ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΥΠΡΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΤΔ ν. Μ. AFXENTIOU & A. STYLIANOU DEVELOPERS LTD. κ.α., Αρ. Αγωγής: 1475/2013, 30/4/2018 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2018:A74 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Λ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ-ΑΝΔΡΕΟΥ, Π.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 1475/2013 ΜΕΤΑΞΥ:- ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΥΠΡΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΤΔ -και- Ενάγουσα
- Μ. AFXENTIOU & A. STYLIANOU DEVELOPERS LTD.
- ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ ΜΙΧΑΗΛ.
- ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΑΝΔΡΕΑΣ Εναγομένων Ημερομηνία: 30 Απριλίου 2018 Αίτηση ημερ.16/2/18 για τροποποίηση της Υπεράσπισης και προσθήκη Ανταπαίτησης Εμφανίσεις: Για τους Αιτητές/Εναγόμενους: κ. Θ. Ποσνακίδης για Κύπρος Ανδρέου Δ.Ε.Π.Ε. Για τους Καθ΄ων η Αίτηση/Ενάγοντες: Κ. Θεοδωρίδης και κα Δ. Κωνσταντίνου για Γιώργος Γ. Γιάγκου Δ.Ε.Π.Ε. ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ Εισαγωγή Η ακρόαση της παρούσας υπόθεσης έχει ξεκινήσει και βρίσκεται σε εξέλιξη. Συγκεκριμένα άρχισε την 1/2/18 και, αφού ολοκληρώθηκε η κυρίως εξέταση του Μ.Ε. 1 Μάκη Αδάμου, ορίστηκε για συνέχιση στις 16/2/
- Κατά την εν λόγω ημερομηνία, αφού Μ.Ε.1 έτυχε αντεξέτασης από το συνήγορο Υπεράσπισης, η πλευρά των Εναγόντων έκλεισε την υπόθεση της. Την ίδια ημέρα, ήτοι 16/2/18, οι Εναγόμενοι κατεχώρησαν την υπό κρίση Αίτηση τροποποίησης η οποία ορίστηκε στις 7/3/
- Ακολούθησε ο ορισμός της υπόθεσης στις 2/3/18 για συνέχιση της ακρόασης ούτως ώστε να προσκομιστεί η μαρτυρία της Υπεράσπισης. Εκείνη την ημέρα η υπόθεση αναβλήθηκε λόγω ασθένειας του συνηγόρου Υπεράσπισης. Το ίδιο έγινε και στις 7/3/18 που η υπόθεση ορίσθηκε εκ νέου για συνέχιση. Τελικώς στις 20/3/18 και ενώ η υπόθεση είχε ορισθεί εκ νέου για συνέχιση της ακροαματικής διαδικασίας ο συνήγορος των Εναγομένων αποσύρθηκε, κατόπιν αδείας από το Δικαστήριο, από την περαιτέρω εκπροσώπηση των Εναγομένων. Ακολούθησε στις 29/3/18 ο ορισμός της υπόθεσης για οδηγίες ημερομηνία κατά την οποία εμφανίστηκε στο Δικαστήριο ο νέος δικηγόρος που οι Εναγόμενοι διόρισαν. Η επόμενη εξέλιξη στην παρούσα υπόθεση ήταν ορισμός της υπό κρίση Αίτησης για ακρόαση στις 26/4/
- Υπό κρίση Αίτηση Με την υπό κρίση Αίτηση οι Εναγόμενοι/Αιτητές επιδιώκουν την τροποποίηση της Υπεράσπισης δια της προσθήκης 38 νέων παραγράφων καθώς και την προσθήκη Ανταπαίτησης. Νομική βάση της Αίτησης είναι η Δ.19, Δ.20, Δ.21, Δ.23, Δ.25, Δ.26, Δ.27, Δ.33 και Δ.48, θθ. 1-9, Δ.57, Δ.59 και Δ.64 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, η νομολογία, οι κανόνες φυσικής δικαιοσύνης, το Σύνταγμα καθώς και η συμφυής εξουσία και πρακτική του Δικαστηρίου. Ένορκη δήλωση που υποστηρίζει την Αίτηση Η Αίτηση υποστηρίζεται από ένορκη δήλωση της Χριστίνας Περικλέους υπαλλήλου στο γραφείο του δικηγόρου Νίκου Καλλή στην οποία αναφέρει, όπως μπορώ να συνοψίσω, τα ακόλουθα: · Από λάθος και/ή παράλειψη και/ή λανθασμένο υπολογισμό δεν συμπεριελήφθησαν στην Υπεράσπιση τα όσα επιθυμούν να προσθέσουν μέσω της παρούσας με σκοπό το Δικαστήριο να έχει μια ολοκληρωμένη εικόνα ενώπιον του αναφορικά με την παρούσα υπόθεση και για να μην υπάρχει διάσταση μεταξύ της μαρτυρίας που θα προσκομιστεί και των δικογραφημένων θέσεων. · Τα δικόγραφα της παρούσας υπόθεσης τα ετοίμασε προσωπικά δικηγόρος στο δικηγορικό γραφείο τους, η οποία δεν εργάζεται πλέον μαζί τους. Μόλις υπέπεσε στην αντίληψη του δικηγόρου που χειρίζεται τη παρούσα υπόθεση, το γεγονός αυτό, ετοιμάστηκε η παρούσα Αίτηση ενώ οι Αιτητές/Εναγόμενοι 1-3 από την πλευρά τους, αφού αντιλήφθηκαν την αναστάτωση στα δικαιώματά τους, επέδειξαν μεγάλη επιμέλεια για την πορεία της υπόθεσης τους, με το να επικοινωνούν συνεχώς με το γραφείο του δικηγόρου τους. · Η καθυστέρηση στην καταχώρηση της παρούσας Αίτησης οφείλεται στο γεγονός ότι υπάρχει σωρεία υποθέσεων με τους ίδιους διαδίκους. Σε άλλες παρόμοιας φύσεως αγωγές με τους ίδιους διαδίκους, υπάρχει Ανταπαίτηση και/ή έχει γίνει αίτηση τροποποίησης για προσθήκη Ανταπαίτησης σε όποιες τυχόν αγωγές εκ παραδρομής και/ή εκ καλόπιστου λάθους δεν είχε καταχωρηθεί Ανταπαίτηση από το αρχικό στάδιο. Η παρούσα υπόθεση αποτελεί μια εκ των αγωγών στις οποίες εκ παραδρομής και/ή εκ καλόπιστου λάθους δεν είχε καταχωρηθεί αίτηση για τροποποίηση στο αρχικό στάδιο. · Σκοπός των Αιτητών δεν είναι η καθυστέρηση της διαδικασίας ή/και κατάχρηση της δικαστικής διαδικασίας, ούτε η πρόκληση ζημιάς στην άλλη πλευρά. Η παρούσα Αίτηση γίνεται καλόπιστα με μοναδικό σκοπό να προστατευτούν τα έννομα συμφέροντα των Αιτητών/Εναγομένων. · Οι αιτούμενες τροποποιήσεις είναι αναγκαίες προς διευκρίνιση γεγονότων της υπόθεσης και/ή προς αποκατάσταση παραλήψεων, οι οποίες διαφάνηκαν στο στάδιο αυτό της δικαστικής διαδικασίας. Λόγοι Ένστασης Στη Αίτηση κατεχωρήθη Ένσταση, η οποία βασίζεται, μεταξύ άλλων, και στη Δ.25, στην οποία εξειδικεύονται 8 λόγοι Ένστασης ως ακολούθως: § Η Αίτηση εκφεύγει των επιτρεπτών ορίων έγκρισης της και ουδείς βάσιμος λόγος έχει δοθεί που να δικαιολογεί την υπέρμετρη καθυστέρηση υποβολής της. § Η Αίτηση είναι παράτυπη, αντικανονική και καταχρηστική αφού όλοι οι ισχυρισμοί των Αιτητών στην παρούσα διαδικασία, δεν αφορά γεγονότα που περιήλθαν στην γνώση τους εκ των υστέρων. § Η παρούσα Αίτηση γίνεται κακόπιστα και καταχρηστικά αφού στην ουσία επιχειρείται η τροποποίηση και/ή η μετατροπή της πραγματικής και νομικής βάσης της Υπεράσπισης καθώς και η γραμμή υπεράσπισης που ακολουθείτο μέχρι σήμερα. § Η παρούσα Αίτηση γίνεται αντικανονικά, καταχρηστικά, αδικαιολόγητα και κακόπιστα αφού απαράδεκτα και τεχνηέντως γίνεται προσπάθεια να προστεθούν ισχυρισμοί με επιδίωξη να αρθεί η ανεπάρκεια καθώς και οι συνέπειες ελλείψεων και παραλείψεων της Υπεράσπισης των Αιτητών. § Οι Αιτητές απέτυχαν να δώσουν ικανοποιητικές εξηγήσεις τόσο για την παράλειψη τους να περιλάβουν τους ισχυρισμούς που επιζητούν να συμπεριλάβουν με την Αίτηση όσο και για τη μεγάλη καθυστέρηση στην καταχώρηση της Αίτησης. § Οι ισχυρισμοί τους οποίους προσπαθούν να εισαγάγουν οι Αιτητές αποτελούν εκ των υστέρων σκέψεις των Αιτητών σε μια προσπάθεια να αποφύγουν τις υποχρεώσεις τους έναντι της Καθ' ης η Αίτηση. § Τυχόν έκδοση του αιτούμενου Διατάγματος θα προκαλούσε αδικία εναντίον της Καθ' ης η Αίτηση και θα έπληττε ανεπανόρθωτα όχι μόνο τα συμφέροντα της Καθ' ης η Αίτηση, αλλά και της δικαιοσύνης. § Η όποια καθυστέρηση θα προκληθεί λόγω της αιτούμενης τροποποίησης της υπεράσπισης, θα απολήξει σε στέρηση του συνταγματικού δικαιώματος εκδίκασης της υπόθεσης της Καθ' ης η Αίτηση εντός εύλογου χρόνου. § Η Αίτηση είναι επιπόλαιη και ενοχλητική και αποτελεί κατάχρηση της διαδικασίας. Ένορκη Δήλωση που υποστηρίζει την Ένσταση Η Ένσταση υποστηρίζεται από ένορκη δήλωση του Μάκη Αδάμου ο οποίος βρίσκεται στην υπηρεσία των Εναγόντων στην οποία αναφέροντα, όπως μπορώ να συνοψίσω τα ακόλουθα: ð Η δικαιολογία του λάθους και/ή της παράλειψης και/ή του λανθασμένου υπολογισμού στερείται λογικής αφού η προκειμένη περίπτωση δεν αφορά την διόρθωση απλών παραλείψεων και/ή λαθών αλλά την μεταβολή ριζικά και ολοκληρωτικά της υφιστάμενης Υπεράσπισης με την προσθήκη Ανταπαίτησης. ð Η τροποποίηση που επιζητείται δεν αφορά οποιοδήποτε νομικό σημείο και/ή στοιχείο το οποίο προέκυψε με την πάροδο του χρόνου αλλά αφορά ξεκάθαρα γεγονότα τα οποία οι Αιτητές και οι Δικηγόροι τους είχαν εις γνώσιν τους εξ αρχής και αδικαιολόγητα παρέλειψαν να τα παραθέσουν. ð Στην προκειμένη περίπτωση οι Αιτητές, προσπαθούν να εισαγάγουν νέα γεγονότα στην Υπεράσπιση, με αποτέλεσμα να καθυστερήσουν και/ή ανατρέψουν το πλαίσιο της διαδικασίας με αποτέλεσμα να προκληθεί δυσμενής επηρεασμός των συμφερόντων της Καθ' ης η Αίτηση, των εν γένει συμφερόντων της δικαιοσύνης και του Συνταγματικού δικαιώματος για διεξαγωγή της δίκης μέσα σε εύλογο χρόνο. ð Από τις αιτούμενες τροποποιήσεις προκύπτει ότι δεν είναι η πρόθεση των Αιτητών να διορθώσουν αλλά να αντικαταστήσουν την υφιστάμενη Υπεράσπιση προβάλλοντας μία καινούρια Υπεράσπιση καθώς και Ανταπαίτηση. ð Οι Αιτητές προχώρησαν στην καταχώρηση της παρούσας Αίτησης αφού η Ακρόαση είχε ξεκινήσει και η Καθ' ης η Αίτηση είχε ήδη παρουσιάσει την μαρτυρία της προς απόδειξη της απαίτησης της και έκλεισε την υπόθεση. Τούτου δοθέντος θα προκληθεί κατάφορη αδικία προς το πρόσωπο της και τα συμφέροντα της θα πληγούν ανεπανόρθωτα σε περίπτωση που η παρούσα Αίτηση επιτύχει. ð η καθυστέρηση καταχώρησης της παρούσας αίτησης σε καμία περίπτωση δεν δικαιολογείται αφού η Υπεράσπιση των Αιτητών καταχωρίστηκε στις 11/12/2013 και η παρούσα Αίτηση στις 16/02/2018, δηλαδή περισσότερα από 5 χρόνια μετά. Νομική Πτυχή Οι αρχές που διέπουν τα της τροποποίησης δικογράφων με βάση τη Δ.25,θ.1[1] των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, η οποία και αποτελεί την κύρια βάση της Αίτησης, έχουν εκτεθεί και αναλυθεί σε σωρεία αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Θα μπορούσαν, πιστεύω, να συνοψισθούν ως ακολούθως:
(1)Η τροποποίηση δικογράφων είναι εφικτή σε κάθε περίπτωση που κρίνεται αναγκαίο για τον προσδιορισμό της ουσίας της διαφοράς και για αποτροπή της πολλαπλότητας των νομικών διαδικασιών. Εξαίρεση αποτελούν οι περιπτώσεις όπου η τροποποίηση δύναται να επιφέρει βλάβη στον αντίδικο ή ακόμη εκεί όπου η κακή πίστη του αιτητή είναι εμφανής.[2]
(2)Τροποποίηση δικογράφου θεωρείται ότι επιφέρει βλάβη στον αντίδικο όταν δεν μπορεί να αποζημιωθεί με χρήματα.[3]Η τροποποίηση επιτρέπεται κατά κανόνα εφόσον δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο δηλαδή ζημιά άλλη από εκείνη που μπορεί να θεραπευθεί με την έκδοση της κατάλληλης διαταγής ως προς τα έξοδα.
(3)Επιτρέπεται η τροποποίηση δικογράφου στις κατάλληλες υποθέσεις ακόμη και όταν μια τέτοια τροποποίηση είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης νοουμένου ότι δεν θα προκληθεί αδικία στην άλλη πλευρά που δεν θα μπορούσε να αποζημιωθεί με χρήματα.
(4)Στον προσδιορισμό των συμφερόντων της δικαιοσύνης όπως διαγράφονται στην κάθε υπόθεση συνεκτιμούνται και οι επιπτώσεις από την τροποποίηση στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντιδίκου. Η διεξαγωγή της δίκης μέσα σε εύλογο χρόνο καθιερώνεται από το άρθρο 30.2 του Συντάγματος ως θεμελιώδες δικαίωμα του κάθε διάδικου.[4]
(5)Ο παράγοντας χρόνος στην υποβολή αίτησης τροποποίησης είναι σχετικός χωρίς να είναι εκ προοιμίου και απαραίτητα αποφασιστικής σημασίας.[5] Όμως, όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση ανάλογα μεγαλύτερο είναι το βάρος το οποίο πρέπει να αποσεισθεί για να γίνει δεκτή η αίτηση για παροχή θεραπείας. Επιπρόσθετα, κάθε καθυστέρηση πρέπει να αιτιολογείται[6].
(6)Η σημασία του θέματος της δικαιολόγησης της καθυστέρησης ποικίλει ανάλογα με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης κυρίως σε συσχετισμό προς τη γνησιότητα των προθέσεων του αιτητή και την αναγκαιότητα ή το βαθμό της χρησιμότητας της τροποποίησης.[7].
(7)Η έναρξη της δίκης δεν δημιουργεί ανυπέρβλητο εμπόδιο στην επιδίωξη της τροποποίησης δικογράφου. Στο στάδιο αυτό όμως, η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ασκείται με φειδώ λαμβάνοντας υπόψη τον εκτροχιασμό της δίκης από την προσδιορισθείσα πορεία και τις αναπόφευκτες επιπτώσεις στα δικαιώματα του αντίδικου.[8] Το Δικαστήριο αντιμετωπίζει με διστακτικότητα αιτήσεις για τροποποιήσεις της δικογραφίας κατά τη δίκη.
(8)Όσο φιλελεύθερη και αν δικαιολογείται να είναι η προσέγγιση στο θέμα τροποποίησης δικογράφων το ζήτημα εξακολουθεί να υπόκειται στη διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου. Γνώμονας για την άσκηση αυτής της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου είναι το σύνολο των περιστατικών και όχι μόνο το επανορθώσιμο των συνεπειών της τροποποίησης ανεξάρτητα από οτιδήποτε άλλο.[9] Στην υπόθεση Saba & Co (T.M.P.) v. T.M.P. Agents
(1994)1 ΑΑΔ 426, λέχθηκε ότι η διαπίστωση πως επιδιώκεται νέα βάση αγωγής δεν οδηγεί χωρίς άλλο σε απόρριψη αίτησης για τροποποίηση. Το Δικαστήριο όμως θα απορρίψει την αίτηση αν με την προτεινόμενη τροποποίηση επιφέρεται ριζική μετατροπή της φύσης της αξίωσης. Αναφορικά με το τι αποτελεί νέα βάση αγωγής, παραπέμπω στο πιο κάτω απόσπασμα της Ετήσιας Πρακτικής του 1959 (Annual Practice), στην σελ. 627, το οποίο παρατέθηκε στην υπόθεση Περικτιόνη Χρίστου ν. Α. Αζά (πιο κάτω): "The Court will not refuse to allow an amendment simply because it introduces a new case (Budding v. Mardoch 1 Ch.D.42, Habbuck v. Helm 56 L.J. Ch. P. 539). But it will do so where the amendment would change the action into one of a substantially different character which would more conveniently be the subject of a fresh action (Raleigh v. Gosley
(1898)1 Ch. 81)." Όσον αφορά το χρόνο που υποβάλλεται αίτημα τροποποίησης και τη σημασία της καθυστέρησης στην απονομή της δικαιοσύνης και στις επιπτώσεις στα δικαιώματα του αντιδίκου, σχετική είναι η υπόθεση Sait Electronic S.A v. Του Πλοίου "DOMINIQUE" κ.α. (αρ. 1)
(1992)1(A) A.A.Δ 264. Παραπέμπω σχετικά στην ακόλουθη περικοπή στη σελ. 271 της απόφασης:- «Η σημασία της καθυστέρησης στην απονομή της δικαιοσύνης και οι επιπτώσεις στα δικαιώματα του αντιδίκου αποτιμούνται και στην Αγγλία ως παράγοντας μείζονος σημασίας στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου να επιτρέψει ή όχι την τροποποίηση. Αυτό προκύπτει ευθέως από την πρόσφατη απόφαση της δικαστικής επιτροπής της Βουλής των Λόρδων στην Katteman v. Hansel Propertis Ltd
(1988)1 All E.R. 38. Το ακόλουθο απόσπασμα συνοψίζει το ανεπιθύμητο έγκρισης της τροποποίησης κατά το τέλος της δίκης:- "Furthermore, to allow an amendment before a trial begins is quite different from allowing it at the end of the trial to give an apparently unsuccessful defendant an opportunity to renew the fight on an entirely different defence."[10] Από τη νομολογία μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι πριν την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας είναι ευκολότερο να επιτραπεί, ενώ μετά την έναρξη της δίκης και ανάλογα με το στάδιο που αυτή συναντάται, το Δικαστήριο δεν παρέχει με ευκολία την τροποποίηση, ιδιαίτερα όταν η αναγκαιότητά της έχει διαφανεί από πριν, αλλά δεν είχε ζητηθεί έγκαιρα. Μπορεί να θεωρηθεί ότι ο αιτούμενος την τροποποίηση έχει να αποσείσει όλο και μεγαλύτερο βάρος όσο πιο καθυστερημένα υποβάλλει το αίτημά του[11]. Πάντοτε επίσης ο παράγων της καθυστέρησης συνεκτιμάται ως λογική απόρροια του Άρθρου 30
(2)του Συντάγματος για την ορθή άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Άδεια για τροποποίηση δικογράφων μπορεί να δοθεί από το Δικαστήριο διαρκούσης της ακρόασης μιας υπόθεσης αλλά το Δικαστήριο δεν θα δώσει εύκολα άδεια για τροποποίηση κατά την εκδίκαση μιας υπόθεσης η αναγκαιότητα της οποίας ήταν αρκούντως εμφανής μήνες προηγουμένως και δεν ζητήθηκε. Άκρως σχετική και διαφωτιστική με τα υπό συζήτηση θέματα είναι η ακόλουθη περικοπή από την υπόθεση William Patrick Jack of Scotland and another v. Philiappa Estates of Potamos Yermasoyias
(1988)1 C.L.R 607 στη σελ. 613:- "Leave to amend is sometimes given at the hearing but the Court will not readily allow at the trial an amendment, the necessity of which was abundantly apparent months ago, and then not asked for. (Hibgrave v. Case 28 Ch.D. 356) At any rate if would be wrong to allow an amendment at the close of the evidence or even at an extremely late stage of the trial where it could result in a party being confronted with an entirely new case (Rawding v. London Brick Co
(1971)K.I.R 207 C.A.)." Εξέταση υπό κρίση Αίτησης Προτού εξετασθεί η υπό κρίση Αίτηση στη βάση των πιο πάνω αρχών κρίνεται σκόπιμο να γίνει μια σύντομη αναφορά στο ιστορικό της παρούσα υπόθεσης όπως προκύπτει από το φάκελο της. à Στις 2/5/13 κατεχωρήθη το Ειδικά Οπισθογραφημένο Κλητήριο στην παρούσα υπόθεση. à Ενώ στις 9/7/13 κατεχωρήθη από τους Εναγόμενους σημείωμα εμφάνισης. à Η Υπεράσπιση κατεχωρήθη στις 11/12/
- à Αφού στις 6/2/14 έγινε αίτηση ορισμού, η υπόθεση ορίσθηκε για οδηγίες στις 2/4/
- à Ακολούθησε ο ορισμός της υπόθεσης για ακρόαση για 8 συνολικά φορές (4/2/15, 16/6/15, 21/1/16, 22/6/16, 10/11/16, 15/3/17, 13/6/17 & 30/11/17) χωρίς, όμως, να ξεκινήσει η ακροαματική διαδικασία. à Τελικώς η εκδίκαση της υπόθεσης ξεκίνησε κατά την 9η φορά ορισμού της υπόθεσης για ακρόαση, ήτοι την 1η Φεβρουαρίου του
- à Η υπό κρίση Αίτηση κατεχωρήθη στις 16/2/18 και ενώ η υπόθεση ευρίσκετο στο στάδιο αντεξέτασης του Μ.Ε.
- Εν όψει των πιο πάνω αλλά και των όσων τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου με βάση την αίτηση και την ένσταση αλλά και τις θέσεις των δύο πλευρών όπως αναπτύχθηκαν με τις αγορεύσεις τους, προβάλλουν ενώπιον του Δικαστηρίου για απάντηση δύο ουσιαστικά ζητήματα. Πρώτον κατά πόσο δικαιολογείται η έκδοση διατάγματος τροποποίησης λαμβάνοντας υπόψη το στάδιο στο οποίο υποβάλλεται το αίτημα και τη σημειωθείσα στην υπόθεση καθυστέρηση. Δεύτερο κατά πόσο οι προτεινόμενες τροποποιήσεις εισάγουν νέα επίδικα θέματα η εισαγωγή των οποίων θα επηρεάσει δυσμενώς την υπόθεση των Εναγόντων. Η υπό κρίση Αίτηση κατεχωρήθη ενώ η εκδίκαση της παρούσας υπόθεσης είχε ήδη ξεκινήσει και αφού μεσολάβησε η κατάθεση του πρώτου και μοναδικού μάρτυρα από πλευράς Εναγόντων ως, επίσης, και η κατάθεση αριθμού Τεκμηρίων. Έχει ήδη επισημανθεί ανωτέρω ότι όσο πιο καθυστερημένα υποβάλλεται μια αίτηση τροποποίησης τόσο πιο αυξημένο είναι το βάρος του αιτούμενου την τροποποίηση να δείξει ότι αυτή είναι αναγκαία και δεν θα επηρεάσει αρνητικά τον αντίδικο του. Το ερώτημα που εγείρεται είναι κατά πόσο δικαιολογείται η έκδοση διατάγματος τροποποίησης λαμβάνοντας υπόψη το στάδιο στο οποίο υποβάλλεται το αίτημα και τη σημειωθείσα στην υπόθεση καθυστέρηση. Η πλευρά των Εναγομένων για να δικαιολογήσει το αίτημα στο παρόν στάδιο επικαλείται αρχικά το ότι τα δικόγραφα της παρούσας υπόθεσης τα ετοίμασε δικηγόρος του γραφείου του δικηγόρου των Εναγομένων η οποία δεν εργάζεται πλέον στο εν λόγω γραφείο. Επιπλέον ισχυρίζονται ότι η καθυστέρηση στην καταχώρηση της Αίτησης οφείλετο στο γεγονός ότι υπήρχε σωρεία υποθέσεων με τους ίδιους διαδίκους στις οποίες υπάρχει Ανταπαίτηση και/ή έγινε αίτηση για προσθήκη Ανταπαίτησης και ότι η παρούσα περίπτωση αποτελεί μία από τις αγωγές αυτές όπου «εκ παραδρομής» και/ή από «καλόπιστο λάθος» δεν είχε καταχωρηθεί αίτηση για τροποποίηση στο αρχικό στάδιο. Στην προκειμένη περίπτωση εκείνο που είναι κρίσιμης σημασίας είναι το πότε περιήλθε σε γνώση των Αιτητών ότι η καταχωρηθείσα Υπεράσπιση δεν περιείχε όλα τα σημεία υπεράσπισης και το γιατί δεν έδρασαν αμέσως και/ή ενωρίτερα. Σε σχέση με αυτό τον κρίσιμης σημασίας παράγοντα πρέπει να πω ότι οι Εναγόμενοι δεν υποβοήθησαν καθόλου την προώθηση της θέσης τους. Στην ένορκη δήλωση που συνοδεύει την Αίτηση δεν απαντάται αυτό το ερώτημα. Εκείνο το οποίο αναφέρεται από την ενόρκως δηλούσα είναι ότι «από λάθος και/ή παράλειψη και/ή λανθασμένο υπολογισμό» δεν συντάχθηκε η Υπεράσπιση δεόντως και ότι «μόλις υπέπεσε στην αντίληψη του δικηγόρου που χειρίζεται τη παρούσα υπόθεση το γεγονός αυτό» ετοιμάστηκε η παρούσα Αίτηση. Δεν εξηγεί, ωστόσο, η ενόρκως δηλούσα γιατί χρειάστηκε να περάσει χρονικό διάστημα πέραν των 4 χρόνων από της καταχώρησης της Υπεράσπισης και ενώ είχε μεσολαβήσει ο ορισμός της υπόθεσης για ακρόαση τουλάχιστον 8 φορές για να καταχωρηθεί η παρούσα Αίτηση και αφού εν τω μεταξύ είχε αρχίσει η εκδίκαση της υπόθεσης την 1η Φεβρουαρίου
- Επισημαίνεται δε ότι, όπως προκύπτει από το φάκελο της υπόθεσης και τις εμφανίσεις εκ μέρους των διαδίκων ο δικηγόρος ο οποίος χειρίζετο την υπόθεση ήταν εξαρχής ο ίδιος, ο Ν. Καλλής, χωρίς, επομένως καθ΄όλη τη διάρκεια που η υπόθεση εκκρεμούσε ενώπιον του Δικαστηρίου μέχρι και την έναρξη της ακρόασης της την 1η/2/18 να μεσολαβήσει οποιαδήποτε αλλαγή δικηγόρου. Δεν υπήρξε, επίσης, οποιοσδήποτε ισχυρισμός ότι ο χειρισμός της υπόθεσης γινόταν σε οποιοδήποτε στάδιο από τη δικηγόρο η οποία, με βάση τα όσα καταγράφονται στην ένορκη δήλωση της Αίτησης, είχε ετοιμάσει τα δικόγραφα της υπόθεσης. Εκείνο που ξεκάθαρα προκύπτει είναι πως ο χειρισμός της υπόθεσης, ανεξαρτήτως ετοιμασίας και/ή σύνταξης δικογράφων, γινόταν από τον κ. Ν. Καλλή. Οι Εναγόμενοι όφειλαν να δικαιολογήσουν με επάρκεια την παράλειψη τους να αποταθούν στο Δικαστήριο ενωρίτερα. Εκείνος δε που έχει στους ώμους του ένα τέτοιο βάρος έχει συνάμα και καθήκον να δείξει την καλοπιστία του τόσο για το τί έγινε μέχρι τώρα όσο και για να δικαιολογήσει την αδράνεια του. Είναι η κρίση μου ότι οι Εναγόμενοι απέτυχαν πλήρως να δικαιολογήσουν το χρονικό στάδιο στο οποίο υποβάλλεται η Αίτηση σε σχέση με τη δυνατότητα πιο έγκαιρης προσφυγής στο Δικαστήριο. Όπως τονίσθηκε από τον Πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου κ. Γ.Μ. Πική στην υπόθεση Γραμμές Στρίντζη Αιγαίου ν. Επίσημου Παραλήπτη
(1995)1 Α.Α.Δ 607 στη σελ. 611: "Τα γεγονότα τα οποία θεμελιώνουν την τροποποίηση ήταν γνωστά ή, εύλογα, μπορούσαν να εντοπιστούν από τους εναγόμενους από τα πρώτα στάδια της διαδικασίας. Η αλλαγή δικηγόρου διαδίκων δεν παρέχει αφ' εαυτής λόγο για την τροποποίηση της δικογραφίας σαν δικαιολογία για την καθυστέρηση στην υποβολή του αιτήματος." Όπως δε εύστοχα τονίσθηκε και στην υπόθεση Federal Bank of Lebanon (SAL) v. Νίκου Κ. Σιακόλα
(1999)1 Α.Α.Δ. 44 η μεγάλη καθυστέρηση συναρτάται με τους λόγους που την προκάλεσαν, η δε έννοια της καθυστέρησης προϋποθέτει βέβαια τη δυνατότητα έγκαιρης ενέργειας. Πιο απλά φαίνεται να έχει μεγαλύτερη σημασία όχι αόριστα η παρέλευση μακρού χρόνου αλλά η ανεκμετάλλευτη και αναξιοποίητη παρέλευση του χρόνου από τη στιγμή που διαπιστώθηκε ή συνειδητοποιήθηκε η ανάγκη για τροποποίηση ή που δημιουργήθηκαν τα στοιχεία στα οποία αυτή αναφέρεται. Όπως έχει επισημανθεί και προηγουμένως πολύ διαφορετικά αντιμετωπίζεται από το Δικαστήριο η περίπτωση όπου η αίτηση για τροποποίηση γίνεται εν μέσω της ακροαματικής διαδικασίας όταν μάρτυρες έχουν ήδη αρχίσει να καταθέτουν και οι θέσεις των διαδίκων έχουν αρχίσει να αποκρυσταλλώνονται με μαρτυρία που προσφέρεται στο Δικαστήριο προς αξιολόγηση. Από τη νομολογία μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι πριν την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας είναι ευκολότερο να επιτραπεί, ενώ μετά την έναρξη της δίκης και ανάλογα με το στάδιο που αυτή συναντάται, το Δικαστήριο δεν παρέχει με ευκολία την τροποποίηση, ιδιαίτερα όταν η αναγκαιότητά της έχει διαφανεί από πριν, αλλά δεν είχε ζητηθεί έγκαιρα. Μπορεί να θεωρηθεί ότι ο αιτούμενος την τροποποίηση έχει να αποσείσει όλο και μεγαλύτερο βάρος όσο πιο καθυστερημένα υποβάλλει το αίτημα του. Στην υπόθεση Federal Bank of Lebanon (S.A.L.) v. Νίκου Κ. Σιακόλα
(2002)1 Α.Α.Δ. 223 η αίτηση για τροποποίηση προωθήθηκε εν μέσω της διαδικασίας ακρόασης και ενώ βρισκόταν και συνεχιζόταν αντεξέταση μάρτυρος. Δεν υπήρχε επαρκής εξήγηση για την καθυστέρηση που σημειώθηκε και το Εφετείο ανέτρεψε την πρωτόδικη απόφαση ότι η αίτηση θα μπορούσε να εγκριθεί. Στις υποθέσεις United Sea Transport Ltd ν. Ζάκου
(1980)1 C.L.R 501 και Γραμμές Στρίντζη Αιγαίου Ναυτική Εταιρεία ν. Always Travel Holidays Ltd
(1995)1 A.A.Δ. 607 είχαν, επίσης, απορριφθεί τα αιτήματα για τροποποίηση όχι μόνο διότι το υλικό το οποίο σκοπείτο να εισαχθεί μπορούσε με εύλογη επιμέλεια να ήταν στη γνώση των αιτητών από πολύ προηγουμένως, αλλά και ιδιαίτερα διότι είχαν γίνει πολύ καθυστερημένα και μετά την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας. Συγκεκριμένα στην υπόθεση Γραμμές Στρίντζη Αιγαίου Ναυτιλιακή Εταιρεία ν. Always Travel Holidays Ltd
(1995)1 A.A.Δ. 607, δεν επετράπη τροποποίηση, η αναγκαιότητα της οποίας είχε διαπιστωθεί από μήνες προηγουμένως, αλλά δεν είχε έγκαιρα ζητηθεί. Παρομοίως, στην υπόθεση United Sea Transport Ltd v. Zakou
(1980)1 C.L.R. 501, 510, η αίτηση απερρίφθη διότι το υλικό που θα εισαγόταν με την τροποποίηση βρισκόταν με τον Αιτητή ή μπορούσε με εύλογη επιμέλεια να έρθει στην επιφάνεια τουλάχιστον 16 μήνες πριν την υποβολή της αίτησης. Οι υποθέσεις αυτές, καθώς και άλλες, δείχνουν επίσης τη φειδώ με την οποία το Δικαστήριο ασκεί τη διακριτική του ευχέρεια μετά την έναρξη της δίκης όταν πια το στάδιο υποβολής της αίτησης είναι πολύ καθυστερημένο έχοντας υπόψη τον εκτροχιασμό της δίκης καθώς, επίσης, και τις επιπτώσεις στα δικαιώματα του αντιδίκου που θα επιφέρει μια τέτοια αίτηση που υποβάλλεται καθυστερημένα. Επιπλέον διαπιστώνεται ότι η προτεινόμενη Υπεράσπιση δεν περιστρέφεται γύρω από τον άξονα της ήδη καταχωρηθείσας Υπεράσπισης, ούτε αφορά στην διόρθωση απλών παραλείψεων και/ή λαθών. Αντιθέτως γίνεται προσπάθεια εισαγωγής ενός νέου πυρήνα υπεράσπισης εντελώς διαφορετικού από τον αρχικό μεταβάλλοντας καθ΄αυτόν τον τρόπο ριζικά και ολοκληρωτικά την υφιστάμενη Υπεράσπιση εισάγοντας επιπλέον και Ανταπαίτηση. Με κάθε σεβασμό η θέση της ομνύουσας στην Αίτηση στην παραγρ. 10 της ένορκης της δήλωσης ότι «οι αιτούμενες τροποποιήσεις διευκρινίζουν στο Δικαστήριο τα γεγονότα της υπόθεσης» δεν με βρίσκει σύμφωνη. Παρομοίως και η θέση που προβλήθηκε από πλευράς Εναγομένων κατά το στάδιο των αγορεύσεων ότι η παρούσα αίτηση γίνεται για να «διασαφηνιστεί και αποκρυσταλλωθεί με τη μεγαλύτερη σαφήνεια» η ήδη προβληθείσα θέση στην Υπεράσπιση. Οι αιτούμενες τροποποιήσεις καταλαμβάνουν 17 συνολικά σελίδες. Πιο συγκεκριμένα μέσω της προτεινόμενης Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης επιδιώκεται η προσθήκη μετά την παράγρ. 9 της Υπεράσπισης 29 νέων παραγράφων υπό μορφή Ανταπαίτησης ως και 20 νέων παραγράφων στο αιτητικό της Ανταπαίτησης. Επισημαίνεται πως στην αρχική Υπεράσπιση οι Εναγόμενοι στο πλείστο μέρος αυτής απλώς αρνούνταν τους ισχυρισμούς των Εναγόντων και τους καλούσαν σε αυστηρή απόδειξη δίχως να προβάλουν οποιουσδήποτε θετικούς ισχυρισμούς. Ενώ στην παραγρ. 9 αυτής ισχυρίζονταν ότι οι Ενάγοντες τους χρέωναν διάφορα ποσά πέραν των συμφωνηθέντων και/ή για τα οποία οι Εναγόμενοι δεν είχαν συγκατατεθεί. Στην προτεινόμενη, ωστόσο, Υπεράσπιση και Ανταπαίτηση η βάση είναι εντελώς διαφορετική. Ισχυρίζονται ότι η υπογραφή των επιδίκων Συμφωνιών έγινε στη βάση της εμπιστοσύνης (trust and confidence) που οι Εναγόμενοι επέδειξαν στους Ενάγοντες και αφού βασίστηκαν στις συμβουλές και/ή διαβεβαιώσεις αυτών. Ισχυρίζονται δε ότι οι Ενάγοντες προχώρησαν στην έγκριση δανείων κατά παράβαση καθήκοντος και/ή πλημμελούς εκτέλεσης καθήκοντος και/ή κατά παράβαση της υποχρέωσης επιμέλειας και καλής πίστης των Εναγόντων προς τους Εναγόμενους. Μάλιστα ανάμεσα στις θεραπείες που ανταπαιτητικώς ζητούνται είναι και αποζημιώσεις για ψευδείς και/ή παραπλανητικές δηλώσεις και/ή δόλο και/ή απάτη. Επιπλέον ισχυρίζονται ότι βασιζόμενοι στις διαβεβαιώσεις και/ή παραστάσεις των Εναγόντων υπέγραψαν προσωπικές εγγυήσεις. Ειδικότερα προβάλλεται ότι εάν γνώριζαν ότι η αξία των ακινήτων που παραχωρήθηκαν ως εξασφάλιση των δανείων ήταν χαμηλότερη και/ή δεν κάλυπτε το ύψος της δανειοδότησης και εάν οι Ενάγοντες δεν τους είχαν σκόπιμα αποκρύψει ουσιώδη χαρακτηριστικά των εκτιμήσεων δεν θα προχωρούσαν στην υπογραφή των προσωπικών εγγυήσεων. Στην απόφαση Kallice Holding Co. Ltd v. MTR METALS (OVERSEAS) LTD (ΑΡ. 1)
(1996)1 Α.Α.Δ. 162 οι Εναγόμενοι καταχώρισαν αίτηση τροποποίησης επιδιώκοντας να τροποποιήσουν την Υπεράσπιση τους με εισαγωγή νέας βάσης περισσότερο από δύο χρόνια μετά την καταχώριση της αγωγής και δύο περίπου μήνες μετά την αποπεράτωση της υπόθεσης των Εναγόντων. Το Δικαστήριο απέρριψε την αίτηση αποφασίζοντας ότι «Η παροχή άδειας για τροποποίηση σε προκεχωρημένο στάδιο της δίκης ασκείται με φειδώ, λαμβάνοντας υπόψη τον εκτροχιασμό της δίκης από την προσδιορισθείσα πορεία και τις αναπόφευκτες επιπτώσεις στα δικαιώματα του αντιδίκου. Η προβολή νέας υπεράσπισης μετά τη μαρτυρία τριών μαρτύρων των Εναγόντων στο προχωρημένο στάδιο που έφθασε η υπόθεση χωρίς καμία εξήγηση γιατί δεν προβλήθηκε εξ αρχής ή σε προγενέστερο στάδιο, ανέτρεπε την πορεία της δίκης με ορατές ζημιογόνες συνέπειες, στα δικαιώματα και την απόδειξη της υπόθεσης των αντιδίκων.». Στην προκειμένη περίπτωση η προβολή νέας Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης, στο προχωρημένο στάδιο που έφθασε η υπόθεση, ήτοι μετά το κλείσιμο της υπόθεσης για τους Ενάγοντες, μεταβάλλει το πλαίσιο της δίκης, ανατρέπει την πορεία της διαδικασίας, και επιβάλλει τον επανακαθορισμό της θέσης των Εναγόντων με ορατές και αναπόφευκτες αρνητικές συνέπειες και επιπτώσεις στα δικαιώματά τους και την απόδειξη της υπόθεσής τους οι οποίοι, αν εγκριθεί η υπό κρίση Αίτηση, θα κληθούν να αντιμετωπίσουν μια εντελώς διαφορετική βάση Υπεράσπισης καθώς και Ανταπαίτηση. Επαναλαμβάνω. Η υπό εξέταση τροποποίηση επιζητείται, παρά τις συνέπειές της στη δίκη, χωρίς να έχει παρασχεθεί καμιά εξήγηση ως προς το γιατί η προτεινόμενη Υπεράσπιση και Ανταπαίτηση δεν προβλήθηκε εξαρχής ή σε οποιοδήποτε προγενέστερο στάδιο. Κατάληξη Κατ' ακολουθίαν όλων των πιο πάνω και, αφού έχω συνεκτιμήσει κάθε σχετικό παράγοντα στην υπό εξέταση Αίτηση, είναι η κρίση μου ότι θα πρέπει να ασκήσω τη διακριτική μου ευχέρεια προς την κατεύθυνση απόρριψης της Αίτησης που υποβλήθηκε. Ως αποτέλεσμα η παρούσα Αίτηση απορρίπτεται με έξοδα υπέρ των Εναγόντων/Καθ' ων η Αίτηση και σε βάρος των Εναγομένων/Αιτητών όπως θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο, να καταβληθούν δε μετά το πέρας της αγωγής. (Υπ.)................... Λ. Δημητριάδου-Ανδρέου, Π.Ε.Δ. Πιστόν αντίγραφο Πρωτοκολλητής /Λ.Δ. [1] "The Court or a Judge may, at any stage of the proceedings, allow either party to alter or amend his indorsement or pleadings, in such manner and on such terms as may be just, and all such amendments shall be made as may be necessary for the purpose of determining the real questions in controversy, between the parties". [2] Σχετική είναι η αναφορά από το Δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου Σ. Νικήτα στη Χρίστου ν. Αζά
(1992)1 Α.Α.Δ. 704 στη σελ. 707:- «Η θεμελιακή αρχή που ξεπροβάλλει από τις αποφάσεις είναι πως τροποποίηση δικογράφου είναι εφικτή σε κάθε περίπτωση που κρίνεται αναγκαίο για τον προσδιορισμό της ουσίας της διαφοράς και για αποτροπή πολλαπλότητας των νομικών διαδικασιών. Εξαίρεση αποτελούν οι περιστάσεις που η τροποποίηση δυνατό να επιφέρει βλάβη στον αντίδικο ή ακόμα εκεί που η κακή πίστη του αιτητή είναι εμφανής.» [3] Δέστε Federal Bank of Lebanon (SAL) v. Ν. Σιακόλα
(1999)1(Α) Α.Α.Δ 44 [4] Δέστε Φοινιώτης ν. Greenmar Navigation
(1989)1 (E) A.A.Δ. 33. [5] Δέστε Astor Manu-facturing & Exporting Co κ.α. v. A&G Leventis &Company (Nigeria) Ltd κ.α.
(1993)1 Α.Α.Δ. 726. [6] Δέστε Φοινιώτης v. Greenmar Naviagation
(1989)1(Ε) A.A.Δ. 33. [7] Δέστε SABA & Co. (T.M.B) v. T.M.P. Agents
(1994)1 A.A.Δ. 426. [8] Δέστε Φοινιώτης (πιο πάνω) και Γραμμές Στρίντζη ν. Επίσημος Παραλήπτης
(1995)1 Α.Α.Δ. 607. [9] Δέστε Ταξί Κυριάκος Λτδ ν. Παύλου
(1995)1 Α.Α.Δ. 560. [10] Σε ελεύθερη ελληνική μετάφραση:- «Περαιτέρω, η έγκριση τροποποίησης πριν την έναρξη της δίκης είναι εντελώς διαφορετικό πράγμα από την έγκριση της κατά το πέρας της δίκης για το σκοπό παροχής στον προφανώς ανεπιτυχή εναγόμενο (ο διάδικος που διεκδικούσε την τροποποίηση σε εκείνη την υπόθεση) ευκαιρίας να ανανεώσει τον αγώνα πάνω σε εντελώς διαφορετική υπεράσπιση.» [11] Δέστε Skepi Ltd v. Kaitis
(1983)1 C.L.R. 231, Ευριπίδου v. Καννάουρου
(1985)2 C.L.R. 24. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο