Αναφορικά με την Margaret Geekie, Διαχείριση Αρ.: 60/15, 23/3/2018 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2018:A100 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ. Λάρμου-Παπαδήμα, Ε. Δ. Διαχείριση Αρ.: 60/15 Δικαιοδοσία Επικυρώσεως Διαθηκών Αναφορικά με την Margaret Geekie, τέως από την Κ. Πάφο Αποβιώσασα Ημερομηνία: 23/3/2018 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για την Αιτήτρια : κα Χρ. Παναγιώτου (για την απαγγελία της απόφασης η κα Ν. Πολυδώρου) Για Καθ' ου η Αίτηση : κα Ε. Μαυρικίου ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ Με την παρούσα αίτηση ημερομηνίας 13/11/2017 η αιτήτρια επιδιώκει την αντικατάσταση του εκτελεστή της διαθήκης της αποβιωσάσης Margaret Geekie από την ίδια. Τα γεγονότα που στηρίζουν την αίτηση εκτίθενται σε ένορκη δήλωση της ίδιας της αιτήτριας. Η αίτηση συνάντησε την ένσταση του εκτελεστή/καθ' ου η αίτηση, ο οποίος καταχώρησε ειδοποίηση ένστασης που συνοδεύεται από ένορκη δήλωση του ίδιου. Οι θέσεις και τα επιχειρήματα των διαδίκων, καταγράφονται και προκύπτουν από την αίτηση, την ένσταση και τις ένορκες δηλώσεις που τις στηρίζουν, καθώς επίσης και από τις γραπτές αγορεύσεις των ευπαίδευτων συνηγόρων τους, γι' αυτό και δεν θεωρώ αναγκαίο να τα παραθέσω με λεπτομέρεια αλλά μόνο πολύ περιληπτικά. Η αιτήτρια που είναι και η μοναδική κληρονόμος της αποβιωσάσης, υποστηρίζει ότι θα πρέπει να διαταχθεί αντικατάσταση του εκτελεστή γιατί αυτός με σκοπό να την εξαναγκάσει να του καταβάλει το ποσό που αξιώνει ως αμοιβή, αρνείται να ολοκληρώσει τη διαχείριση και να μεταβιβάσει στο όνομα της την ακίνητη περιουσία που κατέλειπε η αποβιώσασα. Είναι η θέση της ότι ο εκτελεστής χρησιμοποιεί την διαδικασία της διαχείρισης ως μοχλό πίεσης προς τον σκοπό αυτό και επισυνάπτει προς απόδειξη των ισχυρισμών της διάφορες επιστολές που ανταλλάγησαν μεταξύ τους. Στην αντίπερα όχθη, ο καθ' ου η αίτηση απορρίπτει τους ισχυρισμούς της και ισχυρίζεται ότι κανένας λόγος δεν έχει καταδειχθεί που να δικαιολογεί την έγκριση της αίτησης. Όπως υποστηρίζει, η αιτήτρια πάντοτε τον αντιμετώπιζε αρνητικά και για αυτό, εκδικητικά και μόνο, καταχώρησε την υπό κρίση αίτηση. Σκόπιμα δε, έχει προβεί σε επιλεκτική αναφορά κάποιων γεγονότων αποκρύβοντας άλλα πολύ ουσιαστικά, από τα οποία προκύπτει η απροθυμία και άρνηση της να συνεργασθεί μαζί του για την διεκπεραίωση της διαχείρισης. Όπως υποδεικνύει, η αιτήτρια παρέλειψε να τον ενημερώσει ακόμα και για το θάνατο της αποβιωσάσης. Και αυτό παρόλο που πάντοτε γνώριζε ότι είχε στην φύλαξη του τη διαθήκη της. Και στην συνέχεια όμως, παρέλειψε να του προσκομίσει έγγραφα που της είχε ζητήσει και ήταν απαραίτητα για την προώθηση και ολοκλήρωση της διαδικασίας της διαχείρισης. Σκόπιμα δε, απέκρυψε ότι λόγω της διαφοράς που είχε προκύψει μεταξύ τους ως προς το ύψος της αμοιβής του, αυτή διόρισε δικηγόρο από το Ηνωμένο Βασίλειο με τον οποίο συμφώνησαν το ύψος της αμοιβής που θα έπρεπε να του καταβληθεί. Δηλώνει ότι αντίθετα από τα όσα η αιτήτρια ισχυρίζεται, έχει διαχειρισθεί πιστά και σύμφωνα με το νόμο την περιουσία της αποβιωσάσης, ότι η διαχείριση έχει ολοκληρωθεί και το μόνο που απομένει είναι η εξόφληση της αμοιβής του η οποία ήδη έχει υπολογισθεί κατόπιν αίτησης που υπέβαλε στον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο. Για αυτό και δεν συντρέχει κανένας απολύτως λόγος για αντικατάσταση του. Δικαιοδοτικό βάθρο της αίτησης αποτελεί το άρθρο 52 του Περί Διαχείρισης Κληρονομιών Νόμου, Κεφ. 189, το οποίο παρέχει στο Δικαστήριο την εξουσία για παύση και αντικατάσταση εκτελεστή όπως είναι η εξεταζόμενη περίπτωση. Αυτό προνοεί τα ακόλουθα: «
(1)Το Δικαστήριο δύναται αυτεπάγγελτα ή με αίτηση οποιουδήποτε προσώπου που έχει συμφέρον στην κληρονομία - (α) να παύσει οποιοδήποτε εκτελεστή ή διαχειριστή για εσκεμμένη παράλειψη ή παράπτωμα σχετικά με τη διαχείριση της κληρονομίας∙ (β) να χορηγήσει έγγραφο διαχείρισης σε κάποιο πρόσωπο για να διεξάγει τη δέουσα διαχείριση της κληρονομίας στη θέση εκτελεστή ή διαχειριστή που παύθηκε, απεβίωσε ή κατέστη ανίκανος να ενεργεί». Αποτελεί λόγο ένστασης ότι η αίτηση είναι νομικά λανθασμένη και/ή αντικανονική και δεν συνάδει με τον σχετικό νόμο και τους κανονισμούς. Όπως ο καθ' ου η αίτηση υποστηρίζει, η αιτήτρια για προώθηση του αιτήματος της θα έπρεπε να είχε καταχωρήσει αγωγή. Δεν θα συμφωνήσω με τη θέση αυτή. Και αυτό γιατί σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 52
(1)παρέχεται στο Δικαστήριο η εξουσία είτε αυτεπάγγελτα, είτε με αίτηση, οποιουδήποτε προσώπου που έχει συμφέρον στην κληρονομιά να παύσει εκτελεστή ή διαχειριστή για εσκεμμένη παράλειψη ή παράπτωμα σχετικά με τη διαχείριση της κληρονομιάς. Δυνάμει των προνοιών του άρθρου αυτού η διαδικασία για παύση εκτελεστή ή διαχειριστή γίνεται με την καταχώρηση αίτησης. Στην Ευστρατίου v. Χ΄ Σάββα
(1997)1 ΑΑΔ 751, αποφασίσθηκε ότι ο ενδεδειγμένος δικονομικός τρόπος επίλυσης κληρονομικών διαφορών, περιλαμβανομένης και της αναγνώρισης κληρονομικών δικαιωμάτων, είναι η αγωγή. Το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε ότι τα άρθρα 52 και 53 του Κεφ. 189, ήταν άσχετα με τα αιτήματα των εκεί εφεσειόντων και ότι τα εγερθέντα στην υπόθεση εκείνη θέματα μπορούσαν να επιλυθούν μόνο στα πλαίσια αγωγής. Στην σελίδα 755 της απόφασης του το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε ότι τα άρθρα 52 και 53 του Κεφ.189, αναφέρονται σε ζητήματα άλλα από την ανάκληση διορισμού διαχειριστή, λέγοντας ειδικότερα ότι «το άρθρο 52 παρέχει στο Δικαστήριο για λόγους που εξειδικεύει, να παύει διαχειριστή και να διορίζει άλλο στη θέση του». Κρίνεται συνεπώς ότι στην εξεταζόμενη περίπτωση με την οποία ζητείται η παύση του εκτελεστή και ο διορισμός της αιτήτριας στη θέση του, λήφθηκε το κατάλληλο δικονομικό μέτρο. Ότι η αιτήτρια έχει συμφέρον στην περιουσία και συνεπώς νομιμοποιείται στην καταχώρηση της αίτησης, είναι γεγονός που βεβαίως υφίσταται και δεν έχει αμφισβητηθεί. Απομένει λοιπόν να εξετασθεί η ουσία της αίτησης. Κατά πόσον δηλαδή δικαιολογείται ή όχι, η αντικατάσταση του εκτελεστή της διαθήκης. Όπως προαναφέρεται, προς την κατεύθυνση αυτή η αιτήτρια προβάλλει ότι ο εκτελεστής διεκδικεί ως αμοιβή μεγαλύτερο ποσό από αυτό που πραγματικά δικαιούται και για να την εξαναγκάσει να του το καταβάλει δεν προχωρεί στην μεταβίβαση του ακινήτου στο όνομα της. Πρέπει στο σημείο αυτό να λεχθεί ότι στην αγόρευση της ευπαίδευτης συνηγόρου της αιτήτριας προβάλλονται και ισχυρισμοί οι οποίοι όμως δεν εκτίθενται στην ένορκη δήλωση που στηρίζει την αίτηση και οι οποίοι για το λόγο αυτό δεν θα ληφθούν υπόψη, αφού είναι πολύ καλά γνωστό ότι με την αγόρευση συνηγόρου δεν μπορεί να εισάγεται μαρτυρία. Από την διατύπωση του άρθρου 52 προκύπτει σαφέστατα ότι για να διατάξει το Δικαστήριο την αντικατάσταση εκτελεστή ή διαχειριστή πρέπει ο αιτητής να αποδείξει ότι ο εκτελεστής ή διαχειριστής ευθύνεται για εσκεμμένη παράλειψη ή παράπτωμα σχετικά με τη διαχείριση της κληρονομιάς. Τι συνιστά εσκεμμένη παράλειψη ή παράπτωμα δεν ορίζεται στο νόμο. Όπως καταγράφεται στο σύγγραμμα του Α. Αιμιλιανίδη Κυπριακό Κληρονομικό Δίκαιο, 3η έκδοση, σελ. 235 ως τέτοιο «.....νοείται ουσιαστικά η εκ προθέσεως διενέργεια ή αποφυγή διενέργειας κάποιας πράξης από πρόσωπο που είναι επιφορτισμένο με το καθήκον να την διενεργήσει ή να μην την διενεργήσει και το οποίο γνωρίζει ή όφειλε να γνωρίζει με την επίδειξη της δέουσας επιμέλειας το καθήκον του αυτό». Για αυτό σημαντικό είναι να εξετασθεί εάν στην συγκεκριμένη περίπτωση έχει διαφανεί ότι ο εκτελεστής έχει ενεργήσει κατά παράβαση των υποχρεώσεων του και με τρόπο που να καταδεικνύει ότι όντως υπήρξε εκ μέρους του εσκεμμένη παράλειψη ή παράπτωμα. Οι υποχρεώσεις που βαρύνουν κάποιο εκτελεστή διαθήκης και ο τρόπος που οφείλει να ενεργεί καθορίζονται από τα άρθρα 40, 41, 42 και 45
(1)του νόμου τα οποία χρήσιμο θεωρώ να παραθέσω αυτούσια. Σύμφωνα με το άρθρο 40 του Νόμου: «
(1)Εκτελεστής πoυ επέτυχε επικύρωση διαθήκης ή διαχειριστής πoυ επέτυχε έγγραφo διαχείρισης είτε με επισυvημμέvη διαθήκη είτε με άλλo τρόπo, καταχωρίζει στo δικαστήριo, εvτός τέτoιας πρoθεσμίας ως τo Δικαστήριo ήθελε διατάξει, απoγραφή της κληρovoμιάς.
(2)Η απoγραφή συvoδεύεται από έvoρκη δήλωση κατά τov καθoριζόμεvo τύπo». Το άρθρο 41 του Νόμου προνοεί ότι: «
(1)Εκτελεστής πoυ επέτυχε επικύρωση διαθήκης ή διαχειριστής πoυ επέτυχε έγγραφo διαχείρισης με επισυvημμέvη διαθήκη, πρoχωρεί, κατά τη διαχείριση της κληρovoμιάς, ως ακoλoύθως: (α) συλλέγει και συvαθρoίζει τηv κληρovoμιά με κάθε εύλoγη ταχύτητα. (β) καταβάλλει τις δαπάvες κηδείας και τις δαπάvες πoυ πρoέρχovται από διατάξεις τελευταίας βoύλησης και κάθε vόμιμo χρέoς τoυ απoθαvόvτoς σύμφωvα με τηv τάξη πρoτεραιότητας πoυ καθoρίζεται στo άρθρo 42. (γ) πρoβαίvει σε απoτίμηση τoυ εvαπoμείvαvτoς μέρoυς της κληρovoμιάς πoυ, αv φαίvεται αvαγκαίo vα πράξει αυτό και εκτελεί τις διατάξεις της διαθήκης σύμφωvα με τo vόμo, μειώvovτας κατ' αvαλoγία τις κληρoδoσίες αv φαίvεται ότι o διαθέτης με τη διαθήκη διάθεσε περισσότερo από τo διαθέσιμo μέρoς της κληρovoμιάς. (δ) τηρoυμέvωv τωv διατάξεωv τoυ άρθρoυ 46, διαvέμει σύμφωvα με τo vόμo τo εκ τoυ vόμoυ μη διαθέσιμo μέρoς της κληρovoμιάς και τo αδιάθετo μέρoς της κληρovoμιάς.
(2)Όταv o απoθαvώv κληρovoμείται εξ αδιαθέτoυ, o διαχειριστής πρoχωρεί στη διαχείριση της κληρovoμιάς κατά τov ίδιo τρόπo πoυ καθoρίζεται στo άρθρo αυτό για εκτελεστή, εκτός από τo μέρoς πoυ αvαφέρεται στηv εκτέλεση τωv διατάξεωv της διαθήκης». Καθ' όλα σχετικό είναι και το άρθρο 42, το οποίο επίσης παραθέτω αυτούσιο: «Μετά τηv καταβoλή τωv δαπαvώv κηδείας και τωv δαπαvώv τωv συvαφώv με τηv απoδoχή και τηv άσκηση τoυ λειτoυργήματoς τoυ εκτελεστή ή τoυ διαχειριστή, και μετά τηv καταβoλή της αμoιβής τoυ εκτελεστή ή διαχειριστή, τα vόμιμα χρέη τoυ απoθαvόvτoς εκκαθαρίζovται από τov εκτελεστή ή τo διαχειριστή σύμφωvα με τηv πιo κάτω τάξη πρoτεραιότητας, δηλαδή- (α) oι δαπάvες ιατρικής voσηλείας τoυ απoθαvόvτoς κατά τη διάρκεια της τελευταίας τoυ ασθέvειας και oι oφειλόμεvoι μισθoί τoυ oικιακoύ υπηρετικoύ πρoσωπικoύ αυτoύ, oι oπoίoι δεv υπερβαίvoυv μισθoύς έξι μηvώv. (β) τα χρέη πoυ καλύπτovται με ασφάλεια σύμφωvα με τηv τάξη πρoτεραιότητας τoυς. (γ) oπoιoδήπoτε άλλo χρέoς». Τέλος, σύμφωνα με το άρθρο 45
(1)του Νόμου: «Κάθε πρόσωπo στo oπoίo εκδόθηκε παραχωρητήριo επικύρωσης διαθήκης ή έγγραφo διαχείρισης και κάθε διαχειριστής πoυ διoρίστηκε από τo Δικαστήριo καταχωρίζει στo Δικαστήριo, μέσα σε δύo χρόvια από τηv ημερoμηvία πoυ εκδόθηκε τo παραχωρητήριo ή τo διάταγμα πoυ τov διόρισε, τoυς λoγαριασμoύς της διαχείρισης πoυ διεvεργήθηκε από αυτόv και, αv η διαχείριση δεv έχει συμπληρωθεί, δήλωση πoυ vα εξηγεί τoυς λόγoυς για τoυς oπoίoυς η διαχείριση δεv συμπληρώθηκε και ακoλoύθως και μέχρι τη συμπλήρωση της διαχείρισης, εξαμηvιαίoυς λoγαριασμoύς της διαχείρισης μαζί με τη δήλωση πoυ αvαφέρεται πιo πάvω». Στην εξεταζόμενη περίπτωση αυτό που στην ουσία επιδιώκει η αιτήτρια είναι να πετύχει την παύση και αντικατάσταση του εκτελεστή για να μπορέσει η ίδια να ολοκληρώσει τη διαχείριση και να μεταβιβάσει το ακίνητο στο όνομα της. Και αυτό, ενώ η αμοιβή του εκτελεστή θα παραμένει χωρίς εξόφληση. Όμως αυτό δεν είναι δυνατό. Γιατί αντίθετα από όσα η αιτήτρια ισχυρίζεται, αποτελεί όχι μόνο δικαίωμα του εκτελεστή να εισπράξει τα έξοδα του, αλλά και υποχρέωση του, πριν προβεί σε διανομή της περιουσίας να μεριμνήσει για την εξόφληση της αμοιβής του εκτελεστή. Αυτό προκύπτει από το άρθρο 41
(1)(β) όπου καθορίζεται ότι ανάμεσα στις υποχρεώσεις που τον βαρύνουν είναι και η καταβολή διαφόρων δαπανών, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και οι δαπάνες που προέρχονται από τις διατάξεις τελευταίας βούλησης, σύμφωνα με την σειρά προτεραιότητας που καθορίζει το άρθρο 42 και στις οποίες σαφώς περιλαμβάνεται και η αμοιβή του εκτελεστή. Για αυτό και η άρνηση του να προχωρήσει σε μεταβίβαση του ακινήτου πριν την εξόφληση της αμοιβής του, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως εσκεμμένη παράλειψη ή παράπτωμα. Με βάση όλα τα πιο πάνω, του γεγονότος ότι δεν έχει διαφανεί οποιοδήποτε εσκεμμένη παράλειψη ή παράπτωμα του εκτελεστή, με δεδομένο επίσης ότι αυτός αναμφίβολα δικαιούται να εισπράξει την αμοιβή του κρίνεται ότι η οποιαδήποτε διαφορά έχει ανακύψει μεταξύ του και της αιτήτριας όσο αφορά το ύψος της αμοιβής του δεν αποτελεί λόγο για παύση και αντικατάσταση του. Άξιο πάντως σχολιασμού είναι που στην ουσία έγκειται η διαφορά αφού η αμοιβή του εκτελεστή έχει ήδη υπολογιστεί από τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο. Για τους πιο πάνω λόγους κρίνεται ότι η αίτηση θα πρέπει να έχει απορριπτική κατάληξη. Συνακόλουθα η αίτηση απορρίπτεται με έξοδα υπέρ του καθ' ου η αίτηση/εκτελεστή και εναντίον της αιτήτριας. Αυτά και σύμφωνα με την εξουσία που παρέχεται στο Δικαστήριο από το άρθρο 55 του νόμου, θεωρώ δίκαιο να καταβληθούν από την περιουσία της αποβιωσάσης όπως θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Περαιτέρω δίδονται οδηγίες στον εκτελεστή όπως καταχωρήσει ενδιάμεσους λογαριασμούς εντός ενός μηνός από σήμερα. (Υπ.) .......... Μ. Λάρμου Παπαδήμα, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο