Μορφή ν. Nasedkina, Αγωγή αρ.7220/2011, 20/2/2019 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2019:A91 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Α.Κ.Λυκούργου, Α.Ε.Δ. Αγωγή αρ.7220/2011 Μεταξύ: XXXXX Μορφή Ενάγουσα και XXXXX Nasedkina Εναγόμενη 20 Φεβρουαρίου, 2019 Για την ενάγουσα, εμφανίζονται η κα Στ.Καρακατσιάνη με την κα Α.Τσαγγαρίδου για τους κ.κ.Αργεντούλα Ιωάννου Δ.Ε.Π.Ε. Για την εναγομένη, εμφανίζονται η κα Θ.Καουτζάνη με την κα Χρ.Χατζηγεωργίου ------------- ΑΠΟΦΑΣΗ Διά της αγωγής της, την οποίαν κατεχώρισε την 1.11.2011, ενάγουσα εγκαλεί την εναγομένη ως την μόνην υπεύθυνη για την πρόκληση τροχαίου δυστυχήματος στο οποίον ενεπλάκησαν και συνεπεία του οποίου η ίδια υπέστηκε υλικές ζημίες και σοβαρές σωματικές βλάβες («το δυστύχημα»). Για τις ζημιές και τις βλάβες αυτές η ενάγουσα διεκδικεί αποζημιώσεις. Η ενάγουσα αποδίδει στην εναγομένη αμέλεια και/ή παράβαση των νόμιμων καθηκόντων της ως οδηγού. Δικογραφημένες θέσεις της ενάγουσας, οι οποίες συγκεκριμενοποιήθηκαν και προωθήθηκαν κατά την ακροαματική διαδικασία, είναι οι εξής: Το δυστύχημα συνέβηκε στις 11.11.2008 επί της οδού Πορφυρίου Δικαίου στην Έγκωμη, επαρχίας Λευκωσίας («η οδός»), ενώ η ενάγουσα οδηγούσε το αυτοκίνητο υπ'αριθμόν εγγραφής XXXXX82, η δε εναγομένη οδηγούσε το αυτοκίνητο υπ'αριθμόν εγγραφής XXXXX48. Καθ'ων χρόνο η ενάγουσα πορευόταν κανονικά επί της οδού, κατευθυνομένη νοτίως, η εναγομένη, η οποία πορευόταν επί της οδού εξ αντιθέτου, επεχείρησε στροφή στα δεξιά για να εισέλθει στον χώρο στάθμευσης παρακείμενης πολυκατοικίας. Τότε το αυτοκίνητο το οποίο οδηγούσε η εναγομένη συνεκρούσθηκε με το αυτοκίνητο το οποίον οδηγούσε η ενάγουσα. Η εναγομένη υπήρξε αμελής και/ή παρέβηκε τα νόμιμα καθήκοντά της εφ'όσον (α) παρέλειψε να αντιληφθεί και/ή παρέλειψε να λάβει υπ'όψιν την κίνηση επί της οδού και, ιδίως, παρέλειψε να αντιληφθεί και/ή παρέλειψε να λάβει υπ'όψιν την ενάγουσα, η οποία πορευόταν κανονικά στην αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας, (β) επεχείρησε στροφή στα δεξιά, χωρίς να προειδοποιήσει για την πρόθεσή της αυτή και ανέκοψε την κανονική πορεία της ενάγουσας και (γ) έθεσε την ενάγουσα προ διλήμματος και/ή αγωνίας και/ή αμέσου κινδύνου. Κατά τον ουσιώδη χρόνο η ενάγουσα ήταν δεκαεννέα
(19)ετών, αρτιμελής, υγιής, άριστη χορεύτρια και αισιόδοξη για το μέλλον. Ήταν δε φοιτήτρια στον κλάδο της επαγγελματικής χορογραφίας. Πλην όμως, συνεπεία του δυστυχήματος, η ενάγουσα δεν κατάφερε να ολοκληρώσει τις σπουδές της, απώλεσε τη δυνατότητα εργασίας καθώς και τις προοπτικές που είχε στον τομέα του χορού, απώλεσε απολαύσεις της ζωής, η δε καθημερινότητά της κατέστη δυσχερής και οδυνηρή. Περαιτέρω, αυτή υπέστηκε ειδικές ζημιές συμποσούμενες στις €31.800,34, και σωματικές βλάβες με σοβαρά κατάλοιπα. Συγκεκριμένα, η ενάγουσα υπέστηκε κακώσεις και τραυματισμούς στην αυχενική μοίρα, μόνιμες μετατραυματικές αυχεναλγίες και δυσκαμψίες, κεφαλαλγίες, αδυναμία στα άνω άκρα και έντονο και μόνιμο μετατραυματικό άγχος. Ένεκα της ανεπάρκειας της συντηρητικής αγωγής την οποίαν αρχικώς ακολούθησε (φυσιοθεραπεία, φαρμακευτική αγωγή και χρήση αυχενικού κολάρου), η ενάγουσα υπεβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση στον αυχένα, έλαβε εκ νέου φαρμακευτική αγωγή και υπεβλήθηκε εκ νέου σε φυσιοθεραπείες. Η ενάγουσα διεκδικεί την επιδίκαση του ποσού των €31.800,34 ως ειδικές αποζημιώσεις, γενικές αποζημιώσεις, τόκους και έξοδα. Δικογραφημένες θέσεις της εναγομένης, οι οποίες συγκεκριμενοποιήθηκαν και προωθήθηκαν κατά την ακροαματική διαδικασία, είναι οι εξής: Συνέβηκε, πράγματι, το δυστύχημα το οποίον, όμως, οφείλεται στην αποκλειστική και/ή την συντρέχουσα αμέλεια της ενάγουσας και/ή στην εκ μέρους της παράβαση των νόμιμων καθηκόντων της: Η ενάγουσα παρέλειψε να αντιληφθεί και/ή παρέλειψε να αντιληφθεί εγκαίρως το αυτοκίνητο το οποίο οδηγούσε η εναγομένη, εξέθεσε τον εαυτό της σε προβλεπτό κίνδυνο, παρέλειψε να ελαττώσει ταχύτητα και/ή παρέλειψε να φρενάρει εγκαίρως, έτσι ώστε να αποφύγει τη σύγκρουση, και απέτυχε να ελέγξει το αυτοκίνητο το οποίο οδηγούσε. Η ενάγουσα δεν υπέστηκε τις υλικές ζημιές και τις σωματικές βλάβες τις οποίες τώρα επικαλείται. Εν πάση περιπτώσει, οι όποιες υλικές ζημιές και σωματικές βλάβες αφ'ενός παρουσιάζονται διογκωμένες και αφ'ετέρου δεν είναι το απότοκο του δυστυχήματος. Για να αποδείξει την υπόθεσή της κατέθεσε ενόρκως η ίδια η ενάγουσα XXXXX Μορφή (Μ.Ε.1), οι γονείς της XXXXX Μορφή (Μ.Ε.3) και XXXXX Μορφής (Μ.Ε.4), οι κατά καιρούς διδάσκαλοι της στα μαθήματα μπαλέτου και χορού XXXXX Γεωργιάδου (Μ.Ε.5), XXXXX Μιλοβάνοβιτς (Μ.Ε.2) και XXXXX Μιχαήλ (Μ.Ε.12), ο αρχιαστυφύλακας XXXXX XXXXX Κωνσταντίνου (Μ.Ε.6), ο ασχολούμενος με ζητήματα διερεύνησης τροχαίων συγκρούσεων XXXXX Ιωάννου (Μ.Ε.10), οι θεράποντες ιατροί της δρ. XXXXX Νεοφύτου (Μ.Ε.7), Νευροχειρουργός, δρ. XXXXX Νικολαΐδης (Μ.Ε.8), Νευρολόγος Ψυχίατρος, δρ. XXXXX Καλατζής (Μ.Ε.9), Ψυχίατρος, και δρ. XXXXX Ιωάννου (Μ.Ε.13), Χειρουργός Ορθοπεδικός και Αθλητίατρος, ως, επίσης, και ο Φυσιοθεραπευτής XXXXX Ασπρογένους (Μ.Ε.11). Μέρος της κυρίως εξέτασης της ενάγουσας XXXXX Μορφή (Μ.Ε.1) και του δρ. XXXXX Νεοφύτου (Μ.Ε.7) διεξήχθηκε με την ανάγνωση και κατάθεση γραπτής δήλωσης, ως το άρθρο 24 του περί Αποδείξεως Νόμου (Κεφ.9, ως αυτό τροποποιήθηκε στη συνέχεια) επιτρέπει (έγγραφα αρ.1 και 2, αντιστοίχως). Για να προωθηθεί η υπεράσπιση εκλήθηκαν και κατέθεσαν οι ιατροί δρ.XXXXX Γεωργίου (Μ.Υ.1), Ειδικός Ορθοπεδικός και Χειρουργός, ο δρ. XXXXX Περδίος (Μ.Υ.2), Νευροχειρουργός, και ο δρ.XXXXX Αναστασίου (Μ.Υ.3), Κλινικός και Δικανικός Ψυχίατρος. Επιπλέον της προφορικής μαρτυρίας, κατετέθηκε έγγραφη και πραγματική. Μεταξύ άλλων, κατετέθηκαν η αστυνομική έκθεση για το δυστύχημα, με συνημμένο πρόχειρο σχεδιαγράφημα της σκηνής (τεκμήριο 1), αποδείξεις είσπραξης ημερ.12.1.2009 και 14.11.2009 εν σχέσει με την αμοιβή του δρ. XXXXX Κοτζιαμάνη (τεκμήρια 7 και 6, αντιστοίχως), απόδειξη είσπραξης ημερ.27.2.2009 εν σχέσει με την αμοιβή του δρ. XXXXX Ιωάννου (τεκμήριο 13), ιατρικά πιστοποιητικά ημερ.16.10.2009 και 12.11.2008, εκδοθέντα από το δρ. XXXXX Ιωάννου (Μ.Ε.13) (τεκμήρια 14 και 28, αντιστοίχως), ιατρικό πιστοποιητικό ημερ.14.12.2009, εκδοθέν από την ιατρό του δημοσίου δρ.Μ.Κωνσταντή (τεκμήριο 15), ιατρικά πιστοποιητικά ημερ.5.10.2010, 12.6.2012 και 17.9.2013, εκδοθέντα από τον δρ. XXXXX Νεοφύτου (Μ.Ε.7) (τεκμήρια 19, 36 και 41, αντιστοίχως), σημείωμα ημερ.22.9.2010 εν σχέσει με φυσιοθεραπείες στις οποίες υπεβλήθηκε η ενάγουσα (τεκμήριο 20), σύνολο αποδείξεων είσπραξης εκδοθεισών από φαρμακεία (τεκμήριο 21), τιμολόγιο ημερ.9.10.2009 εν σχέσει με την επιδιόρθωση του αυτοκινήτου υπ'αριθμόν εγγραφής XXXXX82 (τεκμήριο 22), έκθεση ημερ.20.1.2010 εν σχέσει με τα αποτελέσματα αξονικής τομογραφίας, υπογεγραμμένη από τον δρ. XXXXX Φάνη (τεκμήριο 32), έκθεση ημερ.25.4.2012 εν σχέσει με το αποτέλεσμα αξονικής τομογραφίας υπογεγραμμένη από τον δρ. XXXXX Νατσιόπουλο (τεκμήριο 34), έκθεση ολοκληρωμένου πορίσματος αξιολόγησης αναπηρίας ημερ.17.4.2018, εκδοθείσα από την Υπηρεσία Διαχείρισης Επιδομάτων Προνοίας του Υπουργείου Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων (τεκμήριο 42), ακτινογραφία τις αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης της ενάγουσας, ημερ.20.1.2010 (τεκμήριο 44), έκθεση ημερ.12.1.2009 εν σχέσει με τα αποτελέσματα αξονικής τομογραφίας, υπογεγραμμένη από τον δρ. XXXXX Κοτζιαμάνη (τεκμήριο 45), έκθεση για το δυστύχημα την οποίαν ετοίμασε ο XXXXX Ιωάννου (Μ.Ε.10) (τεκμήριο 46), ιατρική έκθεση ημερ.6.9.2011, εκδοθείσα από τον δρ. XXXXX Γεωργίου (Μ.Υ.1) (τεκμήριο 49), ιατρικές εκθέσεις ημερ.20.11.2013 και 22.11.2013, εκδοθείσες από τον δρ. XXXXX Περδίο (Μ.Υ.2) (τεκμήρια 58 και 59, αντιστοίχως), ψυχιατρική γνωμάτευση ημερ.24.8.2018, εκδοθείσα από τον δρ. XXXXX Αναστασίου (Μ.Υ.3) (τεκμήριο 64). Η προφορική μαρτυρία είναι καταγεγραμμένη στα πρακτικά της διαδικασίας, η δε έγγραφη και πραγματική είναι καταχωρισμένες ως τεκμήρια. Η απόδοση και ο σχολιασμός του κρίσιμου μέρους της μαρτυρίας θα παρατεθεί τμηματικά κατά την συζήτησιν που ακολουθεί. Για τη συζήτησιν λήφθηκαν υπ'όψιν και τα όσα οι ευπαίδευτες συνήγοροι των διαδίκων εισηγήθηκαν διά των τελικών, γραπτών αγορεύσεών τους:
(1)Δεδομένων των θέσεων των διαδίκων, ως αυτές καταγράφονται ανωτέρω, για την επίλυση της επίδικης διαφοράς είναι απαραίτητο να συζητηθούν και να αποφασισθούν τα εξής ζητήματα: (α) Ποιές ήσαν οι συνθήκες υπό τις οποίες συνέβηκε το δυστύχημα και ποιά υπήρξε η ευθύνη εκάστης των εμπλεκομένων οδηγών. (β) Ποιές υπήρξαν οι σωματικές βλάβες και τα κατάλοιπά τους και ποιές υπήρξαν οι υλικές ζημίες τις οποίες, πράγματι, υπέστηκε η ενάγουσα συνεπεία του δυστυχήματος. (γ) Για ποιά κεφάλαια ζημιών και βλαβών ενδεχομένως η ενάγουσα να δικαιούται αποζημιώσεις και κατά πόσον αυτή απέδειξε έκαστο κεφάλαιο ζημίας. Ποιό θα πρέπει να είναι το ύψος ενδεχόμενων αποζημιώσεων.
(2)Εν σχέσει με το πλαίσιο εκδίκασης υποθέσεων ως η προκειμένη σημειώνονται τα εξής:
(2)
(1)Οι αξιώσεις για αποζημιώσεις, οι οποίες πηγάζουν από αμέλεια, συμπεριλαμβανόμενης της αμέλειας οδηγού, επιλύονται εφ'όσον καθορισθεί η ευθύνη των εμπλεκομένων στο τροχαίο δυστύχημα και η ζημία του ενάγοντος (Πάφος Στόουν Σ. Εστέτις Λτδ κ.α. ν. Ευθυμίου Βαλαωρίτη κ.ά.
(1997)1 (Α) Α.Α.Δ.225). Το αστικό αδίκημα της αμέλειας (άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.148 ως αυτό τροποποιήθηκε στη συνέχεια) συνίσταται στην ζημιογόνα παράβαση καθήκοντος επιμέλειας. Το καθήκον επιμέλειας περιλαμβάνει την επιμέλεια την οποία, καθ'υπόθεσιν, θα επεδείκνυε ο μέσος συνετός άνθρωπος για να αποφύγει να προκαλέσει ζημία στον πλησίον του υπό συνθήκες όμοιες με τις επίδικες. Τα όρια του καθήκοντος επιμέλειας διαγράφονται επί τη βάσει της έννοιας των όρων «μέσος συνετός άνθρωπος» και «πλησίον». Ειδικότερα, το καθήκον επιμέλειας οδηγού οχήματος «προσδιορίζεται αντικειμενικά, είναι απρόσωπο και καθολικό, οφειλόμενο σε κάθε τρίτο, που, κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να επηρεαστεί από τις πράξεις του.» (Συκοπετρίτης ν. Χριστοδούλου
(2004)1 (Α) Α.Α.Δ.218, 222). Το καθήκον αυτό συναρτάται προς τη δυνατότητα πρόβλεψης του κινδύνου. Εφ'όσον, υπό τις εκάστοτε συγκεκριμένες περιστάσεις, η πιθανότητα δημιουργίας κινδύνου είναι ευλόγως εμφανής τότε η παράλειψη λήψης μέτρου προφύλαξης συνιστά αμέλεια (Μιχαήλ Φοινικαρίδης κ.ά. ν. Γεωργίου Λάμπρου Γεωργίου κ.ά.
(1991)1 Α.Α.Δ.475, 484). Το κατά πόσον συγκεκριμένος οδηγός θα κριθεί υπεύθυνος για αμελή οδήγηση εξαρτάται πρωτίστως από τα γεγονότα. Και η δοκιμή που γίνεται για να διαπιστωθεί τέτοια ευθύνη είναι αντικειμενική. Ο ενάγων θα πρέπει να αποδείξει, επί τη βάσει του ισοζυγίου των πιθανοτήτων, πως ο εναγόμενος έχει αποκλίνει από το επίπεδο φροντίδας και ικανότητας που θα μπορούσε να ασκήσει, υπό τις ίδιες συνθήκες, ένας λογικός, συνετός, ικανός και έμπειρος οδηγός (Παύλου ν. Αστυνομίας
(1998)2 Α.Α.Δ.68). Με άλλα λόγια, το μέτρο δεν αποτελεί «ο τέλειος οδηγός» (Σωκράτους ν. Αστυνομίας
(1989)2 Α.Α.Δ.4). Περαιτέρω, η εκάστοτε αμελής ενέργεια πρέπει να συσχετίζεται προς συγκεκριμένο καθήκον επίδειξης φροντίδας και μέριμνας (duty of care) σε κάθε πρόσωπο το οποίον, κατά λογική πρόβλεψη, δυνατόν να επηρεασθεί από τις ενέργειες του οδηγού.«.. αμέλεια, γενικά και αόριστα ... («negligence in the air») δεν υπάρχει.» (Αναστασίου ν. Αστυνομίας
(2001)2 Α.Α.Δ.28). Η δυνατότητα πρόβλεψης, εκ μέρους του οδηγού, «συναρτάται με τις κοινές εμπειρίες και τη λογική συνέπεια.» [(Σωκράτους ν. Αστυνομίας (ανωτέρω)]. Έτσι, η συγκεκριμενοποίηση του καθήκοντος φροντίδας και επιμέλειας γίνεται επί τη βάσει των γεγονότων της υπόθεσης. Αποφασίζεται, πρώτον, η φύση του καθήκοντος και, δεύτερον, όπου διαπιστώνεται η ύπαρξή του, κατά πόσον ο οδηγός το έχει εκπληρώσει [(Σωκράτους ν. Αστυνομίας (ανωτέρω)]. Το γεγονός πώς επήλθε τροχαία σύγκρουση δεν εξυπακούει, άνευ άλλου τινός, αμέλεια συγκεκριμένου οδηγού (Παππάς ν. Ναθαναήλ
(2000)1(Α) Α.Α.Δ.275, 279). Το καθήκον για επίδειξη επιμέλειας είναι ανάλογο με την πιθανότητα εμφάνισης κινδύνου υπό τις εκάστοτε συγκεκριμένες περιστάσεις. Εάν η πιθανότητα εμφάνισης κινδύνου είναι τέτοια ώστε θα μπορούσε με ασφάλεια να αγνοηθεί, τότε δεν συντρέχει καθήκον για επίδειξη επιμέλειας. Στην απόφαση Ιωάννου v. Στυλιανού
(1998)1(Γ) Α.Α.Δ.1861, 1865 αναφέρονται τα εξής: «..αν η πιθανότητα εμφάνισης κινδύνου είναι λογικά εμφανής, τότε η παράλειψη λήψης των αναγκαίων προφυλάξεων συνιστά αμέλεια. Αντίθετα, αν η πιθανότητα κινδύνου είναι τέτοια που ουδέποτε θα εγειρόταν στην σκέψη ενός λογικού ανθρώπου, τότε η παράλειψη λήψης ασυνήθιστων προφυλάξεων δεν συνιστά αμέλεια. .». Βαρυνόμενος να αποδείξει την αμέλεια του αντιδίκου του, ο ενάγων δεν υποχρεούται «να αποκλείσει κάθε πιθανό ενδεχόμενο το δυστύχημα να προκλήθηκε από άλλο γεγονός και όχι από την αμέλεια του εναγομένου» (Ράλλης Μακρίδης και Υιοί Λίμιτεδ ν. Λουκά
(2003)1(Α) Α.Α.Δ.447, 451). Στην απόφαση Ράλλης Μακρίδης και Υιοί Λίμιτεδ ν. Λουκά (ανωτέρω), 451-2, αναφέρονται τα εξής: «Δεν εναπόκειται στον εναγόμενο να απαλλάξει τον εαυτό του αποδεικνύοντας ότι το δυστύχημα ήταν είτε αναπόφευκτο ή ότι δεν ήταν αποτέλεσμα της δικής του αμέλειας. Ο ζημιωθείς θα πρέπει θετικά να αποδείξει ότι η ζημιά ήταν αποτέλεσμα της αμέλειας του εναγομένου (Wilsher v. Essex Area Health Authority
(1988)1 All E.R.871 και Carslogie 55 W. v. Royal Norwegian Government
(1952)1 All E.R.20) άλλως η αγωγή του θα πρέπει να απορριφθεί. Από την άλλη, δεν είναι αναγκαίο για τον ενάγοντα να αποκλείσει κάθε πιθανή δυνατότητα ότι το δυστύχημα δυνατόν να προκλήθηκε χωρίς αμέλεια από την πλευρά του εναγομένου (Horabin v. B.O.A.C.
(1952)2 All E.R.1016). Ο κανόνας αυτός είναι ιδιαίτερα χρήσιμος σε περιπτώσεις όπου ... ο τραυματισθείς είτε έχει αποβιώσει στο δυστύχημα ή δεν μπορεί να θυμηθεί πως έγινε. Όμως, η μαρτυρία του ενάγοντα θα πρέπει να περάσει πέραν του πεδίου της απλής συγκυρίας στο πεδίο του νομικού συμπεράσματος.» Το ειδικό καθήκον ενός οδηγού να επιδεικνύει τη δέουσα παρατηρητικότητα (proper lookοut) προσδιορίζεται ως εξής στο σύγγραμμα Charlesworth & Percy on Negligence, 7η έκδοση, σελ.683: «Lookout. It is the duty of the driver or the rider of a vehicle to keep a good lookout. He must look out for other traffic, which is or may be expected to be on the road, whether in front of him, behind him or alongside of him, especially at crossroads, junctions and bends. Also he must look out for traffic light signals and traffic sings, including lines marked on the highway. Disregard of traffic signal and failure to keep a proper lookout are evidence of negligence». Η απόδοση ευθύνης σε πρόσωπο το οποίον ενεπλάκηκε σε τροχαίο δυστύχημα συναρτάται με δύο παράγοντες: πρώτον, το μεμπτό της οδικής συμπεριφοράς (blameworthiness), κρινόμενο, ως προαναφέρεται, υπό το πρίσμα του καθήκοντος επιμέλειας και, δεύτερον, την αιτιώδη σχέση μεταξύ της παραβίασης του καθήκοντος επιμέλειας και της ζημιάς που προέκυψε (causative potency) (Αλεξάνδρου v. Λεβέντης
(1996)1 Α.Α.Δ.420, 426, Χριστοφόρου v. Τρύφωνος
(1999)1(Γ) Α.Α.Δ.1516, 1520 και Χαριλάου v. Νικολάου
(2003)1 Α.Α.Δ.1420). Η ευθύνη των προσώπων τα οποία ενεπλάκησαν σε τροχαίο δυστύχημα επιμερίζεται με γνώμονα την κοινή λογική και την καθημερινή εμπειρία. Περαιτέρω, οι εκατέρωθεν συμπεριφορές και παραλείψεις αξιολογούνται και συνεκτιμώνται λαμβανομένης υπ'όψιν όλης της εικόνας και όχι μικροσκοπικά. Ο καταμερισμός της ευθύνης μεταξύ των εμπλεκομένων αποτελεί έργο του Δικαστηρίου [Χαριλάου v. Νικολάου (ανωτέρω)].
(2)
(2)Επιπλέον της αμέλειας του αντιδίκου του, ο ενάγων φέρει το βάρος να αποδείξει και την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ αυτής της αμέλειας και των υλικών ζημιών και/ή των σωματικών βλαβών που ο ίδιος υπέστηκε. Στην απόφαση Ράλλης Μαρκίδης και Υιοί Λτδ ν. Λουκά (ανωτέρω) 451-2, αναφέρονται τα εξής: «Ο ενάγων θα πρέπει να αποδείξει την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της αμέλειας του αντιδίκου του και των ζημιών που έχει υποστεί (Metropolitan Railway Co ν. Jackson 47 L.J.C.P.303) . δεν μπορεί να επιδικάζεται σε ενάγοντα ποσοστό της απώλειας του επί τη βάσει του συλλογισμού ότι η παράβαση του καθήκοντος της άλλης πλευράς δυνατόν να προκάλεσε τη ζημιά. Η αιτιώδης συνάφεια είναι θέμα πραγματικό που θα πρέπει να αποφασίζεται, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, κατά τη δίκη (Hotson v. East Berkshire Area Health Authority
(1987)2 All E.R.909). Θέμα πραγματικό είναι επίσης και ο λόγος που προκάλεσε το δυστύχημα. Θα πρέπει με άλλα λόγια, να αποδειχθεί ότι η αδικοπραξία του εναγομένου προκάλεσε τη ζημιά του ενάγοντα. Ακόμα και στην περίπτωση παραδοχής αμέλειας από τον εναγόμενο, χωρίς άλλου τινός, ο ενάγων δεν δικαιούται αποζημίωσης, εκτός αν μπορεί να συνδέσει τη ζημιά του με την αμέλεια αυτή. (Rankine v. Garton Sons & Co Ltd
(1979)2 All E.R.1185)».
(2)
(3)Όσον αφορά στις ειδικές ζημιές, ισχύει ο κανόνας της αυστηρής απόδειξης. Ο ενάγων βαρύνεται να αποδείξει, προσκομίζοντας θετική, πλήρη κατάλληλη και αξιόπιστη μαρτυρία, έκαστο των κονδυλίων τα οποία συναποτελούν την ειδική ζημιά του και τα οποία έχει δικογραφήσει. (Ηρακλέους ν. Πίτρου
(1994)1 Α.Α.Δ.239, 243, Ηρακλέους ν. Ταχύπλοου Σκάφους «Νίκη»
(1994)1 Α.Α.Δ.510).
(2)
(4)Όσον αφορά στον υπολογισμό των γενικών αποζημιώσεων στις περιπτώσεις όπου αποδεικνύονται σωματικές βλάβες, αυτές «πρέπει να είναι δίκαιες, εύλογες και κοινωνικά αποδεκτές. Σκοπός είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και ζημιά του τραυματισθέντος χωρίς να τίθεται υπερβολικό βάρος επί του αδικοπραγήσαντος. Ο ανθρώπινος πόνος και δυσχέρεια πρέπει να αποτιμούνται με φιλελεύθερο πνεύμα, λόγω των πολλαπλών στερήσεων που προκαλούν οι αναπηρίες στα θύματα της αμέλειας και η γενική τάση είναι να αυξάνεται το ποσό των αποζημιώσεων, σε μία προσπάθεια πιο δίκαιης αποτίμησης του πόνου, λαμβανομένης υπόψη της συνεχούς μείωσης της αξίας του χρήματος. Όσον αφορά προηγούμενες αποφάσεις, αυτές μόνο καθοδήγηση παρέχουν, γιατί είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία (βλ. Αντωνιάδης ν. Μακρίδης
(1969)1 Α.Α.Δ.245, Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 Α.Α.Δ.789, Νεοφύτου ν. Χ'Δημητρίου
(1982)1 Α.Α.Δ.430, Παναγής ν. Θεοδώρου
(1992)1 Α.Α.Δ.1303, Σπύρου ν. Χ'Χαραλάμπους
(1989)1 Α.Α.Δ.298, Miller v. Peter
(1999)1 Α.Α.Δ.2091)» (Ειρήνη Ανδρέου ν. Αντώνης Θεμιστοκλέους
(2004)1(Α) Α.Α.Δ.355, 362). «Η νομολογία αποκαλύπτει σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και τη ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου (βλ. μεταξύ άλλων Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 C.L.R.789, Polykarpou v. Adamou
(1988)1 A.A.Δ.475, Παναγή ω. Θεοδώρου
(1992)1(Β) Α.Α.Δ.1303, Κωνσταντίνου ν. Ιωάννου
(1993)1 Α.Α.Δ.669). Σταθερή είναι όμως η αρχή του δικαίου ότι οι αποζημιώσεις πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτές. Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Αυτή τούτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσο για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων». (Κυριάκος Μαυροπετρή ν. Γεωργίου Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ.66, 74-5).
(2)
(5)Τέλος, όσον αφορά στο ζήτημα της απώλειας μελλοντικών απολαβών έχουν νομολογηθεί οι εξής αρχές: Εάν, κατά τον χρόνο της ακρόασης ο ενάγων εξακολουθεί να εργοδοτείται, το Δικαστήριο δύναται να επιδικάσει υπέρ του κάποιο ποσόν, ως η απώλεια της εισοδηματικής του ικανότητας, εάν κρίνει πως ενδέχεται αυτός να απωλέσει την εργασία του πριν από την, υπό κανονικές συνθήκες, αναμενόμενη συνταξιοδότησή του. Εάν το ενδεχόμενο απώλειας της εργασίας του ή εάν το ενδεχόμενο αδυναμίας εξασφάλισης άλλης εργασίας, εξ ίσου ικανοποιητικής, είναι μικρό τότε θα επιδικασθεί υπέρ του ενάγοντος ένα μικρό ποσόν. Ο κίνδυνος απώλειας μελλοντικών απολαβών θα πρέπει να υπολογίζεται εν σχέσει με το χρόνο, κατά τον οποίον αυτή είναι πιθανόν να επέλθει, εν σχέσει με την πιθανότητα εξεύρεσης υπαλλακτικής εργοδότησης και εν σχέσει με οιανδήποτε άλλο παράγοντα, ευνοϊκό ή δυσμενή, ο οποίος δύναται να επηρεάσει τις πιθανότητες του ενάγοντος να εξασφαλίσει απασχόληση. Περαιτέρω, κατά την εκτίμηση του κινδύνου που διατρέχει ο ενάγων να απωλέσει την υφιστάμενη εργοδότησή του, το Δικαστήριο λαμβάνει υπ'όψιν διάφορους παράγοντες όπως τη φύση και τις επιχειρηματικές δυνατότητες των εργοδοτών του, την ηλικία και τα προσόντα του, τη διάρκεια της εργοδότησής του από το συγκεκριμένο εργοδότη, τον χρόνο έως και την κανονική συνταξιοδότησή του, τη φύση της ανικανότητάς του καθώς και την οιανδήποτε ανάληψη υποχρέωσης ή την δήλωση προθέσεων των εργοδοτών του εν σχέσει με την μελλοντική του εργοδότηση ("Thia" Industries (Thermosifones Eliakon Akninon) Ltd v. Hadjikyriacou
(1982)1 C.L.R.871, Moeliker v. A. Reyrolle and Co. Ltd
(1977)1 All E.R.9, Karavallis v. Economides
(1970)1 C.L.R.271, 287, Φοινικαρίδης κ.ά. v. Γεωργίου κ.ά.
(1991)1 Α.Α.Δ.475, 490 και Μαυροπετρής v. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ.66). Στην απόφαση Χρίστου v. Χριστοφή κ.ά.
(1998)1(Α) Α.Α.Δ.503, 508-9 αναφέρονται τα εξής: «Ακόμα κι όταν ο ενάγων επιστρέψει στην προ του δυστυχήματος εργασία του χωρίς φανερές οικονομικές επιπτώσεις από τα τραύματα του ή ακόμα και αν εξασφαλίσει νέα εργοδότηση με μεγαλύτερες αποδοχές, υπάρχει πάντα η πιθανότητα να έχει υποστεί μείωση της μελλοντικής εισοδηματικής του ικανότητας. Από την άλλη το γεγονός και μόνο ότι ο τραυματισμός κατέστησε αναγκαία την αλλαγή εργασίας δεν συνεπάγεται αυτομάτως και μείωση της ικανότητας για εργασία ή μείωση των απολαβών του εργαζομένου».
(3)Η σκιαγράφηση και η αξιολόγηση της μαρτυρίας αρχίζει, ως η λογική του πράγματος επιβάλλει, από το μέρος της που αφορά στις συνθήκες υπό τις οποίες συνέβηκε το δυστύχημα. Και αυτό για να διαπιστωθεί κατά πόσον, εξ αντικειμένου, το εγχείρημα της εναγομένης, η οποία πορευόταν επί της οδού με βόρεια κατεύθυνση, να στρίψει δεξιά και να περάσει στην αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας για να εισέλθει στο χώρο στάθμευσης παρακείμενης πολυκατοικίας ήταν ασφαλές και δεν έθεσε σε κίνδυνο την ενάγουσα η οποία πορευόταν, επίσης, επί της οδού. Μόνον στο πλαίσιο αυτό συγκεκριμενοποιείται καθήκον φροντίδας και επιμέλειας της εναγομένης έναντι της ενάγουσας. Κατά την αντεξέτασή της, η ενάγουσα XXXXX Μορφή (Μ.Ε.1) εδήλωσε πώς, συνεπεία του δυστυχήματος, «έχει πρόβλημα με τη μνήμη» της και «υπάρχει πάρα πολλή δυσκολία στη μνήμη» της (δείτε στη σελ.10 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ.8.6.218). Κληθείσα δε να περιγράψει τη δική της αντίδραση κατά το χρόνο της επίδικης σύγκρουσης εδήλωσε πως ήταν «σε σοκ, δεν θυμά(ται) τί έγινε» (δείτε στις σελ.17 και 18 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ.8.6.2018). Κατά συνέπεια, η χρησιμοποίηση μεμονωμένων αναφορών της ενάγουσας εν σχέσει με τις συνθήκες υπό τις οποίες συνέβηκε το δυστύχημα κρίνεται ως επισφαλής. Περαιτέρω, και δεδομένου ότι η εναγομένη δεν επαρουσιάσθηκε, ενώπιον του Δικαστηρίου, για να καταθέσει, ως η δεύτερη εμπλεκόμενη οδηγός και ως αυτόπτης μάρτυς, για το ζήτημα των συνθηκών υπό τις οποίες συνέβηκε το δυστύχημα ως, επίσης, και για το ζήτημα της ευθύνης εκάστης των διαδίκων, χρήσιμα είναι τα όσα παρουσιάζει το πρόχειρο σχεδιαγράφημα της σκηνής (τεκμήριο 1) καθώς και τα όσα εδήλωσαν ο αρχιαστυφύλακας XXXXX XXXXX Κωνσταντίνου (Μ.Ε.6) και ο XXXXX Ιωάννου (Μ.Ε.10). Παρά το ότι ουδείς από τους μάρτυρες αυτούς υπήρξε αυτόπτης, εντούτοις, η μαρτυρία τους θα αξιολογηθεί ως η καλύτερη δυνατή μαρτυρία. Ως εδήλωσε ο αρχιαστυφύλακας XXXXX XXXXX Κωνσταντίνου (Μ.Ε.6) και δεν αμφισβητήθηκε, το πρόχειρο σχεδιαγράφημα της σκηνής του δυστυχήματος (τεκμήριο 1) ετοιμάστηκε από τον αρχιαστυφύλακα XXXXX XXXXX Παπαϊωάννου, έναν έμπειρο και ικανό αστυνομικό, ο οποίος, εν τω μεταξύ, απεβίωσε. Το πρόχειρο σχεδιαγράφημα της σκηνής του δυστυχήματος (τεκμήριο 1) δεν είναι αδιάφορο για ό,τι εδώ ενδιαφέρει. Αντιθέτως, αυτό δίδει πολύτιμες πληροφορίες για την επί τόπου κατάσταση, την πορεία των εμπλεκόμενων αυτοκινήτων, την εκδηλωθείσα πρόθεση της εναγομένης να στρίψει δεξιά, για να εισέλθει σε χώρο στάθμευσης παρακείμενης πολυκατοικίας, για την πορεία της ενάγουσας, καθώς και για το σημείο σύγκρουσης. Το πρόχειρο σχεδιαγράφημα της σκηνής του δυστυχήματος (τεκμήριο 1) πληροφορεί για το γεγονός πως το δυστύχημα συνέβηκε στις 11.11.2008 στις 13:20 και παρουσιάζει την εξής εικόνα: Στο σημείο όπου συνέβηκε το δυστύχημα, η οδός Πορφυρίου Δικαίου είναι διπλής κατεύθυνσης και έχει πλάτος 7,40μ.. Το αυτοκίνητο υπ'αριθμόν εγγραφής XXXXX82 πορευόταν επί της οδού με νότια κατεύθυνση, ευρισκόμενο στο μέσον της κανονικής, για την πορεία του, λωρίδας κυκλοφορίας. Το αυτοκίνητο υπ'αριθμόν εγγραφής XXXXX48 πορευόταν επί της οδού με βόρεια κατεύθυνση. Σε κάποιο σημείο της οδού, πλησίον εισόδου πολυκατοικίας, ευρισκομένης στα δεξιά, ως η πορεία του, το αυτοκίνητο υπ'αριθμόν εγγραφής XXXXX48 επεχείρησε στροφή στα δεξιά και εισήλθε στην λωρίδα κυκλοφορίας όπου πορευόταν το αυτοκίνητο υπ'αριθμόν εγγραφής XXXXX82. Η κανονική πορεία του αυτοκινήτου υπ'αριθμόν εγγραφής XXXXX82 ανεκόπηκε και τα δύο αυτοκίνητα συνεκρούσθηκαν. Το σημείο σύγκρουσης ευρίσκεται εντός της κανονικής, για την πορεία του αυτοκινήτου υπ'αριθμόν εγγραφής XXXXX82, λωρίδας κυκλοφορίας. Η σύγκρουση υπήρξε πλαγιομετωπική. Το δεξιό μπροστινό μέρος του αυτοκινήτου υπ'αριθμόν εγγραφή XXXXX48 προσέκρουσε στο δεξιό πλαϊνό μέρος του αυτοκινήτου υπ'αριθμόν εγγραφής XXXXX82. Στη δεξιά πλευρά του τμήματος της οδού όπου έγινε η σύγκρουση, εφάπτεται συνεχές πεζοδρόμιο. Στην πλευρά αυτή δε υπάρχει οιαδήποτε πινακίδα ή σήμανση σχετική με την τροχαία κίνηση. Επί του οδοστρώματος δεν υπάρχουν σημειωμένα ίχνη τροχοπέδησης. Το πρόχειρο σχεδιαγράφημα της σκηνής του δυστυχήματος (τεκμήριο 1) φέρει τις υπογραφές του παραγωγού του καθώς, επίσης, και των εμπλεκόμενων οδηγών, δηλαδή της ενάγουσας και της εναγόμενης. Όπως, περαιτέρω, επληροφόρησε ο αρχιαστυφύλακας XXXXX XXXXX Κωνσταντίνου (Μ.Ε.6), κατά τη συνήθη πρακτική, οι εμπλεκόμενοι, σε δυστύχημα οδηγοί, υπογράφουν το πρόχειρο σχεδιαγράφημα της σκηνής αφού τους εξηγηθεί από τον εξεταστή της υπόθεσης. Με αυτά τα δεδομένα, και λαμβανομένου υπ'όψιν του γεγονότος πως η πλευρά της εναγομένης δεν προσεκόμισε οιανδήποτε αντίθετη μαρτυρία, το πρόχειρο σχεδιαγράφημα της σκηνής του δυστυχήματος (τεκμήριο 1) κρίνεται ως αξιόπιστη μαρτυρία για τη διαπίστωση της ροής των κρίσιμων γεγονότων και ως βάση για να κριθεί η ευθύνη (Κονναρής ν. Κυριάκου
(1996)1(Α) Α.Α.Δ.267, 270, Κυριάκου ν. Δημητρίου
(1997)1(Γ) Α.Α.Δ.1362 και Conway v. Ηλία
(2003)1(Α) Α.Α.Δ.540, 546). Η εικόνα της σκηνής του δυστυχήματος, η οποία, ως εδόθηκε μαρτυρία, αποτυπώθηκε από έναν έμπειρο και ικανό αστυνομικό, και η οποία παρέμεινε αναντίλεκτη, περιέχει τα ευρήματα του Δικαστηρίου όσον αφορά στις συνθήκες που επεκρατούσαν στην οδό κατά τον ουσιώδη χρόνο. Ο αρχιαστυφύλακας XXXXX XXXXX Κωνσταντίνου (Μ.Ε.6) ανέφερε, ενώπιον του Δικαστηρίου τα εξής: Ανέλαβε, εκ καθήκοντος, να μελετήσει τα δεδομένα και να συντάξει τη σχετική αστυνομική έκθεση (τεκμήριο 1). Διέθετε προς τούτο σχετική πείρα ως, επίσης, και πολύχρονη πείρα στη διερεύνηση τροχαίων δυστυχημάτων. Συνέταξε τη σχετική αστυνομική έκθεση, βασιζόμενος στο πρόχειρο σχεδιαγράφημα της σκηνής (τεκμήριο 1) και περιγράφει τα γεγονότα να εξελίχθηκαν ως εξής: «. Στις 11.11.2008 και περίπου η ώρα 13:20 η XXXXX Nasedkina οδηγούσε το αυτ. XXXXX48 στην οδό Πορφύριου Δικαίου στην Έγκωμη με κατεύθυνση από οδό Γερμ. Πατρών προς οδό Ασωμάτου. Σε κάποιο σημείο του δρόμου στην προσπάθεια της να εισέλθει στο χώρο στάθμευσης της οικίας της, έστριψε δεξιά, ανέκοψε την πορεία και συγκρούσθηκε με το εξ αντιθέτου της ερχόμενο αυτ. XXXXX82 που οδηγούσε η XXXXX Μορφή. Συνεπεία του δυστυχήματος τραυματίσθηκε η οδηγός του αυτ. XXXXX82 και μετέβηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας όπου αφού της παρασχέθηκαν οι Α'Βοήθειες απολύθηκε. Ζημιές στα δύο ενεχόμενα οχήματα. Ο φάκελος αρ.3 Τροχαίας Λευκωσίας με αρ.Π/Η.183/11 που ταξινομήθηκε ως ΟΥΠΕ είναι σχετικός». Περαιτέρω, ενώπιον του Δικαστηρίου, ο αρχιαστυφύλακας XXXXX XXXXX Κωνσταντίνου (Μ.Ε.6), πρώτον, επληροφόρησε πως το ως άνω, αναφερόμενο στην αστυνομική έκθεση, ακρωνύμιο «ΟΥΠΕ» σημαίνει «Ουδεμία Περαιτέρω Ενέργεια», δεύτερον, παρά την απουσία ιχνών τροχοπέδησης στο οδόστρωμα, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο η ενάγουσα να φρέναρε, με σκοπό να αποφύγει τη σύγκρουση (δείτε στη σελ.8 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ.13.9.2018), τρίτον, δεδομένου ότι το σημείο σύγκρουσης ευρίσκεται σε απόσταση 2,90μ. από τη δεξιά πλευρά της οδού, εξέφρασε την άποψη πως η εναγομένη επεχείρησε στροφή στα δεξιά αιφνιδίως, με αποτέλεσμα η ενάγουσα να μην έχει τη δυνατότητα αντίδρασης (δείτε στις σελ.8, 9 και 14 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ.13.92018), τέταρτον, εχαρακτήρισε την σύγκρουση ως μη βίαιη (δείτε στη σελ.11 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ.13.9.2018) και, πέμπτον, επέμεινε πως «. Για την Αστυνομία το δυστύχημα είναι καθαρή ανακοπή πορείας όπως είναι το σχέδιο .» και λαμβάνοντας υπ'όψιν «τη θέση του σημείου σύγκρουσης, το πλάτος του δρόμου και (τις) . πορείες των ενεχόμενων οχημάτων» (δείτε στη σελ.14 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ.13.9.2018). Ο αρχιαστυφύλακας XXXXX XXXXX Κωνσταντίνου (Μ.Ε.6) υπήρξε άμεσος και ευθύς στις απαντήσεις του και επαρουσιάσθηκε ως ένας δημόσιος λειτουργός ο οποίος ασκεί με επάρκεια, καλή πίστη και αντικειμενικότητα τα καθήκοντά του. Περαιτέρω, η θέση την οποίαν ο μάρτυς εξέφρασε συνάδει με τα όσα το αξιόπιστο πρόχειρο σχεδιαγράφημα της σκηνής (τεκμήριο 1) παρουσιάζει. Ο αρχιαστυφύλακας XXXXX XXXXX Κωνσταντίνου (Μ.Ε.6) κρίνεται ως μάρτυς αξιόπιστος. Οι ως άνω θέσεις του αρχιαστυφύλακα XXXXX XXXXX Κωνσταντίνου (Μ.Ε.6) είναι ευθυγραμμισμένες και με την κατάληξη του XXXXX Ιωάννου (Μ.Ε.10). Ο XXXXX Ιωάννου (Μ.Ε.10) διαθέτει συναφές ακαδημαϊκό προσόν στην δικανική διερεύνηση τροχαίων συγκρούσεων από βρετανικό πανεπιστήμιο (Certificate of Higher Education in Forensic Road Collision Investigation, De Μontfort University, U.K.-τεκμήριο 46) καθώς και επαγγελματική πείρα στον συγκεκριμένο τομέα και, κατ'εντολήν των δικηγόρων της ενάγουσας, ανέλαβε να διερευνήσει τις συνθήκες υπό τις οποίες συνέβηκε το δυστύχημα. Η έκθεση την οποίαν ετοίμασε σχετικώς (τεκμήριο 46) και την οποίαν υιοθέτησε ενώπιον του Δικαστηρίου καταλήγει ως εξής: «. το δυστύχημα προκλήθηκε όταν η οδηγός του οχήματος με αρ. εγγραφής XXXXX48, κινούμενη βόρεια στην οδό Πορφύριου Δικαίου, επεχείρησε στροφή δεξιά της πορείας της με πρόθεση να εισέλθει σε χώρο στάθμευσης πολυκατοικίας. Σαν αποτέλεσμα αυτής της πράξης ήταν να ανακόψει την ελεύθερη πορεία του εξ αντιθέτου της οχήματος με αρ. εγγραφής XXXXX82 και να συγκρουστούν.» (δείτε στη σελ.8 του τεκμηρίου 46). Ενώπιον του Δικαστηρίου ο μάρτυς υπήρξε συγκεκριμένος, σαφής και κατατοπιστικός και εξήγησε τη μέθοδο εργασίας του και τις παραμέτρους που έλαβε υπ'όψιν για να καταλήξει στο ως άνω συμπέρασμα. Τούτων δεδομένων, ο XXXXX Ιωάννου (Μ.Ε.10) κρίνεται ως μάρτυς αξιόπιστος. Ας σημειωθεί πως η θέση της πλευράς της εναγομένης σύμφωνα με την οποίαν η σύγκρουση οφείλεται και στην παράλειψη και/ή την αποτυχία της ενάγουσας να αντιληφθεί εγκαίρως τον κίνδυνο και να λάβει μέτρα προς το σκοπό αποφυγής του δεν υποστηρίζεται από οιανδήποτε μαρτυρία. Παρομοίως, δεν υποστηρίζεται από οιανδήποτε μαρτυρία και, εν πάση περιπτώσει, δεν υποστηρίζεται από επιστημονική μαρτυρία η θέση της πλευράς της εναγομένης σύμφωνα με την οποίαν η σύγκρουση οφείλεται και στην μεγάλη, υπό τις περιστάσεις, ταχύτητα με την οποίαν οδηγούσε η ενάγουσα κατά τον ουσιώδη χρόνο. Στην απουσία επιστημονικής μαρτυρίας τέτοια θέση δεν μπορεί να προβληθεί ακόμη και στις περιπτώσεις όπου η σύγκρουση υπήρξε βίαιη. Πολλώ δε μάλλον στην προκείμενη περίπτωση όπου, ως αδιαμφισβήτητο γεγονός, η σύγκρουση δεν υπήρξε βίαιη. Όπως αναφέρεται στην απόφαση Κυπριανού ν. Αστυνομίας
(2008)1 Α.Α.Δ.816, 826, «. ο προσδιορισμός ταχύτητας με παρεμφερή στοιχεία όπως η σφοδρότητα της σύγκρουσης ή η αλλοίωση των μετάλλων των εμπλεκόμενων οχημάτων κ.ά. είναι έργο δύσκολο και χωρίς μαρτυρία ειδικών δεν μπορεί να επιχειρείται.» Όπως αναφέρεται ανωτέρω, τα όσα καταγράφονται και παρουσιάζονται στο πρόχειρο σχεδιαγράφημα της σκηνής του δυστυχήματος (τεκμήριο 1) αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου για τα συγκεκριμένα γεγονότα. Εξέταση των ευρημάτων αυτών, τα οποία αφορούν στις συνθήκες που επεκρατούσαν στην σκηνή του δυστυχήματος κατά τον ουσιώδη χρόνο, και λαμβανομένης υπ'όψιν της μαρτυρίας των αξιόπιστων μαρτύρων αρχιαστυφύλακα XXXXX XXXXX Κωνσταντίνου (Μ.Ε.1) και XXXXX Ιωάννου (Μ.Ε.10) οδηγεί στο συμπέρασμα πως η μόνη γενεσιουργός αιτία του δυστυχήματος υπήρξε η απερίσκεπτη ενέργεια της εναγομένης να στρίψει αιφνιδίως δεξιά για να εισέλθει στο χώρο στάθμευσης παρακείμενης πολυκατοικίας, χωρίς να ελέγξει και χωρίς να λάβει υπ'όψιν την κίνηση στην αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας. Ενεργώντας με τον τρόπο αυτό, η εναγομένη εξέθεσε την ενάγουσα, η οποία, επίσης, πορευόταν επί της οδού, σε απρόβλεπτο κίνδυνο. Υπό τις περιστάσεις, και επί τη βάσει της προσκομισθείσας μαρτυρίας, η ενάγουσα δεν είχε καθήκον λήψης μέτρων προφύλαξης έναντι του απίθανου κινδύνου ο εξ αντιθέτου πορευόμενος οδηγός να επιχειρήσει αιφνιδίως στροφή στα δεξιά, σε σημείο της οδού όπου δεν υπήρχε πινακίδα ή άλλη οδική σήμανση η οποία να του επιτρέπει κάτι τέτοιο, και να περάσει μπροστά από εν κινήσει αυτοκίνητα. Το καθήκον της ενάγουσας, ως οδηγού, να επιδεικνύει την δέουσα παρατηρητικότητα (proper lookout) δεν επεκτείνεται στην υποχρέωση να αντιληφθεί εγκαίρως τον εξ αντιθέτου πορευόμενο οδηγό ο οποίος, αιφνιδίως και χωρίς οι συνθήκες επί της οδού να του το επιτρέπουν, επιχειρεί να περάσει από μπροστά του για να εισέλθει σε χώρο στάθμευσης παρακείμενης πολυκατοικίας. Το καθήκον για επιμελή οδήγηση δεν επεκτείνεται στη λήψη μέτρων προς αποφυγή κινδύνου μη ευλόγως προβλεπτού (Ξυπτέρα ν. Κυπριανού
(1997)1(Γ) Α.Α.Δ.1996, 1705). Η διαπίστωση περί της αμελούς οδικής συμπεριφοράς της εναγομένης και περί της αποκλειστικής της ευθύνης για την πρόκληση του δυστυχήματος οδηγεί στην εξέταση της μαρτυρίας που προσεκομίσθηκε εκατέρωθεν εν σχέσει με τις ειδικές ζημιές και τις σωματικές βλάβες τις οποίες η ενάγουσα, κατ'ισχυρισμόν, υπέστηκε συνεπεία του δυστυχήματος και εν σχέσει με τις αξιώσεις της για αποζημιώσεις.
(4)Η θέση της πλευράς της ενάγουσας όσον αφορά στην φύση, την έκταση, τα αίτια και τα επακόλουθα των τραυματισμών της συνεπεία του δυστυχήματος συνοψίζεται ως εξής: Η επίδικη σύγκρουση προεκάλεσε την μετακίνηση του σώματος της ενάγουσας «δίκην μαστιγίου», δηλαδή το σώμα μετεκινήθηκε όπως ακριβώς κινείται το μαστίγιο όταν χρησιμοποιείται για να δοθούν κτυπήματα. Αυτή ακριβώς η μετακίνηση προεκάλεσε τραυματισμό και κάκωση στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης (στη μαρτυρία συναντάται και με το ακρωνύμιο «ΑΜΣΣ»). Συγκεκριμένα, προεκλήθηκαν κακώσεις «στα Α3/4 και Α4/5 μεσοσπονδύλια διαστήματα της ΑΜΣΣ και αστάθεια με προσθιολίσθηση στην κάμψη της ΑΜΣΣ, στο Α4/5 μεσοσπονδύλιο διάστημα της ΑΜΣΣ». Οι κακώσεις αυτές «αποτελούν σοβαρή προδιάθεση για χρόνια δυσκαμψία αυχένα και περαιτέρω εκφύλιση των δίσκων, που θα έχει ως επακόλουθο την περαιτέρω πίεση των νευρικών στοιχείων της ΑΜΣΣ με αποτέλεσμα ο ασθενής να πάσχει από αυχενικό σύνδρομο με πόνους στον αυχένα ή και στα άνω άκρα» (δείτε στη σελ.2 του εγγράφου αρ.2). Αρχικώς η ενάγουσα υπεβλήθηκε σε φυσιοθεραπεία, έλαβε φαρμακευτική αγωγή και εχρησιμοποίησε αυχενικό κολάρο. Επειδή, όμως, η συντηρητική θεραπεία δεν εβελτίωσε την κατάσταση, στις 2.2.2010 αυτή υπεβλήθηκε «σε μικροχειρουργική δισκεκτομή και δισκοπλαστική με χρήση τεχνικού αυχενικού δίσκου τύπου PCM, στο Α4/5 μεσοσπονδύλιο διάστημα της ΑΜΣΣ» (δείτε στο τεκμήριο 41). Η υποβολή της ενάγουσας στη συγκεκριμένη χειρουργική επέμβαση στις 2.2.2010 εκρίθηκε επιβεβλημένη λόγω αφ'ενός της κλινικής της εικόνας και αφ'ετέρου των νευροραδιολογικών ευρημάτων. Συγκεκριμένα, κατά την κλινική εξέταση της ενάγουσας από τον δρ.Νεόφυτο Νεοφύτου (Μ.Ε.7) διεπιστώθηκε ότι αυτή επαρουσίαζε «Δυσαισθησίες και παραισθησίες στο αριστερό χέρι, αυχενική δυσκαμψία χωρίς παρέσεις ή παραλυσίες» (δείτε στο τεκμήριο 19). Περαιτέρω, και επί τη βάσει δύο
(2)μαγνητικών τομογραφιών αυχένος, οι οποίες διενεργήθηκαν στις 12.1.2009 και στις 19.1.2010 (τεκμήρια 45 και 32, αντιστοίχως) ως, επίσης, και επί τη βάσει ακτινογραφίας αυχένος, η οποία διενεργήθηκε στις 20.1.2010 (τεκμήριο 44), ο δρ. XXXXX Νεοφύτου (Μ.Ε.7) διεπίστωσε «μετατραυματική προβολή δίσκου Α3/4 και Α4/5, ολίσθηση Α4» και «αποσταθεροποίηση Α4/5 στην κάμψη» (δείτε στο τεκμήριο 19). Κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβαση διεπιστώθηκε ρήξη πρόσθιου αυχενικού επιμήκους συνδέσμου. Μετά τη χειρουργική επέμβαση η ενάγουσα συνεχίζει τις φυσιοθεραπείες και τη λήψη φαρμακευτικής αγωγής. Παρά ταύτα, η αδυναμία, η υπαισθησία, οι παραισθησίες και οι δυσαισθησίες στα άνω άκρα της, ιδίως στο αριστερό, ως, επίσης, και η νωθρότητα στα τενόντια αντανακλαστικά και η αυχενική δυσκαμψία εξακολουθούν (δείτε στη σελ.2 του τεκμηρίου 41). Η ενάγουσα δεν είναι σε θέση να εκτελεί κοπιώδεις εργασίες και ούτε είναι σε θέση να περατώσει τις σπουδές της στο χορό και να εργαστεί στον κλάδο. Η ενάγουσα «κρίνεται ακατάλληλη για οποιαδήποτε εργασία» (δείτε στη σελ.2 του τεκμηρίου 41). Περαιτέρω, η καθημερινότητα της ενάγουσας έχει καταστεί ιδιαιτέρως δυσχερής και επώδυνη. Η ενάγουσα συχνά δεν μπορεί να αυτοεξυπηρετηθεί ούτε μπορεί να φροντίσει το παιδί της, το οποίο είναι νήπιο. Κατ'ακρίβειαν, συνεπεία του δυστυχήματος, η ενάγουσα η οποία υπήρξε μίαν ταλαντούχα, κοινωνική και χαρούμενη φοιτήτρια χορού, με προοπτικές επαγγελματικής επιτυχίας και προσωπικής και οικογενειακής ευτυχίας κατέληξε μια σωματικά και ψυχολογικά ανήμπορη γυναίκα [δείτε στο έγγραφο αρ.1 ως, επίσης, και στην μαρτυρία της ενάγουσας XXXXX Μορφή (Μ.Ε.1), της μητέρας της XXXXX Μορφή (Μ.Ε.3), του πατέρα της XXXXX Μορφή (Μ.Ε.4) και των θεραπόντων ιατρών της δρ. XXXXX Νεοφύτου (Μ.Ε.7) και δρ. XXXXX Νικολαΐδη (Μ.Ε.8)]. Εάν η συντηρητική θεραπεία, στην οποίαν υποβάλλεται, δεν βελτιώσει ικανοποιητικά την κατάστασή της, η ενάγουσα θα πρέπει να υποβληθεί σε νέα «χειρουργική επέμβαση στην ΑΜΣΣ για μικροχειρουργική δισκεκτομή και πιθανή σπονδυλοδεσία σε δύο επίπεδα, το κόστος της οποίας . θα ανέλθει περίπου στις €15.000,00» (δείτε στη σελ.4 του εγγράφου αρ.2). Όλες αυτές οι σωματικές βλάβες αποτελούν απότοκο του τραυματισμού της κατά την επίδικη σύγκρουση εφ'όσον «στην 18χρονη τότε (ενάγουσα) . η πιθανότητα να προϋπήρχαν οποιεσδήποτε παθήσεις είναι απειροελάχιστη» (δείτε στη σελ.2 του εγγράφου αρ.2). Η αντίστοιχη θέση της πλευράς της εναγομένης είναι εκ διαμέτρου αντίθετη και συνοψίζεται ως εξής: Η απαίτηση της ενάγουσας δεν είναι γνήσια. Η ενάγουσα επαρουσίασε ψευδείς και υπερβολικούς ισχυρισμούς για να επιτύχει υψηλές αποζημιώσεις. Η εικόνα την οποίαν η ιδία και μάρτυρες της πλευράς της προέβαλαν, ως μίας νεαρής και ταλαντούχας γυναίκας η οποία, συνεπεία του δυστυχήματος, απώλεσε τις σωματικές της δυνάμεις και δεξιότητες, απώλεσε την κοινωνική και οικογενειακή της ευημερία και υπέστηκε ψυχολογική συντριβή, είναι ανακριβής. Η ενάγουσα δεν επέτυχε να αποδείξει τις σωματικές βλάβες τις οποίες επικαλείται και/ή δεν επέτυχε να αποδείξει ότι οι βλάβες αυτές είναι τόσον σοβαρές όσον τις παρουσιάζει και/ή δεν επέτυχε να αποδείξει ότι οι βλάβες αυτές είναι το απότοκο του δυστυχήματος. Κατ'ακρίβειαν, το γεγονός ότι η ενάγουσα δεν ολοκλήρωσε τις σπουδές της στο χορό και δεν ασχολείται σήμερα σε συναφές επάγγελμα οφείλεται στην προσωπικότητά της ως, επίσης, και στο γεγονός ότι αυτή δεν κατέβαλε την απαιτούμενη προσπάθεια. Η εγχείρηση στην οποία αυτή υπεβλήθηκε στις 2.2.2010 δεν ήταν αναγκαία και, εν πάση περιπτώσει, η εγχείρηση αυτή δεν κατέστη αναγκαία συνεπεία του δυστυχήματος. Η γνώμη αυτή βασίζεται: (Ι) στην αντικειμενική εικόνα της κατάστασης του αυχένος της ενάγουσας, ως αυτή παρουσιάζεται στις δυο
(2)αξονικές τομογραφίες ημερ.12.1.2009 και 19.1.2010 (τεκμήρια 45 και 32, αντιστοίχως), ως επίσης, και στην ακτινογραφία ημερ.20.1.2010 (τεκμήριο 44), (ΙΙ) στον χρόνο που παρήλθε από το δυστύχημα (11.11.2008) έως και την υποβολή της ενάγουσας σε εγχείρηση (στις 2.2.2010) και (ΙΙΙ) στο γεγονός πως, έως και τον Φεβρουάριο του έτους 2009, η ενάγουσα επαρουσίασε βελτίωση των συμπτωμάτων της, η δε κινητικότητα του αυχένος της απεκαταστάθηκε σχεδόν πλήρως. Εν πάση περιπτώσει, εάν, πράγματι, συνέτρεχαν τα όσα ο θεράπων ιατρός της ενάγουσας διέγνωσε, για να καταλήξει πως η εγχείρηση ήταν αναγκαία, το είδος της εγχείρησης που εν τέλει διενεργήθηκε δεν ήταν το ενδεδειγμένο. Η ορθότητα της γνώμης πως η εγχείρηση, στην οποίαν υπεβλήθηκε η ενάγουσα στις 2.2.2010, δεν ήταν αναγκαία και/ή ότι αυτή δεν ήταν η ενδεδειγμένη αποδεικνύεται από τον ισχυρισμό της ιδίας πως, παρά την εγχείρηση, δεν απεθεραπεύθηκε και πως, μάλλον, θα χρειαστεί και δεύτερη εγχείρηση. Η ορθότητα της γνώμης πως τα όσα η ενάγουσα τώρα ισχυρίζεται, ως τα συντριπτικά ψυχολογικά κατάλοιπα του δυστυχήματος, δεν είναι ακριβή αποδεικνύεται από το γεγονός πως ήδη πριν από το δυστύχημα η ενάγουσα παρεκολουθείτο από ψυχίατρο, ο οποίος της εχορηγούσε αντικαταθληπτική αγωγή. Τέλος, η ενάγουσα απέτυχε να αποδείξει, στον απαιτούμενο βαθμό, τις υλικές ζημίες τις οποίες επικαλείται. Είναι προφανές πως οι ως άνω εκατέρωθεν θέσεις αφορούν και σε επιστημονικά ζητήματα. Για το λόγο αυτό και προς το σκοπό υποστήριξης των εκατέρωθεν θέσεων εκλήθηκαν και κατέθεσαν πρόσωπα τα οποία, λόγω των ακαδημαϊκών τους προσόντων και/ή λόγω της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας, διαθέτουν γνώσεις, ικανότητες και εμπειρίες στους σχετικούς κλάδους της ιατρικής επιστήμης και θα μπορούσαν να εφοδιάσουν το Δικαστήριο με τα απαραίτητα επιστημονικά και επαγγελματικά κριτήρια (Σιακόλα ν. Αστυνομίας
(2013)2 Α.Α.Δ.210). Επί τη βάσει και αυτών των επιστημονικών και επαγγελματικών κριτηρίων θα διαμορφωθεί και θα διατυπωθεί η δικαστική κρίση (Πιττάλης κ.ά. ν. Ianira Enterprises Ltd κ.ά.
(1997)1(Γ) Α.Α.Δ.814, 823). Εξετάσθηκε η μαρτυρία των δρ. XXXXX Νεοφύτου (Μ.Ε.7), Νευροχειρουργού, δρ. XXXXX Νικολαΐδη (Μ.Ε.8), Νευρολόγου Ψυχιάτρου, δρ. XXXXX Καλαντζή (Μ.Ε.9), Ψυχιάτρου, και δρ. XXXXX Ιωάννου (Μ.Ε.13), Χειρουργού Ορθοπεδικού και Αθλητιάτρου, ως, επίσης, και η μαρτυρία των δρ. XXXXX Γεωργίου (Μ.Υ.1), Ειδικού Ορθοπεδικού και Χειρουργού, δρ. XXXXX Περδίου (Μ.Υ.2), Νευροχειρουργού, και δρ. XXXXX Αναστασίου (Μ.Υ.3), Κλινικού και Δικανικού Ψυχιάτρου. Διαπιστώνεται πως για τον σχηματισμό της τελικής δικανικής κρίσης χρήσιμη υπήρξε η μαρτυρία των τριών
(3)τελευταίων. Επιπλέον των υψηλών ακαδημαϊκών τους προσόντων και της πολυετούς και ευρείας πείρας τους στους συγκεκριμένους κλάδους της ιατρικής, ενώπιον του Δικαστηρίου οι τρεις
(3)αυτοί μάρτυρες ανεφέρθηκαν στα κρίσιμα γεγονότα και στοιχεία και εξήγησαν τη μέθοδο εργασίας τους και τις παραμέτρους που έλαβαν υπ'όψιν για να καταλήξουν στις θέσεις τους με λόγο άμεσο, θετικό, περιεκτικό, αναλυτικό, κατατοπιστικό και σταθερό. Οι μάρτυρες αυτοί έπεισαν για το γεγονός πως κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου κατά τρόπον ανεξάρτητο και ανεπηρέαστο και κατεχόμενοι από αίσθημα ευθύνης για τη συμβολή τους ως εμπειρογνώμονες. Είναι, βεβαίως, γεγονός πως ο δρ. XXXXX Γεωργίου (Μ.Υ.1), ο δρ. XXXXX Περδίος (Μ.Υ.2) και ο δρ. XXXXX Αναστασίου (Μ.Υ.3) δεν υπήρξαν οι θεράποντες ιατροί της ενάγουσας. Αυτοί εξέτασαν την ενάγουσα μόνον περιστασιακά και μόνον επειδή τους εζητήθηκε από την πλευρά της εναγομένης. Παρά ταύτα, τα θετικά χαρακτηριστικά της στάσης τους στο εδώλιο του μάρτυρος ως, επίσης, και τα θετικά χαρακτηριστικά του λόγου τους, ως αυτά προαναφέρονται, τους καθιστούν αξιόπιστους μάρτυρες. Ο δρ. XXXXX Γεωργίου (Μ.Υ.1) απεφοίτησε από την Ιατρική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών το έτος 1969 και κατά την περίοδο από το έτος 1969 έως και το έτος 1977 ειδικεύτηκε και εργάστηκε ως Ειδικός Ορθοπεδικός Χειρουργός στο «Manchester Area Health Authority» του Ηνωμένου Βασιλείου. Το έτος 1976 του απενεμήθη ο τίτλος του εταίρου της Βρεττανικής Ορθοπεδικής Εταιρείας. Επέστρεψε στην Κύπρο και εργάστηκε ως υπεύθυνος Ορθοπεδικός Χειρουργός στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού για ενάμισυ (1½) έτος. Ακολούθως, έως και σήμερα, ασκεί την ειδικότητά του στον ιδιωτικό τομέα. Ο δρ. XXXXX Περδίος (Μ.Υ.2) κατέχει πτυχίο ιατρικής από το Πανεπιστήμιο της Λειψίας. Το έτος 1979 απέκτησε τον τίτλο του Ειδικού Νευροχειρουργού από το Πανεπιστήμιο του Αννόβερο. Από το έτος 1980 έως και σήμερα ασκεί την ειδικότητά του στην Κύπρο. Από το έτος 1991 έως και σήμερα είναι υπεύθυνος του Νευροχειρουργικού Τμήματος ιδιωτικού νοσηλευτηρίου. Είναι τακτικό μέλος της Γερμανικής, της Ελληνικής, της Κυπριακής και της Παγκόσμιας νευροχειρουργικής εταιρείας. Παρακολουθεί συνέδρια και επισκέπτεται συχνά Γερμανικά νοσοκομεία όπου δικαιούται να ασκεί την ειδικότητά του. Ο δρ. XXXXX Αναστασίου (Μ.Υ.3) απέκτησε πτυχίο ιατρικής από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και τίτλο στις ειδικότητες της Ψυχιατρικής, της Κλινικής Ψυχιατρικής και της Δικανικής Ψυχιατρικής από εκπαιδευτικά ιδρύματα του Ηνωμένου Βασιλείου. Εργάστηκε για τριάντα-τρία
(33)έτη στις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας του Υπουργείου Υγείας. Αφυπηρέτησε από τη θέση του Διευθυντή Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας το έτος 2009. Έκτοτε ασκεί την ειδικότητά του στον ιδιωτικό τομέα. Η μαρτυρία των τριών
(3)αυτών εμπειρογνωμόνων υπήρξε ευθυγραμμισμένη, συνεκτική και σύμφωνη τόσον με τις δικογραφημένες θέσεις της εναγομένης όσον και με έγγραφη και πραγματική μαρτυρία που προσεκομίσθηκε και από τις δύο πλευρές. Συγκεφαλαιωμένη, η μαρτυρία αυτή αποδίδεται ως εξής: (α) Το δυστύχημα προεκάλεσε στην ενάγουσα μόνον τραυματισμό μαλακών μορίων του αυχένος δεύτερου βαθμού (soft tissue injury), άλλως διάστρεμμα (εξάρθρωση, στραμπούληγμα) ή θλάση μαλακών μορίων του αυχένος. Πρόκειται για συνήθη τραυματισμό μειωμένης σοβαρότητας και χωρίς κατάλοιπα. Το δυστύχημα δεν προεκάλεσε στην ενάγουσα κάταγμα (σπάσιμο) οιουδήποτε οστού και, ιδίως, το δυστύχημα δεν προεκάλεσε στην ενάγουσα κάταγμα οιουδήποτε οστού της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής της στήλης. «Μαλακά μόρια» είναι οι μύες (σαρκώδη και ινώδη όργανα του σώματος) και οι σύνδεσμοι (συνδετικοί ιστοί που συγκρατούν εσωτερικά όργανα ή οστά αρθρώσεων στη σωστή τους θέση). Η διαπίστωση περί του ότι το δυστύχημα προεκάλεσε στην ενάγουσα μόνον τραυματισμό (άλλως διάστρεμμα ή θλάση) μαλακών μορίων του αυχένος βασίζεται στο περιεχόμενο των ακόλουθων πιστοποιητικών και ιατρικών εκθέσεων που εξεδόθηκαν πριν από τις 2.2.2010, οπότε η ενάγουσα υπεβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση: (Ι) Το ιατρικό πιστοποιητικό ημερ.14.12.2009, το οποίο εξεδόθηκε από την δρ.Μ.Κωνσταντή, Ιατρικό Λειτουργό 1ης Τάξης, που υπηρετούσε στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών και Ατυχημάτων του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού (τεκμήριο 15) αναφέρει τα εξής: «. Στις 12.11.2008 και ώρα 10:20π.μ. εξέτασα την (ενάγουσα) . στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών και Ατυχημάτων του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού μετά από αναφερόμενο τροχαίο ατύχημα που έγινε την προηγούμενη ημέρα. Προσεκομίσθη με ιδιωτικό μέσο. Παραπονείτο για: Ελαφρά αυχεναλγία και ζάλη. Εξετάστηκε την προηγούμενη ημέρα στο ΤΕΠΑ του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, έγιναν ακτινογραφίες - χωρίς οστική κάκωση . . Στο ΤΕΠΑ Λεμεσού έγιναν νέες ακτινογραφίες κρανίου και αυχένος. Ενημερώθηκε η . νευρολόγος και η ασθενής στάληκε για να εξεταστεί . την ίδια ώρα. Στάληκε επίσης για εξέταση στην Κλινική Καταγμάτων λόγω της αυχεναλγίας .». (Σημείωση: στις υπογραμμισμένες φράσεις αποδίδεται ιδιαίτερη σημασία). (ΙΙ) Το ιατρικό πιστοποιητικό ημερ.16.10.2009, το οποίο εξέδωσε ο δρ.XXXXX Ιωάννου (Μ.Ε.13) (τεκμήριο 14) αναφέρει τα εξής: «. Ιστορικό. Η (ενάγουσα) . ενεπλάκη σε τροχαίο δυστύχημα στις 11.11.2008. Μεταφέρθη στις Α' Βοήθειες του Νοσοκομείου Λεμεσού, όπου μετά τις κλινικές και ακτινολογικές εξετάσεις απελύθη την επομένη επεσκέφθη το ιατρείο μου παραπονούμενη για πόνο και δυσκαμψία αυχένος, ζάλη, κεφαλαλγίες. Αντικειμενικά παρουσίαζε έντονο πόνο με περιορισμό των κινήσεων στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Διάγνωση: Διάστρεμμα αυχένος. Θεραπεία: Αυχενικός κολλάρος . (φάρμακα και) φυσιοθεραπεία .». (Σημείωση: στην υπογραμμισμένη φράση αποδίδεται ιδιαίτερη σημασία). Την ίδια διάγνωση επαναλαμβάνει ο δρ.Σίμος Ιωάννου και στις 12.11.2018 (τεκμήριο 28). (ΙΙΙ) Η έκθεση ημερ.12.1.2009, την οποίαν συνέταξε ο δρ. XXXXX Κοτζιαμάνης, Ακτινολόγος, εν σχέσει με το αποτέλεσμα αξονικής τομογραφίας αυχένος στην οποίαν υπεβλήθηκε η ενάγουσα (τεκμήριο 45) αναφέρεται πως διεπιστώθηκε απλή προβολή (φούσκωμα, bulging) μεταξύ του τρίτου και του τέταρτου αυχενικού μεσοσπονδύλιου δίσκου, χωρίς πίεση νευρικής μορφής στοιχείων και χωρίς οιονδήποτε κάταγμα («Bulging of the C3-C4 disc is noted without any evidence of spiral cord or nerve root compression . otherwise the cervical spine appears normal»). (IV) Η έκθεση ημερ.20.1.2010, την οποίαν συνέταξε ο δρ. XXXXX Φάνης, Ακτινοδιαγνώστης, εν σχέσει με τα αποτελέσματα αξονικής τομογραφίας αυχένος στην οποίαν υπεβλήθηκε η ενάγουσα (τεκμήριο 32) αναφέρει πως: «Δεν αναδεικνύεται εστία παθολογικού σήματος ενδομυελικά, ιδιαίτερα στο Α3-Α4 διάστημα όπου ασκούνται ήπια πιεστικά φαινόμενα επί του αριστερού τμήματος του νωτιαίου μυελού. Δεν διακρίνεται εστία παθολογικού σήματος ενδοοστικά» (Σημείωση: στις υπογραμμισμένες φράσεις αποδίδεται ιδιαίτερη σημασία). (V) Η ακτινογραφία ημερ.20.1.2010 (τεκμήριο 44) δεν παρουσιάζει αστάθεια σπονδυλικής στήλης σε οιονδήποτε επίπεδο. Υπάρχει παθολογικής σημασίας αστάθεια σπονδυλικής στήλης όταν υπάρχει μετατόπιση ενός σπονδύλου μεγαλύτερη από 3mm ή όταν υπάρχει γωνίωση πέραν των 11°. Η ακτινογραφία αυτή (τεκμήριο 44) δεν παρουσιάζει τέτοια εικόνα (δείτε στο τεκμήριο 59). (β) Ο τραυματισμός (ή διάστρεμμα ή θλάση) μαλακών μορίων της αυχενικής μοίρας αποθεραπεύεται εντός περιόδου δύο
(2)έως τριών
(3)μηνών. Για την αποθεραπεία του τραυματισμού αυτού ήσαν απαραίτητες κάποιες φυσιοθεραπείες. Τέτοιος τραυματισμός δεν αποτελεί «ανίατο τραύμα» και ούτε συνοδεύεται από «μόνιμα λειτουργικά κατάλοιπα αναπηρίας» (δείτε στη σελ.25 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ.7.12.2018, στη σελ.25 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ.7.1.2019 και στις σελ.38 και 39 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ20.12.2018). (γ) Τα όσα ο δρ. XXXXX Νεοφύτου (Μ.Ε.7) διέγνωσε, όταν εξέτασε την ενάγουσα δεκατέσσερεις
(14)μήνες μετά από το δυστύχημα (στις 19.1.2010 - δείτε στο τεκμήριο 19), και συγκεκριμένα η διαγνωσθείσα «μετατραυματική προβολή δίσκου Α4/5 και Α3/4», η διαγνωσθείσα «μυελοπάθεια» και η διαγνωσθείσα «αστάθεια του 4ου αυχενικού σπονδύλου με συνδεσμική ολίσθηση του Α4/5» (δείτε στην πρώτη σελίδα του τεκμηρίου 19), δεν συνάδουν με τις διαγνώσεις της δρ.Μ.Κωνσταντή και του δρ. XXXXX Ιωάννου (Μ.Ε.13) (τεκμήρια 15 και 14, αντιστοίχως), οι οποίοι εξέτασαν την ενάγουσα αμέσως μετά το δυστύχημα, και ούτε συνάδουν με την εικόνα του αυχένος της ενάγουσας ως αυτή παρουσιάζεται στις δύο
(2)αξονικές τομογραφίες ημερ.12.1.2009 και 19.1.2010 (τεκμήρια 45 και 32, αντιστοίχως) καθώς και στην ακτινογραφία ημερ.20.1.2010 (τεκμήριο 44). (δ) Η εμφάνιση κήλης μεσοσπονδύλιου δίσκου (δηλαδή η μετακίνηση του μεσοσπονδύλιου δίσκου από την ανατομική κοιλότητα στην οποίαν αυτός ευρίσκεται φυσιολογικά) μετά από τραυματισμό είναι πάρα πολύ σπάνια. Εν πάση περιπτώσει, η εμφάνιση κήλης μεσοσπονδύλιου δίσκου μετά από τραυματισμό συνυπάρχει με κάταγμα ή εξάρθρωμα (μετατόπιση) των παρακείμενων σπονδύλων και προκαλεί άμεσα συμπτώματα, όπως, για παράδειγμα, έντονο πόνο. Εφ'όσον, επί τη βάσει του ιστορικού της ενάγουσας, ως αυτό καταγράφεται στα τεκμήρια 14, 15, 28, 32, 44 και 45, το δυστύχημα δεν προεκάλεσε κάταγμα ή εξάρθρωμα οστού της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης της ενάγουσας, έπεται πως το δυστύχημα δεν προεκάλεσε στην ενάγουσα κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου Α4/5 και Α3/4, ως η διάγνωση του δρ. XXXXX Νεοφύτου (Μ.Ε.7), η οποία καταγράφεται στο έγγραφο αρ.2. Παρενθετικώς σημειώνεται πως, ενώπιον του Δικαστηρίου και κληθείς να εξηγήσει γιατί στο πιστοποιητικό του ημερ.5.10.2010 (τεκμήριο 19) αναφέρει πως η ενάγουσα υπέστηκε «μετατραυματική προβολή δίσκου Α4/5 και Α3/4» ενώ στο έγγραφο αρ.2 αναφέρει πως αυτή υπέστηκε «μετατραυματικές δυσκοκήλες στα Α3/4 και Α4/5 μεσοσπονδύλια διαστήματα της ΑΜΣΣ». (Σημείωση: στις υπογραμμισμένες φράσεις αποδίδεται ιδιαίτερη σημασία), ο δρ. XXXXX Νεοφύτου (Μ.Ε.3) ισχυρίσθηκε πως οι όροι «προβολή δίσκου» και «κήλη δίσκου» δεν διαφέρουν ουσιαστικά και πως αυτοί μπορούν να χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν την ίδια κατάσταση. Με τη θέση αυτή διεφώνησαν έντονα τόσον ο δρ. XXXXX Γεωργίου (Μ.Υ.1) όσον και ο δρ. XXXXX Περδίος (Μ.Υ.2), οι οποίοι εξήγησαν πως η «προβολή» και η «κήλη» αφορούν σε τελείως διαφορετικές καταστάσεις. (ε) Η εμφάνιση αυχενικής μυελοπάθειας, δηλαδή πάθησης του νωτιαίου μυελού στο επίπεδο του αυχένος, συνοδεύεται από σπαστικότητα και αιμωδία (μούδιασμα) των άνω και των κάτω άκρων καθώς και από σοβαρή διαταραχή στο βάδισμα, δηλαδή βάδισμα γοργό και ασταθές, εκτός ευθείας γραμμής. Εν αντιθέσει προς ό,τι ο δρ. XXXXX Νεοφύτου (Μ.Ε.7) καταγράφει στο ιατρικό πιστοποιητικό του ημερ.5.10.2010 (τεκμήριο 19), το δυστύχημα δεν προεκάλεσε στην ενάγουσα αυχενική μυελοπάθεια. Την απουσία μυελοπάθειας αποδεικνύουν τα αποτελέσματα της αξονικής τομογραφίας αυχένος που διενεργήθηκε στις 20.1.2019 (τεκμήριο 32), δηλαδή πριν από τη υποβολή της ενάγουσας στην επίδικη εγχείρηση, ως, επίσης και τα αποτελέσματα της αξονικής τομογραφίας αυχένος που διενεργήθηκε τον Απρίλιο του έτους 2012 (τεκμήριο 34). Στο τεκμήριο 32 καταγράφονται, ως ευρήματα, μεταξύ άλλων και τα εξής: «. Δεν αναδεικνύεται εστία παθολογικού σήματος ενδομυελικά. .». Στο τεκμήριο 34 καταγράφονται, ως πόρισμα, μεταξύ άλλων, και τα εξής: «Ο νωτιαίος μυελός μέχρι τα όρια της απεικόνισης (Θ8 σπόνδυλος) ελέγχεται με φυσιολογικής έντασης σήμα». (στ) Ανακριβώς ο δρ. XXXXX Νεοφύτου (Μ.Ε.7) καταγράφει, στο ιατρικό πιστοποιητικό του ημερ.5.10.2010 (τεκμήριο 19) πως: «Από την ακτινογραφία αυχένα διαπιστώθηκε αστάθεια του 4ου αυχενικού σπονδύλου με συνδεσμική ολίσθηση του Α4/5». Τέτοια αστάθεια δεν μπορεί να διαπιστωθεί επί τη βάσει ακτινογραφίας. Εν πάση περιπτώσει, τέτοια αστάθεια δεν καταγράφεται στα αποτελέσματα των δύο
(2)εξετάσεων αξονικής τομογραφίας ημερ.12.1.2009 και 19.1.2010 (τεκμήρια 45 και 32, αντιστοίχως). (ζ) Οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις της σπονδυλικής στήλης (άλλως αρθρίτιδες - δείτε στη σελ.7 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ.7.12.2018) που παρατηρούνται «στα σώματα, τις αγκιοσπονδυλικές και τις αποφυσιακές αρθρώσεις των σπονδύλων» του αυχένος της ενάγουσας, «ιδιαίτερα στα Α3, Α4 και Α4-Α5 διαστήματα» (τεκμήριο 32) είναι «συνήθεις» και «είναι άσχετες με τον τραυματισμό της» (δείτε στη σελ.3 του τεκμήριου 58 και στη σελ.7 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ.7.12.2018). Εν πάση περιπτώσει, οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις της σπονδυλικής στήλης δεν μπορεί να προκληθούν από έναν απλό τραυματισμό (διάστρεμμα ή θλάση) μαλακών μορίων του αυχένος. (η) Στις 2.2.2010 ο δρ. XXXXX Νεοφύτου (Μ.Ε.7) υπέβαλε την ενάγουσα σε χειρουργική επέμβαση επικαλούμενος, κατ'ουσίαν, οξεία τραυματική δισκοπάθεια (άλλως δισκοκήλη ή κήλη δίσκου - herniation, δείτε στη σελ.4 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ.7.12.2018, στο τεκμήριο 19 και ανωτέρω υπό (β)). Όπως προαναφέρεται, η διάγνωση αυτή δεν συνάδει με τις διαγνώσεις της δρ.Μ.Κωνσταντή και του δρ. XXXXX Ιωάννου (Μ.Ε.13) (τεκμήρια 15 και 14, αντιστοίχως), οι οποίοι εξέτασαν την ενάγουσα αμέσως μετά το δυστύχημα, και ούτε συνάδουν με την εικόνα του αυχένος της ενάγουσας, ως αυτή παρουσιάζεται στις δύο
(2)αξονικές τομογραφίες ημερ.12.1.2009 και 19.1.2010 (τεκμήρια 45 και 32, αντιστοίχως) και στην ακτινογραφία ημερ.20.1.2010 (τεκμήριο 44) (δείτε ανωτέρω υπό (β)). Επιπλέον, η διάγνωση αυτή δεν συνάδει και με το ιστορικό της ενάγουσας εφ'όσον «η οξεία τραυματική δισκοπάθεια δημιουργεί πολύ θορυβώδη κλινική εικόνα, συνοδεύεται κατά κανόνα από νευρολογική σημειολογία και επιβάλλει την άμεση εισαγωγή στο νευροχειρουργικό κέντρο ... (για) άμεση χειρουργική αποκατάσταση» (δείτε στις σελ.6 και 6 του τεκμηρίου 49). Εν προκειμένω, και επί τη βάσει μαρτυρίας την οποίαν επαρουσίασε η ίδια η ενάγουσα, αμέσως μετά τον επίδικο τραυματισμό της, εξετάσθηκε από ιατρούς του δημοσίου καθώς και από ιδιώτη ιατρό της επιλογής της (τον δρ. XXXXX Ιωάννου (Μ.Ε.13)) οι οποίοι ανεφέρθηκαν σε ήπιο τραυματισμό της και οι οποίοι δεν έκριναν απαραίτητη την άμεση υποβολή της σε χειρουργική επέμβαση. Περαιτέρω, και επί τη βάσει μαρτυρίας την οποία, επίσης, επαρουσίασε η ίδια η ενάγουσα, έως και τις 2.2.2010 αυτή ήταν ικανή να κινείται και να ασχολείται με τις σπουδές της, έστω και κατά τρόπον περιορισμένο. (θ) Η αιμωδία (μούδιασμα) στο αριστερό χέρι, το οποίο αναφέρει ότι αισθάνεται η ενάγουσα, μπορεί να οφείλεται είτε «σε πίεση της Α8 νωτιαίας αυχενικής ρίζας κάτι όμως που δεν αναφέρεται στην Μαγνητική Τομογραφία (είτε) . σε βλάβη του .... νεύρου άσχετη με τον (επίδικο) τραυματισμό της» (δείτε τη σελ.3 του τεκμήριου 58). (ι) Στις 28.7.2011 η κλινική εικόνα της ενάγουσας ήταν η εξής: «. Φυσιολογική κινητικότητα των ώμων, αγκώνων, καρπών και δακτύλων των χεριών. . Φυσιολογική μυϊκή δύναμη (απουσία μυϊκής ατροφίας) κατά τη συγκριτική επιμέτρηση του αριστερού με το δεξί άνω άκρο . Φυσιολογική λειτουργικότητα του νευροαγγειακού και μυοσκελετικού συστήματος των άνω και κάτω άκρων. .. Το εύρος κίνησης της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης παρουσιάζεται σε φυσιολογικά πλαίσια .» (είτε στις σελ.5 και 6 του τεκμηρίου 49). Επρόκειτο για μίαν καθ'όλα φυσιολογική κλινική εικόνα του σώματος της ενάγουσας (δείτε στη σελ.7 του τεκμηρίου 49), η οποία της επέτρεπε να συνεχίσει τις σπουδές στο χορό και να ασχοληθεί και επαγγελματικά με αυτόν (δείτε σελ.3 του τεκμηρίου 58). (ια) Παθήσεις της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, ως αυτές τις οποίες επικαλείται η ενάγουσα, δυνατόν να έχουν διάφορα αίτια, όπως για παράδειγμα κληρονομικότητα, είδος εργασίας κλπ. Οι παθήσεις αυτές δεν έχουν, ως απαραίτητη, αιτία έναν τραυματισμό. Εν πάση περιπτώσει, οι παθήσεις αυτές δεν μπορούν να έχουν ως αιτία τον ήπιο τραυματισμό τον οποίον υπέστηκε η ενάγουσα στις 11.11.2008, δηλαδή τον τραυματισμό (διάστρεμμα ή θλάση) μαλακών μορίων της αυχενικής μοίρας. (ιβ) Η επέμβαση στην οποίαν υπεβλήθηκε η ενάγουσα στις 2.2.2010 και στο πλαίσιο της οποίας τοποθετήθηκε «τεχνικό(ς) δίσκο(ς) στο Α4-Α5 μεσοσπονδύλιο διάστημα της ΑΜΣΣ» (δείτε στο τεκμήριο 36) δεν κατέστη αναγκαία λόγω του τραυματισμού της στο δυστύχημα (δείτε στη σελ.7 του τεκμηρίου 49). (ιγ) Εν πάση περιπτώσει, η συγκεκριμένη χειρουργική επέμβαση δεν ήταν η ενδεδειγμένη εφ'όσον η «αστάθεια 4ου αυχενικού σπονδύλου με συνδεσμική ολίσθηση του Α4/5», την οποίαν επικαλείται ο δρ. XXXXX Νεοφύτου (Μ.Ε.7) ως τον λόγο που επέβαλε την διενέργεια της επέμβασης αυτής, θεραπεύεται με σπονδυλοδεσία και όχι με την τοποθέτηση ενός τεχνητού δίσκου, ο οποίος θα συνεχίσει να είναι ασταθής (δείτε στις σελ.63 και 64 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ.7.1.2019). (ιδ) Σήμερα η ενάγουσα δεν παρουσιάζει «σοβαρή ενεργό ψυχοπαθολογία». Όμως, «κατά καιρούς παρουσιάζει δυσφορία, αγχώδη και ήπια καταθλιπτικά συμπτώματα». Τα συμπτώματα αυτά δεν είναι απότοκο του δυστυχήματος. Τα συμπτώματα αυτά οφείλονται, εν μέρει, στην προσωπικότητα της ενάγουσας, η οποία χαρακτηρίζεται από ευαλωτότητα. Όμως κυρίως τα συμπτώματα αυτά είναι το απότοκο περιστάσεων μεταγενέστερων του επίδικου δυστυχήματος και, συγκεκριμένα των «ψυχοτραυματικών βιωμάτων (της ενάγουσας) στην προσπάθεια να μείνει έγκυος και τις συνακόλουθες θεραπευτικές, γυναικολογικές επεμβάσεις στις οποίες υπεβλήθηκε». Έκτοτε η ενάγουσα εμφανίζει ινομυαλγία (δείτε στη σελ.2 του τεκμήριου 64), ένα σύνδρομο χωρίς σαφή αιτία. Τα συμπτώματά της ινομυαλγίας συνίστανται σε «διάχυτο σκελετικό πόνο κυρίως των μυών . (και) σε αίσθημά γενικευμένης κόπωσης». Το πρόσωπο το οποίο υποφέρει από ινομυαλγία συνήθως νιώθει εξαντλημένο και εξουθενωμένο, χωρίς να έχει υποβληθεί σε κοπιώδη εργασία, αδυνατεί να κοιμηθεί βαθιά, για να μπορέσει να ξεκουραστεί, είναι ευερέθιστο, παρουσιάζει ήπια μελαγχολικά συμπτώματα και δυσανεξία του εντέρου. Το πρόσωπο το οποίο υποφέρει από ινομυαλγία ενδέχεται να παρουσιάσει διαταραχές στη μνήμη, το λόγο και την αντίληψη ως, επίσης, και κεφαλαλγία (δείτε στις σελ.9 και 10 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ.14.1.2019). (ιε) Η ευαλωτότητα προϋπήρχε του δυστυχήματος εφ'όσον, επί τη βάσει μαρτυρίας που προσεκόμισε η πλευρά της ενάγουσας, και συγκεκριμένα επί τη βάσει της μαρτυρίας του δρ. XXXXX Νικολαίδη (Μ.Ε.8), αυτή παρεκολουθείτο από τον ίδιο και ελάμβανε αντικαταθλιπτική αγωγή. Η ευαλωτότητα αυτή πριν και μετά το δυστύχημα ήταν ελεγχόμενη και δεν εμπόδισε την ενάγουσα να διάγει μια κανονική ζωή, ανάλογη της ηλικίας της, και ούτε την εμπόδισε να ακολουθεί σπουδές χορού και να αποδίδει. (ιστ) Η σημερινή σωματική και ψυχολογική κατάσταση της ενάγουσας της επιτρέπουν να δραστηριοποιηθεί επαγγελματικά. Τα όσα η ίδια και μάρτυρες της πλευράς της ισχυρίσθηκαν περί της δήθεν ψυχολογικής της συντριβής και περί της δήθεν πλήρους αποδιοργάνωσής της εξ αιτίας του δυστυχήματος είναι ανακριβή. Η ίδια η ενάγουσα XXXXX Μορφή (Μ.Ε.1) επληροφόρησε για το γεγονός πως, μετά το δυστύχημα, συνέχισε κανονικά την ζωή της αφού τέλεσε γάμο, απέκτησε παιδί, συμμετείχε σε εξόδους ψυχαγωγίας, οδηγούσε αυτοκίνητο και συνέχισε τις σπουδές της, έστω και για κάποιο χρονικό διάστημα. Το γεγονός ότι η ενάγουσα παραμένει σήμερα αδρανής οφείλεται αποκλειστικά σε δική της επιλογή. (ιζ) Τη δυνατότητα επαγγελματικής δραστηριοποίησης της ενάγουσας διαπιστώνει και το αρμόδιο κυβερνητικό τμήμα, το οποίο, μετά από εξέταση, της παρείχε επίδομα μόνον για περιορισμένη περίοδο (τεκμήριο 44).
(5)Επί τη βάσει της ως άνω συγκεφαλαιωμένης αξιόπιστης μαρτυρίας του δρ. XXXXX Γεωργίου, του δρ. XXXXX Περδίου (Μ.Υ.2) και του δρ. XXXXX Αναστασίου (Μ.Υ.3), διαπιστώνεται πως ο μόνος τραυματισμός της ενάγουσας, ο οποίος συνδέεται αιτιωδώς με το δυστύχημα, είναι ο τραυματισμός (διάστρεμμα ή θλάση) μαλακών μορίων της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής της στήλης. Περαιτέρω, διαπιστώνεται πως ο τραυματισμός αυτός, ο οποίος υπήρξε ήπιος, θεραπεύθηκε πλήρως σε διάστημα τριών
(3)μηνών μετά από το δυστύχημα. Δεν απέμεινε οιονδήποτε κατάλοιπο του τραυματισμού αυτού. Επί τη βάσει αυτής της διαπίστωσης θα εξετασθεί και το ζήτημα των αποζημιώσεων.
(6)Εξέταση της μαρτυρίας την οποίαν η πλευρά της ενάγουσας επαρουσίασε, προς το σκοπό απόδειξης των ειδικών ζημιών της, οδηγεί στη διαπίστωση πως, ως ειδικές αποζημιώσεις, η ενάγουσα δικαιούται το συνολικό ποσόν των €3.205,36 ως εξής: (Ι) Ποσόν €70- και ποσόν €310- (τεκμήρια 6 και 7), ως η αμοιβή του δρ. XXXXX Κοτζιαμάνη, ο οποίος διενέργησε αξονική τομογραφία και συνέταξε σχετική έκθεση ημερ.12.1.2009 (τεκμήριο 45). (ΙΙ) Ποσόν €35- και ποσόν €170- (τεκμήρια 13 και 14, αντιστοίχως), ως η αμοιβή του δρ. XXXXX Ιωάννου (Μ.Ε.13), ιδιώτη θεράποντος ιατρού της ενάγουσας μετά τον επίδικο τραυματισμό της. (ΙΙΙ) Ποσόν €18,79 ως τα έξοδα για την έκδοση του ιατρικού πιστοποιητικού ημερ.14.12.2009 (τεκμήριο 15). (IV) Ποσόν €1.050-, ως η αμοιβή για τις φυσιοθεραπείες, στις οποίες υπεβλήθηκε η ενάγουσα συνεπεία του τραυματισμού (διαστρέμματος ή θλάσης) μαλακών μορίων της αυχενικής μοίρας που υπέστηκε (τεκμήριο 20). (V) Ποσόν €19,45 ως η αξία φαρμάκων τα οποία η ενάγουσα αγόρασε στις 21.1.2009, ποσά €28- και €76-, ως η αξία φαρμάκων τα οποία η ενάγουσα αγόρασε στις 25.11.2008, ποσόν €130- ως η αξία φαρμάκων τα οποία η ενάγουσα αγόρασε στις 19.1.2009 (τεκμήριο 21). (VI) Ποσόν €1.298,12 ως το κόστος για την επιδιόρθωση του αυτοκινήτου υπ'αριθμόν εγγραφής XXXXX82 (τεκμήριο 22). Το συνολικό ποσόν των €3.205,36 θα φέρει τόκο με νόμιμο επιτόκιο από την 1.11.2011, ημερομηνία καταχώρισης της αγωγής έως και την εξόφλησή του. Τα υπόλοιπα ποσά, τα οποία η ενάγουσα διεκδικεί, ως οι υλικές ζημιές της, δεν συνδέονται αιτιωδώς με τον επίδικο τραυματισμό της, ως αυτός έχει διαπιστωθεί.
(7)Περαιτέρω, κρίνεται πως το ποσόν των €12.000- θα αποτελούσε δίκαιη και εύλογη αποζημίωση για τον πόνον και την ταλαιπωρία που η ενάγουσα εβίωσε συνεπεία του επίδικου τραυματισμού της. Για το καθορισμό του ποσού αυτού ελήφθηκαν υπ'όψιν οι αποφάσεις Μερακλή κ.ά. ν. Ταλιώτη
(1997)1(Β) Α.Α.Δ.1148 και Νεοκλέους ν. Worley
(2001)1(A) Α.Α.Δ.652. Το ποσόν των €12.000- θα φέρει τόκο με νόμιμο επιτόκιο από τις 11.11.2008, ημερομηνία κατά την οποίαν συνέβηκε το δυστύχημα, έως και την εξόφλησή του (Harmsworth κ.ά. ν. Salamis Glory κ.ά.
(2003)1(Γ) Α.Α.Δ.1617, 1623-4). Οι πολύ μεγαλύτερες γενικές αποζημιώσεις, τις οποίες η ενάγουσα διεκδικεί, δεν συνδέονται αιτωδώς με τον σχετικώς ήπιο τραυματισμό τον οποίον, ως έχει διαπιστωθεί, αυτή υπέστηκε συνεπεία του δυστυχήματος. Κατά συνέπειαν, και εφ'όσον η εναγομένη κρίνεται ως η μόνη υπεύθυνη για το δυστύχημα, και επί τη βάσει πλήρους ευθύνης αυτής, επιδικάζονται, υπέρ της ενάγουσας και εναντίον της εναγομένης, τα ακόλουθα ποσά:
(1)€12.000-, ως γενικές αποζημιώσεις, για τις σωματικές βλάβες που υπέστηκε καθώς και για τις συνέπειές τους και
(2)€3.205,36, ως οι ειδικές αποζημιώσεις. Το ποσόν των €12.000- θα φέρει τόκο με νόμιμο επιτόκιο από τις 11.11.2008, ημερομηνία κατά την οποίαν συνέβηκε το δυστύχημα, έως και την εξόφλησή του. Το ποσόν των €3.205,36, θα φέρει τόκο με νόμιμο επιτόκιο από την 1.11.2011, ημερομηνία καταχώρισης της αγωγής, έως και την εξόφλησή του. Τα έξοδα της αγωγής, ως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή στην κλίμακα των, εν τέλει, επιδικασθεισών αποζημιώσεων, και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ της ενάγουσας και εναντίον της εναγομένης. (Υπ.) ........... Α.Κ.Λυκούργου, Α.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /Σ.Θ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο