Σταυρή ν. Νικολαϊδης, Αρ. Αγωγής: 708/2009, 17/7/2018 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDAMM:2018:A45 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χρ. Γ. Φιλίππου, A.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 708/2009 Μεταξύ: XXXXX Σταυρή Ενάγουσας και XXXXX Νικολαϊδης Εναγομένου Ημερομηνία: 17 Ιουλίου, 2018 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για την Ενάγουσα: Οι κ.κ. Π. Χ¨ Παναγιώτου και Γιώργος Κούμας Για τους Εναγόμενους: Η κα Μαρία Κυριάκου για Ιωάννης Κληρίδης και Υιοί Α Π Ο Φ Α Σ Η Η ενάγουσα με την αγωγή της διεκδικεί γενικές και ειδικές αποζημιώσεις εναντίον του εναγομένου στον οποίο επιρρίπτει την ευθύνη για τραυματισμούς και άλλες ζημιές που υπέστη συνεπεία τροχαίου δυστυχήματος που επισυνέβη στις 7.06.2008 στο χωριό Σωτήρα της Επαρχίας Αμμοχώστου συνεπεία αμελούς οδήγησης του αυτοκινήτου που οδηγούσε κατά τρόπο που την κτύπησε ενώ αυτή βρισκόταν πεζή επί πεζοδρομίου. Η αγωγή καταχωρίστηκε σε Γενικά Οπισθογραφημένο Κλητήριο Ένταλμα στις 10.07.2009 και ακολούθησαν τα υπόλοιπα δικόγραφα τα οποία έλαβαν την τελική τους μορφή με την καταχώρηση τροποποιημένης Έκθεσης Απαίτησης την 19.05.2015, της τροποποιημένης Υπεράσπισης την 28.05.2015 και της τροποποιημένης Απάντησης στις 29.05.
- Μετά την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας στις 17.06.2015 και αφού ακούστηκαν οι δύο ιατροί μάρτυρες που κατέθεσαν για την ενάγουσα, οι δικηγόροι που εκπροσωπούσαν μέχρι τότε την ενάγουσα ζήτησαν την απαλλαγή τους λόγω διαφωνίας τους με την ενάγουσα για τον περαιτέρω τη διεκπεραίωση της υπόθεσης, γεγονός που καθυστέρησε περαιτέρω την εκδίκαση της, εφόσον απαιτήθηκε να γίνει η αντικατάσταση τους μετά που θα πληρώνονταν για τα μέχρι τότε δικηγορικά έξοδα τους, να αναλάβουν και να ενημερωθούν για την υπόθεση οι σημερινοί δικηγόροι που την εκπροσωπούν και αφού δόθηκε ικανός χρόνος στους διαδίκους για διαβούλευση με προοπτική τη διευθέτηση της υπόθεσης σύμφωνα με κοινά εκφραζόμενη κάθε φορά επιθυμία τους, κάτι που εν τέλει δεν ευοδώθηκε. ΟΙ ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΙ ΣΤΑ ΔΙΚΟΓΡΑΦΑ: Η ενάγουσα αξιώνει όπως προαναφέρθηκε γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες και άλλη συναφή ζημιά που υπέστη συνεπεία τροχαίου δυστυχήματος το οποίο συνέβη την 07.06.2008 στο χωριό Σωτήρα της Επαρχίας Αμμοχώστου. H ενάγουσα ισχυρίζεται στην Έκθεση Απαιτήσεως της ότι ενώ χρησιμοποιούσε τον δρόμο νόμιμα, όντας πεζή, ευρισκόμενη επί του πεζοδρομίου στη συμβολή των οδών Γρηγόρη Αυξεντίου και Γρίβα Διγενή, με πρόθεση να διασταυρώσει, ο εναγόμενος ο οποίος κατ' εκείνο το χρόνο και τόπο οδηγούσε το αυτοκίνητο του με κατεύθυνση τη Σωτήρα, το οδήγησε αμελώς και/ή κατά παράβαση των εκ του νόμου και κανονισμών απορρεόντων καθηκόντων του και επέπεσε ή/και συγκρούστηκε επί της ενάγουσας. Η σύγκρουση και/ή το κτύπημα επί της ενάγουσας ήταν πολύ δυνατό με αποτέλεσμα η ενάγουσα να τραυματισθεί πολύ σοβαρά και να υποστεί βαριές και μόνιμες σωματικές βλάβες, μόνιμη ανικανότητα, απώλειες και ζημιές. Στην Έκθεση Απαιτήσεως της ενάγουσας καταγράφονται τόσο οι προσωπικές της συνθήκες κατά τον ουσιώδη χρόνο όσο και τα γεγονότα της υπόθεσης. Ισχυρίζεται ότι κατά το χρόνο του δυστυχήματος ήταν 46 ετών, ήταν υγιής, οικογενειάρχης, δραστήρια και εργαζόμενη με αρκετές ικανότητες και δυνατότητες. Εργαζόταν ως ξενοδοχειακός υπάλληλος στην Αγία Νάπα και λάμβανε μηνιαίο μισθό €1.800,
- Η ενάγουσα παραθέτει στην Έκθεση Απαιτήσεως της λεπτομέρειες της αμέλειας ή/και παράβασης των εκ του νόμου απορρεόντων καθηκόντων του εναγόμενου όπως επίσης και λεπτομέρειες των σωματικών βλαβών και της ταλαιπωρίας που υπέστη όπως και των ειδικών ζημιών της. Στην Υπεράσπιση του ο εναγόμενος απορρίπτει όλους τους ισχυρισμούς της ενάγουσας, παραδέχεται όμως ότι συνέβη το εν λόγω δυστύχημα όταν ο εναγόμενος νόμιμα οδηγούσε το όχημα του με τη δέουσα μέριμνα και/ή φροντίδα και/ή προσοχή και σε κάποιο σημείο του δρόμου επιθυμώντας να στρίψει δεξιά ενεργοποίησε τον φωτεινό δείκτη του οχήματος του, ώστε να γίνει αντιληπτή η πρόθεση του, ελάττωσε ταχύτητα και σταμάτησε στο Αλτ το οποίο βρισκόταν στον δρόμο και αφού η κυκλοφορία του δρόμου του επέτρεπε να στρίψει δεξιά και αφού είδε την ενάγουσα να περπατά στο πεζοδρόμιο λίγο πριν την στροφή του δρόμου, πέρασε τη στροφή και εισήλθε στην ευθεία του δρόμου αφήνοντας πίσω του την ενάγουσα να βρίσκεται πάνω στο πεζοδρόμιο. Αφού ο εναγόμενος έστριψε αριστερά (όπως διορθώθηκε εκ συμφώνου), και ενώ το όχημα του βρισκόταν στην ευθεία του δρόμου άκουσε θόρυβο και κοίταξε το καθρεφτάκι του οχήματος όπου είδε την ενάγουσα ξαπλωμένη στη μέση του δρόμου και σταμάτησε αμέσως το όχημα του. Στη βάση της πιο πάνω εκδοχής του, αρνείται ότι ευθύνεται καθόλου για το δυστύχημα και για τις ζημιές τις οποίες υπέστη η ενάγουσα σωματικές και άλλες και ζητεί την απόρριψη της αγωγής με έξοδα σε βάρος της. Στην Απάντηση της η ενάγουσα επαναλαμβάνει τους αρχικούς ισχυρισμούς της και αξιώσεις και απορρίπτει την εκδοχή του εναγομένου ως προς τις συνθήκες πρόκλησης του δυστυχήματος. ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ: Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των δύο πλευρών στις αγορεύσεις τους ανέλυσαν τη δοθείσα μαρτυρία όσο και τη νομική πτυχή της υπόθεσης με παραπομπή σε σχετική νομολογία αλλά και πρωτόδικες αποφάσεις, υποστηρίζοντας ασφαλώς ο καθένας τις θέσεις της πλευράς που εκπροσωπεί με συναφείς εισηγήσεις ως προς την αποδοχή ή απόρριψη μαρτυρίας και υιοθέτηση από το Δικαστήριο των δικών τους θέσεων και εισηγήσεων τόσο για την ευθύνη όσο και για τις αποζημιώσεις εάν ήθελε καταλήξει το Δικαστήριο ότι δικαιούται η ενάγουσα σε τέτοιες. Τις μελέτησα με προσοχή και λαμβάνω υπόψη σοβαρά τις εισηγήσεις τους. Όπου κριθεί αναγκαίο στη συνέχεια θα γίνει αναφορά σε αυτές για ειδικότερα θέματα που απασχόλησαν. ΓENIKA ΠΕΡΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΗΣ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ: Παρακολούθησα με προσοχή τόσο την ενάγουσα όσο και τους μάρτυρες της όσο και τον εναγόμενο και τους μάρτυρες που παρουσίασε η πλευρά της Υπεράσπισης να καταθέτουν ενώπιον μου και με την ίδια προσοχή μελέτησα και το υπόλοιπο έγγραφο και άλλο μαρτυρικό υλικό που τέθηκε ενώπιον μου σε συσχετισμό με τις έγγραφες προτάσεις, όπως και τα παραδεκτά γεγονότα τα οποία δηλώθηκαν κατά τη διάρκεια της παράθεσης της μαρτυρίας. Είχα την ευκαιρία να δω τον τρόπο που απαντούσαν στις διάφορες ερωτήσεις που τους υποβάλλονταν, τόσο κατά την κυρίως εξέταση τους όσο και κατά την αντεξέταση, το καλό μνημονικό τους και την γενικότερη συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρος (βλ. C & A Pelekanos Assoc. Ltd v. Πελεκάνου,
(1999)1 ΑΑΔ 1273, 1280 - 1281). Στην υπόθεση Ομήρου v. Δημοκρατίας,
(2001)2 ΑΑΔ σελ. 506 υποδεικνύεται ότι η αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός μάρτυρος πρέπει να γίνεται με βάση το περιεχόμενο, την ποιότητα, την πειστικότητα και τη σύγκριση της με την υπόλοιπη μαρτυρία. Με γνώμονα τις αρχές, όπως διαχρονικά έχουν αναλυθεί από την νομολογία μας, σε σχέση με την αξιολόγηση της μαρτυρίας, μεταξύ άλλων (βλ. Γεώργιος & Σπύρος Τσαππή Λτδ v. Πολυβίου
(2009)1 ΑΑΔ 339 και Αντωνίου v. Χρυσάνθου
(2003)1 (B) AAΔ 789), θα προσπαθήσω στη συνέχεια να εξαγάγω τα ανάλογα ευρήματα και συμπεράσματα για κάθε μια από τις πτυχές που απασχόλησαν, έχοντας περαιτέρω υπόψη αρχές σε σχέση με τη σύνταξη απόφασης όπως είναι η αρχή ότι το Δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο να επαναλάβει το σύνολο της μαρτυρίας ή να αναφερθεί σε κάθε πτυχή της, όπως αναλύθηκαν μεταξύ άλλων και στην υπόθεση C. Ζ. Constructions Ltd v. Phoenix Constructions Ltd
(1998)AAΔ 923 και πως εκείνο που απαιτείται είναι ο ορθός προσδιορισμός των επιδίκων θεμάτων, η σύνοψη του ουσιώδους μέρους της μαρτυρίας, ο συσχετισμός της με τις διαπιστώσεις και τα συμπεράσματα, καθώς και η συνάρτηση της απόφασης με τα επίδικα θέματα και τα συμπεράσματα του Δικαστηρίου (βλ. επίσης Καννάουρου κ.ά. v. Σταδιώτη κ.ά.
(1990)1 ΑΑΔ 35,39, Ioannidou v. Charilaos Dikeos
(1969)1 CLR 235 και Pioner Candy Ltd v. Tryfon & Sons
(1981)1 CLR 540). Είμαι σε θέση να αξιολογήσω τη μαρτυρία με δείκτη μεταξύ άλλων, την ύπαρξη εκ μέρους των μαρτύρων προσωπικού συμφέροντος στην υπόθεση, τις ευκαιρίες που είχαν οι μάρτυρες να γνωρίζουν ή να παρακολουθήσουν τα ουσιώδη γεγονότα ή να διαπιστώσουν ζητήματα όπως οι συνθήκες του δυστυχήματος ή τα τραύματα και τις συνέπειες τους στην ενάγουσα όπως και τα συμπεράσματα μαρτύρων - ιατρών που την έχουν εξετάσει ή παρείχαν θεραπείες στην ενάγουσα από το δυστύχημα και μετέπειτα, την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα, την ακεραιότητα τους, την ειλικρίνεια τους, τη μνήμη και τους λόγους που είχαν να θυμούνται ή να πιστεύουν αυτά για τα οποία κατάθεταν και την αμεσότητα των απαντήσεων τους (βλ. Ζαβρού ν. Χαραλάμπους,
(1996)1 ΑΑΔ 447, Αθανασίου κ.α. ν. Κουνούνη,
(1997)1 ΑΑΔ 614 και Καρεκλά ν. Κλεάνθους,
(1997)1 ΑΑΔ 1199). Στη διεργασία διάπλασης ευρημάτων γεγονότων, έλαβα υπόψη μου την ύπαρξη ή παράλειψη αντεξέτασης σε ουσιώδη μέρη της μαρτυρίας με γνώμονα το γενικό κανόνα ότι η παράλειψη αντεξέτασης μάρτυρος είτε σε ουσιώδες μέρος της μαρτυρίας του είτε σε σχέση με ισχυρισμούς που εκπηγάζουν από τη δικογραφία, ισοδυναμεί κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις με αποδοχή τους (βλ. Aloupou and another v. Hajigeorgiou and Another and the Attorney General of the Republic
(1984)CLR 475). Δεν θα πρέπει επίσης να διαφεύγει της προσοχής, ότι η απουσία αντεξέτασης δυνατό να μην αποσείσει, αφ' εαυτής, το όποιο βάρος απόδειξης που έχει η κάθε πλευρά να αποσείσε σε σχέση με τα επίδικα γεγονότα (βλ. Πιττάλη κ.ά. v. Ianira Enterprises Ltd κ.α.
(1997)1 ΑΑΔ 814). Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ: Η ενάγουσα για απόδειξη των αξιώσεων της κάλεσε τους θεράποντες ιατρούς της Δρα XXXXX Ζωδιάτη (Μ.Ε.1) και Δρα XXXXX Σιαλχούπ (Μ.Ε.2), κατάθεσε η ίδια ως (Μ.Ε.3), κάλεσε την θυγατέρα της κα XXXXX Αντωνίου (Μ.Ε.4) και την Λειτουργό του Τμήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων κα XXXXX Γερολέμου (Μ.Ε.5). Για την Υπεράσπιση κατέθεσαν ο εναγόμενος (Μ.Υ.1), ο Λοχ. XXXXX3 κ. XXXXX Αδάμου (Μ.Υ.2) και η Γ/Αστ. XXXXX0 κα XXXXX Δημητρίου (Μ.Υ.3) όπου ο πρώτος υπέγραψε την Αστυνομική Έκθεση (Τεκμ. 37) και η δεύτερη είχε διερευνήσει το τροχαίο δυστύχημα και είχε ετοιμάσει το σχεδιαγράφημα (επισυνημμένο στην Αστυνομική Έκθεση). Κατά τη διάρκεια της δίκης κατατέθηκαν συνολικά 37 έγγραφα ως τεκμήρια στα οποία θα γίνει αναφορά και θα αξιολογηθούν κατά το στάδιο της παράθεσης της μαρτυρίας. Η ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΑΜΕΛΕΙΑΣ - ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ KAI ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ: Το αστικό αδίκημα της αμέλειας από τροχαίο ατύχημα εμπεριέχεται στο άρθρο 51 εδάφιο 1 του Κεφ. 148 το οποίο έχει ως ακολούθως: «Αμέλεια συνίσταται- (α) στην τέλεση πράξης την οποία υπό τις περιστάσεις δεν θα τελούσε λογικό συνετό πρόσωπο ή στην παράλειψη τέλεσης πράξης την οποία υπό τις περιστάσεις τέτοιο πρόσωπο θα τελούσε ή (β) στην παράλειψη καταβολής τέτοιας δεξιότητας ή επιμέλειας για την άσκηση επαγγέλματος, επιτηδεύματος ή ασχολίας όπως ένα λογικό συνετό πρόσωπο, που έχει τα προσόντα για την άσκηση του επαγγέλματος αυτού, επιτηδεύματος ή ασχολίας θα κατέβαλλε υπό τις περιστάσεις, και στην πρόκληση ζημιάς εξαιτίας αυτής: Νοείται ότι για αυτή δύναται να τύχει αποζημίωσης μόνο το πρόσωπο έναντι του οποίου ο υπαίτιος της αμέλειας υπείχε υποχρέωση, υπό τις περιστάσεις, να μην επιδείξει αμέλεια.» Τα συστατικά στοιχεία που πρέπει να αποδειχθούν σε κάθε αγωγή για αμέλεια είναι τα ακόλουθα τρία:
(1)αμελής πράξη ή παράλειψη,
(2)υποχρέωση επιμέλειας προς το ζημιωθέν πρόσωπο και
(3)πρόκληση ζημιάς. Ο εναγόμενος για να υπέχει ευθύνη πληρωμής αποζημιώσεων για το αστικό αδίκημα της αμέλειας πρέπει να αποδειχθεί ότι: (α) απέτυχε να επιδείξει επιμέλεια, (β) υπείχε υποχρέωση επιμέλειας προς το ζημιωθέν πρόσωπο και (γ) η αποτυχία του να επιδείξει επιμέλεια ήταν η αιτία που προκάλεσε τη ζημιά. Η οδική αμέλεια συντελείται ουσιαστικά από την παράλειψη της εκπλήρωσης του καθήκοντος της μέριμνας για την ασφάλεια άλλων προσώπων που χρησιμοποιούν το δρόμο (βλ. Σωκράτους ν. Αστυνομίας,
(1989)2 Α.Α.Δ. 1). Η αμέλεια είναι η παράλειψη ενός οδηγού να τηρήσει το καθήκον εύλογης επιμέλειας υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις και σε κάθε περίπτωση το ερώτημα που τίθεται κατά πόσο ένα άτομο είναι αμελής, μπορεί να απαντηθεί μόνο με βάση τα πραγματικά γεγονότα της κάθε περίπτωσης (βλ. Panayiotou v. Mavrou,
(1970)1 C.L.R. 215). Η αμέλεια είναι συνυφασμένη με το χρόνο, τόπο και τις υπόλοιπες συνθήκες που οδήγησαν στη σύγκρουση (βλ. Νικολαϊδης ν. Οικονομίδης,
(1963)2 Α.Α.Δ. 78). Στην υπόθεση Σωκράτους ν. Αστυνομίας,
(1989)2 Α.Α.Δ. 1 και ιδίως στην σελ. 4 λέχθηκε για την αμελή οδήγηση ότι: «Η αμέλεια σύγκειται στην παράλειψη εκπληρώσεως του καθήκοντος μέριμνας και φροντίδας για την ασφάλεια άλλων προσώπων που χρησιμοποιούν το δρόμο. Το καθήκον φροντίδας και μέριμνας (duty of care), οφείλεται σε κάθε πρόσωπο που κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να επηρεασθεί από τις πράξεις του οδηγού, τον γείτονα, όπως επιγραμματικά αναφέρεται στην απόφαση του Λόρδου Atkin στην υπόθεση Donoghue v. Stevenson,
(1932)A.C. 562. Τα συστατικά στοιχεία της αμέλειας είναι τα ίδια στο αστικό και ποινικό δίκαιο. Ό,τι διαφέρει είναι το βάρος απόδειξης. Το απρόσωπο προσδιοριζόμενο καθήκον προς κάθε ένα που είναι λογικά δυνατόν να επηρεασθεί από τις πράξεις του οδηγού συγκεκριμενοποιείται στα πλαίσια των γεγονότων της υπόθεσης για να αποφασισθεί: (α) η φύση του καθήκοντος και (β) όπου διαπιστώνεται η ύπαρξη του κατά πόσον ο οδηγός το έχει εκπληρώσει. Το κριτήριο για την διαπίστωση αμέλειας είναι αντικειμενικό και μέτρο ο προσεκτικός και όχι τέλειος οδηγός. Τέλος, η πρόβλεψη συναρτάται με τις κοινές εμπειρίες και τη λογική συνέπεια.» Στην υπόθεση Charalambous v. Police,
(1982)2 Α.Α.Δ. 134, λέχθηκε ότι το κριτήριο βάσει του οποίου αποφασίζεται αν κάποιος οδηγός υπήρξε αμελής είναι κατά πόσο στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχει παρέκκλιση από το επίπεδο συμπεριφοράς που αναμένεται από ένα λογικό και συνετό οδηγό. Στην υπόθεση Constantinou v. Katsouris and another,
(1975)1 C.L.R. 188, 192 λέχθηκε ότι η υποχρέωση τήρησης δέουσας παρατηρητικότητας βαρύνει τους οδηγούς πάντοτε και υπό όλας τας περιστάσεις. Το καθήκον για επιμέλεια γεννάται αφότου η διακίνηση άλλων προσώπων καθιστά εξ αντικειμένου μέριμνα του προσώπου που χρησιμοποιεί το δρόμο τη λήψη προφυλακτικών μέτρων για την προστασία της ασφάλειας τους (βλ. Αλεξάνδρου ν. Λεβέντη κ.α.,
(1996)1 Α.Α.Δ., σελ. 420). Στην ίδια δε υπόθεση λέχθηκαν και τα πιο κάτω: «Το κριτήριο για τον καθορισμό της αμέλειας είναι καθολικό και απρόσωπο. Η αμέλεια κρίνεται αντικειμενικά με γνώμονα τις αντιδράσεις ενός συνετού οδηγού, ο οποίος χρησιμοποιεί το δρόμο λελογισμένα και με συναίσθηση ευθύνης για την ασφάλεια των άλλων που χρησιμοποιούν το δρόμο.» Ειπώθηκαν δε και τα εξής: «Ο επιμερισμός της ευθύνης συναρτάται με δύο παράγοντες: Το μεμπτό της διαγωγής (blameworthiness), κρινόμενο υπό το πρίσμα του καθήκοντος επιμέλειας, και την αιτιώδη σχέση μεταξύ της παραβίασης του καθήκοντος επιμέλειας και της ζημίας η οποία προκύπτει (causative potency). Δυνητικά, η αμέλεια του οδηγού αυτοκινήτου έχει μεγαλύτερες επιπτώσεις από την αμέλεια του πεζού ή του ποδηλατιστή. Ενώ η ευθύνη του οδηγού αυτοκινήτου και του πεζού μπορεί να είναι ίση σε έκταση, η δυνατότητα πρόκλησης ζημιάς είναι πολύ μεγαλύτερη στην περίπτωση του αυτοκινητιστή.» Η έννοια του καθήκοντος για επιμέλεια ολοκληρώνεται με το στοιχείο της δυνατότητας πρόβλεψης, δηλαδή ότι η ενεργούμενη πράξη, παρά το καθήκον επιμέλειας, μπορεί να προκαλέσει το συγκεκριμένο ζημιογόνο αποτέλεσμα (βλ. Στρατμάρκο ΛΤΔ ν. Μιχαήλ,
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 453). Αν δε η δυνατότητα εμφάνισης του κινδύνου είναι εύλογα εμφανής, η μη λήψη μέτρων προφύλαξης συνιστά αμέλεια. Αν όμως η δυνατότητα εμφάνισης κινδύνου είναι απλή δυνατότητα, η οποία δεν θα ερχόταν στο μυαλό ενός λογικού ανθρώπου, τότε δεν υπάρχει αμέλεια επειδή δεν πάρθηκαν έκτακτες προφυλάξεις. «Όταν ένας οδηγός οδηγεί σε κάποιο δρόμο όπου δεν κινούνται άλλα οχήματα μπορεί να κάνει χρήση οιουδήποτε μέρους του δρόμου χωρίς κανένα περιορισμό. Η υποχρέωση επιμέλειας κατά την οδήγηση υφίσταται έναντι άλλων προσώπων που χρησιμοποιούν το δρόμο.» Στην υπόθεση Χριστοδούλου ν. Γρηγορίου,
(1989)1 Α.Α.Δ. 178 λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Ο καταμερισμός της ευθύνης είναι πρωτίστως έργο του πρωτόδικου δικαστηρίου. Οι καθοριστικοί παράγοντες για τον καθορισμό της ευθύνης είναι δύο: α) Η υπαιτιότητα (blameworthiness) που συναρτάται με την εκπλήρωση των καθηκόντων του κάθε οδηγού για την ασφάλεια του άλλου, και β) Η αιτιώδης συνάφεια (causative potency) μεταξύ της αμέλειας των δύο οδηγών και της ζημιάς που προκλήθηκε και αποτελεί το αντικείμενο της δίκης. Η ευθύνη επιμερίζεται κάτω από το πρίσμα της κοινής λογικής και της καθημερινής εμπειρίας. Οι εκατέρωθεν παραλείψεις συνεκτιμούνται όχι μικροσκοπικά αλλά από την πλατιά γωνιά του μέσου συνετού πολίτη, όπως επεξηγείται στις υποθέσεις Charalambous v. Kassapis,
(1988)1 Α.Α.Δ. 25 και Polycarpou v. Adamou,
(1988)1 Α.Α.Δ. 727).» Τέλος, σύμφωνα με τη νομολογία μας η ευθύνη αποφασίζεται στη βάση του συνόλου της μαρτυρίας που έχει παρουσιασθεί στο Δικαστήριο (βλ. Fabrery and Another v. Demetriou,
(1976)1 C.L.R.1). Επομένως, η μαρτυρία ως η άνω νομολογία δεν αντιμετωπίζεται μικροσκοπικά αλλά κρίνεται μέσα στο συνολικό της πλαίσιο. Η αμέλεια συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής, κάτω από τις περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Η επιμέλεια κρίνεται απρόσωπα και αντικειμενικά (βλ. Φοινικαρίδης κ.α. v. Γεωργίου κ.α.,
(1991)1 ΑΑΔ, 475). Το Δικαστήριο θα πρέπει να αποφασίσει πρώτα αν έχει αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος του εναγόμενου. Εάν η απόφαση είναι καταφατική τότε εξετάζεται με βάση το άρθρο 57 αν η ενάγουσα έχει συντρέχουσα αμέλεια. Αποφασίζει το ποσοστό της ευθύνης μεταξύ τους και μειώνει το ποσό των αποζημιώσεων ανάλογα με το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας της ενάγουσας. Στον καταμερισμό ευθύνης μεταξύ δύο οδηγών ή εν προκειμένω ενός οδηγού και μιας πεζής, οι καθοριστικοί παράγοντες είναι η υπαιτιότητα και η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της αμέλειας των δύο, της σύγκρουσης και της ζημιάς που προκλήθηκε και αποτελεί το αντικείμενο της δίκης (βλ. Χαραλάμπους ν. Στυλιανού,
(1991)1 Α.Α.Δ. 284). Επικεντρώνομαι στη συνέχεια στη μαρτυρία που αφορά το ζήτημα της ευθύνης από την οποία θα εξαγάγω το σχετικό συμπέρασμα μου έχοντας υπόψη μου τη νομολογία σε σχέση με το ζήτημα. Σχετική είναι η μαρτυρία της ενάγουσας (Μ.Ε.3), του εναγομένου (Μ.Υ.1), του Λοχ. ΧΧΧΧΧ3 κ. ΧΧΧΧΧ Αδάμου (Μ.Υ.2) και της Γ/Αστ. ΧΧΧΧΧ0 κας ΧΧΧΧΧ Δημητρίου (Μ.Υ.3). Η ενάγουσα περιγράφοντας τις συνθήκες του δυστυχήματος κατέγραψε τα ακόλουθα στη Γραπτή της Δήλωση ('Εγγραφο Α) η οποία κατατέθηκε ως μέρος της κυρίως εξέτασης της και την οποία υιοθέτησε ενόρκως ενώπιον του Δικαστηρίου και συνιστά την εκδοχή της: «.Όταν βγήκαμε από το κατάστημα που βρίσκεται στην οδό Γρίβα Διγενή, στη Σωτήρα, κατευθυνθήκαμε προς το αυτοκίνητο, περπατώντας στο πεζοδρόμιο. Στη συμβολή των οδών Γρηγόρη Αυξεντίου και Γρίβα Διγενή, ενώ βρισκόμασταν πάνω στο πεζοδρόμιο και είχαμε πρόθεση να διασταυρώσουμε το δρόμο, ο εναγόμενος ΧΧΧΧΧ Νικολαϊδης, από το Παραλίμνι, ο οποίος οδηγούσε το αυτοκίνητο ΧΧΧΧΧ56 στην οδό Γρηγόρη Αυξεντίου με κατεύθυνση την οδό Γρίβα Διγενή, με χτύπησε με το αυτοκίνητο του, με αποτέλεσμα να με τραυματίσει στο αριστερό μου πόδι, στο κάτω άκρο, αριστερή ποδοκνημική άρθρωση με αποτέλεσμα να πέσω στο δρόμο και να τραυματιστώ πολύ σοβαρά.» Στη συνέχεια της Γραπτής της Δήλωσης αναφέρει και τα εξής: «Στη συμβολή των οδών Γρηγόρη Αυξεντίου και Γρίβα Διγενή, σταθήκαμε στο πεζοδρόμιο και περιμέναμε να περάσουν τα διερχόμενα αυτοκίνητα για να μπορέσουμε να διασταυρώσουμε το δρόμο και να κατευθυνθούμε προς το αυτοκίνητο. Εκείνη την ώρα πέρασαν 4 αυτοκίνητα προς την ίδια κατεύθυνση και το όχημα του εναγομένου ήταν το τελευταίο. Ενόσω περιμέναμε στη συμβολή, είχα οπτική επαφή τόσο δεξιά όσο και αριστερά.» και ακολούθως: «Εγώ δεν έπεσα πάνω στο αυτοκίνητο, αλλά το αυτοκίνητο με χτύπησε στο αριστερό μου πόδι.. Το γεγονός ότι εγώ δεν έπεσα πάνω στο αυτοκίνητο προκύπτει από τον τραυματισμό μου, αφού σε διαφορετική περίπτωση θα τραυματιζόμουν σε διάφορα μέρη του σώματος μου και ειδικά στο μπροστινό μέρος λόγω της κλήσης που θα είχε το σώμα μου μπροστά.» Για σκοπούς υποβοήθησης του Δικαστηρίου για να αντιληφθεί τη σκηνή όπου συνέβη το δυστύχημα κατέθεσε τοπογραφικό σχέδιο το οποίο εξασφάλισε από το Κτηματολόγιο (Τεκμ. 7 Α) και σημείωσε με το σημείο + το σημείο όπου βρισκόταν επί του πεζοδρομίου το οποίο συνάδει απόλυτα με το σημείο όπου σημειώθηκε ότι βρισκόταν και επί του Σχεδιαγραφήματος (Τεκμ. 37) το οποίο ετοιμάστηκε αργότερα με υπόδειξη του ίδιου του εναγόμενου από την Γ/Αστ. ΧΧΧΧΧ0 κα ΧΧΧΧΧ Δημητρίου (Μ.Υ.3). Η εκδοχή για τις συνθήκες πρόκλησης του δυστυχήματος από πλευράς του εναγόμενου κ. ΧΧΧΧΧ Νικολαϊδη (Μ.Υ.1) καταγράφηκε στην Γραπτή του Δήλωση (Έγγραφο Γ), την οποία και υιοθέτησε ενόρκως ενώπιον του Δικαστηρίου στην οποία επικεντρώθηκε και περιορίστηκε η κυρίως εξέταση του. Αναφέρει συγκεκριμένα: « .την 07.06.2008 οδηγούσα το όχημα υπ' αριθμό ΧΧΧΧΧ56 στην συμβολή των οδών Γρηγόρη Αυξεντίου και Γρίβα Διγενή με κατεύθυνση την Σωτήρα ... Η πρόθεση μου ήταν να στρίψω δεξιά και ενεργοποίησα τον φωτεινό δείκτη του οχήματος μου ώστε να γίνει αντιληπτή η πρόθεση μου αυτή. Ακολούθως και παράλληλα ελάττωσα ταχύτητα και μετά σταμάτησα στο ΑΛΤ του δρόμου. Αφού η κυκλοφορία του δρόμου μου επέτρεψε, έστριψα δεξιά, πέρασα τη στροφή και εισήλθα στην ευθεία του δρόμου. Αφού έστριψα αριστερά και το όχημα μου βρέθηκε στην ευθεία του δρόμου, άκουσα θόρυβο και κοίταξα το καθρεφτάκι του οχήματος μου. Τότε είδα την Ενάγουσα ξαπλωμένη στη μέση του δρόμου και σταμάτησα αμέσως το όχημα μου. Η ενάγουσα πριν στεκόταν πάνω στο πεζοδρόμιο μαζί με την ΧΧΧΧΧ Λοϊζου και είχαν πρόθεση να διασταυρώσουν το δρόμο. Το επίδικο ατύχημα οφείλεται στην αποκλειστική αμέλεια της Ενάγουσας. Η Ενάγουσα ενώ βρισκόταν πάνω στο πεζοδρόμιο και είχε πρόθεση να διασταυρώσει το δρόμο έχασε τα βήματα της και έπεσε μέσα στο δρόμο την ώρα που ήδη πέρασε το όχημα μου τη στροφή. Περαιτέρω ισχυρίζομαι ότι επιχείρησε να διασταυρώσει το δρόμο από σημείο στο οποίο δεν υπάρχει διάβαση πεζών και παραβίασε τους κανόνες περί διακίνησης πεζών.» Η κα ΧΧΧΧΧ Αντωνίου (Μ.Ε.4), είναι θυγατέρα της ενάγουσας. Στη Γραπτή Δήλωση της (Έγγραφο Β), αναφέρει την πληροφόρηση που είχε από τη μητέρα της λίγη ώρα μετά το δυστύχημα σε σχέση με αυτό και ότι η ΧΧΧΧΧ Λοίζου την πληροφόρησε ότι ο οδηγός του οχήματος που είχε κτυπήσει την μητέρα της ήταν ο εναγόμενος τον οποίο της είχε πει ότι τον γνώριζε πολύ καλά. Τον εναγόμενο τον γνώριζε και η ίδια όπως διαπίστωσε όταν τον συνάντησε την επόμενη που επισκέφθηκε το νοσοκομείο για να δει την μητέρα της με τη μητέρα του και την αρραβωνιαστικιά του. Για όποια σημασία μπορεί να ενέχει αυτή η αναφορά της, αναφέρει εν κατακλείδι της Γραπτής Δήλωσης της ότι ο πατέρας του εναγομένου διατηρούσε φιλική σχέση με τον Λοχία του Αστυνομικού Σταθμού Δερύνειας, ο σταθμός δηλαδή που είχε αναλάβει τη διερεύνηση του δυστυχήματος μετά που ίδια την ίδια ημέρα από το νοσοκομείο, όπου είχε βρεθεί να συμπαραστέκεται στη μητέρα της που υποβαλλόταν σε χειρουργική επέμβαση, είχε ειδοποιήσει την Αστυνομία για την πρόκληση του δυστυχήματος. Αποδέχομαι τη μαρτυρία της Μ.Ε.4 ως ειλικρινή αν και ως προς την ευθύνη για την πρόκληση του δυστυχήματος δεν είχε να προσφέρει οτιδήποτε. Η μόνη σημασία που μπορεί να προσδοθεί στη μαρτυρία της είναι σε σχέση με δύο ζητήματα: Πρώτον, ότι αυτή ενόσω ήταν στο Νοσοκομείο, λίγη ώρα μετά το δυστύχημα, ειδοποίησε σχετικά την αστυνομία και ότι είχαν μεταβεί στο νοσοκομείο την ίδια ημέρα δύο αστυνομικοί, ένας άνδρας και μια γυναίκα, τους οποίους ενημέρωσε ότι η μητέρα της ήταν στο χειρουργείο και ότι μετά που αυτή βγήκε από το χειρουργείο δεν μπορούσε να δώσει κατάθεση - το ότι έγινε η επίσκεψη αυτή των αστυνομικών στο νοσοκομείο και άρα είχε η αστυνομία σχετική πληροφόρηση για το δυστύχημα το επιβεβαίωσε και η Γ/Αστ. ΧΧΧΧΧ0 κα ΧΧΧΧΧ Δημητρίου (Μ.Υ.3) κατά την αντεξέταση της, επιπρόσθετα ήταν η θέση της πλευράς της Υπεράσπισης η οποία υποβλήθηκε στην κα ΧΧΧΧΧ Αντωνίου (Μ.Ε. 4) κατά την αντεξέταση της ότι ήταν ο ίδιος ο εναγόμενος που πήρε τηλέφωνο την αστυνομία αμέσως μετά το δυστύχημα και ειδοποίησε την Αστυνομία γι' αυτό, και δεύτερον ότι γνώριζε ότι ο πατέρας του εναγομένου διατηρούσε φιλική σχέση με τον Λοχία του Αστυνομικού Σταθμού Δερύνειας κατά το χρόνο του δυστυχήματος. Κατά την αντεξέταση της ανέφερε ότι τους είχε δει να γευματίζουν μαζί σε κάποια ταβέρνα. Επομένως, η Συνοπτική Έκθεση Γεγονότων (Τεκμ. 37), ελέγχεται για την ακρίβεια της ως προς την αναφορά της ειδικότερα στο σημείο ότι: «Το σχεδιάγραμμα ετοιμάστηκε την 10.06.2008, ημέρα που έγινε η σχετική καταγγελία στην Αστυνομία.». Η Αστυνομία σύμφωνα με την ως άνω μάρτυρα (Μ.Ε.4), έλαβε σχετική πληροφόρηση για την πρόκληση του δυστυχήματος από την ίδια ημέρα που αυτό επισυνέβη και σύμφωνα με τη θέση της Υπεράσπισης από την ίδια στιγμή δηλαδή στις 7.06.2008 και όχι στις 10.06.2008 όπως αναγράφεται στην Αστυνομική Έκθεση. Οι αστυνομικοί που μετέβησαν στο νοσοκομείο έμαθαν επίσης από την ως άνω μάρτυρα ποιος ήταν ο ενεχόμενος οδηγός. Επομένως η αναφορά της Γ/Αστ. κας ΧΧΧΧΧ Δημητρίου (Μ.Υ.3), κατά την αντεξέταση της, ότι δεν έλαβαν πληροφόρηση για το δυστύχημα από την ίδια ημερομηνία δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα καθώς γνώριζε όπως ήταν μεταγενέστερη αναφορά της ότι είχαν επισκεφθεί την ίδια ημέρα συνάδελφοι της την ενάγουσα στο νοσοκομείο, κάτι που επιβεβαιώνει την κα ΧΧΧΧΧ Αντωνίου (Μ.Ε.4). Σημειώνω ότι στην επόμενη ερώτηση, αν ήταν καθήκον την ημέρα του δυστυχήματος, ανέφερε ότι δεν θυμόταν. Η κα ΧΧΧΧΧ Αντωνίου (Μ.Ε.4), ήταν σαφής επί του προκειμένου και η μαρτυρία της κρίνεται θετική σε αυτό το ζήτημα και δεν σηκώνει παρερμηνείες και την αποδέχομαι. Επομένως είναι άξιο απορίας το γεγονός να μη διερευνηθούν οι συνθήκες του δυστυχήματος αμέσως και να αφεθούν να παρέλθουν τρεις μέρες από αυτό όπως αναγράφεται στο Τεκμ.
- Η Γ/Αστ. ΧΧΧΧΧ0 κα ΧΧΧΧΧ Δημητρίου (Μ.Υ. 3), ανέφερε στη μαρτυρία της ότι στις 7.06.2008 υπηρετούσε στον Αστυνομικό Σταθμό Δερύνειας και ήταν αυτή που είχε ετοιμάσει το σχεδιαγράφημα του δυστυχήματος (Τεκμ. 37), το περιεχόμενο του οποίου και υιοθέτησε. Ανέφερε ότι για το δυστύχημα η αστυνομία δεν είχε ενημερωθεί την ίδια ώρα που είχε συμβεί αυτό και γι' αυτό δεν τοποθετήθηκε στο σχεδιαγράφημα το ενεχόμενο όχημα. Το σχεδιαγράφημα έγινε σε μεταγενέστερο χρόνο. Η ενάγουσα τοποθετήθηκε επί του σχεδιαγραφήματος σε απόσταση από τον δρόμο 0.40εκ. πάνω στο πεζοδρόμιο αμέσως πριν το δυστύχημα και τοποθετήθηκε σε μια υποτιθέμενη απόσταση 0.50εκ εντός του δρόμου στην οποία βρέθηκε μετά τον τραυματισμό της. Αυτά τα σημεία, όπως εξήγησε, τις είχε υποδείξει μετά από επίσκεψη στη σκηνή από τον εναγόμενο. Δεν θυμόταν τον λόγο που δεν προσυπέγραψαν ο εναγόμενος και η ενάγουσα το σχεδιαγράφημα. Θα πρέπει να τους είχε ζητήσει να το υπογράψουν αλλά δεν θυμόταν αν αυτοί αρνήθηκαν να το υπογράψουν καθώς διαφωνούσαν με αυτό ή για κάποιον άλλο λόγο. Δυστυχώς, όπως ανέφερε, ο αστυνομικός φάκελος της υπόθεσης δεν φυλάχθηκε για να τον συμβουλευόταν. Κατά την αντεξέταση της η μάρτυς ανέφερε ότι δεν θυμόταν πότε είχε ετοιμάσει το σχεδιαγράφημα αλλά σίγουρα το πρόχειρο το είχε ετοιμάσει την ημέρα που επισκέφθηκε τη σκηνή και το συμμετρικό θα πρέπει να το είχε ετοιμάσει μεταγενέστερα στις 25.06.2008 όπως αναγράφεται σε αυτό. Ουσιαστικά το τι αποτύπωσε στο σχεδιαγράφημα εκτός από τις διαστάσεις και τα διάφορα άλλα χαρακτηριστικά και σταθερά σημεία στη σκηνή ήταν η εικόνα που της έδωσε ο εναγόμενος σε σχέση με τη θέση της ενάγουσας όταν την είχε αντιληφθεί επί του πεζοδρομίου και πού βρέθηκε αυτή πεσμένη μέσα στο δρόμο μετά που την κτύπησε το αυτοκίνητο του. Το σχεδιαγράφημα το οποίο επισυνάφθηκε στην Αστυνομική Έκθεση (Τεκμ. 37), το οποίο είχε ετοιμάσει η ως άνω (Μ.Υ.3) το αποδέχομαι ως προς όλα στα στοιχεία που καταγράφηκαν σε αυτό και ότι αυτά προήλθαν από πληροφόρηση που έλαβε η ως άνω μάρτυρας από τον ίδιο τον εναγόμενο όταν επισκέφθηκαν μαζί τη σκηνή του δυστυχήματος. Από την Αστυνομική Έκθεση δεν αποδέχομαι το περιεχόμενο της παρ. 9 η οποία τιτλοφορείται ως «συνοπτική έκθεση γεγονότων και τελικός χειρισμός της υπόθεσης» συμπεριλαμβανομένης και της «Σημείωσης» για τους λόγους που θα εξηγήσω στην συνέχεια της απόφασης μου. Η Γ/Αστ. ΧΧΧΧΧ0 κα ΧΧΧΧΧ Δημητρίου (Μ.Υ.3), μου προκάλεσε καλή εντύπωση και κρίνεται ως ειλικρινής μάρτυρας. Είναι γεγονός ότι αυτή κατάθεσε κάπως αμήχανα και αυτό οφειλόταν στο γεγονός ότι δεν είχε στη διάθεση της τον αστυνομικό φάκελο της υπόθεσης από τον οποίο θα μπορούσε να αντλήσει στοιχεία και να φρεσκάρει τη μνήμη της, γεγονός που την οδήγησε ως είναι φυσιολογικό, κάποιες λεπτομέρειες για τις οποίες ρωτήθηκε να μην τις ενθυμείται χωρίς όμως αυτό να μειώνει καθόλου την αξιοπιστία της. Η μαρτυρία της χαρακτηριζόταν από φυσικότητα και δεν διέκρινα προσπάθεια απόκρυψης οποιουδήποτε στοιχείου το οποίο θα μπορούσε να θυμηθεί ή υπερβολής. Αποδέχομαι τη μαρτυρία της από την οποία κρίνω ότι μπορώ να εξαγάγω κάποια αναγκαία και κρίσιμα για την υπόθεση συμπεράσματα. Από το σχεδιαγράφημα μπορούν να εξαχθούν τα ακόλουθα αναμφισβήτητα γεγονότα τα οποία ταυτόχρονα καθίστανται και ευρήματα μου: Το σαλούν όχημα του εναγομένου ΧΧΧΧΧ56 ακολουθούσε την Πορεία Α όπως δείχνεται στο σχεδιαγράφημα εντός της οδού Γρηγόρη Αυξεντίου στη Σωτήρα Αμμοχώστου. Η λωρίδα του δρόμου που χρησιμοποιούσε είχε πλάτος 3.90μ. Η ως άνω οδός κατέληγε στην κάθετο της την οδό Γρίβα Διγενή η οποία είχε πλάτος στην αριστερή πορεία που ακολούθησε το όχημα του εναγομένου 3.60μ. Το όχημα του εναγόμενου είχε πλάτος 1.50μ., μήκος 4.20μ. και ύψος 1.60μ. Στη γωνία της διασταύρωσης στεκόταν στη θέση Β πάνω στο πεζοδρόμιο πλάτους 1.60μ.σε απόσταση 0.40εκ από την άκρια του πεζοδρομίου με το δρόμο η ενάγουσα με μια άλλη γυναίκα, η ορατότητα του σημείου Β δεν εμποδιζόταν από κανένα εμπόδιο. Το δυστύχημα προκλήθηκε η ώρα 11:00 στις 7.06.2008 και ο καιρός ήταν αίθριος. Σε απόσταση 0.50 εκ εντός του οδοστρώματος βρέθηκε πεσμένη η ενάγουσα από τον εναγόμενο όπως σημειώθηκε επί του σχεδιαγραφήματος με το σημείο Χ καθ' υπόδειξη του ίδιου του εναγόμενου όπως εξήγησε η Γ/Αστ. ΧΧΧΧΧ0 κα ΧΧΧΧΧ Δημητρίου Μ.Υ.
- Ο Λοχ. ΧΧΧΧΧ3 ΧΧΧΧΧ Αδάμου (Μ.Υ.2), υπηρετεί στο Τμήμα Τροχαίας της Αστυνομικής Διεύθυνσης Αμμοχώστου. Στο ίδιο Τμήμα, ανέφερε, υπηρετούσε και στις 7.06.
- Αναγνώρισε την έκθεση που είχε ετοιμάσει για το επίδικο δυστύχημα παρόλο που όπως εξήγησε ότι την διερεύνηση του δυστυχήματος την είχε κάνει η συνάδελφος του Αστ. ΧΧΧΧΧ0 ΧΧΧΧΧ Δημητρίου. Η έκθεση του και το σχεδιαγράφημα της σκηνής κατατέθηκαν ως Τεκμ.
- Ανέφερε ότι δεν είχε κατηγορηθεί κάποιος για αμελή οδήγηση εφόσον διαφάνηκε κατά τη διερεύνηση του δυστυχήματος ότι την ευθύνη για την πρόκληση του την έφερε η πεζή ενάγουσα. Έτσι η υπόθεση ταξινομήθηκε με την ένδειξη «ΑΛΛΩΣ ΔΙΑΤΕΘΕΙΣΑ». Εξήγησε κατά την αντεξέταση του ότι ο λόγος που δεν ετοίμασε την έκθεση η συνάδελφος του που διερεύνησε το δυστύχημα ήταν ότι στην Αστυνομική Διεύθυνση Αμμοχώστου όλα τα δυστυχήματα διερευνώνται από τους κατά τόπους Αστυνομικούς Σταθμούς. Όταν δε τελειώσουν οι εξετάσεις και η διερεύνηση τους, όλα τα στοιχεία διαβιβάζονται στο Τμήμα Τροχαίας για μελέτη και διαβίβαση τους στην Νομική Υπηρεσία και ότι την ετοιμασία των Αστυνομικών Εκθέσεων για τα δυστυχήματα την έχει αποκλειστικά το Τμήμα Τροχαίας και συγκεκριμένα κατά το χρόνο που κατάθετε στο Δικαστήριο τις ετοίμαζε ο ίδιος για την Επαρχία Αμμοχώστου. Το σχεδιαγράφημα εξήγησε ήταν εκείνο που υπήρχε στο φάκελο της υπόθεσης και το είχε ετοιμάσει η συνάδελφος του κα ΧΧΧΧΧ Δημητρίου. Δεν είχε μαζί του τις καταθέσεις που υπήρχαν στο φάκελο και δεν θυμόταν το περιεχόμενο τους. Σε υποβολή στο μάρτυρα ότι σύμφωνα με τη νομολογία μας τα συμπεράσματα σε τέτοιες περιπτώσεις είναι το Δικαστήριο που πρέπει να τα βγάλει και όχι ο ίδιος, ο οποίος οφείλει απλώς να καταγράψει τα γεγονότα και όχι να γίνει ο κριτής για την ευθύνη καθενός από τους ενεχόμενους, ανέφερε ότι μέσα στα καθήκοντα του είναι αφού μελετήσει το φάκελο να ετοιμάσει την Αστυνομική Έκθεση και έτσι έγινε όπως γινόταν πάντοτε στα τριάντα χρόνια που υπηρετούσε στο Τμήμα Τροχαίας. Η ακρίβεια ή ακόμα και την αλήθεια της μαρτυρίας του ως άνω μάρτυρος ελέγχεται ως προς διάφορα σημεία της που με οδηγούν στο συμπέρασμα ότι διαφορετικός θα έπρεπε να ήταν ο χειρισμός της υπόθεσης εκ μέρους της Αστυνομίας. Είχε δε δίκαιο η πλευρά της ενάγουσας να υποβάλει σε αυτόν ότι η Αστυνομία δεν ενήργησε επιμελώς στη διερεύνηση της υπόθεσης αλλά ούτε και αντικειμενικά έκρινε τα γεγονότα τα οποία δεν θα έπρεπε να οδηγήσουν στο κλείσιμο του φακέλου και μάλιστα για ανεξήγητους λόγους και στην εξαφάνιση του. Η μαρτυρία του και ειδικότερα η αντεξέταση του μάρτυρος ανέδειξε αρκετές ανακολουθίες, ακόμα και αντιφάσεις οι οποίες ανάγονται στον εν γένει χειρισμό της υπόθεσης και όχι αποκλειστικά του ίδιου μάρτυρος αλλά εν γένει της Αστυνομίας. Εξηγούμαι: Για αδιευκρίνιστους λόγους ο φάκελος διερεύνησης του τροχαίου δυστυχήματος δεν ανευρέθηκε. Ήταν δε σημαντικός για στοιχεία που θα πρέπει να είχαν συλλεγεί σε αυτόν όπως οι καταθέσεις των εμπλεκομένων στο δυστύχημα ή τυχόν άλλων προσώπων. Από αυτόν τόσο ο ως άνω μάρτυρας όσο και η Γ/Αστ. ΧΧΧΧΧ0 κα ΧΧΧΧΧ Δημητρίου θα μπορούσαν να διαφωτίσουν το Δικαστήριο στην κατάληξη των δικών του συμπερασμάτων. Αποφασίστηκε η μη ποινική δίωξη του εναγομένου όταν η θέση της ενάγουσας ήταν ότι αυτός με το όχημα του την κτύπησε όταν ανέβηκε ο αριστερός τροχός του στο πεζοδρόμιο. Εύλογα ρωτήθηκαν οι ως άνω για κάποιες επί μέρους πτυχές της υπόθεσης και όμως δεν ήταν σε θέση να απαντήσουν με σαφήνεια εφόσον δεν είχαν τα στοιχεία που βρίσκονταν στο φάκελο ενώπιον τους και με δυνατότητα να προσφύγουν σε αυτά. Αναφέρω συγκεκριμένα τα ακόλουθα: (α) Ενώ ο φάκελος της υπόθεσης δεν ανευρέθηκε δεν αποκαλύφθηκε εξ αρχής αυτό το ζήτημα από τον ως άνω μάρτυρα. Ούτε και αποκάλυψε εξ αρχής στη μαρτυρία του ότι δεν ήταν αυτός που συνέταξε την Αστυνομική έκθεση και κυρίως την συνοπτική έκθεση γεγονότων. (β) Από τις απαντήσεις που έδωσε κατά την αντεξέταση του συνάγεται ότι η έκθεση που αυτός υπέγραψε μόλις το 2014 (Τεκμ. 37), όταν είχε ζητηθεί από την Ασφαλιστική Εταιρεία ALLIANZ, ήταν αντιγραφή προγενέστερης που ετοίμασε κάποιος συνάδελφος του Λοχ. Κωνσταντίνου μετά που είχε ζητηθεί από τον συνήγορο που εκπροσωπούσε τότε την ενάγουσα, κάτι που δεν ανεγράφη επ' αυτής, όπως και θα έπρεπε, αλλά παρουσιάζεται ως δική του αφού την υπογράφει. Διερωτάται δε κάποιος γιατί υπήρξε ανάγκη να ετοιμαστεί μια νέα έκθεση - πιστή αντιγραφή της πρώτης - και με υπογραφή του μάρτυρος ο οποίος όπως εξήγησε η σύνταξη της είθισται να γίνεται από το Τμήμα Τροχαίας αφού μελετηθεί το υλικό που βρίσκεται στον φάκελο διερεύνησης του τροχαίου δυστυχήματος. Ο μάρτυρας εν τέλει παραδέχθηκε ότι δεν θυμόταν αν είχε συμβουλευτεί αυτόν τον φάκελο, δεν θυμόταν καν αν τον είχε αναζητήσει τότε και δεν τον είχε βρει ή αν αυτός είχε καταστραφεί πριν ακόμα προβεί στην πιο πάνω ενέργεια του να υπογράψει ως δική του την έκθεση. Όλα αυτά, όπως και άλλα, κατέδειξαν προσπάθεια του να αποκρυβεί το γεγονός της απώλειας του φακέλου και μη σταθερότητα στις απαντήσεις του. Είχε δε δίκαιο η πλευρά της Υπεράσπισης να του υποβάλει ότι δεν ήταν δουλειά της αστυνομίας να αποφανθεί επί της ευθύνης αλλά μόνο να καταγράψει τις μαρτυρίες και τα γεγονότα και τα ευρήματα στην σκηνή που προέρχονταν από το δυστύχημα, και ότι σε κρίση επί αυτών μόνο το Δικαστήριο θα μπορούσε να καταλήξει έχοντας σφαιρική εικόνα και αυτά μάλιστα με δεδομένη την άρνηση της ενάγουσας να υπογράψει το σχεδιαγράφημα η οποία ήγειρε την παρούσα αγωγή της μόλις 13 μήνες μετά το δυστύχημα και είχε επιδειχθεί ενδιαφέρον του συνηγόρου της για την εξασφάλιση της αστυνομικής έκθεσης αρκετά νωρίς και γι' αυτό και ετοιμάστηκε αυτή από τον Λοχ. Κωνσταντίνου. Είναι δε γι' αυτούς τους λόγους αδιανόητη η απόφαση να ταξινομηθεί από την Αστυνομία η υπόθεση ως «ΑΛΛΩΣ ΔΙΑΤΕΘΕΙΣΑ». (γ) Μια άλλη απορία που εύλογα γεννάται είναι η αναφορά στην Συνοπτική Έκθεση Γεγονότων (Τεκμ. 37): ¨Έγιναν εξετάσεις και διαφάνηκε ότι ευθύνη για το δυστύχημα φέρει η πεζή. Σχηματίστηκε ποινικός φάκελος με στοιχεία Μ.Π.Υ. Δερύνειας Τ/122/08.¨ Εναντίον ποιου είναι που σχηματίστηκε ποινικός φάκελος. Της πεζής η οποία τραυματίστηκε ενώ βρισκόταν στην άκρια πεζοδρομίου σε στροφή του δρόμου όπου ο οδηγός του οχήματος είχε πάρει όπως όλα έδειχναν στο σχεδιαγράφημα, πολύ κλειστά τη στροφή όταν είχε προσέξει δύο γυναίκες στην άκρια του πεζοδρομίου έτοιμες να διασταυρώσουν; Από που δε θα διασταύρωναν με ασφάλεια εκτός από τη συμβολή δύο δρόμου όπου υπήρχε πινακίδα STOP και όταν δεν αναφέρθηκε αν υπήρχε πλησίον διάβαση πεζών την οποία θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν όπως ο εναγόμενος υποστήριξε στην κατάθεση του. Για όλους τους πιο πάνω λόγους η μαρτυρία τόσο του Λοχ. ΧΧΧΧΧ3 ΧΧΧΧΧ Αδάμου όσο και η Συνοπτική του έκθεση που περιέχεται στο Τεκμ. 37 δεν γίνεται αποδεκτή και απορρίπτεται. Απορρίπτονται επίσης ειδικότερα τα όσα καταγράφηκαν στην Συνοπτική Έκθεση Γεγονότων ότι η ενάγουσα: «έχασε τα βήματα της και έπεσε μέσα στο δρόμο την ώρα που περνούσε από δίπλα της το αυτοκίνητο.» καθώς αυτή η ανεξάρτητη μαρτυρία της οποίας γίνεται επίκληση, δεν αποκαλύφθηκε στην ενάγουσα και η επίκληση της από τον εναγόμενο δεν είναι αποδεκτή και για ένα ακόμα λόγο ο οποίος ανάγεται και στη λογική του πράγματος. Αν πράγματι η ενάγουσα έχανε τα βήματα της και έπεφτε στο δρόμο σίγουρα θα είχε και σε άλλα σημεία του σώματος της τραύματα ή έστω εκδορές αλλά το πιο σίγουρο δεν θα παρουσίαζε τραύμα μόνο στην αριστερή ποδοκνημική. Σε περίπτωση που έχανε τα βήματα της και έπεφτε στο δρόμο το πιο πιθανό θα ήταν να κτυπούσε στο κεφάλι ή σε άλλο μέρος του σώματος της. Επομένως βρίσκω ότι η εκδοχή της υπεράσπισης δεν συνάδει ούτε στη λογική γι' αυτό και την απορρίπτω. Βέβαια το πιο πάνω εύρημα μου δεν συγκρούεται με τα άλλα ότι: (α) η ενάγουσα βρισκόταν στην άκρη του πεζοδρομίου ενώ αυτό είχε αρκετό πλάτος για να ανέμενε αρκετά πιο πίσω και (β) το ότι βρέθηκε το αριστερό της πόδι εκτεθειμένο στον αριστερό πισινό τροχό του οχήματος του εναγομένου δεικνύει ότι αυτή θα πρέπει να είχε κάνει κάποιο βήμα είτε επί του πεζοδρομίου είτε και κάτω από αυτό. Δεν μπορεί να στεκόταν σε αναμονή με παρατεταμένο το αριστερό της πόδι. Εδώ έγκειται και η δική της ευθύνη σύμφωνα με τους κανόνες της λογικής όπως εξηγώ και πιο κάτω (βλ. Κυριάκου v. Γρίβα,
(2002)1 ΑΑΔ 825 όπου λέχθηκαν τα εξής: «Φυσικά η εφαρμογή των κανόνων της λογικής δεν είναι έξω από τα όρια της δικαστικής συλλογιστικής, αλλά είναι το κύριο εργαλείο για την εκλογίκευση του μαρτυρικού υλικού για την εφαρμογή συμπερασμάτων.» Αξιολογώντας επομένως την ως άνω μαρτυρία για τις συνθήκες πρόκλησης του δυστυχήματος με θύμα την ενάγουσα καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα: (α) Αποδέχομαι όπως τα κατέγραψα πιο πάνω ως ευρήματα μου τα στοιχεία που απεικονίζονται στο συμμετρικό σχεδιαγράφημα της σκηνής του δυστυχήματος το οποίο ετοίμασε αρμοδίως η Γ/Αστ. ΧΧΧΧΧ0 κα ΧΧΧΧΧ Δημητρίου (Μ.Υ.3) του Αστυνομικού Σταθμού Δερύνειας. Είχε ετοιμάσει αρχικά όπως εξήγησε πρόχειρο με υποδείξεις του εναγομένου επί τόπου στη σκηνή και στη συνέχεια ετοίμασε το συμμετρικό στο οποίο απεικονίζονται οι διάφοροι δρόμοι της σκηνής, τα πεζοδρόμια οι διαστάσεις τους, οι προειδοποιητικές πινακίδες της τροχαίας, η πορεία του ενεχόμενου οχήματος του εναγομένου και το σημείο όπου βρισκόταν η ενάγουσα επί του πεζοδρομίου και το υποτιθέμενο σημείο της πτώσης της επί του οδοστρώματος μετά το δυστύχημα. (β) Βρίσκω ότι η εκδοχή της ενάγουσας ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα για το πως συνέβη το δυστύχημα και αυτό γιατί σε μια στροφή δρόμου όπου το όχημα του εναγομένου ήταν το 4ο στη σειρά και με ευδιάκριτη τη παρουσία της ενάγουσας (πλήρης ορατότητα) σε θέση αναμονής για να διασταυρώσει μαζί με μια άλλη γυναίκα, καθίσταται εύρημα μου ότι ο εναγόμενος οδήγησε το όχημα του πολύ πλησίον του πεζοδρομίου όταν είχε μεγάλο πλάτος οδοστρώματος στη στροφή και τη δυνατότητα να οδηγήσει το όχημα του πιο ανοιχτά σε αυτή και μακριά από την ευρισκόμενη στο πεζοδρόμιο ενάγουσα και της άλλης γυναίκας των οποίων μάλιστα αντιλήφθηκε έγκαιρα, όπως ο ίδιος αναφέρει στη κατάθεση του, τις προσθέσεις τους να διασταυρώσουν. Είχε προσέξει την ενάγουσα και την άλλη γυναίκα επί του πεζοδρομίου να αναμένουν τη διέλευση τριών προπορευόμενων του δικού του οχημάτων, και όμως δεν πήρε πιο ανοικτά τη στροφή για να μη τις πλησιάσει με αποτέλεσμα ο πισινός αριστερός τροχός του οχήματος του να διέλθει πάνω από το αριστερό πόδι της ενάγουσας και να τη ρίξει στο οδόστρωμα. Η ως άνω οδική συμπεριφορά του εναγομένου κρίνεται ως αμελής είτε η ενάγουσα βρισκόταν στην άκρια του πεζοδρομίου είτε ακόμα και αν είχε κάνει κάποιο βήμα κάτω στο οδόστρωμα από το πεζοδρόμιο ύψους μόλις 10 εκ. όπου βρισκόταν. (γ) Η ως άνω αμελής οδική συμπεριφορά του ενάγοντος είχε ως αποτέλεσμα τον τραυματισμό της ενάγουσας στην αριστερή ποδοκνημική της με όλες τις συνέπειες που είχε σε αυτή αυτός ο τραυματισμός όπως θα περιγραφεί στο κατάλληλο μέρος της απόφασης μου. (δ) Η αμέλεια του εναγομένου είναι στη βάση των όσων έχω εξηγήσει πιο πάνω δεδομένη. Όμως, η ίδια η ενάγουσα δεν είναι άμοιρη ευθύνης. Είχε πρόθεση να διασταυρώσει μια οδό πολυσύχναστη, όπως μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα από τη μαρτυρία περί διέλευσης σειράς οχημάτων αμέσως πριν την πρόκληση του δυστυχήματος. Το πεζοδρόμιο στο οποίο στεκόταν σε αναμονή είχε πλάτος 1.60εκ σύμφωνα με το σχεδιαγράφημα (Τεκμ. 37) και όμως αυτή βρισκόταν μόλις 40εκ από την άκρια του δρόμου και πάνω στη στροφή όταν έγινε αντιληπτή από τον εναγόμενο. Η απόσταση της από το οδόστρωμα από όπου θα διερχόταν το όχημα του εναγομένου ήταν τέτοια έτσι ώστε να υπήρχε το ενδεχόμενο να κτυπηθεί από το όχημα του όταν αυτό θα έστριβε και μάλιστα τον αριστερό πισινό τροχό του οχήματος του εναγομένου, όπως και κτυπήθηκε, ενώ θα μπορούσε κάλλιστα να στεκόταν ή να βρισκόταν πιο πίσω επί του πεζοδρομίου και να ανέμενε να καθαρίσει ο δρόμος από τα διερχόμενα οχήματα και μετά να επιχειρήσει τη διασταύρωση. Αυτή η στάση της δεικνύει και τη δική της ευθύνη. Η πρόταξη του αριστερού της ποδιού το οποίο πατήθηκε από τον τροχό του διερχόμενου οχήματος δεικνύει ότι ήταν και αυτή εν κινήσει. Στην υπόθεση Νικολάου v. Λουκά,
(1985)1 ΑΑΔ 91 τονίστηκε ότι οι πεζοί δικαιούνται να τυγχάνουν εύλογης προστασίας από τους οδηγούς αλλά οφείλουν και οι ίδιοι να παίρνουν μέτρα αυτοπροστασίας. Στην υπόθεση Ταβέλλης v. Ευαγγέλου,
(1984)1 ΑΑΔ 480 το Εφετείο παρατήρησε ότι τόσο ο οδηγός όσο και ο πεζός έχουν καθήκον να επιδείξουν επιμέλεια ο ένας προς τον άλλο, καθώς και προς τους υπόλοιπους που χρησιμοποιούν τον δρόμο. Έχοντας επομένως υπόψη μου τα πιο πάνω ευρήματα μου για τις συνθήκες πρόκλησης του δυστυχήματος ως προς το ζήτημα της ευθύνης και πως αυτή αντικρίζεται από τη νομολογία μας ειδικότερα όταν πρόκειται για δυστύχημα με πεζό, θεωρώ ότι θα ήταν δίκαιο όπως αυτή επιμεριστεί σε ποσοστό ευθύνης 75% να βαραίνει τον εναγόμενο και σε ποσοστό 25% την ενάγουσα. Ανάλογος επομένως θα είναι και ο προσδιορισμός των αποζημιώσεων στις οποίες δικαιούται η ενάγουσα. Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣH ΤΗΣ ΚΑΙ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΑ ΤΡΑΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΝΑΓΟΥΣΑΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΑΤΑΛΟΙΠΑ ΤΟΥΣ ΣΕ ΑΥΤΗ: Η ενάγουσα αμέσως μετά το δυστύχημα στις 7.06.2008 μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου στο Παραλίμνι. Κατά τον θεράποντα ιατρό της Δρα ΧΧΧΧΧ Ζωδιάτη (Μ.Ε.1), έφερε τραύμα στην αριστερή ποδοκνημική με έντονο οίδημα και άλγος. Ακτινολογικός έλεγχος κατέδειξε κάταγμα έσω σφυρού με σημεία συντριβής των καταγματικών επιφανειών και κάταγμα έξω σφυρού. Ο κλινικοεργαστηριακός έλεγχος οδήγησε τον ως άνω θεράποντα ιατρό της να την υποβάλει σε χειρουργική επέμβαση για αντιμετώπιση του κατάγματος με εσωτερική οστεοσύνθεση. Υπό ραχιαία αναισθησία τοποθετήθηκαν δύο κοχλίες για συγκράτηση του έσω σφυρού και πλάκα 1/3 με κοχλίες για συγκράτηση του έξω σφυρού. Τοποθετήθηκε νάρθηκας ποδοκνημικής. Η μετεγχειρητική πορεία της ενάγουσας ήταν φυσιολογική και έλαβε εξιτήριο στις 12.06.2008 με αναλγητική και αντιπηκτική θεραπεία. Ο Δρ ΧΧΧΧΧ Ζωδιάτης (Μ.Ε.1) την εξέτασε ξανά στα εξωτερικά ιατρεία στις 17.06.2008 και της αφαίρεσε τις ραφές και επανατοποθέτησε νάρθηκα. Τις δόθηκαν οδηγίες για μη φόρτιση και της ανανεώθηκε η άδεια ασθενείας. Στις 21.07.2008 την εξέτασε ξανά στα εξωτερικά ιατρεία και επαναλήφθηκε ο ακτινολογικός έλεγχος με ικανοποιητικά αποτελέσματα και επαναλήφθηκαν οι οδηγίες για μη φόρτιση. Εξέτασε ξανά την ενάγουσα στις 4.08.2008 και της συστήθηκε έναρξη φυσιοθεραπείας και έναρξη φόρτισης και της ανανεώθηκε η άδεια ασθενείας. Στις 30.01.2009 υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση για αφαίρεση κοχλίων από έσω σφυρό καθώς η ασθενής ανέφερε συνεχείς ενοχλήσεις. Εξήλθε από το Νοσοκομείο στις 31.01.2009 με ελαστική περίδεση και οδηγίες για προσεκτική φόρτιση. Είχε παράσχει περιοδικά αναρρωτική άδεια στην ενάγουσα μέχρι την 15.02.2009 (Τεκμ. 15 - 22). Ο Δρ ΧΧΧΧΧ Ζωδιάτης (Μ.Ε.1) μετατέθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού τον Φεβρουάριο του 2009, εκεί τον επισκέφθηκε, στα εξωτερικά ιατρεία, η ενάγουσα στις 4.01.2012 για έλεγχο του κατάγματος και χειρουργείου στην αριστερή ποδοκνημική άρθρωση. Κατά την κλινική της εξέταση διαπίστωσε άλγος κατά την εσωτερική στροφή του πέλματος και χωλότητα κατά τη βάδιση. Ετέθη η υποψία για μετατραυματική αρθρίτιδα της δόθηκε αναλγητική θεραπεία και της συνεστήθη φυσιοθεραπεία. Την επανεξέτασε στις 19.09.2014 όπου του ανέφερε αιμωδίες και δυσαισθησία κυρίως στην έξω επιφάνεια του αριστερού κάτω άκρου. Ακτινολογικός έλεγχος κατέδειξε σημαντική αρθρίτιδα στην κνημαστραγαλική άρθρωση και μείωση του μεσαρθρίου. Παρατήρησε επίσης ευμεγέθεις κύστες στο έξω σφυρό και οστεόλυση. Μαγνητική και αξονική τομογραφία της ίδιας περιοχής φανερώνει σημαντική αρθρίτιδα της ποδοκνημικής άρθρωσης. Συστήνει στο μέλλον όπως υποβληθεί σε αρθρόδεση ποδοκνημικής για να αντιμετωπισθεί το άλγος της αρθρίτιδας. Όλα τα ανωτέρω προέρχονται από τα πιστοποιητικά που εξέδωσε ο Δρ ΧΧΧΧΧ Ζωδιάτης (Μ.Ε.1) (Τεκμ. 1 και 2) τα οποία υιοθέτησε ενώπιον του Δικαστηρίου και τα επεξήγησε όπου του ζητήθηκε, τόσο κατά την κυρίως εξέταση του όσο και κατά την αντεξέταση του. Περαιτέρω ο μάρτυς αναφέρθηκε και στα κατάλοιπα προερχόμενα από τον τραυματισμό της ενάγουσας στα οποία θα γίνει αναφορά στη συνέχεια. Ο μάρτυς μου προκάλεσε εξαιρετική εντύπωση και σε κανένα σημείο η μαρτυρία του δεν κλονίστηκε κατά την αντεξέταση του. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του η οποία υπήρξε σαφής, κατατοπιστική, παραστατική όπου χρειάστηκε και επιπρόσθετα ως ειλικρινή και αντικειμενική και προερχόμενη από ένα εξειδικευμένο ιατρό (σε ανάλογες σπουδές και εξειδικεύσεις και εμπειρία αναφέρθηκε και δεν αμφισβητήθηκαν τα προσόντα του) αποδέχομαι ως εκ τούτου και την άποψη του σε σχέση με τη μετέπειτα πορεία της ενάγουσας και τις συνέπειες που εξήγησε ότι θα έχει ο τραυματισμός της στο υπόλοιπο της ζωής της. Εξήγησε ότι όταν κατέγραψε στο πιστοποιητικό του (Τεκμ. 1), ότι η ενάγουσα είχε φυσιολογική μετεγχειρητική πορεία εννοούσε ότι η επούλωση του χειρουργικού τραύματος της, η αφαίρεση των ραμμάτων και η υποχώρηση του οιδήματος, δεν είχαν επιπλοκές. Γίνονται δηλαδή στον φυσιολογικό χρόνο, το οποίο είναι συνήθως 1 μήνας με 6 βδομάδες. Δεν αναφέρεται σε μακροχρόνια πρόβλεψη. Εξήγησε επίσης ως πιθανή σε τέτοιου είδους τραυματισμούς την εμφάνιση μετατραυματικής αρθρίτιδας και την ανάγκη αν οι πόνοι είναι τέτοιοι μιας άλλης επέμβασης για αρθρόδεση. Ως προς τη σοβαρότητα της κατάστασης της αναφέρθηκε σε ανικανότητα στην καθημερινότητα της ορθοστασία, ανέβασμα σκάλων, επίπονη εργασία και ότι μέχρι που την εξέτασε για τελευταία φορά αυτή υπέφερε και θα υποφέρει σε όλη τη ζωή της και ως εκ της μόνιμης χωλότητας του ποδιού της. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του Δρος ΧΧΧΧΧ Ζωδιάτη ως αντικειμενική και ειλικρινή. Σε κανένα σημείο της δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση του και όλα τα ευρήματα του σε σχέση με το τι υπέστη η ενάγουσα από πλευράς τραυματισμού της όπως και τις συνέπειες του καθίστανται και δικά μου ευρήματα όπως εξάλλου ταυτόσημα υπήρξαν και αυτά που προήλθαν από τον άλλο ιατρό της τον Δρα ΧΧΧΧΧ Σαλχούπ (Μ.Ε.2), η μαρτυρία του οποίου θα αναλυθεί αμέσως στη συνέχεια. Ο Δρ ΧΧΧΧΧ Σαλχούπ (Μ.Ε.2), είναι ορθοπεδικός ιατρός και κατά τα έτη 2008 - 2010 υπηρετούσε στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου στο Παραλίμνι. Τα επιστημονικά και επαγγελματικά του προσόντα όπως και η εμπειρία του δηλώθηκε από πλευράς Υπεράσπισης ότι δεν αμφισβητούνται. Ο μάρτυς είχε εξετάσει την ενάγουσα την επόμενη ημέρα της εισαγωγής της στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου. Η πληροφόρηση που είχε σε σχέση με το τι είχε υποστεί προήλθε από τον Δρα ΧΧΧΧΧ Ζωδιάτη που την είχε εξετάσει και εγχειρίσει την προηγούμενη ημέρα. Παρακολουθούσε την ενάγουσα από τότε που είχε μετατεθεί ο Δρ ΧΧΧΧΧ Ζωδιάτης και στις 30.04.2010 είχε ετοιμάσει ιατρικό πιστοποιητικό (Τεκμ.5). Ο μάρτυς ανέφερε ότι είχε εξετάσει την ενάγουσα τον Απρίλιο του 2009 και παραπονείτο για πόνο, οίδημα και δυσκαμψία της αριστερής ποδοκνημικής άρθρωσης. Παρουσίαζε χωλότητα, δυσκολία στο ανέβασμα και κατέβασμα σκαλιών, να φορέσει παπούτσι, να οδηγήσει όχημα. Κλινική εξέταση της κατέδειξε δυσκαμψία της ΠΔΚ άρθρωσης (περιορισμένη κίνηση ραχιαία κάμψη και έκταση, επώδυνες κινήσεις υπτιασμό και πρηνισμό του ποδιού). Ακτινολογικός έλεγχος κατέδειξε ψευδάρθρωση του έσω σφυρού και αρχόμενη μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα της ΠΔΚ άρθρωσης. Συνέστησε στην ενάγουσα αντιφλεγμονώδη αγωγή και εντατική φυσιοθεραπεία στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου. Όταν παρουσιάστηκε ξανά στις 30.11.2009 κλινική εξέταση δεν έδειξε καμία βελτίωση. Στις 11.12.2009 υπέβαλε την ενάγουσα εκ νέου σε χειρουργική επέμβαση για αφαίρεση πλάκας και βίδας από την αριστερή περόνη. Μετεγχειρητικά άρχισε εκ νέου φυσιοθεραπεία στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου για 2 μήνες. Από τον Μάρτιο του 2010 άρχισε φυσιοθεραπεία στον ιδιωτικό τομέα. Όταν την εξέτασε ξανά στις 28.04.2010 παρουσίαζε πόνο (στη βάδιση, στο τρέξιμο, στην οδήγηση αυτοκινήτου) και δυσκαμψία στην ΠΔΚ άρθρωση). Της σύστησε μαγνητική τομογραφία για περαιτέρω διερεύνηση. Στο μέλλον μπορεί να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση (αρθροπλαστική ή αρθρόδεση της άρθρωσης). Πέραν των ως άνω που κατέγραψε στο πιστοποιητικό του (Τεκμ. 5), ο μάρτυς είχε επανεξετάσει τον Αύγουστο του 2015 στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας όπου υπηρετούσε τότε, δηλαδή ένα μήνα πριν την κατάθεση του στο Δικαστήριο, και είχε διαπιστώσει ότι η ενάγουσα υπέφερε ακόμα από πόνο και δυσκαμψία και παρουσίαζε χωλότητα την οποία θα συνεχίσει να παρουσιάζει όσο ζει. Ο μάρτυς κλήθηκε και εξήγησε το περιεχόμενο της Μαγνητικής Τομογραφίας (Τεκμ. 3) και συμφώνησε με την έκθεση που συντάχθηκε σε σχέση με αυτή (Τεκμ. 4), στην οποία γίνεται λόγος για ύπαρξη οστεοαρθρίτιδας στην ποδοκνημική η οποία θα χειροτερεύει με την πάροδο του χρόνου και θα της προκαλεί δυσκαμψία, πόνο, δυσκολία στο περπάτημα, στην ορθοστασία, στο τρέξιμο και σε όλες τις μετακινήσεις της και πιθανόν να χρειαστεί στα επόμενα 2 - 5 χρόνια αρθρόδεση ή αρθροπλαστική το κόστος της οποίας δεν μπορούσε να υπολογίσει. Σίγουρα η ενάγουσα δεν μπορεί να ασχολείται με τις οικιακές της εργασίες όπως και πριν από τον τραυματισμό της καθώς δεν μπορεί να σηκώνει και βάρη καθόρισε το ποσοστό επηρεασμού της στην καθημερινότητα της στο 70% περίπου. Όλες οι πιο πάνω συνέπειες προέρχονται όπως εξήγησε από το σημείο στο οποίο τραυματίστηκε καθώς επηρεάζει λειτουργίες που έχουν σχέση με την κίνηση, το βάρος, τη δουλειά. Ανέφερε ότι είχε χορηγήσει αναρρωτική άδεια στην ενάγουσα χωρίς να θυμάται λεπτομέρειες αλλά δικαιολογείτο τέτοια για τον Μάρτιο του
- Γενικά η ενάγουσα θα πονάει σε όλη της τη ζωή και θα έχει μερική αναπηρία. Κατά τη διάρκεια της μαρτυρίας του, του υποδείχθηκαν 6 ιατρικές βεβαιώσεις για άδεια ασθενείας για τη χρονική περίοδο από 10.12.2009 μέχρι 30.05.2010 (Τεκμ. 6) οι οποίες κατατέθηκαν εκ νέου αργότερα ως Τεκμ. 23 - 29). Αναρρωτική άδεια δόθηκε και στη συνέχεια για την περίοδο από 20.07.2010 - 8.08.2010 από τον ιατρό Δρα ΧΧΧΧΧ Βασούρη (Τεκμ. 30- 32). Ως Τεκμ. 33 κατατέθηκε τηλεομοιότυπο προερχόμενο από το Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου το οποίο φέρει ημερομηνία 21.04.2011 και το οποίο απευθυνόταν στον Δρα ΧΧΧΧΧ Παρτασίδη του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας με παράκληση να εξετάσει την ενάγουσα η οποία συνέχιζε να έχει σοβαρό πρόβλημα και γι' αυτό είχε παραπεμφθεί εκεί ήδη από τις 26.04.
- Η μαρτυρία του Δρος ΧΧΧΧΧ Σιαλχούπ (Μ.Ε.2), κρίνεται ως ανεξάρτητη και αντικειμενική. Ο μάρτυρας με φυσικό και απλοϊκό τρόπο απάντησε σε ό,τι ρωτήθηκε τόσο κατά την κυρίως εξέταση του όσο και κατά την αντεξέταση του με ειλικρίνεια και πειστικότητα. Για τους πιο πάνω λόγους αποδέχομαι την μαρτυρία του στην ολότητα της και τα δικά του ευρήματα σε σχέση με την κατάσταση της ενάγουσας καθίστανται ταυτόχρονα και δικά μου. Η ενάγουσα κα ΧΧΧΧΧ Σταυρή (Μ.Ε. 3), όταν υπέστη το δυστύχημα ήταν 46 χρονών, ήταν υγιής, οικογενειάρχης και μητέρα δύο ενήλικων παιδιών, ήταν δραστήρια και εργαζόταν ως ξενοδοχειακός υπάλληλος - βοηθός μάγειρα σε ξενοδοχείο στην Αγία Νάπα. Το μεικτό εισόδημα της από τον μισθό της την περίοδο Μαΐου - Ιουνίου 2008 ήταν περίπου €1.800,00 μηνιαίως τον οποίο και ανέλυσε. Εργαζόταν την καλοκαιρινή περίοδο που άρχιζε τον Απρίλιο και ολοκληρωνόταν στις αρχές Νοεμβρίου. Η ενάγουσα σε σχέση με τον τραυματισμό της ανέφερε στη Γραπτή της Δήλωση (Έγγραφο Α) τα ακόλουθα: «Εγώ ήμουν ξαπλωμένη στο δρόμο και πονούσα πάρα πολύ. Στη συνέχεια διακομίστηκα στο Γενικό νοσοκομείο Παραλιμνίου με το αυτοκίνητο της ΧΧΧΧΧ Λοϊζου (σ.σ. της ξαδέλφης της που τη συνόδευε) βοηθούμενη από έναν κύριο ο οποίος προθυμοποιήθηκε να οδηγήσει το αυτοκίνητο ούτως ώστε να μας μεταφέρει στο γενικό Νοσοκομείο Παραλιμνίου. Εκεί νοσηλεύτηκα στις Πρώτες Βοήθειες και στη συνέχεια οδηγήθηκα στο χειρουργείο λόγω του ότι πονούσα πάρα πολύ και όπως μου αναφέρθηκε υπέστηκα σοβαρό κάταγμα του έσω και έξω σφυρού με σημεία συντριβής των καταγματικών επιφανειών επιφανειών. Μάλιστα το αριστερό μου πόδι στο κάτω άκρο έφερε μαύρισμα, το οποίο αποδίδω στον τροχό του αυτοκινήτου του εναγομένου.» Σε σχέση με τις συνέπειες του τραυματισμού της ανέφερε ότι παρέμεινε στο κρεβάτι για 40 ημέρες. Υπέφερε πάρα πολύ και δεν μπορούσε να πατήσει το αριστερό της πόδι. Την βοηθούσαν τα παιδιά της και χρησιμοποιούσε βακτηρίες που είχε δανειστεί. Ανέφερε για τις επισκέψεις της στα εξωτερικά ιατρεία στους θεράποντες ιατρούς της και ότι ένοιωθε συνεχείς οχλήσεις. Παρά την εντατική φυσιοθεραπεία στο Γενικό Νοσοκομείο Παραλιμνίου δεν υπήρξε βελτίωση της κατάστασης της και έτσι υποβλήθηκε σε επεμβάσεις για αφαίρεση αρχικά των κοχλιών και αργότερα της πλάκας και των βιδών. Μέχρι και 30.05.2009 λάμβανε αναρρωτική άδεια αλλά μέχρι και σήμερα υποφέρει από έντονους πόνους στο αριστερό της πόδι και αντιμετωπίζει χωλότητα και δυσκαμψία στην αριστερή ποδοκνημική άρθρωση. Ανέπτυξε ψευδάρθρωση του έσω σφυρού και μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα της ποδοκνημικής άρθρωσης. Η ενάγουσα με τον απλοϊκό και φυσικό τρόπο που κατάθεσε μου προκάλεσε εντύπωση μάρτυρος που προσήλθε στο Δικαστήριο για να πει την αλήθεια και μόνο την αλήθεια σε σχέση με τον τραυματισμό της. Κρίνω ότι ήταν μάρτυρας ειλικρινής και σε καμιά στιγμή δεν την αντιλήφθηκα να επιχειρεί να μεγαλοποιήσει αυτό που απρόσμενα - όπως εξάλλου είναι το κάθε δυστύχημα - της συνέβηκε και τις συνέπειες που είχε και θα έχει στη ζωή της απλώς και μόνο για να εξασφαλίσει μεγαλύτερες αποζημιώσεις. Αποδέχομαι τη μαρτυρία της και ταυτόχρονα όσα ανέφερε σε σχέση με τον τραυματισμό της και τις συνέπειες που είχε στη ζωή της καθίστανται ταυτόχρονα ευρήματα μου. Η κα ΧΧΧΧΧ Γερολέμου (Μ.Ε.5), είναι επιθεωρήτρια στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων στην Λάρνακα. Μέσα στα καθήκοντα της είναι ο έλεγχος εργοδοτών και αυτοτελώς εργαζομένων, ασχολείται και με τις ποινικές διώξεις και με τους πλεονασμούς. Κατάθεσε ως δέσμη έγγραφα τιτλοφορούμενα ως Αναλυτική Κατάσταση Αποδοχών Ασφαλισμένου που αφορούν την ενάγουσα για τα έτη 2007 - 2013 (Τεκμ. 34), κατάθεσε επίσης ως δέσμη έγγραφα τιτλοφορούμενα ως βεβαιώσεις για λήψη παροχής και αφορούν επιδόματα ανεργίας που έλαβε για τα έτη 2007 - 2013 (Τεκμ. 35), Βεβαιώσεις για Λήψη Παροχής (Επίδομα Ασθενείας) για τα έτη 2008, 2009 και 2010 (Τεκμ. 36). Τα στοιχεία που περιέχουν τα ως άνω τεκμήρια ανέφερε ότι είναι όπως είναι καταχωρημένα στο ηλεκτρονικό αρχείο του Τμήματος της και κανένας δεν επέμβηκε σε αυτά για να αλλοιώσει οτιδήποτε. Προκύπτει από το Τεκμ. 34 ότι η ενάγουσα είχε τις ακόλουθες πραγματικές αποδοχές: (α) Για το 2007 £4.317,00, (β) για το 2008 €4.693,00, για το 2009 €9.320,00, το 2010 €9.190,00, για το 2011 €11.559,00, για το 2012 €12.845,00 και για το 2013 €11.999,00 Η ενάγουσα για τα ίδια χρόνια λάμβανε σύμφωνα με το Τεκμ. 35 επίδομα ανεργίας ως ακολούθως: (α) Για το έτος 2007 €2.013,36σ., για το 2008 €2.474,31σ., για το 2009 €551,09σ., για το 2010 €443,40σ., για το 2011 €2.067,59σ., για το 2012 €2.029,17σ. και για το 2013 €2.305,97σ. Η ενάγουσα είχε λάβει σύμφωνα με το Τεκμ. 36 για το έτος 2008 €3.628,13σ., επίδομα ασθενείας για το 2009 €410,00 επίδομα ασθενείας και για το 2010 €310,38σ. επίδομα σωματικής βλάβης. Αποδέχομαι τη μαρτυρία της ως άνω μάρτυρος η οποία εξάλλου δεν αμφισβητήθηκε. Τα στοιχεία σε σχέση με την κατάσταση αποδοχών τα επιδόματα ανεργίας, ασθενείας και σωματικής βλάβης που έλαβε η ενάγουσα για τις περιόδους που ενδιαφέρουν την παρούσα υπόθεση έχουν τη σημασία για τον υπολογισμό των αποζημιώσεων που δικαιούται η ενάγουσα. Με βάση τα πιο πάνω στοιχεία και όσα ανέφερε η ίδια η ενάγουσα σε σχέση με το μηνιαίο εισόδημα της που ήταν €1.800,00 περίπου μηνιαίως και την απώλεια της εργασίας της φαίνεται ότι αυτή απώλεσε ουσιαστικά εισόδημα για τους μήνες Ιούνιο μέχρι τον Οκτώβριο του 2008 όπως και τον Μάιο του 2010 όταν της είχε παραχωρηθεί άδεια ασθενείας (Τεκμ. 6 και 15 -27). Άρχισε δε να εργάζεται και πάλι από τον Μάιο του 2009 όπως έκανε εξάλλου κάθε χρόνο λόγω της εποχικότητας της εργασίας της. Επομένως κρίνω ότι θα ήταν δίκαιο όπως της επιδικαστεί αποζημίωση για απώλεια εισοδήματος για έξι μήνες ήτοι για το ποσό των €10.800,00 επί πλήρους ευθύνης και αφαιρουμένου ποσοστού 25% το ποσό των €8.100,
- Α. Η ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΔΙΚΑΣΗ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΩΝ ΚΑΙ Ο ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥΣ. Ο ίδιος ο εναγόμενος ανέφερε στη γραπτή του δήλωση (Έγγραφο Γ), ότι αμέσως μετά που συνέβη το ατύχημα κατέβηκε από το όχημα του και αντιλήφθηκε την ενάγουσα τραυματισμένη και πεσμένη στο δρόμο. Επομένως ο τραυματισμός της παρέμεινε αναμφισβήτητος. Είναι πάγια η νομολογία ότι το Δικαστήριο δεν είναι επιτρεπτό να ενεργεί ως εμπειρογνώμονας. Εξειδικευμένα επίδικα θέματα, χρήζουν μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων την οποία, δέχεται το Δικαστήριο προκειμένου να καταλήξει, ύστερα από αξιολόγηση, στο δικό του συμπέρασμα. Συχνά, η μαρτυρία των εμπειρογνωμόνων που καταθέτουν για το ίδιο θέμα, παρουσιάζει αντιθέσεις, μικρές μέχρι και μεγάλες αποκλίσεις. Αυτό συμβαίνει και σε υποθέσεις όπου οι υπό αξιολόγηση μάρτυρες είναι ιατροί και κατά κανόνα η ιατρική μαρτυρία, όπως και κάθε άλλη μαρτυρία εμπειρογνωμόνων θεωρείται ως μαρτυρία ανεξάρτητη (βλ. Andreas Anastassiades v. The Republic
(1977)2 C.L.R. 97, Kyriacos Nicola Kouppis v. The Republic
(1977)2 C.L.R. 361). Ακολουθεί πως το καθήκον των εμπειρογνωμόνων μαρτύρων είναι να εφοδιάσουν το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια και στοιχεία τα οποία, αφού εκτιμηθούν, να αποβούν χρήσιμα και βοηθητικά για το Δικαστήριο προκειμένου να καταλήξει στα δικά του συμπεράσματα και διαπιστώσεις. Στην προκείμενη περίπτωση η πλευρά της Υπεράσπισης δεν παρουσίασε δική της ιατρική μαρτυρία. Ουσιαστικά ο σοβαρός τραυματισμός της ενάγουσας δεν αμφισβητήθηκε. Ακόμα και στην αγόρευση της η κα Μ. Κυριάκου εκ μέρους του εναγομένου έντιμα τοποθετήθηκε επί τούτου. Πρόκειται για σοβαρό τραυματισμό στην αριστερή ποδοκνημική. Κατέγραψα πιο πάνω την ιατρική μαρτυρία που παρουσιάστηκε ως προς τον τραυματισμό, την αρχική επέμβαση και τις δύο άλλες επεμβάσεις στις οποίες υποβλήθηκε η ενάγουσα, τη θεραπεία που η ενάγουσα ακολούθησε έκτοτε, τους πόνους που της προκαλεί, την ανικανότητα της να εκτελεί τις εργασίες όπως και πριν από τον τραυματισμό της (οικιακές και στην εργασία της ως βοηθός μάγειρας) και την μελλοντική εγχείρηση που θα αναγκαστεί να κάνει για να μειώσει τους πόνους που της προκαλεί η ανάπτυξη αρθρίτιδας. Όλα αυτά έχουν καταγραφεί πιο πάνω κατά την ανάλυση της ιατρικής μαρτυρίας αλλά και της ίδιας της ενάγουσας τη μαρτυρία της οποίας αποδέχθηκα. Αποτελεί αξίωμα του δικαίου των αστικών αδικημάτων, ότι το θύμα του αδικήματος εκλαμβάνεται στην κατάσταση που βρίσκεται και βάσει αυτού του δεδομένου, αποτιμάται η ζημιά την οποία υφίσταται. Δεν είναι ο νοητός μέσος άνθρωπος αλλά το συγκεκριμένο θύμα του αστικού αδικήματος που αποτελεί το υποκείμενο της αποζημίωσης. Προσμετρούν, κατά συνέπεια, οι ιδιαιτερότητες του θύματος στον καθορισμό των επιπτώσεων του τραυματισμού του και κατ' επέκταση της αποζημίωσης την οποία δικαιούται. (βλ. Κωμιάτη ν. Πολίτσου κ.α.,
(2001)1 ΑΑΔ 226). Το Δικαστήριο που είναι επιφορτισμένο να επιδικάσει γενικές αποζημιώσεις υπέρ του θύματος πρέπει να έχει κατά νουν ότι αυτές πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Σκοπός είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα. Το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό (βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi,
(1982)1 CLR 789). Οι γενικές αποζημιώσεις πρέπει να αντανακλούν την ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου (βλ. Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 ΑΑΔ 475, Παναγή ν. Θεοδώρου,
(1992)1 ΑΑΔ 1303, Κωνσταντίνου ν. Ιωάννου,
(1993)1 ΑΑΔ και Μαυροπετρή ν. Γεώργιου Λουκά,
(1995)1 ΑΑΔ 66 σελ. 74 -75). Σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος, η οποία αφού δεν μπορεί να επέλθει με αντικατάσταση των απολεσθέντων στην θέση την οποία λογικά θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα βρισκόταν εάν δεν τραυματιζόταν, διά μέσου της χρηματικής αποτίμησης. Αυτή είναι η βασική αρχή η οποία διέπει τον καθορισμό των αποζημιώσεων στα αστικά αδικήματα με την προϋπόθεση ότι η ζημιά η οποία αποδίδεται είναι εύλογη μεταξύ των διαδίκων (βλ. Μιχαήλ κ.α. ν. Φίλιος Συκοπετρίτης Λτδ κ.α.,
(2000)1 ΑΑΔ 1049 και Ιακώβου ν. Παπαδάκη κ.α.
(2000)1 ΑΑΔ 2079.) Για τον καθορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων οι προηγούμενες αποφάσεις για παρόμοια τραύματα δεν αποτελούν κατ' ανάγκη δεσμευτικό χαρακτήρα αλλά καθοδηγητικό (βλ. G & L.Calibers Ltd v. Λεμεσιανού,
(2003)1 ΑΑΔ 948). Η επί μέρους νομολογία όμως είναι σημαντική ώστε να υπάρχει συνέπεια και βεβαιότητα (βλ. Σπύρος Μελής και Ελένη Λτδ κ.α. v. Πολίτη,
(2003)1 ΑΑΔ 590). Στην υπόθεση Ιακώβου v. Παπαδάκη (πιο πάνω), αναφέρθηκε ότι η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος πρέπει να λαμβάνεται υπόψη. Δεν πρέπει όμως οι αποζημιώσεις να υπερβαίνουν το μέτρο του κοινωνικά παραδεκτού ή να αφήνεται η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων (βλ. Μαυροπετρή v. Γεωργίου πιο πάνω) και A. Panayides Contracting Ltd v. Χαραλάμπους,
(2004)1 ΑΑΔ 416). Η απόδοση όμως αποζημιώσεων πρέπει να αντανακλά και να αντικατοπτρίζει την αγοραστική αξία του χρήματος σε δεδομένη στιγμή, ώστε με εύλογο τρόπο να προσεγγίζεται τουλάχιστο χρηματικά η αποκατάσταση της ζημιάς (βλ. Ταμπούρα v. Κολάνη
(2008)1 Α ΑΑΔ 384 και Lankuttis v. Νικόλα
(2002)1 ΑΑΔ 1128). Οι αρχές που διέπουν την επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων για σωματικές βλάβες, ως ελέχθη, συναρτώνται άμεσα με τη σοβαρότητα των τραυμάτων, τον πόνο, την οδύνη, τη δυσχέρεια που προκαλούν τα τραύματα, τη διάρκεια των τραυμάτων και τα κατάλοιπα από τους τραυματισμούς με την όποια μορφή αυτά παίρνουν. Δεν υπάρχει μέτρο, ούτε ζυγαριά, με τα οποία θα μπορούσαμε να μετρήσουμε και να ζυγίσουμε αυτό τούτο τον τραυματισμό και τα όσα πιθανόν να έπονται απ' αυτό. Τοιουτοτρόπως προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση. Η κάθε υπόθεση κρίνεται με βάση τα δικά της στοιχεία [βλ. Ανδρέου ν. Junguirth,
(1995)1 AAΔ 431, Σπύρου ν. Χ΄΄ Χαραλάμπους
(1989)1 ΑΑΔ σελ. 298]. Όπως έχει νομολογηθεί, προηγούμενες αποφάσεις αναφορικά με αποζημιώσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο αλλά παρέχουν καθοδήγηση γιατί είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία (βλ. Σπύρου ν. Χ" Χαραλάμπους
(1989)1 Α.Α.Δ. (Ε) 298 και G & L Calibers Ltd ν. Λεμεσιανού
(2003)1 Α.Α.Δ. 948). Περαιτέρω, στόχος είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του τραυματισθέντα χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα (βλ. Ανδρέου ν. Θεμιστοκλέους
(2004)1 Α.Α.Δ. 355). Επιπροσθέτως, έχει τονιστεί ότι ο υπολογισμός των αποζημιώσεων καθίσταται περισσότερο άσκηση διακριτικής ευχέρειας παρά συνηθισμένη πράξη λήψης απόφασης (Ανδρέου v. Οικονομίδη
(1997)1 Α.Α.Δ. 1501). Έχοντας υπόψη σχετική νομολογία σε σχέση με τραυματισμούς και συνέπειες όπως στην παρούσα υπόθεση μεταξύ των οποίων την υπόθεση Παναγή v. Παναγιώτου
(2008)1 ΑΑΔ 1267 της οποίας τα γεγονότα προσομοιάζουν με αυτά της παρούσας όπου είχε κτυπηθεί πεζή η οποία διασταύρωνε τη λεωφόρο και υπήρξε επιμερισμός ευθύνης σε ποσοστό 80% στον οδηγό του αυτοκινήτου και σε ποσοστό 20% στην πεζή. Η γυναίκα, το θύμα του τροχαίου δυστυχήματος ηλικίας 53 ετών κατά το χρόνο του ατυχήματος, είχε υποστεί διάφορες εκδορές στο γόνατο όπως και κάταγμα εξάρθρημα δευτέρου βαθμού της δεξιάς ποδοκνημικής. Υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση σταθεροποίησης του κατάγματος και το πόδι της τοποθετήθηκε σε γύψο για τρείς μήνες. Υπήρχε ανάγκη υποβολής σε μελλοντική επέμβαση για αφαίρεση των υλικών οστεοσύνθεσης. Τρία χρόνια αργότερα παρουσίαζε αδυναμία σε παρατεταμένη άρθρωση, δυσκολία ανεβοκατεβάσματος σκάλων, αδυναμία τρεξίματος με τις καιρικές αλλαγές. Της επιδικάσθηκαν γενικές αποζημιώσεις £14.000,00 επί πλήρους ευθύνης και επικυρώθηκαν κατ' έφεση. Λαμβάνοντας λοιπόν υπόψη τον τραυματισμό που υπέστη η ενάγουσα, την έκταση και τη φύση και τις συνέπειες της, τον πόνο, την ταλαιπωρία που αυτή υπέστη όπως περιγράφηκαν πιο πάνω και τις έκανα αποδεκτές, κρίνω ότι η επιδίκαση του ποσού των €40.000,00 ως γενικές αποζημιώσεις θα ήταν ικανοποιητική αποζημίωση επί πλήρους ευθύνης. Επομένως η αποζημίωση που δικαιούται ως γενικές αποζημιώσεις ανέρχεται στο ποσό των €30.000,00 αν αφαιρεθεί το ποσό των €10.000,00 που αντιστοιχεί στο 25% της δικής της ευθύνης. Β. ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ - ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ - ΥΠΟΛΓΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥΣ: Η ενάγουσα στη Γραπτή της Δήλωση (Έγγραφο Α) αναφέρθηκε στ ακόλουθα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε και συνιστούν τις ειδικές ζημιές που διεκδικεί.: (α) Απόδειξη πληρωμής για την εξασφάλιση του ιατρικού πιστοποιητικού του Δρος ΧΧΧΧΧ Ζωδιάτη (Τεκμ. 8) €62,00 (β) Απόδειξη πληρωμής για την εξασφάλιση του ιατρικού πιστοποιητικού του Δρος Γκασσάν (Τεκμ. 9) €47,84σ. (γ) Απόδειξη πληρωμής για φυσιοθεραπεία (Τεκμ. 10) €250,00 (δ) Απόδειξη αγοράς φαρμάκων (Τεκμ. 11) €26,00 (ε) Απόδειξη αγοράς φαρμάκων (Τεκμ. 12) €10.30σ. (στ) Απόδειξη αγοράς φαρμάκων (Τεκμ. 13) €56,95σ. (ζ) Ιατρική εξέταση σε ιδιωτικό νοσοκομείο (Τεκμ. 14) €17.00 Το σύνολο των ως άνω ποσών για τα οποία παρουσιάστηκαν αποδείξεις από την ενάγουσα και δεν έχουν αμφισβητηθεί ανέρχεται στο ποσό των €470,09σ. (λέγε €470,00) και επομένως δικαιούται από αυτά το ποσό των €352,50σ. Για την αναγκαιότητα μελλοντικής εγχείρησης για αρθρόδεση ή να επιλέξει την αρθροπλαστική στο εξωτερικό ήταν βέβαιοι και οι δύο θεράποντες ιατροί της (Μ.Ε.1 και 2). Αυτή θα αποσκοπούσε σε μείωση του πόνου ο οποίος θα επιδεινώνεται συνέχεια αλλά θα έχει ως αποτέλεσμα να περιοριστεί ακόμα περισσότερο η κίνηση της ποδοκνημικής. Η μαρτυρία τους που δόθηκε προς τούτο δεν αμφισβητήθηκε. Η εγχείρηση για αρθρόδεση, όπως ανέφερε ο Δρ ΧΧΧΧΧ Ζωδιάτης, μπορεί να γίνει και σε κρατικό νοσοκομείο και είναι επέμβαση που γίνεται συχνά αν όμως επιλέξει την αρθροπλαστική που θα πρέπει να μεταβεί στο εξωτερικό, τότε θα πρέπει να πληρώσει και σίγουρα θα είναι πολλαπλάσιο το κόστος της από τις €5.000,00 που του αναφέρθηκε από τον συνήγορο της ενάγουσας ως ένα ενδεικτικό ποσό. Χωρίς να υπάρχει σαφής επί τούτου μαρτυρία αποδέχομαι το ποσό των €5.000,00 ως έξοδα μελλοντικής εγχείρησης επί πλήρους ευθύνης ήτοι αφαιρουμένου ποσοστού 25% το ποσό των €3.750,00. Έχω διεξέλθει τις υπόλοιπες ειδικές ζημιές που αξιώνει με την έκθεση απαιτήσεως της η ενάγουσα και είτε αυτές κρίνονται ως υπερβολικές, κάτι που δεν άπτεται καθόλου της αξιοπιστίας της ενάγουσας, καθώς αυτή η προσέγγιση οφείλεται σε αυτόν που την συνέταξε, ο οποίος δεν φρόντισε, ως όφειλε, να είχε εξασφαλίσει τα απαραίτητα πιστοποιητικά ή αποδείξεις έτσι ώστε να τις προσδιορίσει ή δυνατό με ακρίβεια στο δικόγραφο, εν πάση περιπτώσει δεν έχουν αποδειχθεί με την αυστηρότητα που επιβάλλεται όπως απαιτεί η νομολογία μας. Οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να αποδεικνύονται αυστηρά. Νοείται ότι αυτές πρέπει να δικογραφούνται και μάλιστα ειδικώς και λεπτομερώς. Τηρουμένων των πιο πάνω αρχών το Δικαστήριο δεν θα πρέπει να επιδικάσει οποιεσδήποτε ειδικές αποζημιώσεις που σχετίζονται με έξοδα και δαπάνες που αναφέρονται για τις οποίες δεν έχουν προσκομιστεί αποδεικτικά στοιχεία ή δεν είναι απότοκες του δυστυχήματος. Έχει αναφερθεί σε σωρεία αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου ότι ο ενάγων έχει υποχρέωση να αποδεικνύει τη ζημιά του με θετική μαρτυρία (βλ. Demetrios Emmanuel & Another v. Andronicos Nicolaou & Another,
(1977)1 CLR 15, Aloupou & Another v. Hadjhigeorghiou & Another,
(1984)1 CLR 475, Λαζούρας ν. Σκυλλουριώτου,
(1992)1 ΑΑΔ 168, Θεμιστοκλέους ν. Παρασκευά,
(1992)1 ΑΑΔ 498 και Παπαδοπούλου ν. Νικολάου,
(1998)1 ΑΑΔ 1147, 1152, 153). Γ. Ο ΤΟΚΟΣ: Ο χρόνος από τον οποίο πρέπει να αρχίζουν οι τόκοι των ποσών που επιδικάστηκαν ως γενικές και ειδικές αποζημιώσεις κατά τη νομολογία μας ανήκει στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου, το οποίο λαμβάνει υπόψη ασφαλώς διάφορους παράγοντες όπως τον τρόπο με τον οποίο προωθήθηκε η αγωγή (βλ. Καμπούρης v. Εταιρείας Βιοχρώμ Λτδ
(2005)1 (Β) ΑΑΔ 1246). Στην υπόθεση Φοινικαρίδη v. Γεωργίου,
(1991)1 ΑΑΔ 475, δίδονται οι κατευθυντήριες γραμμές για την επιδίκαση των τόκων που θα φέρουν τα διάφορα ποσά για τα οποία αποδίδονται αποζημιώσεις (βλ. επίσης την Ζαχαρία κ.ά. v. Καραολή,
(2004)1 ΑΑΔ 72). Αντιλαμβάνομαι ότι η καθυστέρηση που υπήρξε στην καταχώρηση της αγωγής και ακολούθως για ένα χρόνο της έκθεσης απαιτήσεως οφειλόταν στην αναμονή της εξέλιξης της υγείας της ενάγουσας, στις διάφορες εξετάσεις στις οποίες υποβαλλόταν όπως και την έκδοση των σχετικών ιατρικών πιστοποιητικών, οι ημερομηνίες των οποίων όπως και οι ημερομηνίες κατά τις οποίες υποβλήθηκε στις διάφορες θεραπείες είναι ενδεικτικές. Κρίνω ότι υπό τις περιστάσεις θα ήταν δίκαιο όπως το ποσό των γενικών αποζημιώσεων φέρει νόμιμο τόκο από της πρόκλησης του δυστυχήματος ήτοι την 7.06.2008. Το ποσό της αποζημίωσης για απώλεια εισοδήματος όπως και των ειδικών αποζημιώσεων θα φέρουν νόμιμο τόκο από της ημερομηνίας καταχώρησης της αγωγής ήτοι την 10.07.2009 και το ποσό για μελλοντική εγχείριση νόμιμο τόκο από σήμερα. ΚΑΤΑΛΗΞΗ: Συνοψίζοντας καταλήγω να εκδώσω απόφαση υπέρ της ενάγουσας και εναντίον του εναγομένου ως ακολούθως: (α) Για το ποσό των €30.000,00 ως γενικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από του δυστυχήματος ήτοι από την 7.06.2008 μέχρι εξοφλήσεως. (β) το ποσό των €352,50σ. ως ειδικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από της καταχώρησης της αγωγής ήτοι την 10.07.2009 μέχρι εξοφλήσεως. (γ) το ποσό των €8.100,00 ως απώλεια εισοδήματος με νόμιμο τόκο από της καταχώρησης της αγωγής ήτοι την 10.07.2009 μέχρι εξοφλήσεως. (δ) το ποσό των €3.750,00 ως έξοδα μελλοντικής εγχείρησης με νόμιμο τόκο από σήμερα. ΤΑ ΕΞΟΔΑ: Επιδικάζονται έξοδα υπέρ της ενάγουσας και εναντίον του εναγομένου όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και όπως αυτά θα εγκριθούν από το Δικαστήριο στην κλίμακα των επιδικασθεισών αποζημιώσεων. . (Υπ.) .................................................. Χρ. Γ. Φιλίππου, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο