αγόρευση ως τα πλέον ενοχλητικά και δυσφημιστικά. Β.
7. ΤΟ ΚΑΤ' ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΝ ΔΥΣΦΗΜΙΣΤΙΚΟ ΝΟΗΜΑ. Είναι η δικογραφημένη θέση του Ενάγοντος ότι οι πιο πάνω δηλώσεις και/ή τα σχόλια του Εναγόμενου αποτελούν δυσφήμιση και/ή λίβελο αναφερόμενα στον Ενάγοντα και/ή σε σχέση με τον Ενάγοντα. Ειδικότερα, ο Ενάγων ισχυρίζεται ότι τα ως άνω επίδικα δημοσιεύματα είναι δυσφημιστικά καθ' ότι είτε από μόνα τους είτε συνδυασμένα, στη φυσική και/ή συνηθισμένη σημασία τους, σήμαιναν και/ή απέδιδαν την έννοια και/ή έγιναν αντιληπτά ότι σήμαιναν και/ή υπονοούσαν τα εξής σε σχέση με τον Ενάγοντα, ότι: · Ο Ενάγων είναι πρόσωπο ανέντιμο και/ή ανήθικο και/ή επιτήδειο και/ή είναι κερδοσκόπος και/ή φοροφυγάς και/ή θεωρεί ότι είναι υπεράνω του νόμου. · Ο Ενάγων έχει διαπράξει και/ή διαπράττει ποινικά αδικήματα και/ή αδικήματα και/ή παρανομεί και/ή ενεργεί κατά παράβαση του νόμου. · Ο Ενάγων καλλιεργεί και/ή εκμεταλλεύεται χαλίτικη γη και/ή κλήρους χωρίς να την ενοικιάζει από οποιοδήποτε πρόσωπο και/ή φορέα και/ή το κράτος και/ή χωρίς να καταβάλλει οποιοδήποτε ενοίκιο, · Ο Ενάγων καλλιεργεί και/ή εκμεταλλεύεται τουρκοκυπριακή γη και/ή κλήρους την οποία υπενοικιάζει παράνομα και/ή κατά παράβαση του νόμου από πρόσφυγες, · Ο Ενάγων οφείλει να πληρώνει ως ενοίκια κάθε έτος στο κράτος μεγάλο ποσό χρημάτων και/ή μερικά εκατομμύρια ευρώ, όμως δεν το πράττει, · Ο Ενάγων μέσω εταιρειών του λαμβάνει παράνομα επιδοτήσεις από το κράτος χωρίς να καταβάλλει ως αναφέρεται ανωτέρω οποιοδήποτε ενοίκιο, και/ή ως αποτέλεσμα παράνομης δραστηριότητας. · Τα επίδικα δημοσιεύματα έγιναν με σκοπό και/ή σκοπεύουν και/ή εκ φύσεως τείνουν και/ή έχουν ως αποτέλεσμα: · Να βλάψουν και/ή να επηρεάσουν με δυσμένεια την υπόληψη του Ενάγοντα στο επάγγελμα και/ή στο επιτήδευμα και/ή στην εργασία και/ή στην απασχόληση και/ή στη θέση του ως πρόεδρος της Παγκύπριας Οργάνωσης Σιτοπαραγωγών Π.Ο.Σ. (Δημόσια) Λτδ και του Παναγροτικού Συνδέσμου Κύπρου και/ή ως το πρόσωπο που αντιπροσωπεύει τους αγρότες. · Να υποβιβάσουν το πρόσωπο και/ή τον χαρακτήρα και/ή την εντιμότητα και/ή το ήθος και/ή τον επαγγελματισμό του Ενάγοντα. · Να προκαλέσουν ζημιά και/ή να βλάψουν και/ή να ενδέχεται να βλάψουν την φήμη και/ή την υπόληψή και/ή την αξιοπρέπεια και/ή τιμή του Ενάγοντα και/ή να τον έχουν εκθέσει και/ή να ενδέχεται να τον εκθέσουν σε γενικός μίσος και/ή περιφρόνηση και/ή αποστροφή και/ή αποφυγή και/ή χλεύη από το ευρύ κοινό και/ή το συγγενικό και φιλικό του περιβάλλον και/ή τους συναδέλφους και/ή συνεργάτες και/ή πελάτες του και/ή τα μέλη των οργανώσεων στις οποίες είναι μέλος και/ή κατέχει την ιδιότητα του Προέδρου. · Να προκαλέσουν θλίψη και/ή αγωνία και/ή αμηχανία και/ή στεναχώρια τόσο στον Ενάγοντα όσο και στο οικογενειακό του περιβάλλον. Β.
8. Η ΙΣΧΥΡΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΤΑΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ/Ή ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ. Οι δηλώσεις και/ή τα σχόλια μεταδόθηκαν και/ή αναμεταδόθηκαν και/ή επαναλήφθηκαν, μεταξύ διάφορων ημερομηνιών, μέσω ραδιοφωνικών και/ή τηλεοπτικών σταθμών παγκύπριας εμβέλειας με μεγάλη ακροαματικότητα και/ή θεαματικότητα και επίσης δημοσιεύτηκαν σε εφημερίδες και ιστοσελίδες στο διαδίκτυο και ως εκ τούτου περιήλθαν σε γνώση του Ενάγοντα και στο ευρύ κοινό, ενώ διάφορα πρόσωπα σε σχολιασμό των δημοσιευμάτων, δημοσίευσαν και/ή ανάρτησαν στο διαδίκτυο και/ή σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης και/ή σε ιστοσελίδες διάφορα αρνητικά και/ή κακόφημα και/ή δυσμενή σχόλια εναντίον του Ενάγοντα, μεγεθύνοντας την αρνητική εικόνα που δημιουργήθηκε εναντίον του λόγω των επίδικων δυσφημιστικών δηλώσεων και/ή καθιστώντας ξεκάθαρο το σοβαρό αντίκτυπο των δημοσιευμάτων στο πρόσωπο και/ή τη φήμη και/ή την υπόληψη του Ενάγοντα. Γ. ΠΡΟΣΚΟΜΙΣΘΕΙΣΑ ΜΑΡΤΥΡΙΑ. Για ν' αποδείξει την υπόθεσή του, ο Ενάγων προσήλθε ως πρώτος μάρτυρας (στο εξής «ο ΜΕ1») και έπειτα προσήλθαν δύο άλλοι μάρτυρες, ήτοι ο κ. Κωνσταντίνος Χοίρας, ασκούμενος δικηγόρος στη δικηγορική εταιρεία Ι.ΦΡΑΓΚΟΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΔΕΠΕ, η οποία εκπροσωπεί τον Ενάγοντα στην παρούσα αγωγή (στο εξής «ο ΜΕ2») και η κα Μαρία Μαυρομμάτη από Nielsen Audience Measurement (Cyprus) Limited (στο εξής «η ΜΕ3»). Η μαρτυρία του Ενάγοντος (ΜΕ1) Ο Ενάγων υιοθέτησε, ως μέρος της κυρίως εξέτασής του, το περιεχόμενο γραπτής δήλωσης και συμπληρωματικής γραπτής δήλωσής, οι οποίες κατατέθηκαν στο Δικαστήριο ως Έγγραφο Α και Έγγραφο Β αντίστοιχα. Κατατέθηκαν, περαιτέρω, από τον ΜΕ1 τα πιο κάτω έγγραφα: i. Ως Τεκμήριο 1, υπό Έγγραφο Α, αντίγραφα σχετικών διπλωμάτων και βραβείων. ii. Ως Τεκμήριο 2, υπό Έγγραφο Α, αντίγραφο ιστοσελίδας http://www.pafos.org.cy/el/page/mayorscurriculum του ιστοτόπου http://www.pafos.org.cy. iii. Ως Τεκμήριο 3, υπό Έγγραφο Α, αντίγραφο της ιστοσελίδας http://www.sigmatv.com/shows/prwtoselido/episodes/
9. iv. Ως Τεκμήριο 4, υπό Έγγραφο Α, εξωτερική κάρτα μνήμης (USB stick). v. Ως Τεκμήριο 5, υπό Έγγραφο Α, απομαγνητοφώνηση δηλώσεων του Εναγομένου στον Ραδιοφωνικό Σταθμό «Πολίτης 107.6 ΦΜ». vi. Ως Τεκμήριο 6, υπό Έγγραφο Α, αντίγραφο ιστοσελίδας http://politis.com.cy/politis-radio. vii. Ως Τεκμήριο 7, υπό Έγγραφο Α, αντίγραφο ιστοσελίδας https://soundcloud.com/107-6-eu/28-
10. viii. Ως Τεκμήριο 8, υπό Έγγραφο Α, απομαγνητοφώνηση δηλώσεων κατά τη διάρκεια της Τηλεοπτικής Εκπομπής «Από μέρα σε μέρα» του Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου. ix. Ως Τεκμήριο 9, υπό Έγγραφο Α, αντίγραφο ιστοσελίδας http://www.newsit.com.cy/default.php?pname=Article&art_id=227030&catid=
11. x. Ως Τεκμήριο 10, υπό Έγγραφο Α, αντίγραφο ιστοσελίδας https://www.youtube.com/watch?v=CocUQMLlVyk&feature=youtu.be. xi. Ως Τεκμήριο 11, υπό Έγγραφο Α, αντίγραφα δημοσιευμάτων ειδησεογραφικών πόρταλ «Reporter» και «Πολίτης News». xii. Ως Τεκμήριο 12, υπό Έγγραφο Α, αποτελέσματα έρευνας από την εταιρεία «Alexa» του ιστοτόπου www.amazon.com xiii. Ως Τεκμήριο 13, υπό Έγγραφο Α, αντίγραφο της ιστοσελίδας https://www.alexa.com/about υπό τον τίτλο «AboutUs. xiv. Ως Τεκμήριο 14, υπό Έγγραφο Α, αντίγραφο δημοσιεύματος της ιστοσελίδας http://www.philenews.com/eidiseis/politiki/article/425844/kkailas-o-faidonos-ofeilei-mia-sygomi. xv. Ως Τεκμήριο 15, υπό Έγγραφο Α, ηλεκτρονικό μήνυμα από τον αρχισυντάκτη του ειδησεογραφικού πόρταλ «AlphaNews.live» κ. Νικόλα Ζαννέττο. xvi. Ως Τεκμήριο 16, υπό Έγγραφο Α, πίνακας μετρήσεων τηλεθέασης τηλεοπτικών σταθμών. xvii. Ως Τεκμήριο 1, υπό Έγγραφο Β, αντίγραφο της ιστοσελίδας https://www.facebook.com/phileleftheros/posts/
12. xviii. Ως Τεκμήριο 2, υπό Έγγραφο Β, αντίγραφο της ιστοσελίδας https://www.facebook.com/sigmalivecy/posts/
13. xix. Ως Τεκμήριο 3, υπό Έγγραφο Β, αντίγραφο δημοσιεύματος της ιστοσελίδας http://www.sigmalive.com/news/local/452177/kkailas-na-einai-prosektikos-otan-mas-pianei-sto-stoma-tou. xx. Ως Τεκμήριο 4, υπό Έγγραφο Β, αντίγραφο της ιστοσελίδας http://www.moi.gov.cy/MOI/pio/pio.nsf/35b221d153e5cbd4c2257076004d02f1/eed69a4d32d4f7acc2256d7f00395c73?OpenDocument&print από τον ιστότοπο http://www.moi.gov.cy. xxi. Ως Τεκμήριο 5, υπό Έγγραφο Β, αντίγραφο της ιστοσελίδας http://www.crta.org.cy/default.asp?id=308 από τον ιστότοπο www.crta.org.cy. xxii. Ως Τεκμήριο 6, υπό Έγγραφο Β, αντίγραφο από την επίσημη ιστοσελίδα του Εφόρου Εταιρειών & Επίσημου παραλήπτη, όπου αναγράφονται οι μέτοχοι, διευθυντές και το εγγεγραμμένο γραφείο της εταιρείας. Το πρόσωπο του Ενάγοντος. Περιγράφοντας το πρόσωπό του, ο ΜΕ1 δήλωσε (βλ. παρα. 3 - 7 του Εγγράφου Α) τα εξής·
14. «Είμαι 60 ετών και είμαι συνιδρυτής και Πρόεδρος της Παγκύπριας Οργάνωσης Σιτοπαραγωγών Π.Ο.Σ. (Δημόσια) Λτδ εδώ και 6 έτη περίπου από τον χρόνο της ίδρυσης της, ενεργό μέλος του Παναγροτικού Συνδέσμου Κύπρου από το 1988 και διατελώ Πρόεδρος του Παναγροτικού Συνδέσμου Κύπρου. Είμαι δε πρόσωπο γνωστό στην Κυπριακή κοινωνία για το ηθικό μου επίπεδο, τον επαγγελματισμό μου, την αξιοπρέπεια και την εντιμότητά μου και χαίρω, εξ όσων γνωρίζω, εκτίμησης και υπόληψης. Είμαι νυμφευμένος με την Μάρω Καϊλά και είμαι πατέρας τριών παιδιών, του Αντρέα, του Γιώργου και του Παναγιώτη ηλικίας 31, 29 και 24 αντίστοιχα.
15. Φοίτησα στο Δημοτικό Σχολείο Αθηένου από το 1964 έως το 1970 και στο Κέντρο Τεχνικής Εμπορικής Εκπαίδευσης από το 1970 έως το
16. Το 1976 υπηρέτησα ως εθελοντής στις Δυνάμεις Καταδρομών όπου με τις επιδόσεις μου προάχθηκα στον βαθμό του Λοχία μετά από επίπονη εκπαίδευση και είχα ενεργό ρόλο στην καθημερινότητα του στρατοπέδου ως υπαξιωματικός. Υπηρέτησα επίσης ως Αξιωματικός του Γραφείου Κινήσεως της 33 Μοίρας Καταδρομών, ενώ κατείχα την ειδικότητα του Ολμιστή και του Διαβιβαστή. Απολύθηκα με το πέρας της θητείας μου με τιμητική διάκριση ως εξαίρετος οδηγός και μηχανικός της Μοίρας χωρίς ούτε μία μέρα φυλακή.
17. Το 1978 μετέβησα στις ΗΠΑ με σκοπό την εξεύρεση εργασίας ως μηχανικός. Κατά την διαμονή μου στις ΗΠΑ παρακολούθησα κρατικά σεμινάρια και απέκτησα εγκεκριμένο Δίπλωμα Μηχανικής και ακολούθως εργάστηκα εκεί για δέκα συναπτά έτη. Παράλληλα φοίτησα στο Cambridge Institute of Language της Νέας Υόρκης, από το οποίο απέκτησα σχετικό δίπλωμα στην Αγγλική γλώσσα.
18. Το 1988 επαναπατρίστηκα για να συνεχίσω με τα τρία αδέρφια μου την οικογενειακή γεωργοκτηνοτροφική μας επιχείρηση, η οποία σήμερα φέρει την ονομασία Α. Καϊλάς & Υιοί Λτδ (και τις θυγατρικές της). Η εν λόγω εταιρεία, στην οποία είμαι μέτοχος, δραστηριοποιείται στον τομέα των σιτηρών, της χοιροτροφίας και της παραγωγής πράσινης ενέργειας.
19. Κατά καιρούς τόσο εγώ όσον και οι εταιρείες, στις οποίες είμαι μέτοχος, έχουμε διακριθεί για την δράση μας, καθώς και για το εθελοντικό και φιλανθρωπικό μας έργο. (βλ. Τεκμήριο 1 υπό Έγγραφο Α).». Με τη Συμπληρωματική Γραπτή Δήλωσή του (βλ. Έγγραφο Β), ο ΜΕ1 κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου τα αποτελέσματα έρευνας στην επίσημη ιστοσελίδα του Εφόρου Εταιρειών & Επίσημου Παραλήπτη, όπου αναγράφονται οι μέτοχοι, οι διευθυντές και το εγγεγραμμένο γραφείο της ρηθείσας εταιρείας ονομασία Α. Καϊλάς & Υιοί Λτδ. (βλ. Τεκμήριο 6 υπό Έγγραφο Β). Ακρόαση και προβολή των επίδικων δηλώσων του Εναγομένου στο Δικαστήριο. Ο Ενάγων εξήγησε στις παρα. 10, 12 και 15, 16 του Εγγράφου Α πως αυτός꞉ (α) Απομαγνητοφώνησε την εκπομπή «Πρωτοσέλιδο» από μαγνητοσκοπημένο αντίγραφο, το οποίο βρίσκεται αναρτημένο στον ιστότοπο του τηλεοπτικού σταθμού Sigma, http://www.sigmatv.com και δη στην ιστοσελίδα http://www.sigmatv.com/shows/prwtoselido/episodes/10294.Οι επίδικες δηλώσεις του Εναγόμενου έγιναν μεταξύ του 36ου και 38ου λεπτού του μαγνητοσκοπημένου αντίγραφου της εκπομπής. (β) Απομαγνητοφώνησε τη ραδιοφωνική εκπομπή «Πρωινή Επιθεώρηση» από μαγνητοφωνημένο αντίγραφο της εν λόγω εκπομπής, το οποίο έλαβε μέσω του προφίλ του ραδιοφωνικού σταθμού «Πολίτης 107.6 ΦΜ» στον ιστότοπο https://soundcloud.com και δη στην ιστοσελίδα https://soundcloud.com/107-6-eu/28-
20. Στο εν λόγω προφίλ του ραδιοφωνικού σταθμού παραπέμφθηκε από την ιστοσελίδα που διατηρείται στον ιστότοπο http://politis.com.cy και συγκεκριμένα την ιστοσελίδα http://politis.com.cy/politis-radio. Οι επίδικες δηλώσεις και συγκεκριμένα μεταξύ 2ης ώρας και 16ου λεπτού μέχρι της 2ης ώρας και 33ου λεπτού του αρχείου. (γ) Απομαγνητοφώνησε από μαγνητοσκοπημένο αντίγραφο ένα μέρος της εκπομπής «Από μέρα σε μέρα», το οποίο αποτελεί μέρος του άρθρου υπό τον τίτλο «Τ/κ περιουσίες: Σφοδρή on air σύγκρουση Φαίδωνος με Καΐλα - Απάντηση σε Σιακόλα: Ψάξτε στον Τσούκενμπεργκ» που αναρτήθηκε στον ιστότοπο www.newsit.com.cy και δη στην ιστοσελίδα http://www.newsit.com.cy/default.php?pname=Article&art_id=227030&catid=
21. Το οπτικοακουστικό αρχείο αναρτήθηκε μέσω του ιστότοπου www.youtube.com και βρίσκεται δημοσιευμένο και στο κανάλι που διατηρεί το «newsit» στον εν λόγω ιστότοπο, στην ιστοσελίδα https://www.youtube.com/watch?v=CocUQMLlVyk&feature=youtu.be. Επισημαίνεται ότι οι μαγνητοσκοπημένες και μαγνητοφωνημένες δηλώσεις του Εναγομένου έχουν αποθηκευτεί σε εξωτερική κάρτα μνήμης (USB stick) από τον Ενάγοντα και κατατέθηκαν στο Δικαστήριο (βλ. Τεκμήριο 4, υπό Έγγραφο Α). Οι απομαγνητοφωνημένες δηλώσεις του Εναγομένου στην τηλεοπτική εκπομπή «Πρωτοσέλιδο» καταγράφονται στην παράγραφο 9 της Δήλωσης και οι δηλώσεις του στην ραδιοφωνική εκπομπή «Πρωινή Επιθεώρηση και στην τηλεοπτική εκπομπή «Από μέρα σε μέρα» καταγράφονται στα Τεκμήρια 5 και 8 υπό Έγγραφο Α αντίστοιχα (βλέπε παραγράφους 11 και 14 της Δήλωσης-Έγγραφο Α). Το Δικαστήριο, είχε την ευκαιρία, εφαρμόζοντας την εξωτερική κάρτα μνήμης (Τεκμήριο 4, υπό Έγγραφο Α) στον ηλεκτρονικό υπολογιστή του στην αίθουσα του Δικαστηρίου στην παρουσία των συνηγόρων του ΜΕ1 ενόσω αυτός κατέθετε ενόρκως, να δει και να ακούσει τις επίμαχες δηλώσεις του Εναγομένου, για να βεβαιωθεί ότι αυτές έχουν απομαγνητοφωνηθεί και/ή καταγραφεί επακριβώς από τους συνηγόρους του Ενάγοντος στα προαναφερθέντα τεκμήρια. Σημειώθηκε για ευκολία αναφοράς, στα πρακτικά του Δικαστηρίου, σε ποιο λεπτό της κάθε εκπομπής άρχιζαν και τελείωναν οι επίμαχες δηλώσεις. Διευκρινίστηκε ότι δεν είχε απομαγνητοφωνηθεί στο σύνολο των εκπομπών, αφού υπήρχαν σε αυτές και άλλες δηλώσεις άσχετες προς το πρόσωπο του Ενάγοντος. Το παράπονο του ΜΕ
22. Ο ΜΕ1 υιοθέτησε στο πλαίσιο της γραπτής του δήλωσης το δυσφημιστικό νόημα που κατ' ισχυρισμόν είχαν οι επίδικες δηλώσεις, όπως αυτό δικογραφήθηκε στην Έκθεση Απαίτησης (βλ. παρα. 19 του Εγγράφου Α). Προς αποφυγήν επαναλήψεων, σημειώνω ότι το δυσφημιστικό νόημα καταγράφεται στο μέρος Β.4 της παρούσας απόφασης ανωτέρω. Περαιτέρω, ο ΜΕ1 δήλωσε τα εξής (βλ. παρα. 20.3 και 20.4 του Εγγράφου Α)꞉ «20.
23. Προκάλεσαν ζημιά στην φήμη, την υπόληψή, την αξιοπρέπεια και την τιμή μου, εκθέτοντας με σε περιφρόνηση, αποστροφή και χλεύη από το ευρύ κοινό και το συγγενικό και φιλικό μου περιβάλλον, τους συναδέλφους, συνεργάτες και πελάτες μου, αλλά και από μέλη και τα διοικητικά μέλη των οργανώσεων στις οποίες προεδρεύω. Συγκεκριμένα, μέλη και διοικητικά μέλη του Παναγροτικού Συνδέσμου Κύπρου και της Παγκύπριας Οργάνωσης Σιτοπαραγωγών Π.Ο.Σ. (Δημόσια) Λτδ (εφεξής «ΠΟΣ»), συμπεριελάμβαναν στις συζητήσεις τους τις δηλώσεις του Εναγομένου και εξέφραζαν την ανησυχία τους σχετικά με το αρνητικό αντίκτυπο που θα είχαν οι επίμαχες δηλώσεις του Εναγομένου στους αγρότες, τους σιτοπαραγωγούς και τις ίδιες τις οργανώσεις. Γενικότερα δημιουργήθηκε μία αναταραχή εντός των οργανώσεων και αναπτύχθηκε ένα περιβάλλον αποσταθεροποίησης, με αποτέλεσμα η καταλληλόλητα μου να προεδρεύω των οργανώσεων και να συνιστώ σταθεροποιητικό παράγοντα εντός των οργανώσεων να τίθενται επί αμφιβόλω. Ανάμεσα στα πρόσωπα που συζητούσαν έντονα τις επίδικες δηλώσεις ήταν ο αντιπρόεδρος της ΠΟΣ Χαράλαμπος Χαραλάμπους, από το Κίτι, ο Παναγιώτης Παναγή, ο αναπληρωτής πρόεδρος της ΠΟΣ από τις Αγγλισίδες, ο Ανδρέας Συμεού, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ΠΟΣ από την Αραδίππου, ο Γεώργιος Γεωργίου, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ΠΟΣ από το χωριό Φύτη της Πάφου, ο Σωτήρης Φλοκκάς, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ΠΟΣ από το Παραλίμνι, ο Κυριάκος Χαλλούμας, μέλος της ΠΟΣ από το Κίτι, ο Ανδρέας Αλεξάνδρου, γενικός οργανωτικός του Παναγροτικού από το Πέρα Χωριό Νήσου και ο Πολύκαρπος Κοτζιάπασιης, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΠΟΣ και μέλος του Παναγροτικού από το Μάμμαρι. 20.
24. Προκάλεσαν θλίψη, αγωνία, αμηχανία, στεναχώρια τόσο σε εμένα προσωπικά όσο και στο οικογενειακό μου περιβάλλον.». Έπειτα, ο ΜΕ1 αναφέρθηκε στον αντίκτυπο που είχαν οι δηλώσεις του Εναγομένου στο ευρύ κοινό σε ό,τι αφορά το πρόσωπο του ιδίου του Ενάγοντος λόγω και της αναμετάδοσης των δηλώσεν σε δημόσια διαδικτυακά ειδησεογραφικά πορτάλ και άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (βλ. παρα. 21 έως 24 και 25 έως 28 του Εγγράφου Α, καθώς και τη Συμπληρωματική Γραπτή Δήλωση του ΜΕ1 - Έγγραφο Β). Συγκεκριμένα, ο ΜΕ1 ανέφερε ότι꞉
25. Οι επίδικες δηλώσεις και τα σχόλια του Εναγόμενου μεταδόθηκαν, αναμεταδόθηκαν και επαναλήφθηκαν, μεταξύ διάφορων ημερομηνιών, μέσω ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών σταθμών παγκύπριας εμβέλειας με μεγάλη ακροαματικότητα και θεαματικότητα και επίσης δημοσιεύτηκαν σε ειδησεογραφικά πόρταλ στο διαδίκτυο με μεγάλη απήχηση και επισκεψιμότητα, ήτοι δημοσιεύτηκαν, εκτός από την πιο πάνω αναφερθείσα ιστοσελίδα (http://www.newsit.com.cy/default.php?pname=Article&art_id=227030&catid=6-βλέπε Τεκμήριο 9), στα διαδικτυακά ειδησεογραφικά πόρταλ των εφημερίδων «Νewsit» (Τεκμήριο 9), «Reporter» και «Πολίτης News». Καταθέτω δέσμη με αντίγραφα των δημοσιευμάτων των ως άνω αναφερόμενων ειδησεογραφικών πορτάλ ως Τεκμήριο
27. Καταθέτω ως Τεκμήριο 12 αποτελέσματα έρευνας από την παγκοσμίως φήμης εταιρεία Alexa του ιστοστόπου www.amazon.com, στην οποία καταγράφονται αναλυτικές μετρήσεις αναφορικά με την επισκεψιμότητα των αναφερθέντων εις την παράγραφο 21 της παρούσης διαδικτυακών πόρταλ («NewsIt», «Reporter», «Πολίτης News» και «Philenews») καθώς επίσης την επισκεψιμότητα των πιο πάνω αναφερθέντων ιστότοπων (www.newsit.com.cy, www.reporter.com.cy,http://politis.com.cy, http://www.philenews.com). Οι σχετικές μετρήσεις είναι διαθέσιμες στους εγγεγραμμένους χρήστες του ιστότοπου της εταιρείας (https://www.alexa.com). Οι δικηγόροι μου απέκτησαν πρόσβαση στις επισυνημμένες μετρήσεις μέσω της εγγραφής τους ως χρήστες. Αναφορικά δε με την μεθοδολογία που ακολουθεί η εν λόγω εταιρεία, καταθέτω ως Τεκμήριο 13, αντίγραφο προερχόμενο από την επίσημη ιστοσελίδα της εταιρείας στη διεύθυνση https://www.alexa.com/about υπό τον τίτλο «AboutUs».
28. Η αρνητική επίδραση των δηλώσεων του Εναγόμενου επί της φήμης και της υπόληψής μου, εμφαίνεται και από τα αρνητικά, κακόφημα και δυσμενή σχόλια που ανάρτησαν χρήστες και αναγνώστες του ιστότοπου «philenews.com», οι οποίοι στο τμήμα «Σχολιάστε την είδηση» υπό του άρθρου που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα http://www.philenews.com/eidiseis/politiki/article/425844/kkailas-o-faidonos-ofeilei-mia-sygomi εξέφρασαν την απαρέσκεια και την έντονη αντίδρασή τους σχετικά με τα όσα ο Εναγόμενος καταλόγισε σε εμένα, αποδεχόμενοι αυτά ως αληθή και χλευάζοντας το πρόσωπο και τη δράση μου. Διαφαίνεται ότι η εικόνα που δημιουργήθηκε εναντίον μου λόγω των δηλώσεων είναι έντονα αρνητική και ότι οι συνέπειες στην υπόληψη, τη φήμη και την αξιοπρέπειά μου είναι ξεκάθαρα δυσμενείς και καταλυτικές. Καταθέτω αντίγραφο του δημοσιεύματος στον ιστότοπο «philenews.com» ως Τεκμήριο 14 όπου στην τρίτη σελίδα αναγράφονται σχόλια από τους χρήστες. Ενδεικτικά, αναγράφω κάποια από τα σχόλια που αναρτήθηκαν από τους χρήστες της ιστοσελίδας: TΞΡΧΟΣ «Είδες πως γίνεσαι πρόεδρος και με επιδότηση, Πέσμας κύριε Κκαιλά πόσα επαγγέλματα επιδοτούνται; Πόσοι άνθρωποι ζουν με το Ε.Ε.Ε. Πόσοι είναι στην ανεργία; Μπράβο Πρόεδρε.» Βυρώνης «κ. Καϊλά δεν υπάρχουν πολλές οικογένειες που επιδοτούνται με € 20.000 τον χρόνο» Spartan «Φαίδωνος είμαστε μαζί σου. Προχώρα. Αθώοι ισχυρίζονταν ότι ήταν και άλλοι και τώρα εν πίσω που τα κάγκελα» Demetris Constantinou «Ποια άλλη ιδιωτική επιχείρηση λαμβάνει 18 χιλ. ευρώ ανά υπάλληλο ως επιδότηση; Να γίνουμε όλοι γεωργοί και να γραφτούμε στον Παναγρατικό!!!»
29. Τα αναφερόμενα εις την παράγραφο 21 της παρούσης ειδησεογραφικά πόρταλ, εξ όσων γνωρίζω διατηρούν σελίδα στο μέσο κοινωνικής δικτύωσης με την ονομασία «facebook», δια μέσω της οποίας έκαστο ειδησεογραφικό πόρταλ προέβη στην αναδημοσίευση των επίδικων δηλώσεων και των σχολίων του Εναγόμενου, τα οποία είχαν μεγάλη απήχηση και επισκεψιμότητα. Η αρνητική επίδραση των δηλώσεων του Εναγόμενου επί της φήμης και της υπόληψής μου, εμφαίνεται και από τα αρνητικά, κακόφημα, υβριστικά και δυσμενή σχόλια που ανάρτησαν χρήστες του εν λόγω μέσου κοινωνικής δικτύωσης «facebook», οι οποίοι εξέφρασαν την απαρέσκεια και την έντονη αντίδρασή τους σχετικά με τα όσα ο Εναγόμενος καταλόγισε σε εμένα, αποδεχόμενοι αυτά ως αληθή και χλευάζοντας και βρίζοντας το πρόσωπο και τη δράση μου, φθάνοντας μάλιστα στο σημείο να με καταριούνται για ζητήματα που αφορούν την υγεία μου. Διαφαίνεται ότι η εικόνα που δημιουργήθηκε εναντίον μου λόγω των δηλώσεων είναι έντονα αρνητική και ότι οι συνέπειες στην υπόληψη, τη φήμη και την αξιοπρέπειά μου είναι ξεκάθαρα δυσμενείς και καταλυτικές.
30. Εξ όσων δε έχω πληροφορηθεί από τους δικηγόρους μου, η τηλεθέαση των τηλεοπτικών εκπομπών Πρωτοσέλιδο» και «Από μέρα σε Μέρα» κατά την 28/08/2017 και 29/08/2017 αντίστοιχα ήταν ιδιαίτερα υψηλή. Οι δικηγόροι μου επικοινώνησαν με τον δημοσιογράφο κ. Νικόλα Ζαννέττο, ο οποίος είναι αρχισυντάκτης του ειδησεογραφικού πόρταλ «AlphaNews.live» και δημοσιογράφος του πολιτικού ρεπορτάζ στον τηλεοπτικό σταθμό «Alpha Kύπρου» με σκοπό να λάβουν τα επίσημα νούμερα τηλεθέασης των τηλεοπτικών εκπομπών «Πρωτοσέλιδο» και «Από μέρα σε Μέρα» κατά την 28/08/2017 και 29/08/2017 αντίστοιχα. Εξ όσων έχει πληροφορήσει προφορικά ο κ. Ζαννέττος τους δικηγόρους μου, τα νούμερα τηλεθέασης αποστέλλονται επί καθημερινής βάσεως από την Nielsen Audience Measurement (AGΒ Cyprus)- η οποία προβαίνει επισήμως σε μετρήσεις της τηλεθέασης των τηλεοπτικών σταθμών- σε μορφή Microsoft Excel σε όλους τους τηλεοπτικούς σταθμούς (συμπεριλαμβανομένου του τηλεοπτικού σταθμού «Alpha Kύπρου») και σε άλλα ενδιαφερόμενα μέρη. Καταθέτω ως Τεκμήριο 15 το ηλεκτρονικό μήνυμα που έλαβαν οι δικηγόροι μου από τον κ. Ζαννέτο και ως Τεκμήριο 16 τον πίνακα που τους απέστειλε μετά από σχετικό αίτημά τους.
31. Εξ όσων με συμβουλεύουν οι δικηγόροι μου και βάσει των εξηγήσεων που τους έδωσε ο κ. Ζαννέττος αναφορικά με τον πίνακα υπό το τεκμήριο Σ, η ένδειξη SHR% παραπέμπει στο ποσοστό ως προς την συνολική τηλεθέαση την ώρα της μετάδοσης, ενώ η ένδειξη ΑΜR («average minute rating») παραπέμπει στην τηλεθέαση μέσου λεπτού (ποσοστό ως προς τον πληθυσμό). Ως διαφαίνεται, η εκπομπή «Πρωτοσέλιδο» είχε τηλεθέαση στις 28/08/2017 ποσοστού 36.79%, ενώ η εκπομπή «Aπό μέρα σε μέρα» είχε τηλεθέαση 13.64%. Η δε τηλεθέαση μέσου λεπτού ως προς τον πληθυσμό της εκπομπής «Πρωτοσέλιδο» ήταν συνολικά 16,518, ενώ της εκπομπής «Από μέρα σε Μέρα» ήταν 14,
32. Είναι δε αξιοσημείωτο ότι, όσον αφορά την εκπομπή «Πρωτοσέλιδο», η συνολική τηλεθέαση για τις ηλικίες 18 έως 44 ήταν 41.92%, για τις ηλικίες 18 έως 54 ήταν 43.84%, για τους άντρες ηλικίας από 25 έως 44 ήταν 62.36%, για τις ηλικίες 25 έως 54 ήταν 46.73%, τις ηλικίες 45 έως 54 ήταν 51.64% και για τις ηλικίες πάνω των 55 ήταν 41.51%.Ως προκύπτει από τα πιο πάνω, η τηλεθέαση των αναφερόμενων τηλεοπτικών εκπομπών είναι υψηλή και καθόλου αμελητέα.
33. Εξ όσων κάλλιον γνωρίζω και αληθινά πιστεύω, και η ραδιοφωνική εκπομπή «Πρωινή Επιθεώρηση», έχει μεγάλη απήχηση στο ακροαματικό κοινό. Σε ό,τι όμως αφορά τους τηλεοπτικούς σταθμούς, δεν υπάρχει οποιοσδήποτε θεσμοθετημένος ή επίσημος τρόπος μέτρησης της ακροαματικότητάς τους. Παρά ταύτα, το γεγονός ότι τα λεγόμενα του κ. Φαίδωνος στην αναφερόμενη εκπομπή αναπαράχθηκαν από τον τύπο καταδεικνύει ότι η ραδιοφωνική εκπομπή τον επίδικο χρόνο είχε ακροαματικότητα.
34. Εξ όσων κάλλιον γνωρίζω και πιστεύω το γεγονός ότι οι δηλώσεις προήλθαν από σημαίνοντα πολιτικό πρόσωπο και τον πρώτο τη τάξει αξιωματούχο της τοπικής αυτοδιοίκησης της Επαρχίας Πάφου προσέδωσαν στους ισχυρισμούς του Εναγομένου βαρύτητα και αξιοπιστία, καθιστώντας τους πιστευτούς από το τηλεοπτικό κοινό των ως άνω αναφερόμενων τηλεοπτικών εκπομπών, τους ακροατές της ραδιοφωνικής εκπομπής «Πρωινή Επιθεώρηση», το αναγνωστικό κοινό των πιο πάνω ειδησεογραφικών πόρταλ και το κοινό γενικότερα, με αποτέλεσμα να πληγεί η υπόληψη, το κύρος, η αξιοπιστία και η αξιοπρέπειά μου ανεπανόρθωτα. Με τη Συμπληρωματική Γραπτή Δήλωσή του (βλ. Έγγραφο Β), ο ΜΕ1 ανέφερε περαιτέρω ότι (βλ. παρα. 2 έως 6)꞉
35. Ως αναφέρω στην παράγραφο 24 του Εγγράφου Α, οι επίδικες δηλώσεις που αναδημοσιεύθηκαν από διάφορα ειδησεογραφικά πόρταλ, δημοσιεύθηκαν και σε σελίδες που διατηρούν αυτά στο μέσο κοινωνικής δικτύωσης «facebook».
36. Ενδεικτικά, καταθέτω ως Τεκμήριο 1 εκτύπωση της ιστοσελίδας https://www.facebook.com/phileleftheros/posts/1461529800551636 και δη μέρος από την σελίδα «Philelefteros (Ο Φιλελεύθερος)» του ειδησεογραφικού πόρταλ «Philenews» που διατηρείται στο μέσο κοινωνικής δικτύωσης «facebook» όπου, κάτω από την κοινοποίηση του δημοσιεύματος υπό τον τίτλο «Κκαïλάς: Ο Φαίδωνος οφείλει μια συγνώμη» το οποίο έχει ήδη κατατεθεί ως Τεκμήριο 14 επί του Eγγράφου Α, αναγράφονται σχόλια από χρήστες του «facebook» εναντίον μου. Την εν λόγω εκτύπωση ιστοσελίδας την έχω λάβει από τους δικηγόρους μου. Ενδεικτικά, αναγράφω κάποια από τα σχόλια που αναρτήθηκαν από τους χρήστες κάτω από την κοινοποίηση: Antreas Antreou «Efaes tzia espases re kkaila. Poy na ta fate stous giatrous.» Vasos Vasiliou «Μπράβο στον Φαίδωνα που τόλμησε και τολμά. Είτε παράνομα είτε νόμιμα 200 χιλιαδούλλες επιδοτήσεις τον χρόνο είναι σκάνδαλο. Εμείς απλά κοιμούμαστε.» Nicos Nicolaou «Πεεεεε εν αντρέπεται που τα λέει ο ίδιος.. Ουτς κοπρίτη που θα πας στους νομικούς συμβούλους .. Τώρα που σε ξεσκέπασε πέτασε το πουλλίν εν γλυτώνεις.»
37. Να επισημάνω ότι ως διαφαίνεται από το Τεκμήριο 1 και δη στο δεξί μέρος της σελίδας κάτω από τον τίτλο «Κοινότητα», την σελίδα Philelefteros (Ο Φιλελεύθερος) στο «facebook» ακολουθούν 109.808 άτομα και η ως άνω αναφερόμενη κοινοποίηση έχει κοινοποιηθεί εκ νέου από άλλους 8 χρήστες στο πρόφιλ τους στο «facebook», πράγμα που αναφέρεται κάτω από την κοινοποίηση υπό το λεκτικό «8 κοινοποιήσεις».
38. Περαιτέρω, καταθέτω ως Τεκμήριο 2 εκτύπωση της ιστοσελίδας https://www.facebook.com/sigmalivecy/posts/10155329045018580 και δη μέρος της σελίδας επ'ονόματι «Sigmalive» που διατηρεί το ειδησεογραφικό πόρταλ «sigmalive» στο «facebook» και την οποία έχω λάβει από τους δικηγόρους μου. Στην εν λόγω σελίδα, το πορτάλ «sigmalive» κοινοποίησε το δημοσίευμα υπό τον τίτλο «Κκαιλάς: Να είναι προσεκτικός όταν μας πιάνει στο στόμα του» το οποίο βρίσκεται αναρτημένο στην ιστοσελίδα http://www.sigmalive.com/news/local/452177/kkailas-na-einai-prosektikos-otan-mas-pianei-sto-stoma-tou, η οποία κατατίθεται ως Τεκμήριο
39. Ως διαφαίνεται από την εκτύπωση της ιστοσελίδας https://www.facebook.com/sigmalivecy/posts/10155329045018580, η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο 2, κάτω από την κοινοποίηση του δημοσιεύματος, αναγράφονται, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα αρνητικά σχόλια εναντίον μου: Antreas Antreou «Φαντάζομαι είναι οι ιδιοι αγροτες παταταριδες που εγιναν εκατομυριουχοι με τις επιδοτήσεις πανω στην ραχη μας». Lambos Longinos «Ο ΚΥΡΙΟΣ ΚΚΑΙΛΑΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙ ΝΑ ΑΠΟΠΛΑΝΗΣΕΙΙ ΜΕ ΤΗΣ ΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΘΥΜΟ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ.» Rolandos Charalambous «Θα δείξει κ Καιλά. Πάντως κάτι βρωμάει.» Christos Skoufis «Peite mas ta lio gia tis apozimiwseis p piannete kyrioi agrotes» Andreas Zacharia «Ελπίζω να πληρώσει ο Κκσιλας εφαες τσιε εσιηστης»
40. Ως προκύπτει από τα πιο πάνω σχόλια, το πλήγμα που υπέστην από τις δηλώσεις του Εναγόμενου είναι ανεπανόρθωτο, ανυπέρβλητο, καθώς ακόμη και η δημόσια προσπάθεια που κατέβαλα να διαψεύσω τα λεγόμενα του Εναγόμενου αντιμετωπίστηκε από το κοινό με χλευασμό, ύβρεις και αμφισβήτηση.» ΜΕ2- Kυριάκος Χοίρας Ο ΜΕ2, υιοθέτησε ως μέρος της λυρίως εξέτασής του, το περιεχόμενο γραπτής δήλωσης, η οποία κατατέθηκε στο Δικαστήριο ως Έγγραφο Γ. Περαιτέρω, κατατέθηκαν από τον ΜΕ2 τα πιο κάτω έγγραφα: · Ως Τεκμήριο 1, υπό Έγγραφο Γ, Αντίγραφο ιστοσελίδας https://amazon.jobs/en/business categories/alexa · Ως Τεκμήριο 2, υπό Έγγραφο Γ, δέσμη αντιγράφων από τις ιστοσελίδες https://newsroom.fb.com/company-info, https://newsroom.fb.com/products/ https://www.facebook.com/pg/facebook/about/ Ο ΜΕ2 εξήγησε ότι κατόπιν οδηγιών του Ενάγοντα, αυτός μαζί με την συνάδελφο του κα Γεωργία Θωμά, προέβηκαν σε διερεύνηση με σκοπό την λήψη στοιχείων αναφορικά με την επισκεψιμότητα των διαδικτυακών πόρταλ «NewsIt», «Reporter», «Πολίτης News» και «Philenews» καθώς επίσης την επισκεψιμότητα των ιστοτόπων www.newsit.com.cy, www.reporter.com.cy,http://politis.com.cy, http://www.philenews.com. Προς το σκοπό τούτο, άντλησαν πληροφόρηση από τα δεδομένα και τις μετρήσεις που διατηρεί στον επίσημο ιστότοπο της https://www.alexa.com η παγκοσμίου φήμης εταιρεία «Alexa» που είναι εταιρεία του ιστοστόπου www.amazon.com, σχετικά με την επισκεψιμότητα ιστοτόπων. Κατόπιν περαιτέρω οδηγιών του Ενάγοντα, ο ΜΕ2 προέβηκε σε διερεύνηση ύπαρξης τυχόν κοινοποιήσεων δημοσιευμάτων από τα διάφορα ειδησεογραφικά πόρταλ στις σελίδες που διατηρούν στο μέσο κοινωνικής δικτύωσης «facebook» (στο εξής «facebook») αναφορικά με τις επίδικές δηλώσεις του Εναγόμενου εναντίον του. Στα πλαίσια της άνω διερεύνησης, ο ΜΕ2 χρησιμοποίησε τον προσωπικό του λογαριασμό στο «facebook» επ'ονόματι «Κυριάκος Χοίρας» και αναγράφοντας το όνομα του Εναγομένου στο πεδίο «Αναζήτηση», εντόπισε όλες τις δημόσιες αναρτήσεις που αναφέρονταν στον τελευταίο, συμπεριλαμβανομένων της ανάρτησης από το ειδησεογραφικό πόρταλ «Philenews» στην σελίδα του στο «facebook» «Philelefteros (Ο Φιλελεύθερος)» καθώς και της ανάρτησης από το ειδησεογραφικό πόρταλ «Sigmalive» στην αντίστοιχη σελίδα του στο «facebook». Στο Έγγραφο Γ, ο ΜΕ2 παρουσίασε και κατέγραψε τα ευρήματά του από τις ως άνω έρευνες και ακολούθως απάντησε σε διευκρινιστικές ερωτήσεις της συνηγόρου του Ενάγοντος. ΜΕ3- Μαρία Μαυρομμάτη Η ΜΕ3 είναι υπεύθυνη εξυπηρέτησης πελατών στην εταιρεία Nielsen από το
41. Μέσα στα καθήκοντά της είναι και η παράδοση στοιχείων τηλεθέασης. Για σκοπούς της παρούσας υπόθεσης η ΜΕ3 κατέθεσε προφορικά ενώπιον του Δικαστηρίου ενόρκως, παρουσιάζοντας και αναλύοντας το Τεκμήριο Ε, που είναι έγγραφο καταγραφής ποσοστών τηλεθέασης. Μεταξύ άλλων, ανέφερε ότι η εκπομπή «Πρωτοσέλιδο» του Sigma στις 28.8.2017 είχε ποσοστό τηλεθέασης 36,79%, η εκπομπή «Από μέρα σε μέρα» του ΡΙΚ1 στις 29.8.2017 είχε ποσοστό τηλεθέασης 13.64%. Πρόκειται για εκπομπές που δημοσιεύθηκαν σε διαφορετικές ώρες τηλεθέασης. Δ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΚΑΙ ΒΑΡΟΣ ΑΠΟΔΕΙΞΗΣ. Δεδομένου ότι δεν υπήρξε εμφάνιση του Εναγομένου στην παρούσα αγωγή, ουδείς εκ των μαρτύρων που κατέθεσαν προς υποστήριξη της εκδοχής του υποβλήθηκε σε αντεξέταση. Η μαρτυρία τους παρέμεινε ακλόνητη. Ως εκ τούτου, αυτό στο οποίο το Δικαστήριο θα προβεί ακολούθως είναι να εξετάσει, υπό το φως της νομικής πτυχής της βάσης της αγωγής, αν, από τη μαρτυρία που προσφέρθηκε, αποδεικνύεται η υπόθεση του Ενάγοντος στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Το κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο, με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση του ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι (is more probable than not (Μαρσέλ κ.α. ν. Λαϊκή Τράπεζα Λτδ

(2001)1(B) Α.Α.Δ 1858). Ε. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ. Ε.1. Πότε ένα δημοσίευμα είναι δυσφημιστικό. Ο ορισμός του δυσφημιστικού δημοσιεύματος δίνεται στο άρθρο 17

(1)του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, το οποίο προβλέπει ότι: «17.-

(1)Η δυσφήμιση συνίσταται στη δημοσίευση από οποιοδήποτε πρόσωπο με έντυπο, γραπτό, ζωγραφιά, ομοίωμα, χειρονομίες, λόγια ή άλλους ήχους, ή με κάθε άλλο μέσο οποιασδήποτε φύσης, περιλαμβανόμενης και της εκπομπής με ασύρματη τηλεγραφία, δημοσιεύματος το οποίο- (α) αποδίδει σε άλλο πρόσωπο έγκλημα· ή (β) αποδίδει σε άλλο πρόσωπο ανάρμοστη συμπεριφορά σε δημόσια θέση· ή (γ) εκ φύσεως τείνει στο να βλάψει ή να επηρεάσει με δυσμένεια την υπόληψη άλλου προσώπου στο επάγγελμα, επιτήδευμα, την εργασία, απασχόληση, ή τη θέση του· ή (δ) ενδέχεται να εκθέσει άλλο πρόσωπο σε γενικό μίσος, περιφρόνηση ή χλεύη· ή (ε) ενδέχεται να προκαλέσει την αποστροφή ή αποφυγή οποιουδήποτε προσώπου από άλλους.». Είναι πάγια νομολογημένο ότι μαρτυρία ως προς το πώς το δημοσίευμα έγινε αντιληπτό από τον ίδιο τον ενάγοντα ή τους μάρτυρες του, δεν είναι παραδεκτή και δεν ενέχει σημασία. (Capital & County´s Bank v. Henty

(1882)7 AC 745, Τάσσος Παπαδόπουλος ν. Kyrix Publications Ltd

(1963)2 C.L.R. 290 και την εντελώς πρόσφατη απόφαση στην Εκδόσεις Αρκτίνος Λτδ ν. Δώρου Γεωργιάδη, Πολ. Έφ. αρ. 118/08, ημερ. 4.3.2011). Το κατά πόσο ένα δημοσίευμα είναι ή όχι δυσφημιστικό εναπόκειται στην κρίση του δικάζοντος την υπόθεση Δικαστηρίου εφόσον το θέμα αποφασίζεται ως πραγματικό ζήτημα. Η ετυμηγορία του Δικαστηρίου τεκμαίρεται να εκφράζει την αντίληψη του ιδεατού μέσου κοινού λογικού ανθρώπου (Knuffer v. London Express Newspaper Ltd

(1954)1 All E.R. 495, Κουτσού ν. Αλήθεια Εκδοτική Εταιρεία Λτδ

(2003)1 Α.Α.Δ. 1198, Salmond on the Law of Torts 16η έκδ. σελ. 142 και Street on Torts 11η εκδ., σελ. 487-488). Το εφαρμοστέο κριτήριο για την κατάταξη ενός δημοσιεύματος ως δυσφημιστικού είναι η εντύπωση που προκαλεί στο μέσο πολίτη Ατταλίδης v. Ροδούλη

(2004)1 (Γ) Α.Α.Δ.

1. Αναφέρθηκε στην εν λόγω απόφαση ότι: «Όπως ορθά εισηγούνται οι ευπαίδευτοι συνήγοροι του εφεσίβλητου το ζητούμενο είναι η εντύπωση που προκάλεσε το επίδικο άρθρο στο μέσο πολίτη και όχι σε ένα δικηγόρο ή σε ένα διανοούμενο, ούτε σε κάποιο που θα το διαβάσει και θα το ξαναδιαβάσει και θα προβεί σε μια εκ βάθους ανάλυση του με προοπτική ανακάλυψης του πραγματικού ή ενός πιθανού νοήματος του.». Επίσης, έχει αποσαφηνιστεί ότι στο στάδιο που το Δικαστήριο εξετάζει κατά πόσο ένα δημοσίευμα είναι ή δεν είναι δυσφημιστικό, δεν υπεισέρχεται σε αξιολόγηση του ποια ήταν η πρόθεση του εναγομένου, παρά μόνο εξετάζει την έννοια που θα απέδιδαν στο δημοσίευμα λογικά σκεπτόμενα άτομα: Phileleftheros Public Company Ltd κ.α. v. Ανδρέα Χριστοδούλου (Πολιτική Έφεση Αρ. 15/2009) ημερ. 20/06/
2. Τούτο διότι το αδίκημα της δυσφήμισης είναι παραδοσιακά αυστηρής ευθύνης, δεν έχει οποιαδήποτε σημασία εάν ο εναγόμενος δεν είχε πρόθεση να δυσφημίσει τον ενάγοντα ή ότι εύλογα πίστευε ότι το περιεχόμενο του δημοσιεύματος ήταν αληθές (βλ. το Σύγγραμμα του Πολύβιου Γ. Πολυβίου, «Το σύγχρονο δίκαιο της δυσφήμισης», Εκδόσεις Χρυσαφίνης & Πολυβίου, Λευκωσία, 2013, σελ. 28). Το κείμενο ή κείμενα, πρέπει να ιδωθούν σωρευτικά και οι λέξεις να αναγνωσθούν λογικά, χωρίς υπερβολική ανάλυση, ούτε όμως υπερβολική υποψία. (Gatley on Libel and Slander 11η έκδ. σελ. 103 και Jeynes v. New Magasines Ltd

(2008)EWCA Civ. 130). Σε αυτό το εγχείρημα το Δικαστήριο πρέπει να αποδώσει στις λέξεις ή το κείμενο τη συνήθη και φυσική τους σημασία, όπως αυτή θα εκλαμβανόταν από τον μέσο, συνηθισμένο, λογικό άνθρωπο (βλ. Τάσσος Παπαδόπουλος ν. Kyrix Publishing Co. Ltd

(1963)3 A.A.Δ. 90). Δεν αποτελεί θέμα ερμηνείας υπό τη νομική έννοια. (βλ. Πολύβιος Γ. Πολυβίου, «Το σύγχρονο δίκαιο της δυσφήμισης, Εκδόσεις Χρυσαφίνης & Πολυβίου, Λευκωσία, 2013, σελ. 148). Όσον αφορά την περίπτωση του άρθρου 17

(1)(γ) ανωτέρω, δεν είναι αναγκαίο να αποδείξει ο Ενάγων ότι η υπόληψή του έχει πράγματι υποστεί βλάβη ή ότι πράγματι έχει εκτεθεί σε περιφρόνηση κτλ. Ο νόμος δεν θέτει τέτοιο αποδεικτικό βάρος στους ώμους του Ενάγοντος. Αυτό που απαιτείται είναι μόνο το δημοσίευμα να «τείνει» ή να «ενδέχεται» να επιφέρει τέτοιες συνέπειες. Τούτο κρίνεται υπό το φως του γενικότερου κοινωνικού πλαισίου και της περιρρέουσας ατμόσφαιρας κατά τον ουσιώδη χρόνο της δημοσίευσης του επίδικου δημοσιεύματος. Ε.2. Το αστικό αδίκημα της δυσφήμισης ως αναγκαίος περιορισμός της ελευθερίας της έκφρασης σε μια δημοκρατική κοινωνία. Η ελευθερία του λόγου διασφαλίζεται τόσο από το Άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων όσο και από το Άρθρο 19 του Κυπριακού Συντάγματος.[3] Στην υπόθεση Police v. Ekdotiki Eteria

(1982)2 C.L.R. 63 λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Το Άρθρο 19.1 διακηρύττει την ελευθερία του λόγου και της έκφρασης σε κάθε του μορφή. Αυτή είναι η βασική αρχή, με την οποία διασφαλίζεται η προέχουσα θέση του δικαιώματος, υποδηλώνουσα τη δέσμευση της Πολιτείας στη διασφάλιση της πληρότητας του δικαιώματος. Περιορισμοί αποτελούν την εξαίρεση και εξουσία για την εισαγωγή τους πρέπει να αναζητηθεί στο ίδιο το Σύνταγμα και από καμιά άλλη πηγή.») Στην υπόθεση Αλήθεια Εκδοτική Εταιρεία κ.α vs Ανδρέα Αλωνεύτη

(2002)1 ΑΑΔ 1863, αναγνωρίστηκε το παραδεκτό του περιορισμού των δικαιωμάτων της ελευθερίας της έκφρασης και της ελευθερίας μετάδοσης πληροφοριών από τις περί δυσφημίσεως διατάξεις: «Οι περί δυσφημίσεως διατάξεις του ΚΕΦ. 148 συνιστούν, αναμφιβόλως, περιορισμό του δικαιώματος τόσο της ελευθερίας έκφρασης όσο και της ελευθερίας μετάδοσης πληροφοριών. Αντικείμενο των περιορισμών είναι η προστασία της υπόληψης του ατόμου και, παράλληλα, των δικαιωμάτων του, σκοποί για τους οποίους είναι παραδεκτός ο περιορισμός των δικαιωμάτων που προστατεύονται από την παράγραφο 1 και 2 του Άρθρου 19 του Συντάγματος». Τόσο στην Αγγλική, όσο και στην Κυπριακή νομολογία, η υπόληψη του ατόμου θεωρείται ως έννοια στενά συνδεδεμένη με την τιμή και την υπόστασή του στον κοινωνικό χώρο (Πολύβιος Γ. Πολυβίου, «Το σύγχρονο δίκαιο της δυσφήμισης», Εκδόσεις Χρυσαφίνης & Πολυβίου, Λευκωσία, 2013, σελ. 87). Το αστικό αδίκημα της δυσφήμισης καθιερώνει νόμιμο περιορισμό του δικαιώματος της ελευθερίας της έκφρασης και της ελευθερίας μετάδοσης πληροφοριών, με το σκεπτικό ότι «Δεν είναι δίκαιο το άτομο να λειτουργεί κάτω από την σκιά του ψόγου. Εκτός αν του παρέχεται αυτή η προστασία, το άτομο παραμένει ανυπεράσπιστο έναντι της προσβολής της υπόληψής του και της υπονόμευσης της κοινωνικής του υπόστασης.» (βλ. Αλωνεύτης v. Aλήθεια Εκδοτική Εταιρεία Λτδ

(2002)1 ΑΑΔ 1863). Το τεκμήριο της αθωώτητας, το οποίο κατοχυρώνεται με το Άρθρο 12.4 του Συντάγματος είναι εξίσου θεμελιώδες με το δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου. Κατά συνέπεια, η προστασία του, μέσω του αστικού αδικήματος της δυσφήμισης, είναι όχι μόνο παραδεκτή αλλά και επιβεβλημένη (βλ. Αλωνεύτης v Αλήθεια Εκδοτική Εταιρεία

(2002)1 ΑΑΔ 1863). Ε.3. Δημοσιεύματα που αποδίδουν διάπραξη αδικημάτων꞉ κριτήριο κατάταξης τους ως δυσφημιστικών. Στην υπόθεση Εκδόσεις Αρκτίνος v. Δώρος Γεωργιάδης

(2011)1 Α.Α.Δ. 407, επίδικα ήταν ορισμένα δημοσιεύματα σε ημερήσια εφημερίδα παγκύπριας κυκλοφορίας, με τα οποία γίνονταν στον ενάγοντα, επώνυμο μουσικό και καλλιτεχνικό παράγοντα, αναφορές για σεξουαλική παρενόχληση και εκμετάλλευση νεαρών κοριτσιών, και τα οποία (δημοσιεύματα) απέδιδαν στον ενάγοντα ότι βρισκόταν υπό τη διερεύνηση της Αστυνομίας για λόγους για τους οποίους η Αστυνομία εμφανιζόταν πως είχε στοιχεία και ότι εν πάση περιπτώσει, η Αστυνομία είχε εύλογες υποψίες ότι αυτός ενεχόταν στα υπό διερεύνηση αδικήματα. Το ερώτημα που τέθηκε ήταν κατά πόσο τα δημοσιεύματα ήταν δυσφημιστικά για τον ενάγοντα. Πρωτόδικα κρίθηκε ότι ήταν δυσφημιστικά. Κατ' έφεση, το Ανώτατο Δικαστήριο απάντησε στο ερώτημα, με αναφορά στα πιο κάτω αποσπάσματα από τον Gatley on Libel and Slander, 11η έκδ., σελ. 103 και 124 (παραθέτω το σχετικό απόσπασμα όπως τίθεται στην προμνησθείσα απόφαση σε σε ελεύθερη μετάφραση στα Ελληνικά): «Η γενική προσέγγιση: Κατά την απόφαση ως προς το νόημα, το δικαστήριο δεν καθορίζει την πραγματική σημασία των λέξεων, αλλά προσδιορίζει τα ακραία όρια του δυνατού εύρους των εννοιών και θέτει τους «βασικούς κανόνες» για τη δίκη. Έτσι, στην υπόθεση Shah v. Standard Chartered Bαnk, οι ισχυρισμοί ήταν ικανοί να αποδώσουν το νόημα ότι οι ενάγοντες ήταν ένοχοι για ξέπλυμα χρήματος· αλλά η χρήση των διαφόρων διακριτικών λέξεων όπως "κατ' ισχυρισμόν" ή "προφανώς" σήμαινε εναλλακτικά ότι δεν μπορούσαν να προσδώσουν τίποτε περισσότερο πέραν της εύλογης υποψίας. Η φύση του θέματος έχει συνοψιστεί ως εξής (οι αναφορές παραλείπονται): «

(1)Η βασική αρχή είναι η λογική.

(2)Ο υποθετικός λογικός αναγνώστης δεν είναι αφελής αλλά ούτε υπερβολικά καχύποπτος. Μπορεί να διαγιγνώσκει. Μπορεί να αντιληφθεί ένα υπονοούμενο πιο εύκολα από ότι ένας δικηγόρος και μπορεί να ενδώσει σε ένα πιο χαλαρό (ελεύθερο) τρόπο σκέψης αλλά πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ένας άνθρωπος που δεν διψά για σκάνδαλα και ως κάποιος που δεν επιλέγει ή δεν θα πρέπει να επιλέγει μόνο την κακή σημασία, όπου υπάρχουν άλλες μη δυσφημιστικές σημασίες.

(3)Υπερβολικά λεπτομερής ανάλυση είναι καλύτερα να αποφεύγεται.

(4)Η πρόθεση του δημοσιεύοντος είναι άσχετη.

(5)Το άρθρο πρέπει να αναγνωστεί ως σύνολο και «το δηλητήριο με το αντίδοτο» να συνεξεταστούν.

(6)Ο υποθετικός αναγνώστης θεωρείται αντιπροσωπευτικός εκείνων που θα διάβαζαν το επίμαχο δημοσίευμα.

(7)Οριοθετώντας το φάσμα των επιτρεπτών δυσφημιστικών σημασιών, το δικαστήριο θα πρέπει να αποκλείει κάθε έννοια η οποία μπορεί να προκύψει μόνο και μόνο ως παράγωγο ορισμένης παρατραβηγμένης, εξαναγκαστικής ή εντελώς παράλογης ερμηνείας.

(8)Επομένως, δεν αρκεί να πούμε ότι, από ορισμένους, οι λέξεις θα μπορούσαν να γίνουν αντιληπτές ως δυσφημιστικές.» Στις περιπτώσεις όπου τα επίδικα δημοσιεύματα, όπως στην προκειμένη περίπτωση, αποδίδουν στον παραπονούμενο κάποια συμμετοχή σε σχέση με ποινικά αδικήματα, το ερώτημα που θα πρέπει να απαντηθεί με βάση τις πιο πάνω κατευθυντήριες γραμμές είναι μέχρι ποιό βαθμό συμμετοχή σε αυτό αποδίδεται στον παραπονούμενο. Στον Gatley (ανωτέρω), σελ. 124 αναφέρονται τα εξής: «It is usually said that there are two levels of imputation below that of guilt ("Level 1") which are possible in such a situation, both of which are defamatory, though in different degrees: that there are reasonable grounds to suspect that the claimant is involved ("Level 2") or that there are grounds to investigate what the claimant has done ("Level 3"). In Lewis v. Daily Telegraph [1964] A.C. 234 it was admitted that the words were defamatory in the last sense (or something like it) but the defendants could justify that by showing that the investigation was taking place.» Σε ελεύθερη μετάφραση: «Συνήθως λέγεται ότι υπάρχουν δύο επίπεδα καταλογισμού, κάτω από εκείνο της ενοχής (επίπεδο 1), τα οποία είναι δυνατόν σε μια τέτοια περίπτωση, να είναι και τα δύο δυσφημιστικά, διαφορετικού όμως βαθμού σοβαρότητας: ότι υπάρχουν εύλογοι λόγοι για να υποψιαστεί κανείς την εμπλοκή του ενάγοντος (επίπεδο 2) ή ότι υπάρχει βάσιμος λόγος για να διερευνηθεί τί έπραξε ο ενάγων (επίπεδο 3). Στην υπόθεση Lewis ήταν παραδεκτό ότι οι λέξεις ήταν δυσφημιστικές με την τελευταία έννοια (ή κατά τρόπο ανάλογο), αλλά οι εναγόμενοι μπόρεσαν να το αιτιολογήσουν, προβάλλοντας ότι η διεξαγωγή της έρευνας ελάμβανε χώρα.» Και η θέση του Ανωτάτου Δικαστηρίου υπό το φως των πιο πάνω αποσπασμάτων από τον Gatley ήταν ότι꞉ «Εν ολίγοις, συνάγεται από τα πιο πάνω πως αν αναφέρεται στο δημοσίευμα ότι ο παραπονούμενος είναι υπό υποψία ή ότι διερευνάται γι' αυτόν υπόθεση δεν μπορεί ευλόγως να ερμηνευτεί ή να γίνει αντιληπτό ότι σημαίνει πως αυτός είναι ένοχος γιατί αν ο κοινός λογικός άνθρωπος σκεφτόταν πως όποτε υπάρχει αστυνομική έρευνα ο υπό διερεύνηση είναι ένοχος, θα ήταν σχεδόν αδύνατο να δοθεί ακριβής πληροφόρηση για οτιδήποτε για το οποίο το κοινό ενδιαφέρεται να γνωρίζει και να πληροφορείται. Συνάγεται επίσης πως σε περίπτωση που τα επίδικα δημοσιεύματα επιδέχονται μιας πιο «αθώας» ερμηνείας από την πιο σοβαρή που εισηγείται ο παραπονούμενος, τότε θα προτιμηθεί η πρώτη. Στην προκείμενη περίπτωση το πρωτόδικο δικαστήριο δεν αναζήτησε το νόημα των δημοσιευμάτων σωρευτικά. [...] Τα πλείστα, αν όχι όλα τα επίδικα δημοσιεύματα, αποδίδουν στον εφεσίβλητο ότι βρισκόταν υπό τη διερεύνηση της αστυνομίας για λόγους για τους οποίους η αστυνομία εμφανιζόταν πως είχε στοιχεία και ότι εν πάση περιπτώσει, η αστυνομία είχε εύλογες υποψίες ότι αυτός ενεχόταν στα υπό διερεύνηση αδικήματα. Δεν προκύπτει από το περιεχόμενο των επίδικων δημοσιευμάτων ότι αυτά αναφέρονταν σε οτιδήποτε άλλο αναφορικά με τον εφεσίβλητο παρά μόνο στο ότι η αστυνομία διερευνούσε κατά τον ουσιώδη χρόνο την πιθανή διάπραξη ποινικών αδικημάτων, χωρίς οι εφεσείοντες να εκφράζουν άποψη ή υπονοούμενα περί της ενοχής του εφεσίβλητου.» (Η έμφαση με έντονα γράμματα είναι του παρόντος Δικαστηρίου.) Ε.4. Ποιος φέρει το βάρος της απόδειξης της αλήθειας του περιεχομένου των επίδικων δηλώσεων. Σε περίπτωση που στοιχειοθετούνται τα συστατικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα του άρθρου 17 του Κεφ. 148 στις επίδικες δηλώσεις, τότε διαπράττεται το αστικό αδίκημα της δυσφήμισης, εκτός και εάν ο Εναγόμενος προβάλει και στοιχειοθετήσει κάποια αναγνωρισμένη από το δίκαιο υπεράσπιση. Δηλαδή, σύμφωνα με την παραδοσιακή θεωρία του κοινοδικαίου, ο Ενάγων θα πρέπει να αποδείξει μόνο ότι ο Εναγόμενος προέβηκε σε δυσφημιστική δημοσίευση σε σχέση με το πρόσωπο ή τις δραστηριότητές του. Υπάρχει δε μαχητό τεκμήριο ότι κάθε δυσφημιστικός ισχυρισμός είναι ψευδής και νομικά μεμπτός. Στη συνέχεια το βάρος απόδειξης μετατίθεται στον Εναγόμενο για ν' αποδείξει, έχοντας το βάρος απόδειξης προς τούτο ότι οι δηλώσεις του είναι αληθείς. Το άρθρο 19

(1)του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148 ορίζει ότι: «Σε κάθε αγωγή για δυσφήμιση, αποτελεί υπεράσπιση ότι το δημοσίευμα για το οποίο έγινε η αγωγή ήταν αληθές». Εν αντιθέσει, ο Ενάγοντας δεν έχει υποχρέωση ν' ανταποδείξει το ψεύδος των δημοσιευμάτων. Στην Ελευθέριος Γαληνιώτης v. Εκδοτικού Οίκου Δίας Λτδ, Πολ. Έφεση αρ. 116/2008, ημερ. 15/03/2011 λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Όσον αφορά την υπεράσπιση της αλήθειας («justification») της οποίας το βάρος απόδειξης φέρει ο εναγόμενος, εφόσον δεν εναπόκειται στον ενάγοντα να αποδείξει το ψεύδος του κειμένου (Beevis v. Dawson [1957] 1 QBD 195), αυτή όπως το θέτει και το σύγγραμμα Salmond on the Law of Torts, - ανωτέρω - σελ. 160, είναι πάντοτε επικίνδυνη διότι τυχόν ανεπιτυχής προσπάθεια θεμελίωσης της αλήθειας του κειμένου, μπορεί να θεωρηθεί εν τέλει επιβαρυντική της αρχικής ζημιογόνας πράξης της δημοσίευσης. Αυτό, διότι αν το κείμενο είναι τελικώς ψευδές, δεν έχει σημασία για σκοπούς υπεράσπισης ότι ο εναγόμενος έντιμα και εύλογα πίστευε ότι ήταν ορθό. Η αλήθεια κάθε λεπτομέρειας των γεγονότων στο δημοσιευμένο κείμενο δεν χρειάζεται να αποδειχθεί, υπό την αίρεση ότι η ουσία του δημοσιεύματος είναι αληθής, οι δε λεπτομέρειες που αποδεικνύονται αναληθείς δεν επιδεινώνουν τον δυσφημιστικό χαρακτήρα του κειμένου ή διαφοροποιούν τη φύση του. Όπως εξηγείται και στον Street on Torts - ανωτέρω - σελ. 502-503, οι δυσκολίες απόδειξης της υπεράσπισης της αλήθειας υπάρχουν για να εμποδίζεται η κατάχρησή της». Ε.

1. Δεν απαιτείται η απόδειξη ειδικής ζημιάς ή βλάβης στη συγκεκριμένη περίπτωση όπου, αφενός, οι δηλώσεις έγιναν σε μόνιμη μορφή και αφετέρου, με αυτές αποδίδεται στον Ενάγοντα η διάπραξη αδικημάτων. Ως αναγράφεται στις σελ. 61 και 62 του συγγράμματος Αρτέμης & Ερωτοκρίτου, Κεφάλαιο 148 Αστικά Αδικήματα, Δίκαιο και Αποφάσεις [2003], σελ. 61, 62: «Υπάρχουν δυο κατηγορίες δυσφήμησης: (α) λίβελος, που συνίσταται σε δημοσίευμα που γίνεται με μόνιμη μορφή και, (β) προφορική δυσφήμηση (slander), η οποία έχει παροδική (transitory) μορφή. Η παροδική μορφή περιλαμβάνει μόνο χειρονομίες, λόγια ή άλλους ήχους, εκτός εκπομπές με ασύρματη τηλεγραφία. Όλες οι άλλες μορφές δυσφήμησης - έντυπα, ζωγραφιές, ταινίες, ομοιώματα, εκπομπές κλπ. - συνιστούν μόνιμη μορφή. Η διάκριση έχει ουσιαστική σημασία γιατί στην περίπτωση προφορικής δυσφήμησης, εκτός από ορισμένες εξαιρέσεις, πρέπει να αποδεικνύεται ειδική ζημία για να επιτύχει ο ενάγων.» Το αστικό αδίκημα του λιβέλλου («libel», εν αντιθέσει προς το slander) προκύπτει, λοιπόν, χωρίς να υπάρχει αναγκαιότητα να τεκμηριωθεί ζημία ή βλάβη. Το αποτέλεσμα είναι ότι το Δικαστήριο θα αποδώσει αποζημιώσεις στον επιτυχόντα ενάγοντα, χωρίς αυτός να πρέπει να αποδείξει ειδική ή συγκεκριμένη ζημία, βλάβη ή απώλεια. (Πολύβιος Γ. Πολυβίου , «Το σύγχρονο δίκαιο της δυσφήμισης», Εκδόσεις Χρυσαφίνης & Πολυβίου, Λευκωσία, 2013, σελ 27). Στον Gatley on Libel and Slander, 11η έκδ., σελ. 140 έως 147 επεξηγείται ότι όταν με τις επίδικες δηλώσεις αποδίδεται στον Ενάγοντα η διάπραξη ή η συμμετοχή στη διάπραξη ποινικών αδικημάτων, τα οποία, σε περίπτωση καταδίκης, υπόκεινται σε ποινή φυλάκισης (πρόσθετα ή διαζευκτικά προς χρηματική ποινή) και οι δηλώσεις γίνονται με κάποιο βαθμό βεβαιότητας ή πεποίθησης χωρίς να αφήνεται το ζήτημα σε επίπεδο απλής υποψίας, τότε θεμελιώνουν αγώγιμο δικαίωμα χωρίς να είναι αναγκαίο να αποδειχθεί από μέρους του Ενάγοντος ειδική ζημιά ή βλάβη από τις εν λόγω δηλώσεις. Συνοψίζω πιο κάτω σχετικές αναφορές, υποδεικνύοντας την παράγραφο του Συγγράμματος στην οποία ευρίσκονται꞉ «Para. 4.
2. At an early stage, it was held actionable without proof of special damage to impute to the claimant a crime, because of the obloquy and ostracism to which the charge exposes the claimant. Para. 4.
3. The crime imputed need not be indictable, it is sufficient if it is triable summarily. However, it must be an offence for which a person may be made to suffer physically by way of punishment. It makes no difference that the court may inflict a fine in addition or in the alternative. But if the offence imputed be punishable by fine only, the words are not actionable per se. Para. 4.
4. To be actionable per se, the words must impute a criminal offence. Other conduct, such as trespass, a breach of contract, or a non - criminal breach of trust will not do, eventhought the defendant intends to impute a criminal offence and the hearers understand it in this way and even though the obloquy to which the claimant is exposed is just as great as if the conduct charged were criminal. Para. 4.
5. The exact offence need not be specified; words involving a general charge of criminality will suffice. Thus, it would be actionable to say of a person in the presence of others "You have committed an act for which I can have you put in prison", or "for which you ought to be put in prison". Para. 4.
6. Words which merely impute an intention or inclination to commit a crime are not actionable without proof of special damage, for a criminal intention does not amount to a crime. A fortiori therefore it is not actionable to state an opinion that the claimant will commit a crime in the future or that he would commit a crime if the opportunity presented itself. Para. 4.
7. Words which do not definitely charge a crime, but impute a mere suspicion that the claimant has committed a crime, or has been charged with a crime, are not actionable without proof of special damage. But words which are expressive of the belief that the claimant has committed a crime, eg "It is my opinion that the claimant is a thief", are equivalent to an allegation that the claimant is athief, and are actionable per se.» E.
8. Σε ποιο βαθμό το δημόσιο συμφέρον στην πάταξη της διαφθοράς δύναται να δικαιολογήσει την ελευθερία της έκφρασης ενός λειτουργού του δημοσίου που ενεργεί ως wistleblower. Τέλος, και παρά το ότι η παρούσα υπόθεση δεν ανταποκρίνεται επακριβώς στην περίπτωση όπου εναγόμενος είναι ένας δημόσιος υπάλληλος, ο οποίος υπόκειται σε υποχρέωση απόρρητου και κατά παράβαση αυτού αποκαλύπτει απόρρητες πληροφορίες προκειμένου να ξεσκεπάσει μια υπόθεση διαφθοράς, όπως ήταν η περίπτωση στην υπόθεση GUJA v. MOLDOVA, Αίτηση αρ. 14277/04 (βλ. απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) ημερ. 12.2.2008), εντούτοις κρίνω σκόπιμο να παραπέμψω σε αυτήν διότι τονίζει ότι η ελευθερία της έκφρασης δεν είναι άνευ περιορισμών ακόμη και εκεί όπου οι επίδικες δηλώσεις εξυπηρετούν κατ' ισχυρισμό κάποιο δημόσιο συμφέρον. Στην προμνησθείσα υπόθεση, το ΕΔΔΑ ανέδειξε έξι κριτήρια, τα οποία πρέπει να αξιολογούνται για να κριθεί αν ένα πρόσωπο δύναται να αιτείται την προστασία της ελευθερίας της έκφρασής του στη βάση του ότι ενήργησε ως «whistleblower» (καταγγέλτης ή πληροφοριοδότης) ή άλλως ως «μάρτυρας δημοσίου συμφέροντος»꞉ Το πρώτο κριτήριο είναι ο τρόπος με τον όποιο δόθηκε η πληροφορία. Το ΕΔΔΑ εξήγησε πως ο μάρτυρας δημοσίου συμφέροντος πρέπει πρώτα να απευθύνει το παράπονό του μέσα στον χώρο που εργάζεται. Αν αυτό δεν είναι εφικτό, τότε θα μπορεί να απευθύνεται στις δημόσιες αρχές όπως ο Γενικός Εισαγγελέας και αν και αυτό δε μπορεί να γίνει, θα μπορεί να δίνει την πληροφορία στο γενικό κοινό απευθείας (στα ΜΜΕ ή στο διαδίκτυο). Το δεύτερο κριτήριο είναι το ενδιαφέρον που έχει η πληροφορία για το γενικό κοινό. Το ΕΔΔΑ σημείωσε πως το ενδιαφέρον του κοινού για μια πληροφορία, αρκετές φορές, ξεπερνάει το νόμιμο καθήκον για το απόρρητο. Το τρίτο κριτήριο είναι η αυθεντικότητα της πληροφορίας, ήτοι η γνησιότητα των πληροφοριών. Το τέταρτο κριτήριο είναι να αξιολογηθεί η ζημία που προκλήθηκε, από τη διαρροή της πληροφορίας, στη δημοσία αρχή και κατά πόσο το ενδιαφέρον του κοινού υπερβαίνει τη ζημία που προκλήθηκε. Το πέμπτο κριτήριο είναι η καλή πίστη. Ο μάρτυρας δημοσίου συμφέροντος θα πρέπει να καταγγέλλει καλή τη πίστει. Ο μάρτυρας δεν θα πρέπει να έχει κάποιο όφελος από τη διαρροή της πληροφορίας και δε θα πρέπει να έχει κίνητρα εκδίκησης. Το τελευταίο κριτήριο είναι η ποινή που επιβλήθηκε στον μάρτυρα δημοσίου συμφέροντος και οι συνέπειες που έχει γι' αυτόν. Εάν η ποινή που επιβάλλεται σε έναν μάρτυρα δημοσίου συμφέροντος για δημόσιες δηλώσεις που καταστρατηγούν το απόρρητο είναι υπερβολική, δημιουργείται μια αρνητική ατμόσφαιρα για τους μελλοντικούς μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος που θα θέλουν να καταγγείλουν κάποια παρανομία. Παραθέτω το σχετικό απόσπασμα꞉ «
9. [...] The Court thus considers that the signalling by a civil servant or an employee in the public sector of illegal conduct or wrongdoing in the workplace should, in certain circumstances, enjoy protection. This may be called for where the employee or civil servant concerned is the only person, or part of a small category of persons, aware of what is happening at work and is thus best placed to act in the public interest by alerting the employer or the public at large. In this context, the Court has had regard to the following statement from the Explanatory Report to the Council of Europe's Civil Law Convention on Corruption (see paragraph 46 above): "In practice corruption cases are difficult to detect and investigate and employees or colleagues (whether public or private) of the persons involved are often the first persons who find out or suspect that something is wrong."
10. In the light of the duty of discretion referred to above, disclosure should be made in the first place to the person's superior or other competent authority or body. It is only where this is clearly impracticable that the information could, as a last resort, be disclosed to the public (see, mutatis mutandis, Haseldine, cited above). In assessing whether the restriction on freedom of expression was proportionate, therefore, the Court must take into account whether there was available to the applicant any other effective means of remedying the wrongdoing which he intended to uncover.
11. In determining the proportionality of an interference with a civil servant's freedom of expression in such a case, the Court must also have regard to a number of other factors. In the first place, particular attention shall be paid to the public interest involved in the disclosed information. The Court reiterates that there is little scope under Article 10 § 2 of the Convention for restrictions on debate on questions of public interest (see, among other authorities, Sürek v. Turkey (no. 1) [GC], no. 26682/95, § 61, ECHR 1999-IV). In a democratic system, the acts or omissions of government must be subject to the close scrutiny not only of the legislative and judicial authorities but also of the media and public opinion. The interest which the public may have in particular information can sometimes be so strong as to override even a legally imposed duty of confidence (see Fressoz and Roire v. France [GC], no. 29183/95, ECHR 1999‑I, and Radio Twist, a.s. v. Slovakia, no. 62202/00, ECHR 2006-XV).
12. The second factor relevant to this balancing exercise is the authenticity of the information disclosed. It is open to the competent State authorities to adopt measures intended to react appropriately and without excess to defamatory accusations devoid of foundation or formulated in bad faith (see Castells v. Spain, 23 April 1992, § 46, Series A no. 236). Moreover, freedom of expression carries with it duties and responsibilities and any person who chooses to disclose information must carefully verify, to the extent permitted by the circumstances, that it is accurate and reliable (see, mutatis mutandis, Morissens v. Belgium, no. 11389/85, Commission decision of 3 May 1988, DR 56, p. 127, and Bladet Tromsø and Stensaas v. Norway [GC], no. 21980/93, § 65, ECHR 1999‑III).
13. On the other side of the scales, the Court must weigh the damage, if any, suffered by the public authority as a result of the disclosure in question and assess whether such damage outweighed the interest of the public in having the information revealed (see, mutatis mutandis, Hadjianastassiou v. Greece, 16 December 1992, § 45, Series A no. 252, and Stoll, cited above, § 130). In this connection, the subject matter of the disclosure and the nature of the administrative authority concerned may be relevant (see Haseldine, cited above).
14. The motive behind the actions of the reporting employee is another determinant factor in deciding whether a particular disclosure should be protected or not. For instance an act motivated by a personal grievance or a personal antagonism or the expectation of personal advantage, including pecuniary gain, would not justify a particularly strong level of protection (ibid.). It is important to establish that, in making the disclosure, the individual acted in good faith and in the belief that the information was true, that it was in the public interest to disclose it and that no other, more discreet, means of remedying the wrongdoing was available to him or her.
15. Lastly, in connection with the review of the proportionality of the interference in relation to the legitimate aim pursued, attentive analysis of the penalty imposed on the applicant and its consequences is required (see Fuentes Bobo, cited above, § 49).» ΣΤ. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ. Σπεύδω να αναφέρω ότι στην παρούσα υπόθεση, το Δικαστήριο θα αποφασίσει χωρίς να έχει ακούσει τον Εναγόμενο. Ελέγχεται η μαρτυρία μόνο σε σχέση με ό,τι ο Ενάγων είχε το βάρος να αποδείξει. Δεν προβλήθηκε υπεράσπιση, ελλείψει σημειώματος εμφάνισης εκ μέρους του Εναγομένου, και ως εκ τούτου το Δικαστήριο δεν δύναται να υπεισέλθει σε εξέταση της μαρτυρίας για να διαπιστώσει αν στοιχειοθετείται οποιαδήποτε υπεράσπιση από αυτές που αναγνωρίζει ο περί Αστικών Αδικημάτων Νόμος, Κεφ. 148 ή και η νομολογία του ΕΔΔΑ υπό το πρίσμα της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Περαιτέρω, διευκρινίζω ότι εφόσον δεν ενάγονται δημοσιογράφοι ή ιδιοκτήτες και/ή υπεύθυνοι των σταθμών ή/και ειδησιογραφικών πορτάλ από τα οποία / τους οποίους μεταδόθηκαν ή αναμεταδόθηκαν οι επίδικες δηλώσεις, το Δικαστήριο δεν θα υπεισέλθει σε οποιαδήποτε εξέταση τυχόν ευθύνης τους. Η όποια μαρτυρία δόθηκε αναφορικά με τη δημοσιότητα που έλαβαν οι δηλώσεις, θα αξιολογηθεί αφενός για να καταφανεί πώς ο μέσος κοινός πολίτης εξέλαβε το νόημα των δηλώσεων του Εναγομένου και πώς η έκταση της δημοσιότητας επιδρά στο ύψος τυχόν αποζημιώσεων που θα δικαιούται να λάβει ο Ενάγων. Δεν χωρεί αμφιβολίας ότι έχουν λάβει χώρα οι επίδικες δηλώσεις του Εναγομένου και ότι έγιναν οι δημοσιεύσεις αυτών όπως τις περιέγραψε ο ΜΕ1 καθώς και ότι αυτές έγινε αντιληπτό ότι αναφέρονταν στο πρόσωπο του Ενάγοντος, κ. Κυριάκου Καϊλά, αφού έγινε αναφορά σε αυτόν ονομαστικά, αλλά και στην ιδιότητά του ως Προέδρου της Παγκύπριας Οργάνωσης Σιτηροπαραγωγών Π.Ο.Σ. (Δημόσια) Λτδ και ως Προέδρου του Παναγροτικού Συνδέσμου. Είναι επίσης αποδεδειγμένο γεγονός ότι ο Εναγόμενος καταλόγισε ευθέως στον Ενάγοντα ότι «παρανομεί», ότι είναι ένας από αυτούς που ενώ λαμβάνουν δεκάδες εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ ως επιδοτήσεις από το Κράτος, εντούτοις δεν τις δηλώνουν στο Φόρο Εισοδήματος ή τις δηλώνουν μισές, δηλαδή φοροδιαφεύγουν, ότι κερδοσκοπούν σε βάρος του Κράτους, καθώς και ότι είναι ένας από αυτούς που υπενοικιάζουν τουρκοκυπριακή γη ή χαλίτικη, αποστερώντας μάλιστα το Κράτος από τα ενοίκια που θα δικαιούτο να λάβει. Δημιούργησαν οι δηλώσεις αυτές σε μέλη της κοινωνίας την εντύπωση ότι αυτά τα παράνομα που καταλόγισε ο Εναγόμενος στον Ενάγοντα υπόκεινται σε ποινή φυλάκισης και ότι είναι δυνατόν ο Ενάγων να βρεθεί πίσω από της φυλακής τα σίδερα. Ενδεικτικό το σχόλιο κατά τη αναμετάδοση των δηλώσεων του Εναγόμενου στο διαδίκτυο (βλ. Τεκμήριο 14 υπό Έγγραφο Α) ꞉ «Spartan «Φαίδωνος είμαστε μαζί σου. Προχώρα. Αθώοι ισχυρίζονταν ότι ήταν και άλλοι και τώρα εν πίσω που τα κάγκελα» Δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο το γεγονός ότι ο Εναγόμενος διατύπωσε με ύφος βεβαιότητας την υποκειμενική γνώμη του, στηριζόμενος σε δικά του στοιχεία, ότι ο Εναγόμενος «παρανομεί», χωρίς να το θέτει ως ζήτημα υποψίας ή να το παρουσιάζει ως αντικειμενική μετάδοση πληροφορίας για υπόθεση που άνοιξε η Αστυνομία σε βάρος του Ενάγοντος ή σε εκκρεμούσα δικογραφία ενώπιον Δικαστηρίου. Συγκεκριμένα, ο Ενάγοντας εκφράστηκε ως ακολούθως στην εκπομπή «Από Μέρα σε Μέρα»: «Αυτό το οποίο λέω, βάζω και υπογραφή από κάτω, ότι ο κύριος Καϊλάς χωρίς να την έχει ενοικιάσει την γη, είναι μέσα εδώ και χρόνια, την καλλιεργεί και εισπράττει και επιδότηση και εσοδεία και ουδέποτε φρόντισε να πάει να κάμει συμβόλαια και να πληρώνει αυτό το κράτος.» και «ο κύριος Καϊλάς παρανομεί σ' άλλα πράγματα κατά την άποψή μου και το λέω δημόσια, αν θέλει να μου κάνει αγωγή, δικαίωμά του, τα λέω, δεν αποσύρω τίποτε απ' αυτά που είπα, είμαι πολύ προσεκτικός στο τι λέω.» Είναι ορθή η θέση του Ενάγοντος ότι τα ως άνω επίδικα δημοσιεύματα είναι δυσφημιστικά καθότι στο μυαλό του μέσου λογικού αναγνώστη ότι είναι ανέντιμος, κερδοσκόπος και φοροφυγάς και ότι έχει διαπράξει αδικήματα και παρανομεί, κάτι που ήταν ικανό να πλήξη τη φήμη, την υπόληψη, την αξιοπρέπεια και την τιμή του Ενάγοντος, εκθέτοντας τον σε περιφρόνηση, αποστροφή και χλεύη από το ευρύ κοινό και σε αποδοκιμασία από τους συναδέλφους, συνεργάτες και πελάτες του αλλά και από μέλη και τα διοικητικά μέλη των οργανώσεων στις οποίες προεδρεύει, όπως ήταν η θέση του ΜΕ1 στη γραπτή του δήλωση (Έγγραφο Α). Ο Ενάγων δεν είχε υποχρέωση να αποδείξει το ψευδές περιεχόμενο των δηλώσεων του Εναγομένου, ήτοι να αποδείξει ότι ο ίδιος δεν προβαίνει σε υπεκμίσθωση χαλίτικης ή τουρκοκυπριακής γης ή/και ότι αν το πράττει, δηλώνει τα εισοδήματά του για φορολογικούς σκοπούς και τα αποδίδει εκεί που πρέπει. Ούτε είχε υποχρέωση ο Ενάγων να αποδείξει ότι το ισχύον νομοθετικό καθεστώς δεν απαγορεύει την υπομίσθωση χαλίτικης γης ή τουρκοκυπριακής γης. Δεν απαιτείται λοιπόν να υπεισέλθω σε εξέταση των νομοθετικών διατάξεων που εντοπίζονται στον περί Ακίνητης Ιδιοκτησίας (Διακατοχή και Εκτίμηση) Νόμο (Κεφ.224) (άρθρα 18 και 65Α έως 65Ε του Νόμου), στα οποία παρεμφερώς με παρέπεμψαν οι συνήγοροι του Ενάγοντος. Ούτε απαιτείται να ενδιατρίψω στις διατάξεις του περί Τουρκοκυπριακών Περιουσιών (Διαχείριση και Άλλα Θέματα) (Προσωρινές Διατάξεις) Νόμο του 1991 (139/1991), για να κρίνω αν απαγορεύεται, ως ισχυρίσθηκε ο Εναγόμενος, η υπεκμίσθωση τουρκοκυπριακής ακίνητης ιδιοκτησίας, ή/και για να εξετάσω αν ευσταθεί η θέση των συνηγόρων του Ενάγοντος ότι δεν έχουν εντοπίσει οποιαδήποτε νομοθετική πρόνοια, η οποία να απαγορεύει την υπομίσθωση τουρκοκυπριακής ακίνητης ιδιοκτησίας ή την παραχώρηση άδειας ή δικαιώματος χρήσης σε τρίτα πρόσωπα από τους μισθωτές. Από την άλλη, εάν ήθελε φανεί ότι υφίσταται απαγορευτική διάταξη στις προαναφερθείσες νομοθεσίες, η οποία αν ευσταθεί στα γεγονότα που αφορούν τον Ενάγοντα, τον εκθέτει σε δυνατότητα δίωξής του με συνεπαγόμενη ποινή φυλάκισης, τότε η δυσφήμιση που του προκαλούν οι δηλώσεις του Εναγόμενου ότι ο Ενάγων καταστρατηγεί μια τέτοια απαγορευτική διάταξη είναι per se ικανή να θεμελιώσει το αγώγιμο δικαίωμά του χωρίς ο Ενάγων να απαιτείται να αποδείξει ειδική ζημιά από τις δηλώσεις αυτές. Εν προκειμένω, μπορεί να σημειωθεί ότι το άρθρο 15 του Ν.139/1991 προβλέπει ότι꞉ «15.-

(1)Κάθε πρόσωπο το οποίο- (α) Χωρίς εύλογη αιτία αρνείται να δώσει οποιαδήποτε πληροφορία που γνωρίζει και που του έχει ζητηθεί από τον Κηδεμόνα· (β) πληρώνει οποιοδήποτε χρέος οφειλόμενο προς Τουρκοκύπριο σε οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο αντί στον Κηδεμόνα· (γ) αποκτά κατοχή ή με οποιοδήποτε τρόπο χρήση Τουρκοκυπριακής περιουσίας κατά τρόπο διαφορετικό από ότι προβλέπεται στον παρόντα Νόμο, είναι ένοχο ποινικού αδικήματος και υπόκειται σε φυλάκιση που δεν υπερβαίνει τους τρεις μήνες ή σε πρόστιμο που δεν υπερβαίνει τις χίλιες λίρες ή και στις δυο αυτές ποινές. Περαιτέρω, βάσει του άρθρου 49

(1)του περί Βεβαιώσεως και Εισπράξεως Νόμου, Ν.4/78, σε περίπτωση που πρόσωπο δολίως ή σκεμμένως υπoβάλλει oιαvδήπoτε αvακριβή κατάστασιv ή δήλωσιv αvαφoρικώς πρoς τo εισόδημα αυτoύ εv σχέσει πρoς τηv εξακρίβωσιv της φoρoλoγικής αυτoύ υπoχρεώσεως είvαι έvoχoς αδικήματoς και (βλ. άρθρο 49

(2)υπόκειται επί τη καταδίκη τoυ, εις χρηματικήv πoιvήv μη υπερβαίvoυσαv τας δέκα χιλιάδες λίρες ή εις φυλάκισιv διά χρovικόv διάστημα μη υπερβαίvov τα πέντε έτη ή εις αμφoτέρας τας πoιvάς της φυλακίσεως και της χρηματικής τoιαύτης. Βάσει του άρθρου 49(3Α) Σε περίπτωση που το πρόσωπο, το οποίο προβαίνει στις ενέργειες που περιγράφονται στα εδάφια

(1)και

(2)είναι νομικό πρόσωπο, τότε ο εκτελεστικός διευθυντής, τα μέλη του διοικητικού του συμβουλίου και οποιοσδήποτε άλλος αξιωματούχος που έχει καθήκοντα που άπτονται της οικονομικής διεύθυνσης του νομικού προσώπου ή οποιοδήποτε πρόσωπο που φέρεται ότι ενεργεί σε σχέση με οποιαδήποτε τέτοια ιδιότητα, θεωρούνται ότι συμμετέχουν στη διάπραξη του αδικήματος και ότι είναι ένοχοι γι' αυτό, εφόσον αποδεικνύεται ότι δολίως συνέπραξαν στην τέλεση του αδικήματος. Συνεπώς, χωρίς να αποφαίνομαι για το αν ευσταθούν οι δηλώσεις του Εναγομένου στην περίπτωση του Ενάγοντος, ως ζήτημα πραγματικό, εντούτοις εντοπίζω ότι η εικόνα που δημιουργούν οι εν λόγω δηλώσεις, ότι δηλαδή ο Ενάγων παρανομεί, σε συνδυασμό με το ότι η διάπραξη των αδικημάτων, ως αυτών που αφήνει να νοηθούν ο Εναγόμενος, υπόκειται σε ποινή φυλάκισης, καθιστά τέτοια την περίπτωση που λόγω της μόνιμης μορφής που έλαβε ο λίβελος αλλά και λόγω της προαναφερθείσας ποινικής προέκτασης του, δεν χρήζει απόδειξης οποιαδήποτε ειδική ζημιά του Ενάγοντος. Η. ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Προχωρώ, λοιπόν, να επιμετρήσω τις αποζημιώσεις που είναι ορθό και δίκαιο να λάβει ο Ενάγων από τον Εναγόμενο για τη δυσφήμηση που του προκάλεσε. Στο σύγγραμμα (Πολύβιος Γ. Πολυβίου, «το Σύγχρονο δίκαιο της δυσφήμισης», Εκδόσεις Χρυσαφίνης και Πολυβίου, 2003, Λευκωσία, σελ. 330) επισημαίνεται ότι: «Σε υποθέσεις δυσφήμισης το χρηματικό ποσό που επιδικάζεται ως αποζημίωση αποζημιώσεις έχει σκοπό την αποκατάσταση της υπόληψης και της φήμης του Ενάγοντα, την επούλωση των τρωθέντων αισθημάτων του και την αποζημίωση του σε σχέση με την οικονομική ζημιά που ενδεχόμενα προκλήθηκε σ' αυτόν. Στον υπολογισμό των αποζημιώσεων λαμβάνονται υπ' όψιν όλα τα δεδομένα και στοιχεία που αφορούν είτε στην υπόληψη, φήμη και θέση του Ενάγοντα, αφενός, είτε στη συμπεριφορά του Εναγομένου, αφετέρου. Όσο πιο σοβαρή η δυσφήμιση, όσο πιο ευρεία η κυκλοφορία του δυσφημιστικού ισχυρισμού, όσο πιο μεμπτή η συμπεριφορά του Εναγομένου, κατά τον ουσιώδη χρόνο, αλλά και μεταγενέστερα, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το ποσό που θα επιδικαστεί ως αποζημιώσεις.» Περαιτέρω στη σελ.350 αναφέρεται ότι: «η Κυπριακή νομολογία τονίζει ότι οι τιμωρητικές αποζημιώσεις επιδικάζονται σε εξαιρετικές περιπτώσεις και στοχεύουν στη τιμωρία του Εναγομένου είτε όπου αυτός επιδίωξε την επίτευξη κέρδους μέσω του αστικού αδικήματος της δυσφήμισης, αδιαφορώντας πλήρως για τα δικαιώματα του Ενάγοντα, είτε εκεί που ο Εναγόμενος επέδειξε ιδιαίτερα αλαζονική και προκλητική συμπεριφορά, παραγνωρίζοντας και καταστρατηγώντας πλήρως τα δικαιώματα του Ενάγοντα.» Στην υπόθεση Φιλίππου ν Εκδόσεις Άρκτινος Λτδ Π.Ε 158/2007 ημερομηνίας 20/3/09 αναφέρεται ότι: «[.] είναι πολλοί οι παράγοντες που επηρεάζουν το ύψος των αποζημιώσεων είτε προς τα πάνω είτε προς τα κάτω. Οι παράγοντες αυτοί συναρτώνται με τη θέση του Ενάγοντος στην κοινωνία, τη φύση και έκταση του λιβελογραφήματος, τη γενικότερη συμπεριφορά του Εναγομένου πριν και μετά τη δυσφήμιση, τον τρόπο διεξαγωγής της υπεράσπισης, την τυχόν απολογία, την πρόκληση ειδικής ζημιάς, την αποτυχία υπεράσπισης της αλήθειας και την επανάληψη της δυσφήμισης (βλ. ICP (Cyprus) Ltd v. Times Newspapers Ltd and another

(1972)4 J.S.C. 455 και Εταιρεία Δημοσιογραφική Χ.Λ.Σ. Λτδ v Φαλκονέττι

(1988)1 ΑΑΔ 958). Επιπλέον, παράγοντες που ενδέχεται να οδηγήσουν σε μείωση της αποζημίωσης παρατίθενται στα άρθρα 17

(2)και 23 του Κεφ. 148 ενώ τέλος επιβαρυντικά μπορεί να επενεργήσει μαρτυρία που να καταδεικνύει μεγάλη κυκλοφορία της εφημερίδας (βλ. Gatley on Libel & Slander (7η έκδοση) παρ. 1235 υπό τον τίτλο "Mode and extent of publications")». Στην υπόθεση Εταιρεία Δημοσιογραφική Χ.Λ.Σ. Λτδ κ.α. v. Φιλίππου (Φαλκονέττι) [1998] 1(Β) ΑΑΔ 958 λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Σχετικοί παράγοντες που επηρεάζουν το ύψος των αποζημιώσεων είναι, μεταξύ άλλων, το ότι η δυσφημιστική δήλωση έγινε υπό μορφή επανάληψης, έγινε αναφορά στην πηγή της και ο δηλώσας πίστευε στην αλήθεια της. Όπως αναφέρεται στον Gatley on Libel and Slander, 6η Έκδοση, επιβαρυντικοί παράγοντες που μπορεί να επαυξήσουν τις αποζημιώσεις είναι ο τρόπος και η μεγάλη έκταση της δημοσίευσης, η επαναδημοσίευση, η διαγωγή του εναγομένου, ο τρόπος διεξαγωγής της υπεράσπισης, η αποτυχία υπεράσπισης αλήθειας (justification) και η πρόκληση ειδικής ζημιάς». Καταβάλλεται από τα Δικαστήρια προσπάθεια να επιμετρώνται οι αποζημιώσεις σε υποθέσεις δυσφήμισης κατά τρόπο συνεπή (consistent) και αναλογικό (proportional). Υπάρχει μία αυξητική τάση στα ποσά που επιδικάζονται, την οποία περιγράφει ο Π. Πολυβίου στο προμνησθέν Σύγγραμμά του «Το Σύγχρονο Δίκαιο της Απόδειξης», στις σελ. 344 κ.ε.. Στην υπόθεση Κώστας Κωνσταντίνου κ.α ν Αικατερίνης Καραμεσίνη, ανωτέρω, επιδικάσθηκαν κατ' έφεση αποζημιώσεις ύψους €20.000. Τα επίδικα δημοσιεύματα διήρκησαν πέντε συνεχείς ημέρες (16.6.13 - 22.6.13). Στην υπόθεση Ανδρέα Σ. Αγγελίδη v Εκδόσεις «ΑΡΚΤΙΝΟΣ Λτδ» κ.α. (Αρ. Αγωγής 1826/2010) δημοσιεύτηκε αριθμός άρθρων αναφορικά με τον χειρισμό προσφυγών στο ΕΔΑΔ από τον Ενάγοντα με υπαινιγμό ότι είναι πρόσωπο το οποίο αγαπά το χρήμα και που καταχώρησε τις προσφυγές για να αυξήσει τα έσοδα της επιχείρησης του. Το δημοσίευμα κρίθηκε δυσφημιστικό και επιδικάσθηκαν (απόφαση ημερ. 29.10.2013) υπέρ του Ενάγοντος γενικές αποζημιώσεις ύψους €20.000 (το Δικαστήριο επιδίκασε το ποσό στο ακέραιο εναντίον της εκδότριας εταιρείας ενώ στον Εναγόμενο 3 δημοσιογράφο μέχρι ποσού €14.000). Ο Ενάγων ήταν κατά τον ουσιώδη χρόνο δημοσίευσης των επίδικων δημοσιευμάτων εγγεγραμμένος δικηγόρος και βουλευτής Λευκωσίας του Δημοκρατικού Κόμματος (ΔΗΚΟ), παράλληλα ήταν μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του πιο πάνω κόμματος και μέλος Κοινοβουλευτικών Επιτροπών. Ήταν νυμφευμένος, πατέρας δύο τέκνων και άτομο γνωστό στην κοινωνία της Κύπρου. Οι πρωτόδικες αποφάσεις αν και μη δεσμευτικές για άλλα πρωτόδικα δικαστήρια εντούτοις είναι καθοδηγητικές. Στην απόφαση Αλήθεια Εκδοτική Εταιρεία Λτδ ν Ανδρέα Αλωνεύτη

(2002)1 ΑΑΔ 1863, επίδικα ήταν τα δημοσιεύματα σε ημερήσια εφημερίδα παγκύπριας κυκλοφορίας, με τα οποία αποδίδονταν στον ενάγοντα πράξεις συνωμοσίας με εμπόρους όπλων προς καταδολίευση του δημοσίου και προς ζημιά της Κύπρου. Απερρίφθησαν οι υπερασπίσεις της αλήθειας των γραφομένων και του δικαίου σχολιασμού. Επιδικάσθησαν υπέρ του ενάγοντος £30.000,00 ως γενικές αποζημιώσεις και £5.000,00 ως παραδειγματικές αποζημιώσεις. Επικυρώθηκαν κατ' έφεση, κατά πλειοψηφία. Στην παρούσα υπόθεση είναι η θέση των συνηγόρων του Ενάγοντος ότι είναι κατάλληλο να επιδικασθεί υπέρ του Ενάγοντος το συνολικό ποσό των €50.000, ενόψει των πιο κάτω στοιχείων (παραθέτω αποσπάσματα)꞉ · «Tα πραγματικά περιστατικά και τα δεδομένα που πλαισιώνουν τις δυσφημιστικές δηλώσεις του Εναγομένου, η φύση της δυσφήμισης, τα καταλογιζόμενα στον Ενάγοντα σοβαρά παραπτώματα και αδικήματα, η επανάληψη των δηλώσεων από τον Εναγόμενο, οι πάμπολλες επαναδημοσιεύσεις, η έκταση και η δημοσιότητα που έλαβαν οι δηλώσεις, η αίσθηση που προκάλεσαν οι δηλώσεις του, η σημαίνουσα θέση του Εναγομένου στην κοινωνία, το μέγεθος της βλάβης που υπέστη ο Ενάγοντας, λαμβανομένων υπόψη της ιδιότητάς του ως Πρόεδρος του Παναγροτικού Συνδέσμου Κύπρου και της Παγκύπριας Οργάνωσης Σιτοπαραγωγών Π.Ο.Σ. (Δημόσια) Λτδ, του επιτηδεύματός του, της δράσης του και της θέσης του στην κοινωνία, καθώς και η διαγωγή του Εναγομένου είναι τέτοια που κατατάσσουν την παρούσα δυσφήμιση στις σοβαρότερες των περιπτώσεων. · Εν προκειμένω ο Εναγόμενος, δήμαρχος Πάφου, ο οποίος διατηρεί βαρυσήμαντη θέση στην πολιτεία και είναι ο πρώτος τη τάξει αξιωματούχος της τοπικής αυτοδιοίκησης της Επαρχίας Πάφου, επαναλάμβανε τις σοβαρές δυσφημιστικές του δηλώσεις, οι οποίες είχαν αναδημοσιευτεί εκτενώς από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας και δήλωνε εμφαντικά ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές αυτών, ότι δεν αποσύρει οποιοδήποτε ισχυρισμό και ότι είναι πολύ προσεκτικός σε αυτά που λέει. Ο Εναγόμενος εκφραζόταν με βεβαιότητα σχετικά με τις κατ' ισχυρισμό παρανομίες του Ενάγοντα, χωρίς να αφήνει οποιοδήποτε περιθώριο σφάλματος. [...] · Το γεγονός δε ότι οι δηλώσεις προήλθαν από σημαίνοντα πολιτικό πρόσωπο προσέδωσαν στους ισχυρισμούς του Εναγομένου βαρύτητα και αξιοπιστία, δυνάμενους να καταστούν πιστευτοί από το τηλεοπτικό κοινό των ως άνω αναφερόμενων τηλεοπτικών εκπομπών, τους ακροατές της ραδιοφωνικής εκπομπής «Πρωινή Επιθεώρηση», το αναγνωστικό κοινό των πιο πάνω ειδησεογραφικών πόρταλ και το κοινό γενικότερα. · Οι επίδικες δηλώσεις και τα σχόλια του Εναγόμενου μεταδόθηκαν, αναμεταδόθηκαν και επαναλήφθηκαν, μεταξύ διάφορων ημερομηνιών, μέσω ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών σταθμών παγκύπριας εμβέλειας με μεγάλη ακροαματικότητα και θεαματικότητα και επίσης δημοσιεύτηκαν σε ειδησεογραφικά πόρταλ στο διαδίκτυο με μεγάλη απήχηση και επισκεψιμότητα, ήτοι δημοσιεύτηκαν, εκτός από τις πιο πάνω αναφερθείσες ιστοσελίδες, στα διαδικτυακά ειδησεογραφικά πόρταλ των «Reporter», «Newsit», «Πολίτης News» και «Philenews». · Είναι αξιοσημείωτο ότι ενώ ο Ενάγων προσπάθησε δημόσια να διαψεύσει τα όσα του καταλογίζει ο Εναγόμενος (βλέπε Παράγραφο 5 της Συμπληρωματικής Δήλωσης του Ενάγοντα/Έγγραφο Β και Τεκμήρια 2 και 3 υπό Έγγραφο Β ), η προσπάθεια του αυτή έπεσε στο κενό αφού τα χλευαστικά σχόλια, η αμφισβήτηση και οι ύβρεις συνεχίστηκαν από το ευρύ κοινό. Φρονώ ότι, τα πιο πάνω σημεία που εισηγείται η συνήγορος του Ενάγοντος είναι βάσιμο να ληφθούν υπόψη από το Δικαστήριο κατά την επιμέτρηση των αποζημιώσεων. Λαμβάνω υπόψη μου τους εξής πρόσθετους παράγοντες꞉ · Πρώτον, ότι κατά την κρίση μου δεν είναι ευχερές να διαχωρίσω τη βλάβη που υπέστη ο Ενάγων από έκαστη επίδικη δημοσίευση (ως τα αιτητικά Α, Β και Γ του Κλητηρίου), διότι κατ' ουσίαν η συζήτηση γύρω από το όνομά του αν και άρχισε σε μια εκπομπή εντούτοις έλαβε άμεση συνέχεια σε άλλη εκπομπή και επεκτάθηκε σε τρίτη εκπομπή θίγοντας το πρόσωπο του Ενάγοντος μέσα από το σύνολο της δημοσιότητας που έλαβε με ενιαίο και συνεχή τρόπο. Έτσι, παρά το ότι μπορεί να διαφέρουν τα επίπεδα τηλεθέασης από μια εκπομπή σε άλλη, εντούτοις είναι δίκαιο να κριθεί συνολικά η βλάβη που θα πρέπει να επανορθωθεί. · Δεύτερον, ότι οι αποζημιώσεις θα επιδικασθούν χωρίς να έχει ακουσθεί τυχόν υπεράσπιση του Εναγομένου, κάτι που αποτελεί ασφαλώς αποτέλεσμα της δικής του παράλειψης να καταχωρήσει σημείωμα εμφάνισης. Δεν είναι η περίπτωση, όπως στην Ανδρέας Αλωνεύτης ανωτέρω, όπου ακούστηκαν και απορρίφθηκαν οι προβληθείσες υπερασπίσεις. Συγχρόνως όμως τα δημοσιεύματα στην υπόθεση Ανδρέας Αλωνεύτης δικαιολογούσαν υψηλότερες αποζημιώσεις απ΄ ότι η παρούσα, διότι απέδιδαν αναίσχυντες πράξεις, πολύ πιο σοβαρές, ότι ο κ.Αλωνεύτης, ενόσω υπηρετούσε ως Υπουργός Άμυνας, συνωμοτούσε με φίλους του, εμπόρους όπλων, προς καταδολίευση του δημοσίου και προς ζημία της άμυνας της Κύπρου. · Τρίτον, ότι δόθηκε στον Ενάγοντα η ευκαιρία να συμμετάσχει στις εκπομπές «Πρωινή Επιθεώρηση» και «Από μέρα σε Μέρα» καθ' ον χρόνο γίνονταν οι επίδικες δηλώσεις και ως εκ τούτου είχε την ευκαιρία να υπερασπιστεί τη φήμη και υπόληψή του έγκαιρα και δημοσίως. Καταλήγω, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις εξατομικευμένες περιστάσεις της υπόθεσης, κρίνω ότι ο Ενάγων δικαιούται να λάβει από τον Εναγόμενο το συνολικό ποσό των €30.000 ως γενικές αποζημιώσεις (€10.000 για έκαστη εκ των αξιώσεων Α, Β και Γ επί του κλητηρίου εντάλματος), πλέον νόμιμο τόκο από σήμερα μέχρι εξόφλησης, πλέον τα δικηγορικά έξοδα όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο, πλέον ΦΠΑ πλέον έξοδα επίδοσης. (υπ.)........................................... Α. Πανταζή - Λάμπρου, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ [1] 11. In all actions for which no other provision is specially made by the Rules of this Order, in case the party served with the writ does not appear within the time limited for appearance, upon proof of service and, if the writ is not specially indorsed under Order 2, Rule 6, upon the filing of a statement of claim, the plaintiff may apply ex parte for judgment. [2] 21.-

(1)Τo Επαρχιακόv Δικαστήριov, τηρoυμέvωv τωv διατάξεωv τoυ άρθρoυ 19, θα έχη πρωτόδικov δικαιoδoσίαv ίvα ακoύη και απoφασίζη oιαvδήπoτε αγωγήv συμφώvως πρoς τας διατάξεις τoυ άρθρoυ 22 oσάκις- (α) η βάσις της αγωγής έχη πρoκύψει είτε καθ' oλoκληρίαv είτε εv μέρει εvτός τωv oρίωv της επαρχίας δι' ηv τo δικαστήριov καθιδρύθη· [3] "Article 10.

1. Everyone has the right to freedom of expression. This right shall include freedom to hold opinions and to receive and impart information and ideas without interference by public authority and regardless of frontiers. This Article shall not prevent States from requiring the licensing of broadcasting, television or cinema enterprises.
2. The exercise of these freedoms, since it carries with it duties and responsibilities, may be subject to such formalities, conditions, restrictions or penalties as are prescribed by law and are necessary in a democratic society, in the interests of national security, territorial integrity or public safety, for the prevention of disorder or crime, for the protection of health or morals, for the protection of the reputation or rights of others, for preventing the disclosure of information received in confidence, or for maintaining the authority and impartiality of the judiciary." cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο