Στέλιος Μενελάου ν. Loizos Iordanou Constructions Limited, Αρ. Αγωγής: 1885/2011, 11/1/2018

Στέλιος Μενελάου ν. Loizos Iordanou Constructions Limited, Αρ. Αγωγής: 1885/2011, 11/1/2018 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2018:A4 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ. Παπάμιχαηλ, Π.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 1885/2011 Στέλιος Μενελάου Ενάγοντας και Loizos Iordanou Constructions Limited Εναγόμενη Ημερομηνία: 11.1.

1. Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: κ. Βρ. Χατζηχάννας με κ. Ζαβαλλή. Για την Εναγόμενη: κ. Χρ. Χριστοφίδης για Λ. Παπαφιλίππου & Σία. ΑΠΟΦΑΣΗ Με την παρούσα αγωγή ο Ενάγοντας αξιεί γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες, αναπηρία, πόνο, μόνιμη ανικανότητα, απώλεια απολαύσεων κ.λ.π. που υπέστη συνεπεία - σύμφωνα με τους δικούς του ισχυρισμούς - από αμέλεια και/ή παράβαση των εκ του Νόμου και Κανονισμών απορρεόντων καθηκόντων της Εναγομένης Εταιρείας ή/και των υπαλλήλων ή/και των αντιπροσώπων της στην οποία εργοδοτείτο κατά τον ουσιώδη χρόνο ως οδηγός γερανοφόρου φορτηγού. Προτού αρχίσει η ακροαματική διαδικασία, οι αποζημιώσεις στις οποίες ο Ενάγων δικαιούται επί πλήρους ευθύνης συμφωνήθηκαν ως ακολούθως: α) Τέλος για έκδοση αστυνομικής έκθεσης €85 (παρ. 18(α) Ε/Α). β) Ιατρικές εκθέσεις θεραπόντων ιατρών €47,84 (παρ. 18(β) Ε/Α). γ) Μεταφορικά για υδροθεραπεία, φυσιοθεραπεία, κινησιοθεραπεία, Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας €1.000 (παρ. 18 (γ) Ε/Α). δ) Απώλειες μηνιαίων απολαβών από 7.11.2008 μέχρι την καταχώρηση της αγωγής 17.6.2011 ήτοι 135 βδομάδες προς €514, €69.390 (παρ. 18 (δ) Ε/Α και 22 ΙΙ). ε) Γενικές αποζημιώσεις επί πλήρους ευθύνης για τις σωματικές βλάβες, αναπηρία, πόνο, μόνιμη ανικανότητα και λοιπά €150.000 (παρ. 22 Ι Ε/Α) στ) Απώλεια μελλοντικών απολαβών το ποσό των €272.625 (παρ.22 IV E/A) Οι λοιπές αξιούμενες ειδικές αποζημιώσεις απεσύρθηκαν. Ο Ενάγοντας για να τεκμηριώσει την ευθύνη της Εναγομένης εργοδότριας εταιρείας του κατέθεσε ο ίδιος ενώπιον του Δικαστηρίου και δεν προσκόμισε οποιαδήποτε άλλη μαρτυρία. Στη γραπτή του δήλωση, Έγγραφο Α, μεταξύ άλλων κατάθεσε και τα ακόλουθα: Κατά το χρόνο του ατυχήματος ήταν ηλικίας 32 ετών και πριν την εργοδότηση του από την Εναγόμενη είχε προηγουμένως εργαστεί ως πλασιέ και ως οδηγός φορτηγού, αλλά δεν είχε εργαστεί και δεν είχε καμία πείρα σε χειρισμό γερανού. Τον Φεβρουάριο του 2008 αποτάθηκε στην Εναγόμενη όπου και του προσεφέρθη θέση οδηγού φορτηγού το οποίο ήταν εξοπλισμένο με γερανό. Ο Ενάγοντας ισχυρίστηκε ότι ο γερανός ήταν πολύ παλιός, γύρω στα 15 με 20 χρόνια, και δεν ήταν σε καλή κατάσταση. Οι μόνες οδηγίες που του δόθηκαν για τη λειτουργία του γερανού από τον προηγούμενο χειριστή ήταν όταν εργάστηκε μαζί με αυτόν για τέσσερις μόνο μέρες όταν πήγαινε μαζί του για την διεκπεραίωση των εργασιών των εναγομένων και ότι η εκπαίδευση που έτυχε ήταν υποτυπώδης και εμπειρική. Δεν του υποδείχθηκε ασφαλές σύστημα εργασίας και δεν γινόταν κανονική συντήρηση του γερανού. Για την ορθή και ασφαλή λειτουργία του γερανού απαιτείτο και η παρουσία δεύτερου ατόμου το οποίο θα έδενε και ασφάλιζε το φορτίο στον γερανό και αυτός θα χειριζόταν και θα κατεύθυνε τον γερανό κατά την φόρτωση ή εκφόρτωση. Επίσης ισχυρίστηκε ότι η Εναγόμενη εργοδότρια εταιρεία αρνήθηκε κατά την ημέρα του ατυχήματος να του παραχωρήσει μόνιμο βοηθό και του παραχωρούσαν κατά περίσταση διάφορα άτομα τα οποία δεν ήταν γνώστες της ορθής και ασφαλούς λειτουργίας του γερανού. Στις 6.11.2008 ο Ενάγοντας πήρε εντολή να μεταφέρει και εκφορτώσει στις 7.11.2008 δύο μηχανήματα (τριβεία) σκυροδέματος από τον Αναλυόντα στο στρατόπεδο της Εθνικής Φρουράς στον Κόρνο. Όταν έφθασε στο χώρο εκφόρτωσης ζήτησε από τoν επιστάτη της Εναγόμενης Εταιρείας να του παραχωρήσει ένα άτομο για να τον βοηθήσει στην εκφόρτωση. Του παραχωρήθηκε ως βοηθός ένας αλλοδαπός ο οποίος κατά τον Ενάγοντα δεν μιλούσε ούτε ελληνικά ούτε αγγλικά και ήταν σχεδόν αδύνατη η συνεννόηση μαζί του. Ισχυρίστηκε ότι ο βοηθός που πρόσφατα είχε προσληφθεί στην εταιρεία, καθυστέρησε να έρθει, γι΄ αυτό έδεσε ο ίδιος, ασφάλισε και κατέβασε με τον γερανό, το ένα μηχάνημα σκυροδέματος και όταν ζήτησε από τον βοηθό του να κατέβη από το φορτηγό, να ξεδέσει και να ελευθερώσει το μηχάνημα από τον γερανό, αυτός δεν αντιλήφθηκε τι έπρεπε να κάνει και δεν μπορούσε να συνεννοηθεί μαζί του. Ισχυρίστηκε ότι για τον πιο πάνω λόγο αναγκάστηκε να πλησιάσει και να σκύψει για να απελευθερώσει ο ίδιος το μηχάνημα και τη στιγμή εκείνη μετακινήθηκε ο γερανός και κτυπήθηκε από την πήγα στο κεφάλι. Το πώς μετακινήθηκε ο γερανός και το πώς κτυπήθηκε από την πήγα στο κεφάλι δεν μπορούσε να το αιτιολογήσει. Πιθανολόγησε στον Ανδρέα Αργυρού (Μ.Υ.1) ότι σκύβοντας επιέσθηκε με την κοιλιά του ένα από τα κουμπιά του τηλεχειριστηρίου που έφερε στη μέση του με αποτέλεσμα να ενεργοποιήσει τον γερανό. Κατά την αντεξέταση του ο Ενάγων παραδέχτηκε ότι εργάστηκε σε διάφορες εταιρείες ως πλασιέ, συγκολλητής, τεχνικός σε μπανιέρες, επιδιορθώσεις ηλεκτρονικών υπολογιστών και οδηγός φορτηγού. Παραδέχτηκε επίσης ότι ο γερανός επειδή δεν φαινόταν καινούργιος, υπολόγισε ότι ήταν 15-20 χρόνων και ότι δεν συντηρείτο κανονικά. Όταν του υπεβλήθη ότι ο βοηθός που του παραχωρήθη είχε 19 μήνες υπηρεσίας στην Εναγόμενη Εταιρεία (προσλήφθηκε τον Φεβρουάριου του 2007) και εγνώριζε ικανοποιητικά ελληνικά, με τα οποία θα μπορούσε να συνεννοηθεί, προφασίστηκε ότι δεν θυμόταν ποιος ήταν και ο ίδιος νόμιζε ότι πρόσφατα προσλήφθηκε. Όσον αφορά τις οδηγίες που του δόθηκαν από τον προηγούμενο χειριστή που κατ΄ ισχυρισμόν του ήταν υποτυπώδεις, αφού τον ακολούθησε για 4 μόνο μέρες εξηγώντας του την ασφαλή λειτουργία του γερανού, φαίνεται από την αντεξέταση στην οποία υπεβλήθη ότι εγνώριζε πολύ καλά την ασφαλή λειτουργία του γερανού με τη χρήση του τηλεχειριστήριου (remote control - Τεκμήριο 1) και του manual το οποίο από τη στιγμή που πατούσε το κουμπί 6 ασφάλιζε και το πάτημα πλέον οποιουδήποτε κουμπιού του τηλεχειριστήριου δεν μπορούσε να ενεργοποιήσει την πήγα. Δέχθηκε επίσης ότι το remote control που είχε φορέσει την ημέρα του ατυχήματος δεν μπορούσε να ενεργοποιήσει με κανένα κουμπί την πήγα εφ΄ όσον ήταν σε ασφαλή θέση του κουμπί 6 με ένα άγγιγμα της κοιλιάς του και ότι αυτό το εχειρίστηκε πάρα πολλές φορές μέχρι την ημέρα του ατυχήματος χωρίς να παρουσιάσει πρόβλημα εκτός του ότι εξιφορτίζετο (κάνοντας ένα χαρακτηριστικό ήχο) οπότε και απενεργοποιείτο ο γερανός. Παρά το γεγονός ότι η Εναγόμενη Εταιρεία του παρείχε κράνος δεν το φορούσε κατά την ημέρα του ατυχήματος ενώ ανέφερε ότι εγνώριζε ότι για σκοπούς ασφάλειας δεν έπρεπε να στέκεται ή να περνά κάτω από την πήγα όταν αυτή είναι απλωμένη και ανοικτή όπως εγνώριζε ότι για σκοπούς ευκινησίας θα έπρεπε να αφαιρεί από πάνω του το τηλεχειριστήριο όταν είχε πρόθεση να δέσει ή να ξεδέσει τον ιμάντα για να απαγκιστρώσει το φορτίο, πράγμα που δεν έπραξε τη συγκεκριμένη μέρα ισχυριζόμενος ότι πρέπει όταν έσκυψε να ξεδέσει το φορτίο, να πάτησε με την κοιλιά του ένα από τα κουμπιά του τηλεχειριστήριου με αποτέλεσμα να ενεργοποιηθεί η πήγα και να τον κτυπήσει στην κεφαλή. Ουσιαστικά με την αντεξέταση στην οποία υπεβλήθη ο Ενάγων διαπιστώθηκε ότι δεν ακολούθησε κανένα κανόνα ασφαλείας τον οποίο γνώριζε όπως γνώριζε και τη χρήση του γερανού και ότι έτυχε ικανοποιητικής εκπαίδευσης και γνώριζε την ασφαλή χρήση του γερανού. Στην παράγραφο 9 της έκθεσης απαίτησης παρατίθενται οι λεπτομέρειες αμέλειας και/ή παράβασης και/ή παράλειψης των εκ του Νόμου και Κανονισμού απορρεόντων καθηκόντων της εργοδότριας του Εναγόμενης Εταιρείας. "I. Παρέλειψε να λάβει οποιαδήποτε μέτρα και/ή οποιεσδήποτε ικανοποιητικές προφυλάξεις για την ασφάλεια του Ενάγοντα κατά το χρόνο που ήταν απασχολημένος στην εργασία του και/ή στην εκτέλεση των καθηκόντων, που η Εναγόμενη του ανέθεσε. II. Εξέθεσε τον Ενάγοντα σε κίνδυνο θανάτου, ζημιάς, σωματικών βλαβών και/ή τραυμάτων που γνώριζαν και/ή έπρεπε να γνωρίζουν. III. Παρέλειψε να προνοήσει και/ή διατηρήσει και/ή προωθήσει και/ή παράσχει ασφαλή τρόπο και ασφαλές σύστημα και μέσα εργασίας και εκπαίδευση στους γερανούς ώστε ο Ενάγων να εκτελεί την εργασία του με ασφάλεια. IV. Εξέθεσεν τον Ενάγοντα σε κίνδυνο σωματικών βλαβών, γεγονός που γνώριζε και/ή όφειλε και/ή ήταν σε θέση να γνωρίζει. V. Εξέθεσεν τον Ενάγοντα σε επαπειλούμενο κίνδυνο και/ή διέταξε αυτόν να εργασθεί υπό περιστάσεις ή συνθήκες τελείως ανασφαλείς ή ακατάλληλες. VI. Δεν τοποθέτησε οποιονδήποτε προστατευτικό φραγμό ή κάλυμμα ή εμπόδιο ή κυκλίδωμα ή προφυλακτήρα γι΄ ασφάλεια και προστασία των εργαζομένων προς αποφυγή της απότομης πτώσης (λύγισης) του γερανού και για αποφυγή τραυματισμών. VII. Δεν παρείχε στον Ενάγοντα επαρκή και/ή κατάλληλο εξοπλισμό και/ή μέσα για την εκτέλεση των εργασιών του και/ή παρείχε ανεπαρκή και/ή ανασφαλή μέσα για χρήση και για τους σκοπούς της εργασίας που κατά τον ουσιώδη χρόνο εκτελούσε ο Ενάγων. VIII. Δεν έδωσε τις απαραίτητες και/ή ορθές οδηγίες και/ή δεν έκανε καθόλου και/ή σωστή επίβλεψη και/ή έδωσε λανθασμένες οδηγίες προς τον ενάγοντα αναφορικά με το χώρο εργασίας και τους υπάρχοντες κινδύνους. IX. Παρέλειψε να πληροφορήσει τον ενάγοντα επαρκώς και/ή σωστά και/ή δεόντως περί των κινδύνων κατά την εκτέλεση της ανατεθείσας σ΄ αυτόν εργασίας. Χ. Παρέλειψε να χρησιμοποιήσει ειδικευμένο προσωπικό και/ή εργοδηγούς και/ή ειδικούς τεχνίτες και/ή εργάτες κατά τη διεξαγωγή των εργασιών των και/ή εχρησιμοποίησαν και/ή εργοδότησαν ανειδίκευτους και/ή άσχετους εργάτες, χωρίς καμίαν σχετική εξειδίκευση και/ή εκπαίδευση και/ή προϋπηρεσία και πείρα. XI. Χρησιμοποιούσε και/ή χρησιμοποίησε κατά τον ουσιώδη χρόνο ξένους ανειδίκευτους εργάτες, που δεν μπορούσαν να συνεννοηθούν, καθότι δεν γνώριζαν Ελληνικά και/ή δεν μιλούσαν την ίδια γλώσσα, με συνέπεια να καθίσταται εντελώς αδύνατη και/ή πολύ πολύ δύσκολη η επικοινωνία και/ή συνεννόηση μεταξύ των κατά τη διαδικασία των εργασιών, με κινδύνους για την ασφάλειά τους. XII. Χρησιμοποιούσε και/ή χρησιμοποίησε προσωπικό ακατάλληλο για τις εργασίες τους, χωρίς οποιαδήποτε εκπαίδευση ή ειδίκευση και χωρίς να μιλά Ελληνικά. XIII. Χρησιμοποιούσε και/ή χρησιμοποίησε ακατάλληλα μηχανήματα και/ή μηχανήματα ελαττωματικά και/ή μηχανήματα προβληματικά και/ή μηχανήματα χωρίς συντήρηση (service) και/ή χωρίς πιστοποιητικό δοκιμής και εξέτασης από τα αρμόδια Τμήματα των Υπουργείων Εργασίας και Συγκοινωνιών και Έργων. XIV. Εξέθεσε τον Ενάγοντα σε κίνδυνο σωματικών βλαβών γεγονός που γνώριζε και/ή όφειλε να γνωρίζει και/ή ήταν σε θέση να γνωρίζει. XV. Δεν έλαβε οποιαδήποτε προστατευτικά μέτρα και/ή δεν τοποθέτησε οποιοδήποτε προστατευτικό κικλίδωμα και/ή άλλο φραγμό και/ή κάλυμμα προς αποφυγή πτώσης του μηχανισμού του γερανού και κτυπήματος ή τυχαίου κτυπήματος και/ή ατυχήματος, σε βάρος του προσωπικού. XVI. Παρέλειψε να παράσχει στον Ενάγοντα και/ή να διατηρεί ασφαλές και/ή ενδεδειγμένο και/ή κατάλληλο, κάτω από τις περιστάσεις σύστημα εργασίας. XVII. Δεν έδωσε στον Ενάγοντα και/ή στους υπαλλήλους/εργάτες τις απαραίτητες και/ή ορθές οδηγίες και/ή δεν έκανε καθόλου τη σωστή επίβλεψη και/ή έδωσε λανθασμένες οδηγίες αναφορικά με το χώρο εργασίας και τους υπάρχοντες κινδύνους, με συνέπεια να κτυπηθεί από το γάντζο του γερανού τον οποίο χειριζόταν, ενώ βρισκόταν στον τόπο εργασίας, όπου ενετάλη να βρίσκεται από την Εναγόμενη, βοηθώντας και/ή εξυπηρετώντας την, βάσει των εντολών της. XVIII. Παρέλειψε γενικά να λάβει τα δέοντα μέτρα και να δώσει τις κατάλληλες οδηγίες, ώστε να διασφαλίσει την ομαλή και χωρίς κινδύνους δηλ. την ασφαλή εκτέλεση των εργασιών. XIX. Παρέλειψε να καταστήσει σαφές και/ή αποτρέψει και/ή προειδοποιήσει τον Ενάγοντα για τον πιθανό κίνδυνο. ΧΧ. Παρέλειψε να εποπτεύσει τον Ενάγοντα κατά το χρόνο που εκτελούσε τα πιο πάνω καθήκοντα του. ΧΧΙ. Γενικά ενήργησε με αμέλεια και χωρίς τη δέουσα φροντίδα και/ή προσοχή και/ή ενήργησε με αδιαφορία και επικίνδυνα, κατά παράβαση των Νόμων, των Κανονισμών κλπ. και δεν έλαβε τα αναγκαία μέτρα για την ασφάλεια των εργαζομένων και/ή του Ενάγοντα ο οποίος νομίμως εργάζετο και εκτελούσε τις οδηγίες της Εναγόμενης κατά το χρόνο του ατυχήματος." Στην έκθεση υπεράσπισης η Εναγόμενη 1 Εταιρεία παραθέτει στην παράγραφο 5 λεπτομέρειες αμέλειας και/ή παράβασης των νόμιμων καθηκόντων του Ενάγοντα κατά την εκτέλεση της εργασίας του στις 7.11.08: "Α. Εξέθεσε τον εαυτό του σε κίνδυνο τον οποίο γνώριζε και/ή όφειλε να γνωρίζει και/ή ήταν εύλογα προβλεπτός, με αποτέλεσμα να αυτοτραυματιστεί. Β. Έκανε λανθασμένο χειρισμό του τηλεχειριστήριου που χρησιμοποιούσε για τον χειρισμό του τηλεσκοπικού γερανού που ευρισκόταν επί του φορτηγού, καθ΄ ον χρόνο προσπαθούσε να αποσυνδέσει τους ιμάντες που συγκρατούσαν μηχάνημα που εκφόρτωσε από το φορτηγό, με αποτέλεσμα να κτυπηθεί από την μπήγα του γερανού την οποία περιέστρεψε. Γ. Ακούμπησε με το σώμα του κατά λάθος το κουμπί του τηλεχειριστηρίου το οποίο είχε εφαρμοσμένο στην μέση σε ειδική ζώνη, ενώ προσπαθούσε να αποσυνδέσει τους ιμάντες που συγκρατούσαν το φορτίο που εκφόρτωσε με την χρήση του γερανού, με αποτέλεσμα να περιστραφεί η μπήγα του γερανού και να τον κτυπήσει στο κεφάλι. Δ. Παρέλειψε να ζητήσει από συνάδελφο του ο οποίος παρευρισκόταν και τον βοηθούσε στην εκφόρτωση μηχανήματος από το φορτηγό να αποσυνδέσει τους ιμάντες που το συγκρατούσαν, με αποτέλεσμα στην προσπάθεια του να το πράξει ο ίδιος να προβεί σε βεβιασμένο και/ή λανθασμένο χειρισμό του γερανού και/ή να ακουμπήσει με το σώμα του στο τηλεχειριστήριο και να περιστρέψει την μπήγα του γερανού και να αυτοτραυματιστεί. Ε. Ενήργησε βεβιασμένα και επιπόλαια και εξέθεσε τον εαυτό του σε αχρείαστο κίνδυνο." Για την Εναγόμενη Εταιρεία κατέθεσαν συνολικά 6 μάρτυρες, την μαρτυρία των οποίων θα προσπαθήσω να συνοψίσω. Ο Μ.Υ.1 ήταν ο προηγούμενος μηχανοδηγός του γερανοφόρου οχήματος της Εναγόμενης Εταιρείας Ιορδάνης Ιορδάνους, ο οποίος οδηγούσε αυτό αποκλειστικά κατά την εργοδότηση του (7.3.03 - 17.11.06 και 5.5.07 - 23.5.08). Σύμφωνα με τη μαρτυρία του όταν ο Ενάγων προσλήφθηκε τον Φεβρουάριο του 2008 και μέχρι 23.5.08 ο μάρτυρας εργαζόταν ακόμη στην Εναγόμενη Εταιρεία και ανέλαβε την εκπαίδευση του για ορθή και ασφαλή χρήση του γερανού. Η εκπαίδευση διήρκησε μια βδομάδα και ο ίδιος βεβαιώθηκε ότι είχε πλήρως κατανοήσει τον χειρισμό του γερανού αφού έκανε στην πράξη όσα του υποδείχθησαν. Επίσης ο Γεώργιος Χαραλάμπους επιστάτης της εταιρείας επείσθηκε ότι ο Ενάγων είχε μάθει το ορθό και ασφαλές σύστημα χρήσης του γερανού που δεν ήταν δύσκολο να μάθει σε μια βδομάδα που διήρκησε η εκπαίδευση του και η παρακολούθηση διαλέξεων με αποτέλεσμα την επόμενη εβδομάδα της πρόσληψης εργοδότησης του να του ανατεθεί από μόνος του να οδηγεί το φορτηγό και να χειρίζεται το γερανό, πράγμα που έπραξε μέχρι την ημερομηνία του ατυχήματος (για 9 περίπου μήνες). Ανέφερε επίσης ότι η παρουσία επιστάτη στο μέρος που χρησιμοποιείται ο γερανός χρειάζεται μόνο όταν το μεταφερόμενο φορτίο είναι μεγάλο ή επικίνδυνο. Από το 2005 που αγοράστηκε ο γερανός και τοποθετήθηκε στο φορτηγό δεν παρουσίασε οποιοδήποτε μηχανικό ή ηλεκτρονικό πρόβλημα στο ίδιο το φορτηγό ή στο σύστημα χειρισμού του και ουδέποτε η πήγα του γερανού λειτούργησε από μόνη της χωρίς το πάτημα συγκεκριμένου κουμπιού. Τέλος ανέφερε ότι η πήγα του γερανού κινείται σε οποιαδήποτε κατεύθυνση μόνο με τη χρήση του τηλεχειριστηρίου (remote control) ή του manual του γερανού που είναι ενσωματωμένο σ΄ αυτόν και ουδέποτε η πήγα κινήθηκε από μόνη της χωρίς να πατηθεί κάποιο από τα κουμπιά του τηλεχειριστήριου. Σε περίπτωση που πατηθεί ο στρόφαλος 6 του τηλεχειριστηρίου και ασφαλιστεί ο γερανός το πάτημα οποιουδήποτε άλλου κουμπιού δεν ενεργοποιεί την πήγα. Με τη μετάθεση του στρόφαλου 6 σε ασφαλή θέση, απενεργοποιούνται και οι χειροκίνητοι μοχλοί του γερανού (manual). Ο γερανός όπως και το φορτηγό σύμφωνα με τον μάρτυρα ετύγχαναν των κανονικών και προβλεπόμενων service-συντήρησης (ο γερανός είχε τύχει συντήρησης τον Ιανουάριο του 2008 - Τεκμήριο 4). Ο Μ.Υ.2 ήταν ο Ανδρέας Αργυρού, τεχνικός διευθυντής της Εναγομένης Εταιρείας από το 2001 και μηχανικός του έργου στο στρατόπεδο. Κατέθεσε το Τεκμήριο 9, βεβαίωση ότι ο γερανός (κατασκευής 2004) αγοράστηκε καινούργιος στις 10.6.05 και τοποθετήθηκε στο φορτηγό. Όσον αφορά τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν στις 7.11.08 ανέφερε ότι βρισκόταν στο στρατόπεδο και ειδοποιήθηκε τηλεφωνικά ότι έγινε ένα ατύχημα στην αποθήκη. Όταν πήγε στο χώρο είδε τον Ενάγοντα να αιμορραγεί στο κεφάλι και όταν τον ρώτησε τι έγινε του ανέφερε ότι "είχε κτυπήσει με την πήγα του γερανού που κατέβηκε απότομα" τη στιγμή που εκείνος είχε κατεβάσει στο έδαφος το φορτίο. Δεν φορούσε το προστατευτικό του κράνος. Ο Ρουμάνος εργάτης Traian Rusu που ήταν ο βοηθός που παραχωρήθηκε στον Ενάγοντα του ανέφερε ότι ο ίδιος ήταν στην κάσα του φορτηγού και τον γερανό χειριζόταν από το έδαφος διά του τηλεχειριστηρίου ο Ενάγων. Όταν το φορτίο άγγιξε το έδαφος ο Rusu ρώτησε τον Ενάγοντα αν θα έπρεπε να κατεβεί από το φορτηγό για να το αποσυνδέσει αλλά ο Ενάγων του είπε ότι θα το έκανε ο ίδιος και δεν χρειαζόταν την βοήθεια του. Όταν επιχείρησε να το πράξει κατέβηκε η πήγα και τον κτύπησε στο κεφάλι. Ο Rusu - όπως ανέφερε ο μάρτυρας - δεν γνώριζε τι έπραξε ο Ενάγων και κατέβηκε η πήγα. Ο Ενάγων μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Ο Rusu δεν εργάζεται πλέον στην εταιρεία. Προσλήφθηκε στις 10.2.07 (19 μήνες πριν το ατύχημα), ήταν συνεργάσιμος και συνεννοείτο ικανοποιητικά στα Ελληνικά. Ο ίδιος ειδοποίησε το Επαρχιακό Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας την Δευτέρα 10.11.08 (το ατύχημα έγινε Παρασκευή 7.11.08) γιατί ακολούθησε το ασθενοφόρο στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας και έμεινε εκεί μέχρι το βράδυ. Κατέθεσε τέλος στο Δικαστήριο τη φωτογραφία του τηλεχειριστηρίου (Τεκμήριο 1) και φωτογραφίες που ο ίδιος πήρε της σκηνής του ατυχήματος λίγες ώρες μετά το ατύχημα (Τεκμήρια 2 και 3). Ο τρίτος μάρτυρας υπεράσπισης (Μ.Υ.3) ήταν ο γενικός επιστάτης Γεώργιος Χαραλάμπους, εργαζόμενος στην Εναγόμενη από το
2. Ο ίδιος ανέφερε έκανε έλεγχο των ικανοτήτων του Ενάγοντα μετά που έτυχε εκπαίδευσης από τον προηγούμενο χειριστή Ιορδάνη Ιορδάνους (Μ.Υ.1) για μια βδομάδα, όπου στην παρουσία του υπεδείχθησαν προφυλακτικά μέτρα ασφαλείας και διαπίστωσε ότι τα αντελήφθη πλήρως και ήταν πλήρως εξοικειωμένος με τη χρήση του γερανού για να επιτρέψει τη χρήση του από τον Ενάγοντα. Η δουλειά που εκτελούσε στις 7.11.08 ο Ενάγων ήταν "απλή" και δεν χρειαζόταν η παρουσία επιστάτη. Η εταιρεία του παραχώρησε βοηθό, τον Rusu, με τον οποίο μπορούσε να συνεννοηθεί ικανοποιητικά στα ελληνικά. Επανέλαβε ότι ο Rusu προθυμοποιήθηκε ο ίδιος να απαγκιστρώσει το φορτίο - όπως του ανέφερε όταν τον ρώτησε - αλλά ο Ενάγων αρνήθηκε τη βοήθεια του. Η φόρτωση και η εκφόρτωση διάφορων αντικειμένων ήταν στα πλαίσια των καθηκόντων του Ενάγοντα και τέτοιες φορτώσεις και εκφορτώσεις ο Ενάγων έκανε τουλάχιστον 2-3 κάθε μέρα χωρίς να παρουσιαστεί οποιοδήποτε πρόβλημα. Κατά την αντεξέταση του ο μάρτυρας ανέφερε ότι αρκεί μία ώρα για να μάθεις το χειρισμό του γερανού ο οποίος συντηρείτο κάθε χρόνο και το τριβείο σκυροδέματος - "ελικόπτερο" είναι ελαφρύ φορτίο (93 κιλά) που 2 άτομα μπορούν να το μετακινήσουν. Ο Μ.Υ.4 Κώστας Χαραλάμπους είναι, από τις 14.12.2010 που εργοδοτήθηκε στην Εναγόμενη Εταιρεία, μηχανοδηγός του γερανοφόρου φορτηγού ΚLW
3. Επανέλαβε ότι η παρουσία επιστάτη δεν είναι απαραίτητη για τη χρήση του γερανού και ότι αυτή χρειάζεται αν το φορτίο είναι μεγάλο και επικίνδυνο. Από το 2010 δεν έχει παρουσιαστεί στο φορτηγό μηχανικό ή ηλεκτρονικό πρόβλημα ή στο όλο σύστημα χρήσης του γερανού, ούτε η πήγα του γερανού μπορεί να λειτουργήσει από μόνη της χωρίς το πάτημα συγκεκριμένων κουμπιών του τηλεχειριστήριου, τα οποία απενεργοποιούνται όμως όταν τοποθετηθεί ο στρόφαλος 6 σε ασφαλή θέση. Όσον αφορά το ατύχημα καταλογίζει στη μαρτυρία του στον Ενάγοντα ότι δεν έφερε κράνος, δεν χρησιμοποίησε τον βοηθό που του παραχωρήθηκε, ότι δεν θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει μεγάλο ιμάντα δένοντας κόμπους για να μικράνει, ότι θα έπρεπε να ασφαλίσει το τηλεχειριστήριο και να το αφαιρέσει από τη μέση του για λόγους ευκινησίας όταν αποφάσισε να απαγκιστρώσει ο ίδιος το φορτίο και ότι θα έπρεπε να ακουμπήσει το φορτίο στο έδαφος για να χαλαρώσει ο ιμάντας. Η πήγα - ανέφερε - δεν ενεργοποιείται χωρίς το πάτημα κουμπιού του τηλεχειριστηρίου ή του manual τα οποία όμως απενεργοποιούνται με τον στρόφαλο
4. Ο Μ.Υ.5 Σάββας Λάμπρου ήταν ο υπάλληλος των Εναγομένων, αυτός που προσπάθησε να εντοπίσει τον Ρουμάνο Traian Rusu (βοηθό του Ενάγοντα) για να καταθέσει στο Δικαστήριο ανεπιτυχώς όμως αφού όλες οι προσπάθειες του να τον εντοπίσει απέβησαν άκαρπες. Τέλος ο Μ.Υ.6 Ξενοφών Αυγουστή εργάζεται στην εταιρεία E. N MANOS (CYPRUS) LTD η οποία διεξάγει εργασίες πραγματογνωμόνων - διακανονιστών (διερεύνηση ζημιών και ατυχημάτων, εκτίμηση διακανονισμών ζημιών, εκτίμηση κινδύνων κλπ). Όπως ανέφερε ο μάρτυρας στις 13.4.17 του ζητήθηκε από την ασφαλιστική εταιρεία PRIME INSURANCE να εξετάσουν τον επίδικο γερανό. Στις 4.5.
5. επισκέφθηκε τους χώρους αποθηκών της Εναγόμενης Εταιρείας, προέβηκε στον έλεγχο του γερανού και ετοίμασε έκθεση που κατέθεσε ως Τεκμήριο
6. Ελλείψει ανεξάρτητης μαρτυρίας αυτόπτη μάρτυρα και διερεύνησης του ατυχήματος από το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας του Υπουργείου Εργασίας είναι θολές και αδιευκρίνιστες οι συνθήκες κάτω από τις οποίες επεσυνέβη το ατύχημα. Θα αντλήσω πληροφόρηση όσον αφορά τη λειτουργία του γερανού από την έκθεση πραγματογνωμοσύνης (Τεκμήριο 14) που κατέθεσε ο Μ.Υ.6 Ξενοφών Αυγουστή. "Ο γερανός είναι κατασκευασμένος από την πολυεθνική εταιρεία PALFINGER, η οποία δραστηριοποιείται στην κατασκευή ανυψωτικών μηχανημάτων και εδρεύει στην Αυστρία. Ο γερανός είναι Τύπου ΡΚ15500, με Κωδικό S207-SK-A και Σειριακό Αριθμό
7. Ο γερανός φέρει μέγιστη δυναμικότητα ανύψωσης φορτίου 5850 κιλά σε ακτίνα εργασίας 2 μέτρων και μέγιστη ακτίνα εργασίας 12,2 μέτρων με μέγιστο επιτρεπόμενο φορτίο 910 κιλά. Διαθέτει 2 τηλεσκοπικά, υδραυλικά υποστηρίγματα σταθεροποίησης, τα οποία τοποθετούνται στην επιφάνεια του εδάφους πριν από την εργασία του γερανού. Επίσης, διαθέτει υδραυλική μπίγα με τέσσερεις επεκτεινόμενες κεραίες μέγιστου μήκους εργασίας 12,20 μ. και δυνατότητα περιστροφής 360 μοιρών. ........ Ο χειρισμός του γερανού μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε μέσω της μονάδας ελέγχου (Control Unit) που βρίσκεται ενσωματωμένη στη βάση του γερανού είτε μέσω του ασύρματου τηλεχειριστήριου που διαθέτει (Palfinger Radio Remote Control). O γερανός είναι εφοδιασμένος με σύστημα ασφαλείας κατά της υπερφόρτωσης (overload protection) και διακόπτες ασφάλειας (Emergency Push Button) στα σημεία χειρισμού. Σε περίπτωση υπερφόρτωσης, ο γερανός σταματά τις λειτουργίες του και επιτρέπει μόνο λειτουργίες αποφόρτισης." Στο Τεκμήριο 14 αναφέρεται η διαδικασία που ακολουθείται για τη φόρτωση εκφόρτωση και/ή μεταφορά ενός φορτίου: "
8. Ο οδηγός επιλέγει το σημείο στο οποίο θα σταθμεύσει το όχημα, έτσι ώστε να είναι σε θέση να πραγματοποιήσει με ασφάλεια την απαιτούμενη εργασία.
9. Αφού σταθμεύσει το όχημα και ενώ ο κινητήρας του οχήματος είναι σε λειτουργία, ο οδηγός ενεργοποιεί τον διακόπτη λειτουργίας της υδραυλικής αντλίας του οχήματος (Φωτογραφία 1) που βρίσκεται εντός της καμπίνας του οχήματος.
10. Ακολούθως ενεργοποιεί τον διακόπτη τροφοδοσίας που βρίσκεται επίσης εντός της καμπίνας του οχήματος, πίσω από τον μοχλό ταχυτήτων (Φωτογραφία 2).
11. Με τις ενέργειες των παραγράφων 2 και 3 ο γερανός ή και η μπίγα του γερανού δεν μετακινούνται προς οποιαδήποτε κατεύθυνση εάν δεν ενεργοποιηθεί είτε η χειροκίνητη λειτουργία του γερανού είτε η λειτουργία του γερανού με το τηλεχειριστήριο όπως στην συνέχεια θα περιγράφει.
12. Στην συνέχεια τοποθετούνται στο έδαφος τα υδραυλικά υποστηρίγματα σταθεροποίησης του οχήματος, από το χειριστήριο που βρίσκεται στη βάση του γερανού (Φωτογραφία 3).
13. Αφού τοποθετηθούν τα υδραυλικά υποστηρίγματα στο έδαφος, ο χειριστής του γερανού επιλέγει το χειριστήριο από το οποίο θα πραγματοποιήσει την διενεργηθείσα εργασία. Οι επιλογές είναι, χειρισμός από το χειριστήριο που βρίσκεται στη μονάδα ελέγχου, στη βάση του γερανού (είτε από την μια πλευρά του οχήματος είτε από την άλλη) ή χειρισμός από το ασύρματο τηλεχειριστήριο που διαθέτει ο γερανός (Palfinger Radio Remote Control). Η επιλογή γίνεται από τον διακόπτη λειτουργίας στη μονάδα ελέγχου στη βάση του γερανού (Φωτογραφία 4).
14. Απαραίτητη προϋπόθεση για να ενεργοποιηθεί το τηλεχειριστήριο είναι ο διακόπτης ασφαλείας (Emergency Push Button) να βρίσκεται σε θέση λειτουργίας και ακολούθως να ενεργοποιηθεί ο διακόπτης λειτουργίας του τηλεχειριστήριου (Φωτογραφία 5).
15. Αναλόγως της εργασίας που θα πραγματοποιηθεί, ο χειριστής στέκεται σε ασφαλές σημείο έτσι ώστε να έχει καθαρό πεδίο του σημείου φόρτωσης και εκφόρτωσης και συνεχή οπτική επαφή του μεταφερομένου φορτίου.
16. Αφού πραγματοποιηθεί η ανάπτυξη της μπίγας από το σημείο ηρεμίας, σε θέση εργασίας, γίνονται οι ανάλογες κινήσεις για την πρόσδεση του μεταφερόμενου φορτίου, που στην προκειμένη περίπτωση (όπως και στην περίπτωση του οχήματος) είναι ένας λειαντήρας (ελικόπτερο) σκυροδέματος. Ο λειαντήρας είναι 5,5 ίππων με υπολογιζόμενο βάρος περί τα 70 κιλά.
17. Αφού ο γάντζος της μπίγας τοποθετηθεί πάνω από το υπό μεταφορά φορτίο, πραγματοποιείται η πρόσδεση του φορτίου στον γάντζο με την χρήση ιμάντα μεταφοράς (Φωτογραφία 6).
18. Αφού το μεταφερόμενο φορτίο προσδεθεί με ασφάλεια, πραγματοποιούνται οι απαραίτητες κινήσεις (ανύψωση, περιστροφή, έκταση κεραίας, χαμήλωμα κτλ) για την εναπόθεση του φορτίου στο επιθυμητό σημείο εκφόρτωσης (Φωτογραφία 7). Μετά την εναπόθεση του φορτίου, ο ιμάντας πρόσδεσης θα πρέπει να είναι χαλαρός έτσι ώστε να μπορεί να αφαιρεθεί με ασφάλεια από το φορτίο (Φωτογραφία 8). Η αφαίρεση του ιμάντα μπορεί να πραγματοποιηθεί από τον χειριστή του γερανού ή από βοηθό. Και στις δύο περιπτώσεις θα πρέπει το χειριστήριο να απενεργοποιηθεί από τον διακόπτη ασφαλείας, έτσι ώστε ο γερανός να παραμείνει ακίνητος.
19. Αφού απαγκιστρωθεί το μεταφερόμενο φορτίο από τον γερανό, πραγματοποιούνται οι απαραίτητες κινήσεις για την φόρτωση-εκφόρτωση του επόμενου φορτίου ή προσαρμογή του γερανού σε θέση μεταφοράς.
20. Στην περίπτωση ολοκλήρωσης της εργασίας του γερανού, η μπίγα αναδιπλώνεται σε θέση μεταφοράς εντός του οχήματος (Φωτογραφία 9). Στη συνέχεια απενεργοποιείται η λειτουργία του τηλεχειριστηρίου μέσω του διακόπτη ασφαλείας και επαναφέρονται τα υδραυλικά υποστηρίγματα, από το χειριστήριο του γερανού. Τέλος, απενεργοποιείται ο διακόπτης τροφοδοσίας του γερανού και ο διακόπτης λειτουργίας της υδραυλικής αντλίας από την καμπίνα του οχήματος." Ο πραγματογνώμονας, του οποίου τη μαρτυρία αποδέχομαι, Ξένιος Αυγουστή (Μ.Υ.6) μηχανολόγος μηχανικός αποφαίνεται μετά την επιθεώρηση του γερανού και του τρόπου λειτουργίας του ότι: "Δεν υπάρχει περίπτωση να κινηθεί σε οποιαδήποτε κατεύθυνση η μπίγα του γερανού εάν δεν ενεργοποιηθεί ο διακόπτης ασφάλειας του τηλεχειριστηρίου ούτως ώστε να βρίσκεται σε θέση λειτουργίας, να ενεργοποιηθεί στη συνέχεια ο διακόπτης λειτουργίας του τηλεχειριστηρίου και στη συνέχεια ο χειριστής του τηλεχειριστηρίου να πατήσει συγκεκριμένους μοχλούς του τηλεχειριστηρίου για να γίνει συγκεκριμένη κίνηση." Από την έκθεση του πραγματογνώμονα Μ.Ε.6 φαίνεται επίσης ότι ο γερανός αγοράστηκε καινούργιος (κατασκευής 2004) και τοποθετήθηκε στο φορτηγό το 2005 και λειτουργούσε χωρίς προβλήματα. Τα γεγονότα που προηγήθηκαν του ατυχήματος και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες αυτό επεσυνέβη παραμένουν αδιευκρίνιστες. Ο λόγος είναι ότι ο μοναδικός αυτόπτης μάρτυρας Traian Rusu δεν κατέθεσε στο Δικαστήριο και το ατύχημα δεν διερευνήθηκε από το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας του Υπουργείου Εργασίας. Το ατύχημα έγινε 9 περίπου μήνες μετά την πρόσληψη του Ενάγοντα. Στο διαρρεύσαν διάστημα ο Ενάγων χειριζόταν τον γερανό καθημερινά για φορτοεκφορτώσεις μηχανημάτων και μπορούσε να θεωρηθεί πλέον - κατά το χρόνο του ατυχήματος - έμπειρος χειριστής του γερανού. Από την προσαχθείσα μαρτυρία την οποία αποδέχομαι (Μ.Υ.1 Ι. Ιορδάνους, Μ.Υ.2 Α. Αργυρού και Μ.Υ.3 Γ. Χαραλάμπους) θεωρώ ότι έτυχε επαρκούς και ικανοποιητικής εκπαίδευσης ως προς την ορθή και ασφαλή χρήση του και τους κανόνες ασφαλείας που ο ίδιος έπρεπε να τηρεί κατά τη χρήση του προς διεκπεραίωση της εργασίας του. Αποδέχομαι επίσης τη μαρτυρία των Μ.Υ.2 και Μ.Υ.4 ότι η παρουσία επιστάτη δεν ήταν απαραίτητη για την εκφόρτωση όταν το φορτίο δεν ήταν μεγάλο και επικίνδυνο. Σύμφωνα με την αναντίλεκτη μαρτυρία για 9 μήνες ο Ενάγων διεκπεραίωνε την εργασία φορτοεκφόρτωσης με τον γερανό 2-3 φορές την ημέρα χωρίς να επεσυμβεί οτιδήποτε. Είχε κατά συνέπεια εξοικειωθεί με τη χρήση του γερανού και του τηλεχειριστήριου. Από την αντεξέταση στην οποία υπεβλήθη γνώριζε πολύ καλά τη χρήση του τηλεχειριστήριου και τους κανόνες ασφαλείας (να φέρει κράνος - να μην τοποθετείται κάτω από την πήγα - να αφαιρεί το τηλεχειριστήριο (το οποίο θα έθετε εκτός λειτουργίας) για λόγους ευκινησίας για να απαγκιστρώσει το φορτίο, να χρησιμοποιεί τον βοηθό που του παραχωρήθηκε για την απαγκίστρωση του φορτίου). Ο γερανός είχε τοποθετηθεί καινούργιος το 2005 3 χρόνια πριν από το ατύχημα στο φορτηγό όχημα συντηρείτο κατά τακτά χρονικά διαστήματα και δεν είχε παρουσιάσει λειτουργικά προβλήματα σύμφωνα με την μαρτυρία που έχω ενώπιον μου και λειτουργούσε το ίδιο κανονικά 9½ χρόνια μετά όταν αυτός επιθεωρήθηκε από τον Μ.Υ.6 Ξενοφών Αυγουστή. Από το σύνολο της ενώπιον μου μαρτυρίας περιλαμβανομένης και της μαρτυρίας του Ενάγοντα φαίνεται ότι ο Ενάγων δεν ακολούθησε κανένα από τους κανόνες ασφαλείας που υπεδείχθησαν προς αυτόν από τους εργοδότες του. Δεν έφερε κράνος ενώ του παραχωρήθηκε, δεν τοποθέτησε τον στρόφαλο 6 σε ασφαλή θέση ούτως ώστε να απενεργοποιήσει το τηλεχειριστήριο, δεν χρησιμοποίησε τον βοηθό του, δεν αφαίρεσε το τηλεχειριστήριο όταν προσπάθησε μόνος του να απαγκιστρώσει το φορτίο και κινήθηκε κάτω από την πήγα ενώ γνώριζε πόσο επικίνδυνο ήταν αυτό. Η πήγα δεν κινήθηκε προς τα κάτω από μόνη της κινήθηκε προς τα κάτω αφού πατήθηκε το αντίστοιχο κουμπί στο τηλεχειριστήριο το οποίο δεν είχε τεθεί σε ασφαλή θέση με τον στρόφαλο 6 για να απενεργοποιήσει όλα τα λοιπά κουμπιά του τηλεχειριστήριου. Μια λογική εξήγηση είναι ότι ο Ενάγων ενεργοποίησε την προς τα κάτω κίνηση της πήγας την ώρα που αυτός ήταν κάτω απ΄ αυτήν για να χαλαρώσει ο ιμάντας και να μπορέσει να απαγκιστρώσει το φορτίο αγνοώντας πλήρως τους κανόνες ασφαλείας που ο ίδιος γνώριζε. Αποδεχόμενος όπως έχω ήδη αναφέρει τη μαρτυρία των Μ.Υ.2 και Μ.Υ.4, θεωρώ ότι δεν ήταν αναγκαία η παρουσία επιστάτη για επίβλεψη της εκφόρτωσης ενός ελαφριού μηχανήματος από ένα έμπειρο χειριστή του γερανού, ούτε υπήρχε αναγκαιότητα παραχώρησης εξειδικευμένου μόνιμου εργάτη - βοηθού για την εκφόρτωση, ο δε παραχωρηθείς ανειδίκευτος εργάτης Traian Rusu δέχομαι ότι συνεννοείτο ικανοποιητικά στα ελληνικά αλλά δεν χρησιμοποιήθηκε από τον Ενάγοντα. Δέχομαι επίσης ότι η χρήση του γερανού ήταν απλή και μπορεί κάποιος να την μάθει σε μια ώρα σύμφωνα με τη μαρτυρία που έχω ενώπιον μου και ότι ο Ενάγων γνώριζε την ασφαλή χρήση του γερανού. Η φροντίδα που ο εργοδότης οφείλει προς τον εργοδοτούμενο του κινείται στο πλαίσιο της λογικής και αποτελεί πραγματικό ζήτημα ώστε πέραν των τεθέντων γενικών νομολογιακών αρχών, ότι ο εργοδότης υπέχει βασική υποχρέωση να μην εκθέτει σε περιττούς ή μη αναγκαίους κινδύνους τους υπαλλήλους του (βλ. Χρισφορή ν. Θεοδούλου