Στυλιανού ως διαχειρίστρια της περιουσίας του αποβιώσαντος Στ. Σολωμού ν. Κυπριακή Δημοκρατία δια του Γενικού Εισαγγελέα κ.α., Αρ. Αγωγής: 1473/13, 30

(1958)23 C.L.R. 191, Γιαννάκης Φιλίππου ν. Έλενας Φιλίππου

(1990)1 Α.Α.Δ. 890 και Νίτσα Θρασυβούλου ν. Arto Estates Ltd.

(1993)1 A.A.Δ. 12), προκύπτει ότι η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου θα πρέπει να ασκείται δικαστικά και όχι αυθαίρετα και ότι ο γενικός κανόνας είναι ότι αυτά ακολουθούν το αποτέλεσμα εκτός αν υπάρχει καλός λόγος για έκδοση διαφορετικής διαταγής. Στην υπόθεση Νίτσα Θρασυβούλου ν. Arto Estates Ltd., (πιο πάνω) σελ. 15, αναφέρθηκε ότι: «Είναι θεμελιωμένο ότι ο βασικός παράγοντας που διέπει την άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου ως προς τα έξοδα, είναι το αποτέλεσμα της δίκης. Θεωρείται ασύννομο ο δικαιωθείς διάδικος να επωμίζεται τα έξοδα της υπεράσπισης των δικαιωμάτων του και εύλογο να τα επωμίζεται ο αποτυχών διάδικος, η αδικαιολόγητη προσφυγή του οποίου στο Δικαστήριο (όπως τεκμηριώνεται από το αποτέλεσμα) αποτέλεσε τη γενεσιουργό αιτία των εξόδων. Κλασσικό παράδειγμα εξαίρεσης από τον κανόνα αποτελεί η περίπτωση επιτυχόντα διαδίκου ο οποίος συμβάλλει με το χειρισμό της υπόθεσής του στην αύξηση των εξόδων της δίκης. Σ' εκείνη την περίπτωση δικαιολογείται ο μετριασμός της εφαρμογής του κανόνα (τα έξοδα ακολουθούν το αποτέλεσμα) και η άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου, ώστε να αντανακλάται η συμβολή του επιτυχόντα διαδίκου στη διόγκωση των εξόδων. Δεν είναι όμως παραδεκτή η αποστέρηση των εξόδων του επιτυχόντα διαδίκου χωρίς αποχρώντα λόγο». Στην υπόθεση Georghios E. Glykys v. Ioannis Stylianou Ioannides 24 C.L.R. 220 το Εφετείο επεσήμανε ότι η επίδειξη καλής προαίρεσης (kindness) από το δικαστήριο προς τον αποτυχόντα διάδικο προς μετριασμό των οποιωνδήποτε αισθημάτων πικρίας δεν συνιστά κριτήριο για την άσκηση διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου για τη μη επιδίκαση εξόδων[5]. Επανερχόμενος στα γεγονότα της υπό συζήτηση περίπτωσης από την τροποποιημένη έκθεση απαίτησης[6] προκύπτει ότι η Ενάγουσα διεκδικούσε την εγγραφή επ' ονόματι της των 2/3 μεριδίων του επίδικου τεμαχίου, διότι ο αποβιώσας πατέρας της Χρίστος Στυλιανού Σολωμού το είχε αγοράσει για το ποσό των Λ.Κ.60.- κατά ή περί το 1969 από κάποιο XXXXX Σιερεπεκλή, ο οποίος το κατείχε για πάνω από 30 χρόνια, λόγω προικός από τους γονείς του XXXXX Σιερεπεκλή και XXXXX Σωκράτους. Περαιτέρω αποτελούσε δικογραφημένο ισχυρισμό της Ενάγουσας[7] ότι ο αποβιώσας πατέρας της από το 1969 που αγόρασε το τεμάχιο το κατείχε συνεχώς και αδιαλείπτως, ότι το φύτευε αμπέλι και ότι έκτοτε (και μέχρι την καταχώρηση της αγωγής) κανένα πρόσωπο δεν αμφισβήτησε, είτε την αγορά του τεμαχίου, είτε την αδιάλειπτη και συνεχή κατοχή του. Τους ισχυρισμούς αυτούς προώθησε η Ενάγουσα και κατά την ένορκη μαρτυρία της στο Δικαστήριο. Όπως συνάγεται από τη γραπτή αγόρευση του ευπαίδευτου δικηγόρου της, το βασικό επιχείρημα της Ενάγουσας για να μην επιδικασθούν τα έξοδα της αγωγής εναντίον της, είναι ότι ενεργούσε καλόπιστα, με την έννοια, όπως αντιλαμβάνεται τουλάχιστον το επιχείρημα το Δικαστήριο, ότι όταν την καταχώρησε και μέχρι τις 27.04.2018, που ξεκίνησε η ακρόαση της, δεν γνώριζε ότι το επίδικο ακίνητο ήταν εγγεγραμμένο δυνάμει πιστοποιητικού εγγραφής στο όνομα της XXXXX XXXXX Σιερεπεκλή από τις 17.06.1955 και επομένως ότι η αγωγή δεν είχε οποιαδήποτε πιθανότητα επιτυχίας, ούτε στη βάση της αγοράς του από άλλο πρόσωπο το 1969, ούτε στη βάση αδιάλειπτης και συνεχούς κατοχής από τότε μέχρι και σήμερα. Μάλιστα προς υποστήριξη της συγκεκριμένης επιχειρηματολογίας επιρρίπτονται ευθύνες και στο Επαρχιακό Κτηματολόγιο Πάφου, το οποίο παρόλο που, όπως υποδεικνύεται, γνώριζε ότι υπήρχε τίτλος ιδιοκτησίας του επίδικου τεμαχίου το είχε κηρύξει διαφιλονικούμενο. Με κάθε σεβασμό προς τον ευπαίδευτο δικηγόρο της Ενάγουσας το επιχείρημα ότι η πλευρά της για πρώτη φορά πληροφορήθηκε την ύπαρξη τίτλου ιδιοκτησίας από το 1955 στις 27.04.2018, δεν υποστηρίζεται από το περιεχόμενο του φακέλου της υπόθεσης. Ειδικότερα ταυτόχρονα με την καταχώρηση της αγωγής στις 10.06.2013 η Ενάγουσα καταχώρησε και μονομερή αίτηση για έκδοση προσωρινού διατάγματος - το οποίο δεν εκδόθηκε μονομερώς και διατάχθηκε επίδοση της αίτησης, που ακολούθως αποσύρθηκε και απορρίφθηκε - στα πλαίσια της οποίας η Εναγόμενη 1 καταχώρησε ένσταση στις 18.06.2013, η οποία υποστηριζόταν από ένορκη δήλωση της XXXXX Ιωάννου, τότε βοηθού κτηματολογικού λειτουργού και ελέγκτριας στον κλάδο επιτόπιων ερευνών στο Επαρχιακό Κτηματολογικό Γραφείο Πάφου, στην παράγραφο 4.1 της οποίας αναφερόταν ακριβώς ότι το επίδικο τεμάχιο αρχικά το κατείχε δυνάμει τίτλου από το 1955 η XXXXX XXXXX Σιερεπεκλή. Πέραν τούτου στις 19.06.2013 η Ενάγουσα καταχώρησε αίτηση για τροποποίηση του κλητηρίου εντάλματος, η οποία υποστηριζόταν από ένορκη δήλωση της ίδιας, στην οποία επισυνάφθηκε, ως τεκμήριο 1, αντίγραφο πιστοποιητικού έρευνας ακίνητης ιδιοκτησίας, ημερομηνίας 07.11.2012, που είχε ζητήσει ο δικηγόρος της στις 26.10.2012, προκειμένου να πληροφορηθεί το ιστορικό του επίδικου τεμαχίου. Επί λέξει σε αυτό καταγράφεται (χειρόγραφα) ότι: «Το κτήμα με αριθμό τεμαχίου 1X9 Φ./Σχ. 46/42 1/3 μερίδιο ήταν εγγεγραμμένο στη XXXXX Χριστοδούλου Αρ. εγγραφής 1XX1/7-6-1927 Ενεγράφη με το φάκελο CP281/1927 (Κληρονομιά από τον πατέρα της). Τα υπόλοιπα 2/3 μερίδια ήταν καταχωρημένα 1/3 μερίδιο XXXXX Κωνσταντή και 1/3 μερίδιο XXXXX Κωσταντή. Με το Φάκελο 231/1927 το 1/3 της XXXXX μεταβιβάσθηκε στον XXXXX Νικολαϊδη (Αγορά στη δημοπρασία). Στη συνέχεια και με το φάκελο Α1XX9/54 το ακίνητο ενεγράφη στους μερίδιο 1) 12/18 XXXXX XXXXX Σιερεπεκλή, 2) 1/18 μερίδιο XXXXX XXXXX Παστοαντωνά, 3) 1/18 μερίδιο XXXXX Χαρ. Παστοαντωνά, 4) 1/18 XXXXX XXXXX Παστοαντωνά, 5) 1/18 μεριδ. XXXXX Χαραλάμπους ΠαστοΑντωνά, 6) 1/18 μερίδιο XXXXX Χαραλάμπους Παστοαντωνά και 7) 1/18 μεριδ. XXXXX Χαραλάμπους Παστοαντωνά Αρ. εγγραφής 3XX3/17.6.1955 Αρ. 1 Κληρονομιά από τον σύζυγό της XXXXX και 1/3 μερίδιο από τη XXXXX Κωνσταντή, Αρ. 2-7 Κληρονομιά από τη μητέρα τους XXXXX Κωνσταντή. Ακολούθως και με το φάκελο Α12/2012 μεταβιβάστη στην XXXXX (XXXXX) Ταλιάνου[8] (το γένος XXXXX Νικολαϊδη (κληρονομιά από τη μητέρα της XXXXX XXXXX Σιερεπεκλή 2/3 μερίδια). Με το φάκελο Δ.1026/29.6.12 μεταβιβάστη στην XXXXX Βάσου[9] (Δωρεά). Με το φάκελο Δ.1561/18.9.12 μεταβιβάστη στον XXXXX Βασιλειάδη[10] τα 2/3 μερίδια (Δωρεά από τη μητέρα του)». Από τα ανωτέρω είναι πρόδηλο ότι η Ενάγουσα γνώριζε τα πάντα σε σχέση με το επίδικο ακίνητο, πριν ακόμη καταχωρήσει την παρούσα αγωγή, και, κατά την εκτίμηση του Δικαστηρίου, γνώριζε ή όφειλε τουλάχιστον να γνωρίζει ότι αυτή, όπως είχε τροχιοδρομηθεί, δεν είχε οποιαδήποτε πιθανότητα επιτυχίας. Είναι πρόδηλο επίσης, ως τουλάχιστον συνάγεται από την αγόρευση του ευπαίδευτου δικηγόρου της, ότι επέλεξε να την καταχωρήσει, επειδή πίστευε ότι σε περίπτωση απόρριψής της, ενδεχόμενη καταδίκη της στα έξοδα θα επιβάρυνε τη διαχείριση του αποβιώσαντος πατρός της, στην οποία, όπως είναι κοινά αποδεκτό, δεν υπάρχει καμιά κινητή ή ακίνητη περιουσία, εφόσον αυτή ανοίχθηκε αποκλειστικά για να καταστεί δυνατή η καταχώρηση της υπό συζήτηση αγωγής. Έπεται ότι, στη βάση των πιο πάνω παρατηρήσεων, είναι μονόδρομος η επιδίκαση των εξόδων σε βάρος της Ενάγουσας, με το μόνο ερώτημα που θα πρέπει να απαντηθεί να είναι εάν αυτά θα πρέπει να επιβαρύνουν προσωπικά την Ενάγουσα, όπως ζητούν οι ευπαίδευτοι δικηγόροι των Εναγομένων ή την ανύπαρκτη περιουσία του αποβιώσαντος πατρός της όπως ζητά η ίδια. Παρεμβάλλεται ότι, στη βάση των γεγονότων της προκείμενης περίπτωσης, το Δικαστήριο κρίνει παντελώς ανεδαφική και έξω από κάθε λογική την εισήγηση των ευπαίδευτων δικηγόρων της Ενάγουσας και των Εναγομένων 2-5 να επιδικασθούν τα έξοδα σε βάρος της Εναγόμενης 1, από όποια σκοπιά και εάν ειδωθεί αυτή. Αναφορικά με το ζήτημα αυτό η ευπαίδευτη δικηγόρος των Εναγόμενων 2 έως 4 έχει παραπέμψει το Δικαστήριο στο Halsbury's Laws of England[11] όπου σημειώνεται ότι «In ordinary cases a personal representative who sues as such and fails is personally liable for the costs of the action, and, unless the defendant has been guilty for some misconduct inducing the plaintiff of bring the action, the judgment against him will be that the defendant recover the costs to be levied by bonis propriis, but this will not preclude the personal representative from indemnifying himself out of the estate if he is entitled to such indemnity under the principles previously stated." και στο σύγγραμμα Williams, Mortimer and Sunnucks (Executors, Administrators and Probate)[12], όπου επισημαίνεται ότι "In hostile litigation with outsiders, whether brought by the representative as claimant or brought against him as defendant, the representative will be in the position of any other litigant. The costs will be in the discretion of the court but the general rule is that the unsuccessful party will be ordered to pay the costs of the successful party. The representative will be personally liable to the other party for any costs order made against him, and his liability will not be limited to the assets of the estate even if his liability on the rest of the judgment debt is limited to the assets. The judge making such a costs order will not be concerned as to whether the representative will be entitled to be indemnified against that order out of the estate, and will have no jurisdiction to decide that question, because the persons interested in the estate are not party to the proceedings. The question of whether or not the representative is entitled to be indemnified out of the estate is one that will have to be decided, if there is any dispute about it, in administration proceedings.". Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 31[13] του περί Διαχείρισης Κληρονομιών Νόμου, Κεφ. 189 (όπως τροποποιήθηκε) ο Διαχειριστής έχει τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις και είναι υπόλογος κατά τον ίδιο τρόπο ωσάν να ήταν ο εκτελεστής του αποθανόντος, που υπέχει τα καθήκοντα τα οποία επιβάλλονται σε αυτόν από το κοινοδίκαιο (common law) και από τις αρχές του δικαίου της επιείκειας (equity). Από τα ανωτέρω είναι ξεκάθαρο, ότι, στη συνήθη πορεία των πραγμάτων, ο προσωπικός αντιπρόσωπος, που σύμφωνα με το ερμηνευτικό άρθρο 2 του Κεφ. 189, σημαίνει το Διαχειριστή ή τον Εκτελεστή, που εγείρει αγωγή υπό αυτή του την ιδιότητα, εναντίον προσώπου «ξένου» προς τη διαχείριση (που δεν είναι για παράδειγμα κληρονόμος ή κληροδόχος), είναι προσωπικά υπεύθυνος για την πληρωμή των εξόδων σε περίπτωση απόρριψής της και η ευθύνη του δεν περιορίζεται στην περιουσία, εκτός εάν ο Εναγόμενος είναι υπαίτιος για κακή συμπεριφορά που προκάλεσε την έγερση της αγωγής. Στην υπό συζήτηση περίπτωση, στη βάση των περιστατικών που την περιβάλλουν, ως έχουν εκτεθεί αναλυτικά ανωτέρω, δεν συντρέχει κανένας λόγος για να μην επιδικασθούν τα έξοδα προσωπικά σε βάρος της Ενάγουσας. Αντιθέτως κρίνεται ότι η έκδοση μιας τέτοιας διαταγής είναι καθόλα δίκαιη και εξυπηρετεί τους ορθούς σκοπούς απονομής της δικαιοσύνης. Με βάση το πιο πάνω σκεπτικό, τα έξοδα της αγωγής, όπως θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ των Εναγομένων 1-5 και σε βάρος της Ενάγουσας προσωπικά. (Υπ.) ................................. Κ. Σατολιάς, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής Subject: Civil/Other Actions/Final (Αναφορά: έγερση αγωγής από διαχειρίστρια περιουσίας αποβιώσαντος προσώπου εναντίον προσώπων «ξένων» προς τη διαχείριση - απόσυρση (ανεπιφύλακτα) της αγωγής - απόφαση για την επιδίκαση των εξόδων σε βάρος της διαχειρίστριας προσωπικά) [1] Βλέπε σχετικά παραγράφους 11(α) και (β) της τροποποιημένης έκθεσης απαίτησης [2] Βλέπε σχετικά τρίτη παράγραφο πρώτης σελίδας γραπτής αγόρευσης δικηγόρου Εναγόντων [3] Η γραπτή αγόρευση του δικηγόρου της Ενάγουσας σημειώθηκε τεκμήριο Α1, η γραπτή αγόρευση του δικηγόρου της Εναγόμενης 1 τεκμήριο Α2 και η γραπτή αγόρευση της δικηγόρου των Εναγόμενων 2 έως 4 σημειώθηκε τεκμήριο Α3. Η Εναγόμενη 5 υιοθέτησε τη γραπτή αγόρευση των Εναγομένων 2 έως 4. [4] Χάσικος και άλλοι v. Χαραλαμπίδη

(1990)1 Α.Α.Δ. 389 και Βαλανίδης v. Πανεπιστημίου Κύπρου

(2008)1(Α) Α.Α.Δ. 288 [5] Theomaria Estates Ltd v. Mason και άλλης

(2005)1(Α) Α.Α.Δ. 256 [6] Βλέπε σχετικά παράγραφο 2 τροποποιημένης έκθεσης απαίτησης, ημερομηνίας 11.07.2013 [7] Βλέπε σχετικά παράγραφο 3 τροποποιημένης έκθεσης απαίτησης, ημερομηνίας 11.07.2013 [8] Εναγόμενη 2 [9] Εναγόμενη 3 [10] Εναγόμενος 4 [11] 4η έκδοση, Τόμος 17, (Executors and Administrators), σελ.793, παρ 1562 [12] 12η έκδοση, παρ.68-01 υπό τον τίτλο "in litigation with outsiders" [13] «

1. Εκτελεστής έχει τις εξουσίες που παρέχονται σε αυτόν και υπέχει τα καθήκοντα τα οποία επιβάλλονται σε αυτόν από το κοινοδίκαιο (common law) και από τις αρχές του δικαίου της επιείκειας (equity) τηρούμενης οποιασδήποτε άλλης πρόνοιας η οποία έγινε ή θα γίνει από οποιοδήποτε νόμο της Δημοκρατίας.
2. Κάθε πρόσωπο στο οποίο χορηγείται η διαχείριση της κληρονομιάς αποθανόντος προσώπου έχει, τηρουμένων των περιορισμών που αναφέρονται στο παραχωρητήριο, τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις και είναι υπόλογος κατά τον ίδιο τρόπο ωσάν να ήταν ο εκτελεστής του αποθανόντος.» cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο