Τυρίμου ν. Θεοδούλου κ.α., Αγωγή αρ.: 6652/2011, 22/2/2019 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2019:A100 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Α.Κ.Λυκούργου, Α.Ε.Δ. Αγωγή αρ.: 6652/2011 Μεταξύ: XXXXX Τυρίμου Ενάγων και 1.XXXXX Θεοδούλου 2.A.K. Vasiliou Motors Ltd 3.Κόσμος Ασφαλιστική Εταιρεία Δημόσια Λτδ Εναγόμενοι --------------- 22 Φεβρουαρίου, 2019 Για τον ενάγοντα, εμφανίζεται ο κ.Δ.Μ.Ιωαννίδης για τους κ.κ.Θεόδωρος Μ.Ιωαννίδης & Σία ΔΕΠΕ και για τους κ.κ.E.Neophytou and Partners LLC Για τον εναγόμενο αρ.1, εμφανίζεται ο κ.Χ.Σατσιάς για τους κ.κ.Λέλλος Λ.Δημητριάδης Δικηγορικό Γραφείο ΔΕΠΕ Για τους εναγομένους αρ.2, εμφανίζεται ο κ.Λ.Διομήδους για τους κ.κ.Καλλής και Καλλής ΔΕΠΕ Για τους εναγομένους αρ.3, εμφανίζεται η κα Στ.Ερωτοκρίτου για τους κ.κ.Ανδρέας Π.Ερωτοκρίτου & Σία ΔΕΠΕ ΑΠΟΦΑΣΗ Ο ενάγων εγκαλεί τον εναγόμενο αρ.1 ως τον μόνον υπεύθυνο για την πρόκληση τροχαίου δυστυχήματος στο οποίο ενεπλάκησαν και συνεπεία του οποίου ο ίδιος υπέστηκε υλικές ζημιές και σωματικές βλάβες («το δυστύχημα»). Για τις ζημιές και τις βλάβες αυτές, ο ενάγων διεκδικεί αποζημιώσεις. Ο ενάγων αποδίδει στον εναγόμενο αρ.1 αμέλεια και/ή παράβαση νόμιμων καθηκόντων του. Το δυστύχημα συνέβηκε το βράδυ της 15.12.2009 επί της Λεωφόρου Αθαλάσσης στο Στρόβολο, επαρχίας Λευκωσίας («η Λεωφόρος») καθ'ων χρόνον ο ενάγων οδηγούσε την ιδιόκτητη μοτοσυκλέτα υπ'αριθμόν εγγραφής XXXXX60 («η μοτοσικλέτα»), ο δε εναγόμενος αρ.1 οδηγούσε το αυτοκίνητο υπ'αριθμόν εγγραφής XXXXX35 («το αυτοκίνητο»). Οι εναγόμενοι αρ.2 εγκαλούνται ως οι εγγεγραμμένοι ιδιοκτήτες του αυτοκινήτου και ως εκ προστήσεως υπεύθυνοι, οι δε εναγόμενοι αρ.3 εγκαλούνται ως οι ασφαλιστές αυτών. Στην έκθεση απαίτησης δικογραφούνται τα εξής: Στις 15.12.2009, περί ώραν 22:00, ο εναγόμενος αρ.1 οδηγούσε το αυτοκίνητο επί της Λεωφόρου και σε κάποιο σημείο της, κοντά στη συμβολή με την οδό Καλλιόπης, στην αριστερή πλευρά, ως η πορεία του, το εστάθμευσε στο πεζοδρόμιο. Όταν ο εναγόμενος αρ.1 επεχείρησε να εισέλθει εκ νέου στη Λεωφόρο και να πορευθεί προς την αντίθετη κατεύθυνση, το έπραξε με αμέλεια και κατά παράβασιν των νόμιμων καθηκόντων του εφ'όσον διενήργησε στροφή στα δεξιά και διήλθε πάνω από ζωγραφισμένη νησίδα. Τότε συνεκρούσθηκε με τον ενάγοντα, ο οποίος οδηγούσε τη μοτοσυκλέτα επί της Λεωφόρου και ευρίσκετο στα δεξιά του αυτοκινήτου. Ο εναγόμενος αρ.1 υπήρξε αμελής και/ή παρέβηκε τα νόμιμα καθήκοντά του, φέρει δε αποκλειστική ευθύνη για το δυστύχημα εφ'όσον, μεταξύ άλλων, εισήλθε στη Λεωφόρο αιφνιδίως, χωρίς προειδοποίηση και χωρίς να ελέγξει την κίνηση σε αυτήν, παρέλειψε να δώσει προτεραιότητα στον ενάγοντα και ανέκοψε τη νόμιμη και κανονική πορεία του, και, ενώ είχε υποχρέωση να κινηθεί επί της Λεωφόρου σε ευθεία πορεία, επεχείρησε στροφή στα δεξιά και διήλθε πάνω από ζωγραφισμένη νησίδα. Κατά τον ουσιώδη χρόνο ο ενάγων ήταν ηλικίας είκοσι-ενός
(21)ετών, υγιής και εργαζόταν ως μηχανικός με μηνιαίο μισθό €1.230,
- Συνεπεία του δυστυχήματος, ο ενάγων υπέστηκε τραυματισμούς στο αριστερό κάτω άκρο και στο δεξιό άνω άκρο. Συγκεκριμένα, αυτός υπέστηκε συντριπτικό, επιπλεγμένο κάταγμα μεσότητας αριστερού πρόσθιου οστού και κατάγματα στο δεξιό αντιβράχιο και την δεξιά κερκίδα και ωλένη. Ο ενάγων υπεβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση, ακινητοποιήθηκε με γύψο και παρέμεινε, ως εσωτερικός ασθενής, σε νοσηλευτήριο, έως και τις 24.12.
- Τα κατάγματα στην κερκίδα και την ωλένη του δεξιού άνω άκρου συγκρατούνται σε ανατομική θέση με πλάκες και βίδες. Επίσης, ο αγκώνας του δεξιού άνω άκρου παρουσιάζει περιορισμό της πλήρους έκτασης και περιορισμό της στροφής. Το κάταγμα στο μηριαίον οστούν του αριστερού κάτω άκρου συγκρατείται σε ανατομική θέση με ενδομυελικό ήλο. Το αριστερό κάτω άκρο έχει υποστεί βράχυνση κατά 2 εκ. περίπου, η δε μηριαία περιοχή του, στο σημείο του κατάγματος, παρουσιάζει πάχυνση και απώλεια μυϊκής δύναμης. Παραμένουν ουλές, επουλωθείσες μεν, αλλά εμφανείς. Τέλος, και όσον αφορά στο αριστερό κάτω άκρο, παρουσιάζεται αδυναμία σύσπασης του τετρακέφαλου και αδυναμία ανύψωσης του άκρου αυτού όταν το γόνατο είναι τεντωμένο. Ο ενάγων θα πρέπει να υποβληθεί σε χειρουργικές επεμβάσεις στο δεξιό άνω άκρο καθώς και στο αριστερό κάτω άκρο προς το σκοπό αφαίρεσης των υλικών της οστεοσύνθεσης, με κόστος άνω των €50.000,
- Συνεπεία του δυστυχήματος η ικανότητα του ενάγοντος για την χειρωνακτική εργασία την οποίαν εκτελεί έχει μειωθεί και αυτός έχει στερηθεί της δυνατότητας ανέλιξης. Επιπλέον, έχουν μειωθεί τα μελλοντικά εισοδήματά του. Οι ειδικές ζημιές τις οποίες έχει υποστεί ο ενάγων συμποσούνται στις €12.508,00 και είναι οι εξής: (α) €4.305,00, ως η απώλεια απολαβών του από τις 15.12.2009 έως και τις 31.3.2010 (€1.230,00 Χ 3,5 μήνες), (β) €5.000,00, ως η αξία της μοτοσικλέτας, η οποία είχε καταστραφεί ολοσχερώς και η επιδιόρθωση της οποίας ήταν οικονομικώς ασύμφορη, (γ) €120,00, ως τα έξοδα εκτίμησης, (δ) €85,00, ως τα έξοδα για την ετοιμασία της αστυνομικής έκθεσης, (ε) €48,00, ως τα έξοδα για την έκδοση ιατρικού πιστοποιητικού, (στ) €1.500,00, ως τα έξοδα για φυσιοθεραπεία και (ζ) €1.000,00, ως τα έξοδα για τη μεταφορά του. Οι εναγόμενοι αρ.2, ως οι εγγεγραμμένοι ιδιοκτήτες του αυτοκινήτου, είναι εκ προστήσεως συνυπεύθυνοι για τη ζημιογόνα αμέλεια του εναγομένου αρ.
- Οι εναγόμενοι αρ.3, ως οι ασφαλιστές των εναγομένων αρ.2, έχουν υποχρέωση να αποζημιώσουν τον ενάγοντα. Άλλωστε, μετά από το δυστύχημα, οι εναγόμενοι αρ.3 ανέλαβαν τέτοια υποχρέωση αφού εξέτασαν τις ζημιές στην μοτοσικλέτα και εζήτησαν, από τον ενάγοντα, να εξετασθεί από ιατρό της επιλογής τους. Ο ενάγων διεκδικεί από τους εναγομένους αρ.1, 2 και 3, αλληλεγγύως και/ή κεχωρισμένως, γενικές αποζημιώσεις για τον πόνο και την ταλαιπωρία την οποία εβίωσε και την οποίαν συνεχίζει να βιώνει, τη μόνιμη ανικανότητά του για εργασία, καθώς και την απώλεια μελλοντικών απολαβών του. Διά της υπεράσπισής του ο εναγόμενος αρ.1 δέχεται ότι συνέβηκε το δυστύχημα και δέχεται ότι το αυτοκίνητο ανήκε στους εναγομένους αρ.2, οι οποίοι ήσαν ασφαλισμένοι στους εναγομένους αρ.
- Όμως, αρνείται ότι ο ίδιος ευθύνεται για την πρόκληση του δυστυχήματος, αρνείται τις λεπτομέρειες αμέλειας, τις οποίες του αποδίδει ο ενάγων, και αρνείται ότι ο τελευταίος υπέστηκε τις σωματικές βλάβες και τις υλικές ζημιές που αναφέρει. Ο εναγόμενος αρ.1 ισχυρίζεται ότι ο ενάγων φέρει αποκλειστική και/ή συντρέχουσα ευθύνη για την πρόκληση του δυστυχήματος επειδή οδηγούσε με μεγάλη και/ή υπερβολική, υπό τις περιστάσεις, ταχύτητα, επεχείρησε, κατά τρόπον αντικανονικό, να προσπεράσει προπορευόμενο όχημα, οδηγούσε στον έναν τροχό της μοτοσυκλέτας και χωρίς να έχει τα φώτα της αναμμένα, παρέλειψε να αντιληφθεί εγκαίρως και/ή καθόλου το αυτοκίνητο, παρέλειψε να κινείται στην αριστερή πλευρά του δρόμου και/ή άλλαξε αιφνιδίως πορεία, οδηγούσε επί της ζωγραφισμένης νησίδας της Λεωφόρου και παρέλειψε να λάβει μέτρα για να αποφύγει τη σύγκρουση. Διά της τροποποιημένης υπεράσπισής τους, οι εναγόμενοι αρ.2 παραδέχονται ότι συνέβηκε το δυστύχημα και ότι σε αυτό ενεπλάκησαν ο ενάγων και ο εναγόμενος αρ.
- Αρνούνται, όμως, ότι οι ίδιοι έχουν εκ προστήσεως ευθύνη έναντι του ενάγοντος. Περαιτέρω, ισχυρίζονται πως, εάν ήθελαν αποδειχθεί οιεσδήποτε ζημιές και/ή απώλειες του ενάγοντος συνεπεία του δυστυχήματος, αυτές οφείλονται στη δική του αποκλειστική και/ή συντρέχουσα ευθύνη λόγω αμέλειας και/ή παράβασης νόμιμων καθηκόντων του. Κατ'ουσίαν, οι εναγόμενοι αρ.2 αποδίδουν στον ενάγοντα λεπτομέρειες αμέλειας και/ή παράβασης νόμιμων καθηκόντων του ως και ο εναγόμενος αρ.
- Περαιτέρω, οι εναγόμενοι αρ.2 ισχυρίζονται τα εξής: Οι ίδιοι ασκούν το επάγγελμα της μεταπώλησης αυτοκινήτων. Στις 3.11.2009 επώλησαν το αυτοκίνητο στον εναγόμενο αρ.1, ο οποίος προκατέβαλε ορισμένο ποσόν έναντι της τιμής πώλησης και συνεφώνησε να καταβάλει το υπόλοιπον μεταγενέστερα. Μεταξύ των ιδίων και του εναγομένου αρ.1 συνεφωνήθηκε, επίσης, ότι ο δεύτερος θα οδηγούσε το αυτοκίνητο ως εξουσιοδοτημένος από τους ιδίους. Στις 5.11.2009 εζήτησαν από τους αντιπροσώπους των εναγομένων αρ.3 «Stelios General Insurance Ltd» να ασφαλίσουν το αυτοκίνητο προς όφελος του εναγομένου αρ.1 για να μπορεί αυτός να το οδηγεί. Πράγματι, στις 5.11.2009 οι «Stelios General Insurance Ltd», οι οποίοι ενημερώθηκαν για όλα τα ουσιώδη γεγονότα, εξέδωσαν το σχετικό ασφαλιστήριο έγγραφο υπ'αριθμόν 273801 («το ασφαλιστήριο έγγραφο»). Με τον εναγόμενο αρ.1 συνεφωνήθηκε ότι οι ίδιοι θα παρέμεναν οι ιδιοκτήτες του αυτοκινήτου έως και την εξόφληση της τιμής πώλησής του, οπόταν θα γινόταν η μεταβίβαση. Εάν ήθελε αποδειχθεί οιαδήποτε ευθύνη έναντι του ενάγοντος, αυτή θα πρέπει να καλυφθεί από τους εναγομένους αρ.
- Διά της υπεράσπισής τους οι εναγόμενοι αρ.3 επαναλαμβάνουν τα περί της αποκλειστικής και/ή συντρέχουσας αμέλειας του ενάγοντος, όσον αφορά στην πρόκληση του δυστυχήματος. Επίσης, αυτοί αρνούνται όσα ο ενάγων ισχυρίζεται περί των σωματικών βλαβών, των ειδικών ζημιών και των απωλειών που υπέστηκε συνεπεία του δυστυχήματος. Περαιτέρω, οι εναγόμενοι αρ.3 ισχυρίζονται πως το ασφαλιστήριο έγγραφο, το οποίο, πράγματι, εξέδωσαν, εκάλυπτε μόνον τους εναγομένους αρ.2 και όσους οδηγούσαν το αυτοκίνητο κατ'εντολήν και/ή κατ'εξουσιοδότησιν αυτών. Το ασφαλιστήριο έγγραφο δεν εκάλυπτε τον εναγόμενο αρ.1, ο οποίος, κατά πάντα ουσιώδη χρόνο, ήταν ο ιδιοκτήτης του αυτοκινήτου. Στο πλαίσιο της σύμβασης πώλησης του αυτοκινήτου, η οποία συνήφθηκε μεταξύ των εναγομένων αρ.2 και του εναγομένου αρ.1, ο τελευταίος απέκτησε την κυριότητα του αυτοκινήτου ανεξαρτήτως του ότι αυτό παρέμενε εγγεγραμμένο επ'ονόματί των πρώτων. Στις 29.10.2012 οι εναγόμενοι αρ.3 κατεχώρισαν ειδοποίηση προς συνεναγομένους δυνάμει της Δ.10 Θ.12
(1)των περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών, απευθυνομένη στους εναγομένους αρ.1 και
- Ανάλογη ειδοποίηση κατεχώρισε, στις 8.11.2012, και ο εναγόμενος αρ.1, απευθυνομένη στους εναγομένους αρ.2 και
- Περαιτέρω, μεταξύ των εναγομένων αρ.2 και των εναγομένων αρ.3 αντηλλάγησαν δικόγραφα. Στις 23.1.2013 οι εναγόμενοι αρ.3 κατεχώρισαν έκθεση απαίτησης εναντίον των εναγομένων αρ.2 διά της οποίας προβάλλονται τα εξής: Οι εναγόμενοι αρ.3 αποτελούν εταιρεία η οποία διεξάγει ασφαλιστικές εργασίες, περιλαμβανομένης της ασφάλισης μηχανοκινήτων οχημάτων σύμφωνα με τον περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων (Ασφάλιση Ευθύνης έναντι Τρίτου) Νόμο του 2000 (Ν.96(Ι)/2000, ως αυτός τροποποιήθηκε στη συνέχεια). Οι εναγόμενοι αρ.2 αποτελούν εταιρεία η οποία εμπορεύεται οχήματα και η οποία είναι ιδιοκτήτρια οχημάτων. Στις 5.11.2009 οι εναγόμενοι αρ.2 υπέβαλαν στους εναγομένους αρ.3 γραπτή πρόταση για την ασφάλιση του αυτοκινήτου εν σχέσει με την ευθύνη έναντι τρίτου, δηλώνοντας πως εγγεγραμμένοι ιδιοκτήτες αυτού ήσαν οι ίδιοι και παρασιωπώντας το γεγονός πως το αυτοκίνητο ήταν αντικείμενο εμπορίας και πως ο εναγόμενος αρ.1 ήταν ο οδηγός του. Περαιτέρω, οι εναγόμενοι αρ.2 παρέστησαν ψευδώς στους εναγομένους αρ.3 πως το αυτοκίνητο θα το εχρησιμοποιούσαν οι ίδιοι και/ή εξουσιοδοτημένος, από αυτούς, οδηγός. Κατ'ακολουθίαν της πρότασης και των παραστάσεων των εναγομένων αρ.2, οι εναγόμενοι αρ.3 εξέδωσαν, προς όφελος αυτών, και τους παρέδωσαν καλυπτικό σημείωμα καθώς και το ασφαλιστήριο έγγραφο, τα οποία αφορούσαν στην περίοδο από τις 5.11.2009 έως και τις 4.11.
- Αυτά περιέχουν πρόνοια σύμφωνα με την οποίαν, κατ'εντολήν και/ή κατ'εξουσιοδότησιν των εναγομένων αρ.2, τρίτος θα μπορούσε να οδηγεί το αυτοκίνητο. Το καλυπτικό σημείωμα και το ασφαλιστήριο έγγραφο δεν εκάλυπταν τη χρήση του αυτοκινήτου για σκοπούς εμπορίας. Ρητώς συνεφωνήθηκε, μεταξύ των εναγομένων αρ.2 και του εναγομένου αρ.1, ότι, σε περίπτωση καταβολής της τιμής πώλησης του αυτοκινήτου με δόσεις, ο δεύτερος όφειλε να ασφαλίσει το αυτοκίνητο έναντι κάθε κινδύνου. Επειδή οι εναγόμενοι αρ.2 απέκρυψαν από τους εναγομένους αρ.3 ουσιώδη γεγονότα, το ασφαλιστήριο έγγραφο είναι άκυρο και χωρίς νομική ισχύ. Επί τη βάσει των πιο πάνω, οι εναγόμενοι αρ.3 αξιώνουν (α) την έκδοση αποφάσεων διά των οποίων να δηλώνεται πώς το ασφαλιστήριο έγγραφο είναι άκυρο, πως, κατά τον ουσιώδη χρόνο, ο εναγόμενος αρ.1 ήταν ο ιδιοκτήτης του αυτοκινήτου και/ή ότι αυτός δεν οδηγούσε το αυτοκίνητο κατ'εντολήν ούτε κατ'εξουσιοδότησιν των εναγομένων αρ.2 και πως στις 5.11.2009 οι εναγόμενοι αρ.2, ως οι ιδιοκτήτες του αυτοκινήτου, αφού το ασφάλισαν, ακολούθως το επώλησαν και το παρέδωσαν στον εναγόμενο αρ.1 ως τον νέον ιδιοκτήτη του, (β) την επιδίκαση αποζημιώσεων υπέρ των ιδίων και εναντίον των εναγομένων 2, σε περίπτωση που οι ίδιοι υποχρεωθούν να καταβάλουν στον ενάγοντα οιονδήποτε ποσόν και (γ) τόκους, έξοδα και φόρους εν σχέσει με τη διαδικασία μεταξύ των συνεναγομένων. Στις 26.6.2013 οι εναγόμενοι αρ.2 κατεχώρισαν υπεράσπιση στην απαίτηση των εναγομένων αρ.3 ως, επίσης, και ανταπαίτηση. Διά του δικογράφου αυτού οι εναγόμενοι αρ.2 απορρίπτουν τις εναντίον του μομφές, αιτιάσεις και απαιτήσεις, ως αυτές διατυπώνονται από τους εναγομένους αρ.
- Ισχυρίζονται δε τα εξής: Όταν συνήφθηκε το ασφαλιστήριο έγγραφο, οι αντιπρόσωποι των εναγομένων αρ.3 «Stelios General Insurance Ltd» εγνώριζαν πως η ιδιοκτησία του αυτοκινήτου θα παρέμενε στους εναγομένους αρ.2 έως και το χρόνο της εξόφλησης του συμφωνηθέντος τιμήματος και εγνώριζαν πως, εν τω μεταξύ, αυτό θα οδηγείτο από τον εναγόμενο αρ.1, με την συγκατάθεση των εναγομένων αρ.
- Εξ ου και αυτοί εζήτησαν και έλαβαν και τα στοιχεία του εναγομένου αρ.
- Εν πάση περιπτώσει, κατά πάντα ουσιώδη χρόνο, οι αντιπρόσωποι των εναγομένων αρ.3 «Stelios General Insurance Ltd» εγνώριζαν όλα τα ουσιώδη γεγονότα. Το δε ασφαλιστήριο έγγραφο είναι ισχυρό και παρέχει ασφαλιστική κάλυψη. Οι εναγόμενοι αρ.2 αξιώνουν (α) την απόρριψη της απαίτησης, την οποίαν προβάλλουν εναντίον τους οι εναγόμενοι αρ.3, και (β) την έκδοση αποφάσεων διά των οποίων να δηλώνεται πως, κατά τον ουσιώδη χρόνο, υπήρχε ασφαλιστική κάλυψη του αυτοκινήτου, πως οι εναγόμενοι αρ.3 οφείλουν να καλύψουν τις ζημιές τις οποίες ήθελε αποδείξει ο ενάγων και πως οι ίδιοι ουδεμίαν υποχρέωση προς αποζημίωση και/ή προς κάλυψη έχουν έναντι των εναγομένων αρ.
- Οι εναγόμενοι αρ.2 ανταπαιτούν, επίσης, έξοδα. Διά της απάντησης στην υπεράσπιση των εναγομένων αρ.2 και της υπεράσπισης στην ανταπαίτησή τους, οι εναγόμενοι αρ.3 παραπέμπουν στα προηγηθέντα δικόγραφά τους και προσθέτουν τα εξής: Κατά τον ουσιώδη χρόνο, η οντότητα «Stelios General Insurance Ltd» δεν ήσαν ασφαλιστές. Ήσαν απλώς ασφαλιστικοί διαμεσολαβητές και δεν εδικαιούντο να εκδίδουν ασφαλιστικά συμβόλαια. Το ασφαλιστικό έγγραφο εξεδόθηκε από τους ιδίους (τους εναγομένους αρ.3), επί τη βάσει των δηλώσεων των εναγομένων αρ.2, ως αυτές περιέχονται στη γραπτή πρότασή τους ημερ. 5.11.
- Οι εναγόμενοι αρ.3 επληροφορήθηκαν για το γεγονός πως στις 3.11.2009 συνήφθηκε, μεταξύ των εναγομένων αρ.2 και του εναγόμενου αρ.1, συμφωνία πώλησης του αυτοκινήτου, μόνον μετά το δυστύχημα. Εξ αρχής αναφέρεται πως αποτελεί αδιαμφισβήτητο γεγονός η μεταγενέστερη μετονομασία της οντότητας «Stelios General Insurance Ltd» σε «Stelios Insurance Agencies Ltd». Επί σειρά ετών η αγωγή οριζόταν είτε για οδηγίες, με σκοπό την εξώδικη διευθέτηση, είτε για ακρόαση. Για διάφορους λόγους ούτε η εξώδικη διευθέτηση επετεύχθηκε ούτε οι κατά καιρούς ορισθείσες, για την ακρόαση της αγωγής, δικάσιμοι τελεσφόρησαν. Εν τέλει, η ακροαματική διαδικασία ξεκίνησε μόλις στις 12.10.
- Οι απαιτήσεις και οι ανταπαιτήσεις συνεκδικάσθηκαν εφ'όσον η φύση τους καθιστούσε τη διαδικασία αυτή πρόσφορη και κατάλληλη. Τα ζητήματα που εγείρονται διά των δικογράφων των διαδίκων είναι άρρηκτα συνδεδεμένα (G.D.L. Trading (Famagusta) Ltd v. Φαρκονάς
(2010)1 Α.Α.Δ.63). Οι επίδικες διαφορές θα επιλυθούν επί τη βάσει των δικογραφημένων θέσεων των διαδίκων (Παναγή κ.ά. v. Λαζάρου
(1996)1 Α.Α.Δ.1317 και Βοσκού κ.ά. v. Zήνωνος
(2003)1 Α.Α.Δ.659). Για να αποδείξει τις αξιώσεις του κατέθεσε ο ίδιος ο ενάγων XXXXX Τυρίμου (Μ.Ε.2) και εκάλεσε, ως μάρτυρες, τον πρώην αστυφύλακα XXXXX Λαγό (Μ.Ε.1), τον δρ. XXXXX Μενελάου (Μ.Ε.3), Ορθοπεδικό Χειρουργό, και τον XXXXX Αγαθαγγέλου (Μ.Ε.4), διπλωματούχο Μηχανολόγο Οχημάτων και Μηχανολόγο Οδικών Μεταφορών και κάτοχο πιστοποιητικών στην Εκτίμηση Μηχανοκινήτων Οχημάτων, Αναπαράστασης και Διερεύνησης Τροχαίων Δυστυχημάτων. Ακολούθως, και επί τη βάσει ενδιάμεσης απόφασης ημερ.21.11.2018, εκλήθηκε να παρουσιάσει μαρτυρία ο εναγόμενος αρ.1, ακολούθως οι εναγόμενοι αρ.3 και, τέλος, οι εναγόμενοι αρ.2. Για την προώθηση της υπεράσπισής του έδωσε μαρτυρία ο ίδιος ο εναγόμενος αρ.1 XXXXX Θεοδούλου (Μ.Υ.1). Για την προώθηση της υπεράσπισης των εναγομένων αρ.3 έναντι του ενάγοντος, για την απόδειξη της απαίτησης των εναγομένων αρ.3 εναντίον των εναγομένων αρ.2 και για την προώθηση της υπεράσπισης των εναγομένων αρ.3 στην ανταπαίτηση των εναγομένων αρ.2, έδωσαν μαρτυρία ο δρ. XXXXX Πηλαβάκης (Μ.Υ.2), Ορθοπεδικός Χειρουργός και Τραυματιολόγος, ο XXXXX Πέτρου (Μ.Υ.3), υπάλληλος των εναγομένων αρ.3, ο οποίος κατέχει τη θέση του υπευθύνου του Τμήματος Κλάδου Απαιτήσεων, και ο XXXXX Παναγίδης (Μ.Υ.4), διευθυντής της οντότητας «Stelios Insurance Agencies Ltd». Tέλος, για να προωθηθεί η υπεράσπιση των εναγομένων αρ.2 έναντι του ενάγοντος και των εναγομένων αρ.3 και για να αποδειχθεί η ανταπαίτηση των εναγομένων αρ.2 εναντίον των εναγομένων αρ.3 κατέθεσε ο XXXXX Βασιλείου (Μ.Υ.5), διευθυντής και μέτοχός τους. Μέρος της κυρίως εξέτασης του ενάγοντος XXXXX Τυρίμου (Μ.Ε.1), του XXXXX Πέτρου (Μ.Υ.3), του XXXXX Παναγίδη (Μ.Υ.4) και του XXXXX Βασιλείου (Μ.Υ.5) διεξήχθηκε με την ανάγνωση και κατάθεση γραπτής δήλωσης, ως το άρθρο 24 του περί Αποδείξεως Νόμου (Κεφ.9, ως αυτό τροποποιήθηκε στη συνέχεια) επιτρέπει. Πρόκειται για τα έγγραφα αρ.1, 2, 3 και 4, αντιστοίχως. Επιπλέον της προφορικής μαρτυρίας κατετέθηκε έγγραφη και πραγματική. Μεταξύ άλλων, κατετέθηκαν η αστυνομική έκθεση για το δυστύχημα με συνημμένο συμμετρικό σχεδιαγράφημα της σκηνής (τεκμήριο 1), αντίγραφο της συμφωνίας πώλησης του αυτοκινήτου ημερ.3.11.2009 (τεκμήριο 3), αντίγραφο του ασφαλιστηρίου εγγράφου (certificate of insurance) (τεκμήριο 4), βεβαίωση ημερ.19.1.2010, εκδοθείσα από την οντότητα «M.P.M Eurocars Ltd» (τεκμήριο 5), «Έκθεση Νοσηλείας Ασθενούς», εκδοθείσα από το Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας (τεκμήριο 6), ιατρικό πιστοποιητικό, ημερ.20.7.2010 εκδοθέν από τον δρ. XXXXX Μενελάου (Μ.Ε.3) (τεκμήριο 7), ιατρική έκθεση ημερ. 22.1.2010 υπογεγραμμένη από το δρ. XXXXX Χριστοδουλάκη, Χειρουργό Ορθοπεδικό (τεκμήριο 8), απόδειξη είσπραξης εισφορών και τέλους, εκδοθείσα από τις δημόσιες Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων (τεκμήριο 9), έκθεση εκτίμησης ζημιάς στη μοτοσυκλέτα (τεκμήριο 10), απόδειξη είσπραξης ημερ.25.1.2010 για το ποσόν των €120,00 (τεκμήριο 10(α)), πιστοποιητικά ασθενείας, εκδοθέντα από το Υπουργείο Υγείας (τεκμήριο 11), απόδειξη είσπραξης, ημερ.29.7.2010 για το ποσόν των €47,84 (τεκμήριο 12), απόδειξη είσπραξης ημερ.25.1.2010 για το ποσόν των €450,00 (τεκμήριο 13), απόδειξη είσπραξης ημερ.8.1.2010 για φυσιοθεραπεία για το ποσόν των €30,00 (τεκμήριο 14), φωτογραφία της σκηνής του δυστυχήματος (τεκμήριο 15), πελματογράφημα (τεκμήριο 16), αναλυτικές καταστάσεις αποδοχών ασφαλισμένου για τα έτη 2010, 2011 και 2012 (τεκμήρια 18(α), 18(β) και 18(γ), αντιστοίχως), επιστολές ημερ.28.6.2016, 2.8.2017 και 6.5.2018, εκδοθείσες από το δημόσιο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων (τεκμήρια 19(α), 19(β) και 19(γ), αντιστοίχως), παραπεμπτικό για φυσιοθεραπεία (τεκμήριο 20), αντίγραφο δήλωσης αυτοκινητιστικού δυστυχήματος (τεκμήριο 22), ιατρική έκθεση ημερ.31.10.2013, υπογεγραμμένη από τον δρ. XXXXX Πηλαβάκη (Μ.Υ.2) (τεκμήριο 23), έγγραφο με τίτλο «Πρόταση για Ασφάλιση Μηχανοκίνητου Οχήματος» (τεκμήριο 27) και καλυπτικό σημείωμα (covering note) (τεκμήριο 28). Η ακροαματική διαδικασία ολοκληρώθηκε στις 5.2.2019 με τις τελικές, γραπτές αγορεύσεις εκ μέρους των διαδίκων. Η προφορική μαρτυρία είναι καταγεγραμμένη στα πρακτικά της διαδικασίας, η δε έγγραφη και πραγματική είναι καταχωρισμένη ως τεκμήρια. Το κρίσιμο μέρος της μαρτυρίας θα σκιαγραφηθεί και θα αξιολογηθεί τμηματικά, κατά τη συζήτηση που ακολουθεί. Η συζήτηση είναι εκτενής εφ'όσον η δικογραφία επεκτείνεται σε ποικίλα ζητήματα.
(1)Δεδομένων των δικογραφημένων θέσεων των διαδίκων, για την επίλυση της επίδικης διαφοράς είναι απαραίτητο να συζητηθούν και να αποφασισθούν τα εξής ζητήματα: (α) Ποιές υπήρξαν οι συνθήκες υπό τις οποίες συνέβηκε το δυστύχημα και ποιά υπήρξε η ευθύνη εκάστου των εμπλεκομένων οδηγών. (β) Ποιές σωματικές βλάβες και ποιές υλικές ζημιές υπέστηκε, πράγματι, ο ενάγων συνεπεία του δυστυχήματος. (γ) Για ποιά κεφάλαια σωματικών βλαβών και υλικών ζημιών ενδεχομένως ο ενάγων να δικαιούται αποζημιώσεις και κατά πόσον αυτός απέδειξε έκαστο κεφάλαιο ζημιάς. Ποιό θα πρέπει να είναι το ύψος ενδεχομένων τέτοιων αποζημιώσεων. (δ) Κατά πόσον το καλυπτικό σημείωμα και το ασφαλιστήριο έγγραφο ήσαν, κατά τον ουσιώδη χρόνο, έγκυρα και ισχυρά και κατά πόσον αυτά παρείχαν ασφαλιστική κάλυψη στον εναγόμενο αρ.1, ως αγοραστή και οδηγό του αυτοκινήτου. (ε) Κατά πόσον οι εναγόμενοι αρ.2, ως οι πωλητές του αυτοκινήτου και οι, κατά πάντα ουσιώδη χρόνο, εγγεγραμμένοι ιδιοκτήτες του φέρουν εκ προστήσεως ευθύνη για τις πράξεις και/ή παραλείψεις του εναγομένου αρ.1. (στ) Κατά πόσον οι εναγόμενοι αρ.2 είναι υπεύθυνοι να καλύψουν και ή να αποζημιώσουν τους εναγομένους αρ.3 σε περίπτωση που οι τελευταίοι κριθούν υπεύθυνοι έναντι του ενάγοντος. (ζ) Ο τρόπος άσκησης της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου όσον αφορά στο ζήτημα των εξόδων της δίκης.
(2)Εν σχέσει με το πλαίσιο εκδίκασης υποθέσεων που αφορούν σε αποζημιώσεις, γενικές και ειδικές, ένεκα τροχαίου δυστυχήματος, σημειώνονται τα κάτωθι:
(2)
(1)Οι αξιώσεις για αποζημιώσεις, οι οποίες πηγάζουν από αμέλεια, συμπεριλαμβανόμενης της αμέλειας οδηγού, επιλύονται εφ'όσον καθορισθεί η ευθύνη των εμπλεκομένων και η ζημία του ενάγοντος (Πάφος Στόουν Σ. Εστέτις Λτδ κ.α. ν. Ευθυμίου Βαλαωρίτη κ.α.
(1997)1 (Α) Α.Α.Δ.225). Το αστικό αδίκημα της αμέλειας (άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148 ως αυτό τροποποιήθηκε στη συνέχεια) συνίσταται στην ζημιογόνα παράβαση καθήκοντος επιμέλειας. Το καθήκον επιμέλειας περιλαμβάνει την επιμέλεια την οποία, καθ'υπόθεσιν, θα επεδείκνυε ο μέσος συνετός άνθρωπος για να αποφύγει να προκαλέσει ζημία στον πλησίον του υπό συνθήκες όμοιες με τις επίδικες. Τα όρια του καθήκοντος επιμέλειας διαγράφονται επί τη βάσει της έννοιας των όρων «μέσος συνετός άνθρωπος» και «πλησίον». Ειδικότερα, το καθήκον επιμέλειας οδηγού οχήματος «προσδιορίζεται αντικειμενικά, είναι απρόσωπο και καθολικό, οφειλόμενο σε κάθε τρίτο, που, κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να επηρεαστεί από τις πράξεις του.» (Συκοπετρίτης ν. Χριστοδούλου
(2004)1 (Α) Α.Α.Δ.218, 222). Το καθήκον αυτό συναρτάται προς τη δυνατότητα πρόβλεψης του κινδύνου. Εφ'όσον, υπό τις εκάστοτε συγκεκριμένες περιστάσεις, η πιθανότητα δημιουργίας κινδύνου είναι ευλόγως εμφανής, τότε η παράλειψη λήψης μέτρου προφύλαξης συνιστά αμέλεια (Μιχαήλ Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γεωργίου Λάμπρου Γεωργίου κ.α.
(1991)1 Α.Α.Δ.475, 484). Το κατά πόσον συγκεκριμένος οδηγός θα κριθεί υπεύθυνος για αμελή οδήγηση εξαρτάται πρωτίστως από τα γεγονότα. Και η δοκιμή που γίνεται για να διαπιστωθεί τέτοια ευθύνη είναι αντικειμενική. Ο ενάγων θα πρέπει να αποδείξει, επί τη βάσει του ισοζυγίου των πιθανοτήτων, πως ο εναγόμενος έχει αποκλίνει από το επίπεδο φροντίδας και ικανότητας που θα μπορούσε να ασκήσει, υπό τις ίδιες συνθήκες, ένας λογικός, συνετός, ικανός και έμπειρος οδηγός (Παύλου ν. Αστυνομίας
(1998)2 Α.Α.Δ.68). Με άλλα λόγια, το μέτρο δεν αποτελεί «ο τέλειος οδηγός» (Σωκράτους ν. Αστυνομίας
(1989)2 Α.Α.Δ.4). Περαιτέρω, η εκάστοτε αμελής ενέργεια πρέπει να συσχετίζεται προς συγκεκριμένο καθήκον επίδειξης φροντίδας και μέριμνας (duty of care) σε κάθε πρόσωπο το οποίον, κατά λογική πρόβλεψη, δυνατόν να επηρεασθεί από τις ενέργειες του οδηγού.«.. αμέλεια, γενικά και αόριστα... («negligence in the air») δεν υπάρχει.» (Αναστασίου ν. Αστυνομίας
(2001)2 Α.Α.Δ.28). Η δυνατότητα πρόβλεψης, εκ μέρους του οδηγού, «συναρτάται με τις κοινές εμπειρίες και τη λογική συνέπεια.» [(Σωκράτους ν. Αστυνομίας (ανωτέρω)]. Έτσι, η συγκεκριμενοποίηση του καθήκοντος φροντίδας και επιμέλειας γίνεται επί τη βάσει των γεγονότων της υπόθεσης. Αποφασίζεται, πρώτον, η φύση του καθήκοντος και, δεύτερον, όπου διαπιστώνεται η ύπαρξή του, κατά πόσον ο οδηγός το έχει εκπληρώσει [Σωκράτους ν. Αστυνομίας (ανωτέρω)]. Το γεγονός πώς επήλθε σύγκρουση με εμπλεκόμενο ένα όχημα δεν εξυπακούει, άνευ άλλου τινός, αμέλεια του οδηγού του (Παππάς ν. Ναθαναήλ
(2000)1 (Α) Α.Α.Δ.275, 279). Το καθήκον για επίδειξη επιμέλειας είναι ανάλογο με την πιθανότητα εμφάνισης κινδύνου υπό τις εκάστοτε συγκεκριμένες περιστάσεις. Εάν η πιθανότητα εμφάνισης κινδύνου είναι τέτοια ώστε θα μπορούσε με ασφάλεια να αγνοηθεί, τότε δεν συντρέχει καθήκον για επίδειξη επιμέλειας. Στην απόφαση Ιωάννου v. Στυλιανού
(1998)1 (Γ) Α.Α.Δ.1861, 1865 αναφέρονται τα εξής: «..αν η πιθανότητα εμφάνισης κινδύνου είναι λογικά εμφανής, τότε η παράλειψη λήψης των αναγκαίων προφυλάξεων συνιστά αμέλεια. Αντίθετα, αν η πιθανότητα κινδύνου είναι τέτοια που ουδέποτε θα εγειρόταν στην σκέψη ενός λογικού ανθρώπου, τότε η παράλειψη λήψης ασυνήθιστων προφυλάξεων δεν συνιστά αμέλεια...». Βαρυνόμενος να αποδείξει την αμέλεια του αντιδίκου του, ο ενάγων δεν υποχρεούται «να αποκλείσει κάθε πιθανό ενδεχόμενο το δυστύχημα να προκλήθηκε από άλλο γεγονός και όχι από την αμέλεια του εναγομένου» (Ράλλης Μακρίδης και Υιοί Λίμιτεδ ν. Λουκά
(2003)1(Α) Α.Α.Δ.447, 451). Στην απόφαση Ράλλης Μακρίδης και Υιοί Λίμιτεδ ν. Λουκά (ανωτέρω), 451-2, αναφέρονται τα εξής: «Δεν εναπόκειται στον εναγόμενο να απαλλάξει τον εαυτό του αποδεικνύοντας ότι το δυστύχημα ήταν είτε αναπόφευκτο ή ότι δεν ήταν αποτέλεσμα της δικής του αμέλειας. Ο ζημιωθείς θα πρέπει θετικά να αποδείξει ότι η ζημιά ήταν αποτέλεσμα της αμέλειας του εναγομένου (Wilsher v. Essex Area Health Authority
(1988)1 All E.R.871 και Carslogie 55 W. v. Royal Norwegian Government
(1952)1 All E.R.20) άλλως η αγωγή του θα πρέπει να απορριφθεί. Από την άλλη, δεν είναι αναγκαίο για τον ενάγοντα να αποκλείσει κάθε πιθανή δυνατότητα ότι το δυστύχημα δυνατόν να προκλήθηκε χωρίς αμέλεια από την πλευρά του εναγομένου (Horabin v. B.O.A.C.
(1952)2 All E.R.1016). Ο κανόνας αυτός είναι ιδιαίτερα χρήσιμος σε περιπτώσεις όπου ... ο τραυματισθείς είτε έχει αποβιώσει στο δυστύχημα ή δεν μπορεί να θυμηθεί πως έγινε. Όμως, η μαρτυρία του ενάγοντα θα πρέπει να περάσει πέραν του πεδίου της απλής συγκυρίας στο πεδίο του νομικού συμπεράσματος.» Το ειδικό καθήκον ενός οδηγού να επιδεικνύει τη δέουσα παρατηρητικότητα (proper lookοut) προσδιορίζεται ως εξής στο σύγγραμμα Charlesworth & Percy on Negligence, 7η έκδοση, σελ. 683: «Lookout. It is the duty of the driver or the rider of a vehicle to keep a good lookout. He must look out for other traffic, which is or may be expected to be on the road, whether in front of him, behind him or alongside of him, especially at crossroads, junctions and bends. Also he must look out for traffic light signals and traffic sings, including lines marked on the highway. Disregard of traffic signal and failure to keep a proper lookout are evidence of negligence». Η απόδοση ευθύνης σε πρόσωπο το οποίον ενεπλάκηκε σε τροχαίο δυστύχημα συναρτάται με δύο παράγοντες: πρώτον, το μεμπτό της οδικής συμπεριφοράς (blameworthiness), κρινόμενο, ως προαναφέρεται, υπό το πρίσμα του καθήκοντος επιμέλειας και, δεύτερον, την αιτιώδη σχέση μεταξύ της παραβίασης του καθήκοντος επιμέλειας και της ζημιάς που προέκυψε (causative potency) (Αλεξάνδρου v. Λεβέντης
(1996)1 Α.Α.Δ.420, 426, Χριστοφόρου v. Τρύφωνος
(1999)1 (Γ) Α.Α.Δ 1516, 1520 και Χαριλάου v. Νικολάου
(2003)1 Α.Α.Δ.1420). Η ευθύνη των προσώπων τα οποία ενεπλάκησαν σε τροχαίο δυστύχημα επιμερίζεται με γνώμονα την κοινή λογική και την καθημερινή εμπειρία. Περαιτέρω, οι εκατέρωθεν συμπεριφορές και παραλείψεις αξιολογούνται και συνεκτιμώνται λαμβανομένης υπ'όψιν όλης της εικόνας και όχι μικροσκοπικά. Ο καταμερισμός της ευθύνης μεταξύ των εμπλεκομένων αποτελεί έργο του Δικαστηρίου [Χαριλάου v. Νικολάου (ανωτέρω)].
(2)
(2)Επιπλέον της αμέλειας του αντιδίκου του, ο ενάγων φέρει το βάρος να αποδείξει και την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ αυτής της αμέλειας και των υλικών ζημιών και/ή των σωματικών βλαβών που ο ίδιος υπέστηκε. Στην απόφαση Ράλλης Μαρκίδης και Υιοί Λτδ ν. Λουκά (ανωτέρω) 451-2, αναφέρονται τα εξής: «Ο ενάγων θα πρέπει να αποδείξει την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της αμέλειας του αντιδίκου του και των ζημιών που έχει υποστεί (Metropolitan Railway Co ν. Jackson 47 L.J.C.P.303) . δεν μπορεί να επιδικάζεται σε ενάγοντα ποσοστό της απώλειας του επί τη βάσει του συλλογισμού ότι η παράβαση του καθήκοντος της άλλης πλευράς δυνατόν να προκάλεσε τη ζημιά. Η αιτιώδης συνάφεια είναι θέμα πραγματικό που θα πρέπει να αποφασίζεται, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, κατά τη δίκη (Hotson v. East Berkshire Area Health Authority
(1987)2 All E.R.909). Θέμα πραγματικό είναι επίσης και ο λόγος που προκάλεσε το δυστύχημα. Θα πρέπει με άλλα λόγια, να αποδειχθεί ότι η αδικοπραξία του εναγομένου προκάλεσε τη ζημιά του ενάγοντα. Ακόμα και στην περίπτωση παραδοχής αμέλειας από τον εναγόμενο, χωρίς άλλου τινός, ο ενάγων δεν δικαιούται αποζημίωσης, εκτός αν μπορεί να συνδέσει τη ζημιά του με την αμέλεια αυτή. (Rankine v. Garton Sons & Co Ltd
(1979)2 All E.R.1185)».
(2)
(3)Όσον αφορά στις ειδικές ζημιές, ισχύει ο κανόνας της αυστηρής απόδειξης. Ο ενάγων βαρύνεται να αποδείξει, προσκομίζοντας θετική, πλήρη κατάλληλη και αξιόπιστη μαρτυρία, έκαστο των κονδυλίων τα οποία συναποτελούν την ειδική ζημιά του και τα οποία έχει δικογραφήσει. (Ηρακλέους ν. Πίτρου
(1994)1 Α.Α.Δ.239, 243, Ηρακλέους ν. Ταχύπλοου Σκάφους «Νίκη»
(1994)1 Α.Α.Δ.510).
(2)
(4)Όσον αφορά στον υπολογισμό των γενικών αποζημιώσεων στις περιπτώσεις όπου αποδεικνύονται σωματικές βλάβες, αυτές «πρέπει να είναι δίκαιες, εύλογες και κοινωνικά αποδεκτές. Σκοπός είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και ζημιά του τραυματισθέντος χωρίς να τίθεται υπερβολικό βάρος επί του αδικοπραγήσαντος. Ο ανθρώπινος πόνος και δυσχέρεια πρέπει να αποτιμούνται με φιλελεύθερο πνεύμα, λόγω των πολλαπλών στερήσεων που προκαλούν οι αναπηρίες στα θύματα της αμέλειας και η γενική τάση είναι να αυξάνεται το ποσό των αποζημιώσεων, σε μία προσπάθεια πιο δίκαιης αποτίμησης του πόνου, λαμβανομένης υπόψη της συνεχούς μείωσης της αξίας του χρήματος. Όσον αφορά προηγούμενες αποφάσεις, αυτές μόνο καθοδήγηση παρέχουν, γιατί είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία (βλ. Αντωνιάδης ν. Μακρίδης
(1969)1 Α.Α.Δ.245, Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 Α.Α.Δ.789, Νεοφύτου ν. Χ'Δημητρίου
(1982)1 Α.Α.Δ.430, Παναγής ν. Θεοδώρου
(1992)1 Α.Α.Δ.1303, Σπύρου ν. Χ'Χαραλάμπους
(1989)1 Α.Α.Δ.298, Miller v. Peter,
(1999)1 Α.Α.Δ.2091)» (Ειρήνη Ανδρέου ν. Αντώνης Θεμιστοκλέους,
(2004)1 (Α) Α.Α.Δ.355, 362). «Η νομολογία αποκαλύπτει σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και τη ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου (βλ. Μεταξύ άλλων Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789, Polykarpou v. Adamou
(1988)1 A.A.Δ.475, Παναγή ω. Θεοδώρου
(1992)1 (Β) Α.Α.Δ.1303, Κωνσταντίνου ν. Ιωάννου
(1993)1 Α.Α.Δ.669). Σταθερή είναι όμως η αρχή του δικαίου ότι οι αποζημιώσεις πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτές. Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Αυτή τούτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσο για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων». (Κυριάκος Μαυροπετρή ν. Γεωργίου Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ.66, 74-5).
(2)
(5)Τέλος, όσον αφορά στο ζήτημα της απώλειας μελλοντικών απολαβών έχουν νομολογηθεί οι εξής αρχές: Εάν, κατά τον χρόνο της ακρόασης, ο ενάγων εξακολουθεί να εργοδοτείται, το Δικαστήριο δύναται να επιδικάσει υπέρ του κάποιο ποσόν, ως η απώλεια της εισοδηματικής του ικανότητας, εάν κρίνει πως ενδέχεται αυτός να απωλέσει την εργασία του πριν από την, υπό κανονικές συνθήκες, αναμενόμενη συνταξιοδότησή του. Εάν το ενδεχόμενο απώλειας της εργασίας του ή εάν το ενδεχόμενο αδυναμίας εξασφάλισης άλλης εργασίας, εξ ίσου ικανοποιητικής, είναι μικρό τότε θα επιδικασθεί υπέρ του ενάγοντος ένα μικρό ποσόν. Ο κίνδυνος απώλειας μελλοντικών απολαβών θα πρέπει να υπολογίζεται εν σχέσει με το χρόνο, κατά τον οποίον αυτή είναι πιθανόν να επέλθει, εν σχέσει με την πιθανότητα εξεύρεσης υπαλλακτικής εργοδότησης και εν σχέσει με οιανδήποτε άλλο παράγοντα, ευνοϊκό ή δυσμενή, ο οποίος δύναται να επηρεάσει τις πιθανότητες του ενάγοντος να εξασφαλίσει απασχόληση. Περαιτέρω, κατά την εκτίμηση του κινδύνου που διατρέχει ο ενάγων να απωλέσει την υφιστάμενη εργοδότησή του το Δικαστήριο λαμβάνει υπ'όψιν διάφορους παράγοντες όπως τη φύση και τις επιχειρηματικές δυνατότητες των εργοδοτών του, την ηλικία και τα προσόντα του, τη διάρκεια της εργοδότησής του από το συγκεκριμένο εργοδότη, τον χρόνο έως και την κανονική συνταξιοδότησή του, τη φύση της ανικανότητάς του καθώς και την οιανδήποτε ανάληψη υποχρέωσης ή την δήλωση προθέσεων των εργοδοτών του εν σχέσει με την μελλοντική του εργοδότηση ("Thia" Industries (Thermosifones Eliakon Akninon) Ltd v. Hadjikyriacou
(1982)1 C.L.R. 871, Moeliker v. A. Reyrolle and Co. Ltd
(1977)1 Al E.R. 9, Karavallis v. Economides
(1970)1 C.L.R. 271, 287, Φοινικαρίδης κ.α. v. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 Α.Α.Δ.475, 490 και Μαυροπετρής v. Λουκά (1995 1 Α.Α.Δ.66). Στην απόφαση Χρίστου v. Χριστοφή κ.α.
(1998)1 (Α) Α.Α.Δ.503, 508-9 αναφέρονται τα εξής: «Ακόμα κι όταν ο ενάγων επιστρέψει στην προ του δυστυχήματος εργασία του χωρίς φανερές οικονομικές επιπτώσεις από τα τραύματα του ή ακόμα και αν εξασφαλίσει νέα εργοδότηση με μεγαλύτερες αποδοχές, υπάρχει πάντα η πιθανότητα να έχει υποστεί μείωση της μελλοντικής εισοδηματικής του ικανότητας. Από την άλλη το γεγονός και μόνο ότι ο τραυματισμός κατέστησε αναγκαία την αλλαγή εργασίας δεν συνεπάγεται αυτομάτως και μείωση της ικανότητας για εργασία ή μείωση των απολαβών του εργαζομένου».
(3)Η σκιαγράφηση και η αξιολόγηση της μαρτυρίας αρχίζει, ως η λογική του πράγματος επιβάλλει, από το μέρος της που αφορά στις συνθήκες υπό τις οποίες συνέβηκε το δυστύχημα. Και αυτό για να διαπιστωθεί κατά πόσον η οδική συμπεριφορά του εναγομένου αρ.1 υπήρξε η ενδεδειγμένη και η αναμενόμενη και κατά πόσον αυτός όφειλε, αντιλαμβανόμενος τον ενάγοντα να πορεύεται επί της Λεωφόρου, να δράσει διαφορετικά. Μόνον υπό την προϋπόθεση ο εναγόμενος αρ.1 να προέβηκε σε συγκεκριμένη πράξη ή παράλειψη η οποία έθεσε σε κίνδυνο τον ενάγοντα και μόνον υπό την προϋπόθεση ότι υπήρξε, εξ αντικειμένου, η δυνατότητα αυτός να ενεργήσει διαφορετικά, συγκεκριμενοποιείται καθήκον φροντίδας και επιμέλειάς του έναντι του ενάγοντος. Για το ζήτημα αυτό χρήσιμα είναι τα όσα εδήλωσαν ο πρώην αστυφύλακας XXXXX Λαγός (Μ.Ε.1), ο ενάγων XXXXX Τυρίμου (Μ.Ε.2) και ο εναγόμενος αρ.1 XXXXX Θεοδούλου (Μ.Υ.1). Τα πρόσωπα αυτά κατέθεσαν εν σχέσει με τις συνθήκες που επεκρατούσαν στη Λεωφόρο, κατά τον ουσιώδη χρόνο, την συμπεριφορά των εμπλεκομένων οδηγών, ενόσω αυτοί εκινούντο επί της Λεωφόρου, ως, επίσης, και για την δυνατότητα οδηγού, σταθμευμένου στο παρακείμενο πεζοδρόμιο, στην αριστερή πλευρά της Λεωφόρου, να εισέλθει εκ νέου σε αυτήν με ασφάλεια για να πορευθεί στην αντίθετη κατεύθυνση. Χρήσιμη είναι, επίσης, και η εικόνα της σκηνής του δυστυχήματος, ως αυτή αποτυπώνεται στο συμμετρικό σχεδιαγράφημα (τεκμήριο 1) το οποίο παρήχθηκε από τον εξεταστή του δυστυχήματος αστυφύλακα 935 Χρίστος Χρίστου και είναι συνημμένο στην σχετική αστυνομική έκθεση (τεκμήριο 1). Την αστυνομική έκθεση συνέταξε ο πρώην αστυφύλακας XXXXX Λαγός (Μ.Ε.1), ο οποίος και την κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου. Ο πρώην αστυφύλακας XXXXX Λαγός (Μ.Ε.1) κατέθεσε, ενώπιον του Δικαστηρίου, και το συμμετρικό σχεδιαγράφημα της σκηνής (τεκμήριο 1), ως έγγραφο το οποίο είχε στην κατοχή του, γιατί, ως εδήλωσε, ο προαναφερθείς αστυφύλακας XXXXX XXXXX Χρίστου έχει αποβιώσει. Ας σημειωθεί πως με τα όσα το πρόχειρο σχεδιαγράφημα της σκηνής (τεκμήριο 1) παρουσιάζει συμφωνούν οι δύο εμπλεκόμενοι οδηγοί και αυτόπτες μάρτυρες του δυστυχήματος, δηλαδή ο ενάγων XXXXX Τυρίμου (Μ.Ε.2) (δείτε στην παρά.4 του εγγράφου αρ.1) και ο εναγόμενος αρ.1 XXXXX Θεοδούλου (Μ.Υ.1) (δείτε στη σελ.7 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ.14.12.2018). Το συμμετρικό σχεδιαγράφημα της σκηνής του δυστυχήματος (τεκμήριο 1) αποτελεί πραγματική μαρτυρία που δεν είναι αδιάφορη όσον φορά στις συνθήκες υπό τις οποίες συνέβηκε το δυστύχημα. Αυτό δίδει πληροφορίες, μεταξύ άλλων, για τα χαρακτηριστικά της Λεωφόρου, για την πορεία του αυτοκινήτου και της μοτοσυκλέτας, για το σημείο σύγκρουση καθώς και για τη ροή των κρίσιμων γεγονότων (Κονναρής ν. Κυριάκου
(1996)1(Α) Α.Α.Δ.267, 270, Κυριάκου ν. Δημητρίου
(1997)1(Γ) Α.Α.Δ.1362 και Conway v. Ηλία 1(Α) Α.Α.Δ.540, 546). Το συμμετρικό σχεδιαγράφημα της σκηνής (τεκμήριο 1) πληροφορεί, εν πρώτοις, για το γεγονός πως το δυστύχημα συνέβηκε στις 15.12.2009 περί τις 22:00. Παρουσιάζει δε την εξής εικόνα: Η Λεωφόρος είναι διπλής κατεύθυνσης. Βορείως, η Λεωφόρος οδηγεί προς τη Λεωφόρο Λεμεσού και νοτίως οδηγεί προς την Λεωφόρο Στροβόλου. Στο σημείο όπου συνέβηκε το δυστύχημα υπάρχει μια λωρίδα κυκλοφορίας προς κάθε κατεύθυνση και στο μέσον αυτών υπάρχει νησίδα ζωγραφισμένη επί του οδοστρώματος. Το πλάτος της λωρίδας κυκλοφορίας με βόρεια κατεύθυνση είναι 4,2μ., το πλάτος της λωρίδας με νότια κατεύθυνση είναι 3,6μ. και το πλάτος της νησίδας είναι 3,4μ.. Στην αριστερή πλευρά της Λεωφόρου υπάρχει πεζοδρόμιο πλάτους 3,4μ. και στην αριστερή πλευρά της υπάρχει χωμάτινο παγκέτο πλάτους 2,4μ.. Το αυτοκίνητο παρουσιάζεται να ευρίσκεται στο πεζοδρόμιο, να εισέρχεται στη Λεωφόρο και να διασχίζει σχεδόν ολόκληρη τη λωρίδα κυκλοφορίας με βόρεια κατεύθυνση οριζοντίως, με πρόθεση να εισέλθει στην αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας με νότια κατεύθυνση. Η μοτοσυκλέτα παρουσιάζεται να κινείται με βόρεια κατεύθυνση, ευρισκομένη αρχικώς στο κέντρο της κανονικής, για την πορεία της, λωρίδας κυκλοφορίας. Ακολούθως, η μοτοσυκλέτα παρουσιάζεται να κινείται προς τα δεξιά, να εισέρχεται στη νησίδα και να πορεύεται επί αυτής. Η σύγκρουση του αυτοκινήτου και της μοτοσυκλέτας συνέβηκε επί της ζωγραφισμένης νησίδας. Στην τελική του θέση το αυτοκίνητο βρισκόταν οριζοντίως επί της Λεωφόρου, με το μεγαλύτερο μέρος του να ευρίσκεται επί της ζωγραφισμένης νησίδας. Στο χωμάτινο παγκέτο υπάρχουν δύο
(2)πάσσαλοι οδικού φωτισμού, στο δε πεζοδρόμιο, πλησίον του σημείου σύγκρουσης, υπήρχε ένας
(1)τέτοιος πάσσαλος. Επί της ζωγραφισμένης νησίδας υπάρχουν ίχνη τροχοπέδησης της μοτοσυκλέτας σε ευθεία γραμμή, μήκους 7,6μ.. Καταθέτοντας ενώπιον του Δικαστηρίου ο πρώην αστυφύλακας XXXXX Λαγός (Μ.Ε.1) εδήλωσε πως στις 15.12.2009 υπηρετούσε στην Αστυνομική Δύναμη Κύπρου, στον Κλάδο Διερεύνησης Τροχαίων Ατυχημάτων. Εκ καθηκόντως ανέλαβε να ετοιμάσει την αστυνομική έκθεση για το δυστύχημα, βασιζόμενος στο φάκελο που ετοίμασε ο εξεταστής του αστυφύλακας XXXXX XXXXX Χρίστου. Η έκθεση (τεκμήριο 1), την οποίαν ετοίμασε, καταγράφει και τα εξής, τα οποία υιοθετεί: «Στις 15.2.2009 και περί ώρα 22:00 ο XXXXX Θεοδούλου . οδηγούσε το αυτοκίνητο . στη Λεωφ. Αθαλάσσας . και σε κάποιο σημείο παρά τη συμβολή με την οδό Καλλιόπης η οποία είναι αριστερά σύμφωνα με την πορεία του, στάθμευσε στο αριστερό πεζοδρόμιο. Σε κάποια στιγμή επιχείρησε, με κλίση δεξιά πάνω από τη ζωγραφιστή νησίδα να εισέλθει στη Λεωφ. Αθαλάσσας για να κατευθυνθεί προς Λεωφ. Στροβόλου, με αποτέλεσμα να συγκρουστεί με την μοτοσυκλέτα . η οποία εκινείτο από δεξιά του στη Λεωφ. Στροβόλου, με οδηγό το XXXXX Τυρίμου . Συνεπεία του δυστυχήματος τραυματίστηκε ο οδηγός της μοτοσυκλέτας ο οποίος μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο Γ.Ν.Λ/σίας, όπου έτυχε των Α'Βοηθειών κρατήθηκε για περαιτέρω νοσηλεία. Τα δύο ενεχόμενα οχήματα υπέστηκαν ζημιές. .». Ο πρώην αστυφύλακας XXXXX Λαγός (Μ.Ε.1) υπήρξε άμεσος και ευθύς στις απαντήσεις του και επαρουσιάσθηκε ως ένας πρώην δημόσιος λειτουργός ο οποίος άσκησε με επάρκεια, καλή πίση και αντικειμενικότητα τα καθήκοντά του. Ο πρώην αστυφύλακας XXXXX Λαγός (Μ.Ε.1) κρίνεται ως μάρτυς αξιόπιστος. Καταθέτοντας ενώπιον του Δικαστηρίου, ο ενάγων XXXXX Τυρίμου (Μ.Ε.2) εδήλωσε πως συμφωνεί με όσα το συμμετρικό σχεδιαγράφημα της σκηνής του δυστυχήματος και η σχετική αστυνομική έκθεση (τεκμήριο 1) καταγράφουν (δείτε στην παρά.4 του εγγράφου αρ.1). Κατά την αντεξέτασή του ο ενάγων XXXXX Τυρίμου (Μ.Ε.2) ανέφερε πως, κατά τον ουσιώδη χρόνο, μόνον ο ίδιος εκινείτο επί της λωρίδας κυκλοφορίας με βόρεια κατεύθυνση και πως μόλις είδε το αυτοκίνητο να κατεβαίνει από το πεζοδρόμιο δεν φρενάρισε αμέσως, αλλά εκινήθηκε διαγωνίως, προς τα δεξιά για να αποφύγει τη σύγκρουση. Περαιτέρω, ο μάρτυς αρνήθηκε την υποβολή πως, κατά τον ουσιώδη χρόνο, ο ίδιος εκινείτο επί της ζωγραφισμένης νησίδας για να αποφύγει τα αυτοκίνητα που υπήρχαν στα αριστερά του και που «είχαν σταματήσει για να δώσουν προτεραιότητα στο αυτοκίνητο να προχωρήσει αφού κατέβηκε από το πεζοδρόμιο» (δείτε στη σελ.23 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ.2.11.2018). Αρνήθηκε, επίσης, την υποβολή πως κατά τον ουσιώδη χρόνο οδηγούσε τη μοτοσυκλέτα με μεγάλη ταχύτητα και στηριζόμενος στον πίσω τροχό (σούζα). Αντεξεταζόμενος από τον ευπαίδευτο συνήγορο του ενάγοντος, ο εναγόμενος αρ.1 XXXXX Θεοδούλου (Μ.Υ.1) ανεγνώρισε πως η φωτογραφία τεκμήριο 15 παρουσιάζει τη σκηνή του δυστυχήματος και τα εμπλεκόμενα οχήματα στις τελικές τους θέσεις. Ας σημειωθεί πως η φωτογραφία αυτή (τεκμήριο 15) παρουσιάζει το αυτοκίνητο να ευρίσκεται σε οριζόντια θέση, επί της ζωγραφισμένης νησίδας, την δε μοτοσυκλέτα να έχει ανατραπεί και να ευρίσκεται στο οδόστρωμα. Η φωτογραφία (τεκμήριο 15) παρουσιάζει επίσης, την μοτοσυκλέτα να προσέκρουσε στο πλάγιο δεξιό μπροστινό μέρος του αυτοκινήτου. Περαιτέρω, ο μάρτυς ανεγνώρισε το συμμετρικό σχεδιαγράφημα της σκηνής (τεκμήριο 1) και πληροφόρησε για το γεγονός πως, αμέσως μετά το δυστύχημα, επεσκέφθηκε τη σκηνή αστυνομικός ο οποίος κατήρτισε σχεδιαγράφημα (δείτε στη σελ.7 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ14.12.2018). Περαιτέρω, ο εναγόμενος αρ.1 XXXXX Θεοδούλου (Μ.Υ.1), και όσον αφορά στην εξέλιξη των κρίσιμων γεγονότων, εδήλωσε τα εξής: Ενώ ήταν σταθμευμένος στο πεζοδρόμιο, στην αριστερή πλευρά της Λεωφόρου, επεχείρησε να εισέλθει εκ νέου σε αυτήν και, αφού διενεργήσει στροφή στα δεξιά, να πορευθεί στην αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας, κατευθυνόμενος νοτίως. Απεφάσισε να επιχειρήσει αυτό όταν η Λεωφόρος ήταν «πεντακάθαρη» και όταν ο μόνος που εκινείτο στην λωρίδα κυκλοφορίας με βόρεια κατεύθυνση ήταν ο ενάγων, ο οποίος, όμως, βρισκόταν σε απόσταση 200 έως 300μ.. Υπελόγισε πως θα προελάμβανε να εισέλθει στη Λεωφόρο και να διενεργήσει τη δεξιά στροφή με ασφάλεια. Πλην όμως, δεν πρόλαβε και η μοτοσυκλέτα προσέκρουσε στο αυτοκίνητο την ώρα που αυτό διενεργούσε τη δεξιά στροφή. Υπολογίζει, χωρίς να είναι βέβαιος, πως ο οδηγός της μοτοσυκλέτας ανέπτυξε ταχύτητα. Λαμβάνοντας δε υπ΄όψιν το ύψος του φαναριού της μοτοσυκλέτας, υπολογίζει πως αυτός οδηγούσε στηριζόμενος στο πίσω τροχό της. Οι σχετικές ερωτοαπαντήσεις είναι οι εξής: «Ε. . είδες φως πάνω-κάτω είπες, τι εννοείες; Α. Νομίζω ότι πήγαινε πάνω στον έναν τροχό. Ε. Νομίζεις ή μπορείς να μας πεις με βεβαιότητα; Α. 100%, διότι το φως ήταν κάτω και ύστερα βρέθηκε πάνω. ... E. Δηλαδή δεν είδες αυτόν τον άνθρωπο, εν με το φως που υπολόγισες; A. Ναι. E. Υπολογίζεις ότι είδες αυτόν τον άνθρωπο να πηγαίνει πάνω κάτω; A. Πριν να μου χτυπήσει το φως ήταν πάνω. E. Και είναι υπολογισμός δικός σου ότι το φως ήταν πάνω, μπορεί να έκανε σούζα, δεν τον είδες όμως εσύ να κάνει σούζα; A. Εγώ είδα το φως. E. Και λες ότι ήταν συνέχεια στην πορεία του; A. Ναι....E. Δηλαδή εσύ υπολογίζεις, αφού την είδες σε τόση μεγάλη απόσταση, εσύ υπολόγισες ότι μπορείς να περάσεις γιατί ήταν μακριά, αλλά μετά που την είδες νόμισες ότι ανέπτυξε ταχύτητα; Έτσι είναι; A. Ναι. E. . εσύ υπολόγισες ότι για να σου κοντέψει ανέπτυξε ταχύτητα; A. Μάλιστα. E. Εγώ σου λέω ότι δεν ανέπτυξε ταχύτητα πήγαινε φυσιολογικά, απλά έκανες λάθος εσύ. A.Μπορεί να έκανα, αλλά δεν θυμάμαι έχει 10 χρόνια. E. Και ακόμα σου λέω ότι δεν έκανε σούζα, είναι από τον υπολογισμό σου εσένα, έτσι νόμισες από το φως, αφού δεν τον είδες. A. Πριν να μου χτυπήσει είδα το φως πάνω.» (δείτε στις σελ.8 και 9 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ.14.12.2018). Αντεξεταζόμενος από την ευπαίδευτη συνήγορο των εναγομένων αρ.3, ο εναγόμενος αρ.1 XXXXX Θεοδούλου (Μ.Υ.1) αναίρεσε τη δήλωσή του ημερ.22.1.2019, η οποία περιέχεται σε έγγραφο με τίτλο «Δήλωσις Αυτοκινητιστικού Δυστυχήματος» (τεκμήριο 22) και σύμφωνα με την οποίαν «. Μπαίνοντας στη Λεωφόρο διερχόμενος μοτοσικλετιστής με αστραπιαία ταχύτητα οδηγώντας στον ένα τροχό συγκρούστηκε με το όχημα μου». Ο μάρτυς είπε πως η δήλωση αυτή είναι λανθασμένη. Οι σχετικές ερωτοαπαντήσεις είναι οι ακόλουθες: «E. . στην τελευταία σελίδα λες τα εξής στο Τεκμήριο 22. . . A. Είπα ότι ήταν στον έναν τροχό, αλλά υπολόγιζα γιατί είδα το φως που ήταν πάνω. E. Ναι αλλά, εδώ στη δήλωσή σου που έκανες δεν είπες ότι υπολόγισα . εδώ λες καθαρά ότι . Αυτά είπες, εν σωστά που τα είπες ή εν λάθος που τα είπες; A. Δεν θυμάμαι. E. Τώρα που τα βλέπεις γραμμένα, 22/01/10 ήταν σωστά τότε που τα είπες; A. Δεν θυμάμαι, κυρία. E. Η ερώτησή μου είναι άλλη, εφόσον προηγουμένως είπες πέρασαν 10 χρόνια και δεν θυμάμαι, η ερώτησή μου είναι, εφόσον είναι 22/01/10 η ημερομηνία που είναι η υπογραφή σου και λες την περιγραφή πιο πάνω όπως τα περιέγραφες τότε, ήταν σωστά ή ήταν λάθος; A. Ήταν λάθος. E. Εγώ σου υποβάλλω ότι τα όσα έχεις πει στη δήλωσή σου στο Τεκμήριο 22 ήταν σωστά και ήταν τότε που ήταν και πιο πρόσφατα στο μυαλό σου, συμφωνείς ή διαφωνείς; A. Διαφωνώ.» (δείτε στις σελ.17 και 18 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ.14.12.2018). Ας σημειωθεί πως η θέση της πλευράς των εναγομένων σύμφωνα με την οποίαν, κατά τον ουσιώδη χρόνο, ο ενάγων οδηγούσε με μεγάλη ταχύτητα, και στηριζόμενος στον πίσω τροχό της μοτοσυκλέτας, δεν υποστηρίζεται από σαφή και θετική μαρτυρία. Ο ενάγων XXXXX Τυρίμου (Μ.Ε.2) αρνήθηκε τις σχετικές υποβολές, ο δε εναγόμενος αρ.1 XXXXX Θεοδούλου (Μ.Υ.1), ο οποίος στις 22.1.2010 προέβηκε σε σχετικές γραπτές δηλώσεις (τεκμήριο 22), αντεξεταζόμενος, κατ'ουσίαν, τις αναίρεσε. Συγκεκριμένα, αντεξεταζόμενος ο εναγόμενος αρ.1 XXXXX Θεοδούλου (Μ.Υ.1) εδήλωσε, κατ'επανάληψιν, πως δεν θυμόταν επ'ακριβώς την οδική συμπεριφορά του ενάγοντος κατά τον ουσιώδη χρόνο, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να έσφαλε όταν ισχυρίσθηκε πως αυτός ανέπτυξε ταχύτητα και διεφώνησε με τη θέση πως όσα εδήλωσε γραπτώς στις 22.1.2010 (τεκμήριο 22) είναι ορθά. Εξέταση των δηλώσεων του πρώην αστυφύλακα XXXXX Λαγού (Μ.Ε.1) και του ενάγοντος XXXXX Τυρίμου (Μ.Ε.2) καταδεικνύει πως αυτές είναι ευθυγραμμισμένες με τα όσα το συμμετρικό σχεδιαγράφημα της σκηνής (τεκμήριο 1) παρουσιάζει. Η μαρτυρία αυτή, η οποία αποτελεί μιαν συγκεκριμένη, πλήρη και συνεκτική εκδοχή για τα κρίσιμα γεγονότα δεν ανετράπηκε από αντίθετη συγκεκριμένη, πλήρη και συνεκτική μαρτυρία. Η μαρτυρία της πλευράς του ενάγοντος, όσον αφορά στις συνθήκες υπό τις οποίες συνέβηκε το δυστύχημα, δεν παρουσιάζει εγγενείς δυσκολίες για την αποδοχή της. Κατά συνέπειαν, η μαρτυρία αυτή γίνεται δεκτή ως αξιόπιστη (δείτε, για ανάλογη εφαρμογή, Σοφοκλέους ν. Κυριάκου
(2010)1(Α) Α.Α.Δ.665, 675-7). Τα όσα το σχεδιαγράφημα της σκηνής (τεκμήριο 1) παρουσιάζει και τα όσα εδήλωσαν, ενώπιον του Δικαστηρίου, ο πρώην αστυφύλακας XXXXX Λαγός (Μ.Ε.1) και ο ενάγων XXXXX Τυρίμου (Μ.Ε.2) αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου επί των γεγονότων. Χωρίς να χρειάζεται να επαναληφθούν, τα ευρήματα αυτά οδηγούν στο συμπέρασμα πως κύρια γενεσιουργός αιτία του δυστυχήματος υπήρξε η απερίσκεπτη ενέργεια του εναγομένου αρ.1, ο οποίος, ευρισκόμενος σταθμευμένος στο πεζοδρόμιο, στην αριστερή πλευρά της Λεωφόρου, επεχείρησε να εισέλθει σε αυτήν με σκοπό να κινηθεί στην αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας με νότια κατεύθυνση. Το έπραξε διενεργώντας στροφή στα δεξιά, κινούμενος οριζοντίως επί της Λεωφόρου, διερχόμενος πάνω από ζωγραφισμένη νησίδα και χωρίς να λάβει υπ'όψιν τον ενάγοντα, τον οποίο είδε να πορεύεται επί της Λεωφόρου με βόρεια κατεύθυνση, ευρισκόμενος στα δεξιά του. Ο εναγόμενος αρ.1 αντελήφθηκε εγκαίρως τον ενάγοντα, πλην όμως, αντί να του δώσει προτεραιότητα και αντί να τον αναμένει να περάσει, επεχείρησε να προηγηθεί και ανέκοψε την κανονική πορεία του. Ενεργώντας με τον τρόπο αυτό, ο εναγόμενος αρ.1 υπήρξε αμελής και εξέθεσε τον ενάγοντα, ο οποίος πορευόταν κανονικά επί της Λεωφόρου, σε προβλεπτό κίνδυνο. Ο εναγόμενος αρ.1 δεν ενήργησε, υπό τις περιστάσεις, ως ο μέσος, ικανός, λογικός και συνετός οδηγός. Όμως, για την πρόκληση του δυστυχήματος έχει συντρέχουσα ευθύνη και ο ενάγων. Ο ενάγων, ο οποίος παραδέχεται ότι είδε εγκαίρως τον εναγόμενο αρ.1 να επιχειρεί να εισέλθει στη Λεωφόρο, επέλεξε να μην φρενάρει. Έκρινε πως, υπό τις περιστάσεις, το κατάλληλο μέτρο προφύλαξής του ήταν η μετακίνησή του προς τα δεξιά και η είσοδός του στη ζωγραφισμένη νησίδα. Το συγκεκριμένο μέτρο προφύλαξης, το οποίο κατέληξε ατελέσφορο, δεν ήταν το πλέον ενδεδειγμένο. Υπό τις περιστάσεις, καταλληλότερα μέτρα προφύλαξης για τον ενάγοντα θα ήταν είτε το φρενάρισμα είτε η μετακίνηση του προς τα αριστερά, έτσι ώστε να δοθεί στον εναγόμενο αρ.1 η δυνατότητα να διενεργήσει την, εν πάση περιπτώσει, αμελή, παράνομη και επικίνδυνη είσοδό του στην Λεωφόρο. Η επιλογή του ενάγοντος να κινηθεί προς τα δεξιά, παρά το ότι, όπως ο ίδιος εδήλωσε, είδε εγκαίρως τον εναγόμενο να επιχειρεί την αμελή, παράνομη και επικίνδυνη είσοδό του στην Λεωφόρο, δεν ήταν το καταλληλότερο μέτρο για να αποφευχθεί ο προβλεπτός κίνδυνος της σύγκρουσης του αυτοκινήτου και της μοτοσυκλέτας. Επί τη βάσει των ανωτέρω, η ευθύνη για την πρόκληση του δυστυχήματος καταμερίζεται ως εξής: αποδίδεται στον εναγόμενο αρ.1 ποσοστό ευθύνης 80%, στον δε ενάγοντα αποδίδεται ποσοστό ευθύνης 20%.
(4)Η διαπίστωση περί της αμελούς οδικής συμπεριφοράς του εναγομένου αρ.1 και περί της κύριας ευθύνης του για την πρόκληση του δυστυχήματος, οδηγεί στην σκιαγράφηση και την αξιολόγηση της μαρτυρίας που προσεκομίσθηκε εν σχέσει με τις σωματικές βλάβες και τις υλικές ζημίες τις οποίες ο ενάγων, κατ'ισχυρισμόν, υπέστηκε. Η μαρτυρία της πλευράς του ενάγοντος αφ΄ενός όσον αφορά στη φύση, την έκταση και τα κατάλοιπα των τραυματισμών του, συνεπεία του δυστυχήματος, και αφ΄ετέρου όσον αφορά στις σχετικές υλικές ζημίες του, ως αυτή επαρουσιάστηκε δια της κατάθεσης του ιδίου του ενάγοντος XXXXX Τυρίμου (Μ.Ε.2), του δρ. XXXXX Μενελάου (Μ.Ε.3) και του XXXXX Αγαθαγγέλου (Μ.Ε.4) συνοψίζεται ως εξής: Η επίδικη σύγκρουση προεκάλεσε στον ενάγοντα περιπεπλεγμένο κάταγμα του αριστερού μηριαίου οστού και κάταγμα του δεξιού αντιβραχίου και της δεξιάς ωλένης. Αυτός υπεβλήθηκε σε δύο μεγάλες εγχειρίσεις στο αριστερό κάτω άκρο και στο δεξιό άνω άκρο και στα σημεία των τραυματισμών του τοποθετήθηκαν υλικά οστεοσύνθεσης (τεκμήρια 6 και 7). Τα υλικά αυτά θα πρέπει να αφαιρεθούν. Συγκεκριμένα, θα πρέπει να αφαιρεθούν τα υλικά οστεοσύνθεσης από την κεφαλή της κερκίδας, η πλάκα και οι βίδες από το δεξιό αντιβράχιο ως, επίσης, και ο ενδομυελικός ήλος από το αριστερό κάτω άκρο (τεκμήριο 7). Η αφαίρεση των υλικών οστεοσύνθεσης συνήθως βελτιώνει την κίνηση των άκρων και μειώνει τον πόνο. Για το σκοπό αυτό ο ενάγων θα πρέπει να υποβληθεί σε τρεις
(3)νέες εγχειρίσεις, το συνολικό κόστος των οποίων υπολογίζεται στις €15.000 (το κόστος εκάστης εγχείρισης υπολογίζεται στο ποσόν των €5.000-.). Οι επίδικοι τραυματισμοί οδήγησαν στο να νοσηλευθεί ο ενάγων από τις 15.12.2009 έως και τις 24.12.2009, και προεκάλεσαν σε αυτόν αφόρητο πόνο και δυσκολία στην μετακίνηση. Λόγω της τοποθέτησης του αριστερού κάτω άκρου του στο γύψο, ο ενάγων εκινείτο με δεκανίκια για περίοδο έξι
(6)μηνών. Επιπλέον, το αριστερό κάτω άκρο του ενάγοντος υπέστηκε βράχυνση περί τα δύο
(2)εκατοστά (τεκμήριο 16), με αποτέλεσμα αυτός να αναγκάζεται να χρησιμοποιεί πάτο ανύψωσης. Η βράχυνση του αριστερού κάτω άκρου προκαλεί στον ενάγοντα κόπωση και δυσκολία στη βάδιση και την εκτέλεση της εργασίας του ως μηχανικός μοτοσυκλετών. Επιπλέον, η βράχυνση αυτή επιβαρύνει την σπονδυλική του στήλη και τον εμποδίζει να αθλείται, να παίζει ποδόσφαιρο και να πηγαίνει εκδρομές. Για σκοπούς αποκατάστασης των τραυματισμών του, ο ενάγων υπεβλήθηκε, επίσης, σε σειρά τριάντα
(30)φυσιοθεραπειών (τεκμήριο 20). Για κάθε μία φυσιοθεραπεία, ο ενάγων κατέβαλε το ποσόν των €30- (τεκμήριο 14). Ο ενάγων παρέμεινε εκτός εργασίας για τρεισήμισι (3½) μήνες (τεκμήριο11), με αποτέλεσμα να απωλέσει τα εισοδήματα της περιόδου από τις 16.12.2009 έως και τις 31.3.2010. Κατά πάντα ουσιώδη χρόνο, ο ενάγων εργαζόταν ως μηχανικός μοτοσυκλετών σε ιδιωτική εταιρεία και ελάμβανε μηνιαίο μισθό ύψους €1.150, συμπεριλαμβανομένης της αμοιβής του για υπερωρίες (τεκμήρια 5 και 18(α)). Επειδή η επιχείρηση των πρώτων εργοδοτών που επωλήθηκε, από τον Ιούνιο του έτους 2011 έως και τον Μάιο του έτους 2012 ο ενάγων εσυνέχισε να εργοδοτείται από τον νέον ιδιοκτήτη (τεκμήρια 18(β) και 18(γ)). Κατά την περίοδο από τον Ιούνιο του έτους 2011 έως και τον Μάιο του έτους 2012 ο μισθός του ενάγοντος, ως μισθωτού, ήταν περί τα €1.200 μηνιαίως. Πλέον, ο ενάγων αυτοεργοδοτείται με μηνιαίο μισθό περί τα €500 (τεκμήρια 19(α), (β) και (γ)). Ο τραυματισμός στο δεξιό άνω άκρο προεκάλεσε, δυσκαμψία, περιορισμό των κινήσεων και των ικανοτήτων του και, κατά συνέπειαν, μείωση της επίδοσης του ενάγοντος ως μηχανικού μοτοσυκλετών και μείωση των εισοδημάτων του (δείτε στις παρα.12 έως και 18 στο έγγραφο αρ.1 ως, επίσης και το τεκμήριο 7). Ο τραυματισμός αυτός ενδέχεται να προκαλέσει επιδείνωση της δυσκαμψίας του δεξιού άνω άκρου καθώς και του περιορισμού των στροφικών κινήσεών του. Εξ αιτίας του δυστυχήματος, ο ενάγων κατέβαλε και τα εξής ποσά: ποσόν €85- για την έκδοση της αστυνομικής έκθεσης (τεκμήριο 1), ποσόν €450-, ως η αμοιβή του θεράποντος ιατρού του δρ. XXXXX Χριστοδουλάκη (τεκμήρια 8 και 13), ποσόν €47,84- για την έκδοση του ιατρικού πιστοποιητικού του δρ. XXXXX Μενελάου, ημερ. 20.7.2010 (τεκμήρια 7 και 12) και ποσόν €120- ως η αμοιβή του XXXXX Αγαθαγγέλου (Μ.Ε.4) για την ετοιμασία της έκθεσης εκτίμησης ζημιάς στη μοτοσυκλέτα (τεκμήρια 10 και 10(α)). Περαιτέρω, συνεπεία του δυστυχήματος, ο ενάγων υπέστηκε ζημία ύψους €5.000 ως η διαφορά μεταξύ της αξίας της μοτοσυκλέτας πριν από το ατύχημα (€5.500) και της αξίας αυτής μετά από αυτό (€500) (τεκμήριο 10). Η μοτοσυκλέτα ήταν μεγάλου κυβισμού και η σύγκρουση προεκάλεσε την καταστροφή του σημαντικότερου τμήματος της. Δεδομένης της αξίας των ανταλλακτικών που θα έπρεπε να αγοραστούν για σκοπούς επιδιόρθωσης (περί τα €6.400), εκρίθηκε πως η επιδιόρθωσή της θα ήταν ασύμφορη (δείτε στις σελ. 2 έως και 6,10 έως και 13 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ. 21.11.2018). Η θέση της πλευράς των εναγομένων όσον αφορά στη φύση, την έκταση και τα κατάλοιπα των τραυματισμών του ενάγοντος, η οποία προωθήθηκε δια της μαρτυρίας του δρ. XXXXX Πηλαβάκη (Μ.Υ.2), συνοψίζεται ως εξής: Ο ενάγων υπέστηκε τους συγκεκριμένους τραυματισμούς, πλην όμως, οι εσωτερικές οστεοσυνθέσεις, οι οποίες διενεργήθηκαν στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, οδήγησαν στην πώρωση των καταγμάτων «σε μικρό διάστημα και στην ικανότητα (του) να επιστρέψει στην εργασία του μετά από 8 μήνες. Τα αρχικά συμπτώματα πόνος, δυσκαμψία και μυϊκή αδυναμία . όλα έχουν υποχωρήσει και η λειτουργικότητα (του αγκώνα και του γονάτου) έχει αποκατασταθεί. Η μικρή 1,5 εκ. βράχυνση (του αριστερού κάτω άκρου) . διορθώνεται με απλή ενίσχυση με πατάκι. Βράχυνση μέχρι και 2 εκ. δεν δημιουργεί λειτουργική ανικανότητα του άκρου και δεν προκαλεί αναπηρία. Τα υλικά οστεοσύνθεσης όταν αφαιρεθούν θα απαιτήσουν ένα μήνα ανάρρωσης για επάνοδο στην εργασία του» (δείτε στη σελ.4 του τεκμηρίου 23). «Οι στροφικές κινήσεις του (δεξιού) αντιβραχίου (του ενάγοντος είναι) πολύ ικανοποιητικές με πλήρη υπτιασμό και μόνο κατ'ελάχιστο μείωση του πρηνισμού που επιτρέπει να χρησιμοποιεί εργαλεία π.χ. κατσαβίδια ή κλειδιά στην εργασία του» (δείτε στη σελ.3 του τεκμηρίου 23). Ας σημειωθεί πως η πλευρά των εναγομένων δεν επαρουσίασε μαρτυρία εν σχέσει με τη ζημιά στην μοτοσυκλέτα και την αντίστοιχη απώλεια του ενάγοντος. Η αμφισβήτηση των σχετικών θέσεων της πλευράς του ενάγοντος προωθήθηκε δια της αντεξέτασης του XXXXX Αγαθαγγέλου (Μ.Ε.4). Μελέτη των όσων ο XXXXX Αγαθαγγέλου (Μ.Ε.4) εδήλωσε ενώπιον του Δικαστηρίου, εν σχέσει με τη ζημία στη μοτοσυκλέτα, οδηγεί στο συμπέρασμα πως πρόκειται για μαρτυρία, κατ΄ουσίαν, αναντίλεκτη, συνεκτική και, κατ΄επέκτασιν αξιόπιστη. Επιπλέον των ακαδημαϊκών και επαγγελματικών του προσόντων και επιπλέον της συναφούς πολύχρονης πείρας του, ο μάρτυς υπήρξε θετικός, σαφής και κατατοπιστικός ενώπιον του Δικαστηρίου. Είναι προφανές πως τα ζητήματα της φύσης, της έκτασης και των καταλοίπων των σωματικών βλαβών τις οποίες υπέστηκε ο ενάγων αφορούν και σε επιστημονικά ζητήματα. Για το λόγο αυτό εκλήθηκαν και κατέθεσαν ο δρ. XXXXX Μενελάου (Μ.Ε3) και ο Δρ. XXXXX Πηλαβάκης (Μ.Υ.2) οι οποίοι, λόγω των ακαδημαϊκών τους προσόντων και της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας, διαθέτουν γνώσεις, ικανότητες και εμπειρίες στους σχετικούς κλάδους της Ορθοπεδικής Χειρουργικής και της Τραυματιολογίας και θα μπορούσαν να εφοδιάσουν το Δικαστήριο με τα απαραίτητα επιστημονικά και επαγγελματικά κριτήρια (Σιακόλα ν. Αστυνομίας
(2013)2 Α.Α.Δ.210). Επί τη βάσει και αυτών των επιστημονικών και επαγγελματικών κριτηρίων θα διαμορφωθεί και θα διατυπωθεί η δικαστική κρίση (Πιττάλης κ.ά. ν. Ianira Enterprises Ltd κ.ά.
(1997)1(Γ) Α.Α.Δ.814, 823). Εξετάσθηκε η μαρτυρία του δρ. XXXXX Μενελάου (Μ.Ε.3) και του δρ. XXXXX Πηλαβάκη (Μ.Υ.2) και διαπιστώνεται πως για τον σχηματισμό δικαστικής κρίσης χρήσιμη υπήρξε η μαρτυρία του πρώτου. Επιπλέον των ακαδημαϊκών του προσόντων και της πολυετούς πείρας του στον κλάδο της Ορθοπεδικής Χειρουργικής, ο μάρτυς ανεφέρθηκε στα κρίσιμα γεγονότα και στοιχεία με λόγο άμεσο, θετικό και σταθερό. Έπεισε δε για το γεγονός πως κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου κατά τρόπον ανεξάρτητο και κατεχόμενος από αίσθημα ευθύνης για την συμβολή του ως εμπειρογνώμων. Ο δρ. XXXXX Μενελάου (Μ.Ε.3) κρίνεται ως μάρτυς αξιόπιστος. Αντιθέτως, ο δρ. XXXXX Πηλαβάκης (Μ.Υ.2) εδημιούργησε την εντύπωση μάρτυρος ο οποίος υπεκφεύγει και επιχειρεί να μειώσει τη σοβαρότητα των επίδικων τραυματισμών του ενάγοντος και των καταλοίπων τους. Επισημαίνονται, ιδίως, τα εξής:
(1)Ερωτηθείς, κατά την κυρίως εξέτασή του, κατά πόσον οι τραυματισμοί του ενάγοντος ενδέχεται να προκαλέσουν στο μέλλον περαιτέρω δυσκαμψία των τραυματισθέντων άκρων, ο δρ. XXXXX Πηλαβάκης (Μ.Υ.2) απέκλεισε το ενδεχόμενο αυτό απαντώντας ως εξής: «στην προκειμένη περίπτωση δεν υπήρχε ενδοαρθρική βλάβη τόσο στο μηριαίο, όσο και στο αντιβράχιο, οπότε δεν αναμένεται στο μέλλον να παρατηρηθεί νέα δυσκαμψία» (δείτε στη σελ. 25 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ. 14.12.2018). Όμως, κατά την αντεξέτασή του από τον ευπαίδευτο συνήγορο του ενάγοντος, και όταν του υπεδείχθηκε πως το κάταγμα στην κεφαλή της κερκίδας του δεξιού άνω άκρου, το οποίο υπέστηκε ο ενάγων, αφορά στην άρθρωση του αγκώνα, ο μάρτυς εδέχθηκε πως πρόκειται για «μερικώς» ενδοαρθρική βλάβη (δείτε στη σελ. 30 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ. 14.12.2018).
(2)Ερωτηθείς, κατά την κυρίως εξέτασή του, κατά πόσον ενδείκνυται, στην περίπτωση του ενάγοντος, η αφαίρεση των υλικών οστεοσύνθεσης, ο δρ. XXXXX Πηλαβάκης (Μ.Υ.2) δεν υπήρξε συγκεκριμένος. Ανέφερε πως «στις πλείστες των περιπτώσεων» τέτοια αφαίρεση δεν γίνεται γιατί «δεν υπάρχει πρόβλημα». Υπάρχουν, όμως, συνέχισε, «ένα δύο εξαιρέσεις ιδίως που αφορούν μεταλλικά υλικά που είναι πολύ κοντά στο δέρμα . και μπορεί να προκαλούν τυπικά ενοχλήματα». Παρέπεμψε δε στα «κυπριακά δεδομένα» και στην «κυπριακή νοοτροπία (που) είναι «δεν θέλω να τα βγάλω» (δείτε στη σελ. 25 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ. 14.12.2018).
(3)Αντεξεταζόμενος από τον ευπαίδευτο συνήγορο του ενάγοντος, ο δρ. XXXXX Πηλαβάκης (Μ.Υ.2) αρνήθηκε να χαρακτηρίσει τον επίδικο τραυματισμό ως σοβαρό, αποδίδοντας στον επιθετικό προσδιορισμό «σοβαρός» μιαν πολύ στενή έννοια. Είπε χαρακτηριστικά «.σοβαρός τραυματισμός κατ΄εμένα είναι ο τραυματισμός στον οποίον κινδυνεύει η βιωσιμότητα του άκρου ή του ατόμου». Και ο όρος «κίνδυνος βιωσιμότητας του άκρου» αναφέρεται στο ενδεχόμενο ακρωτηριασμού του (δείτε στις σελ. 28 και 29 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ. 14.12.2018).
(4)Αντεξεταζόμενος από τον ευπαίδευτο συνήγορο του ενάγοντος, ο δρ. XXXXX Πηλαβάκης (Μ.Υ.2) μηδένισε τις συνέπειες βράχυνσης, κατά 1,5 εκ. ή κατά 2 εκ. του κάτω άκρου του ενάγοντος. Ισχυρίσθηκε πως τέτοια βράχυνση «.εξισορροπείται άνετα με μια κλίση της λεκάνης χωρίς να επηρεάζεται η σπονδυλική στήλη και διορθώνεται πολύ εύκολα . με την μικρή ανύψωση . εσωτερικά με ένα πατάκι στο παπούτσι» (δείτε στη σελ. 34 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ. 14.12.2018). Και ισχυρίσθηκε πως, εφ΄όσον με τη χρήση πάτου δημιουργείται ισοσκέλια, το άτομο δεν χωλαίνει και, άρα, δεν επιβαρύνεται η σπονδυλική του στήλη.
(5)Αντεξεταζόμενος από τον ευπαίδευτο συνήγορο του ενάγοντος, και κληθείς να περιγράψει το βαθμό σοβαρότητας και δυσκολίας των εγχειρήσεων στις οποίες υπεβλήθηκε ο ενάγων, ο δρ. XXXXX Πηλαβάκης (Μ.Υ.2) αρνήθηκε να τοποθετηθεί ευθέως και απήντησε ως εξής: «.Είναι της σημερινής εποχής επεμβάσεις που γίνονται σχεδόν καθημερινώς στα μεγάλα νοσοκομεία, λόγω των τροχαίων που έχουμε, είναι καλές επεμβάσεις». Ερωτηθείς δε εάν οι συγκεκριμένες επεμβάσεις μπορούν να θεωρηθούν ως «μεγάλες» αυτός απήντησε: «Είναι καλές επεμβάσεις» (δείτε στη σελ. 36 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ. 14.12.2018). Ας σημειωθεί πως, παρά τη πολυσημία του επιθέτου «καλός», εντούτοις, η χρησιμοποίησή του για να χαρακτηριστεί ο βαθμός σοβαρότητας και δυσκολίας μιας εγχείρησης δεν δίδει ξεκάθαρη θέση.
(6)Αντεξεταζόμενος από τον ευπαίδευτο συνήγορο του ενάγοντος, και κληθείς να εξηγήσει το συμπέρασμά του πώς το τραυματισθέν άνω άκρο του ενάγοντος διατηρεί τη δυνατότητά του να περιστρέφεται και να κινείται κανονικά, ο δρ. XXXXX Πηλαβάκης (Μ.Υ.2) απήντησε πως, στο πλαίσιο της κλινικής εξέτασης στην οποίαν υπέβαλε τον ενάγοντα, του έδωσε το σφυράκι, το οποίο ο ίδιος χρησιμοποιεί όταν εξετάζει τα αντανακλαστικά ενός ασθενή και το οποίο προσομοιάζει με το κατσαβίδι, και αυτός κατάφερε «να στρίψει το χέρι του». Ερωτηθείς, όμως, κατά πόσον στο σφυράκι αυτό ασκήθηκε δύναμη και κατά πόσον η δοκιμή έγινε υπό συνθήκες εργασίας, ο μάρτυς απήντησε αρνητικά (δείτε στη σελ. 38 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ. 14.12.2018).
(7)Αντεξεταζόμενος από τον ευπαίδευτο συνήγορο του ενάγοντος, ο δρ. XXXXX Πηλαβάκης (Μ.Υ.2) εισηγήθηκε όπως, για σκοπούς αφαίρεσης των υλικών οστεοσύνθεσης, ο ενάγων αποταθεί σε κρατικό νοσοκομείο για να «χειρουργηθεί δωρεάν». Ακολούθως, όμως, δέχθηκε πως δεν γνωρίζει «ποιά είναι η σημερινή πολιτική της ορθοπεδικής κλινικής του νοσοκομείου» και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να γνωρίζει κατά πόσον ο ενάγων θα γινόταν δεκτός για να υποβληθεί σε τέτοια επέμβαση σύντομα (δείτε στη σελ. 39 στα πρακτικά της δικασίμου ημερ. 14.12.2018). Όσον αφορά στο ζήτημα των επίδικων τραυματισμών και των καταλοίπων τους, ως επίσης, και στο ζήτημα των ειδικών ζημιών που υπέστηκε ο ενάγων, σημειώνεται η θετική εντύπωση που αυτός εδημιούργησε καταθέτοντας ενώπιον του Δικαστηρίου. Πρόκειται για νεαρό άνδρα, με λόγο λιτό, ανεπιτήδευτο και άμεσο. Ιδίως, και σε ό,τι αφορά στους τραυματισμούς του ο ενάγων XXXXX Τυρίμου (Μ.Ε.2) ανεφέρθηκε στα όσα επώδυνα και δυσχερή εβίωσε και εξακολουθεί να βιώνει, ως επίσης, και στον περιορισμό της ικανότητάς του να ασκεί ευχερώς την χειρωνακτική εργασία για την οποίαν εκπαιδεύτηκε, με ηρεμία και χωρίς μελοδραματισμούς και υπερβολές. Ο ενάγων XXXXX Τυρίμου (Μ.Ε.2) κρίνεται ως μάρτυς αξιόπιστος.
(5)Επί τη βάσει της ως άνω αξιόπιστης μαρτυρίας του ενάγοντος XXXXX Τυρίμου (Μ.Ε.2), του δρ. XXXXX Μενελάου (Μ.Ε.3) και του XXXXX Αγαθαγγέλου (Μ.Ε.4) διαπιστώνονται τα εξής: (Ι) Οι τραυματισμοί τους οποίους υπέστηκε ο ενάγων, οι οποίοι συνίστανται σε κάταγμα του μηριαίου οστού του αριστερού κάτω άκρου και σε κάταγμα της διαφύσεως και της κεφαλής της κερκίδας και της ωλένης του δεξιού άνω άκρου, συνδέονται αιτιωδώς με το δυστύχημα. (ΙΙ) Για τη θεραπεία των τραυματισμών αυτών, ο ενάγων υπεβλήθηκε σε δύο
(2)εγχειρήσεις, στο πλαίσιο των οποίων τοποθετήθηκαν υλικά οστεοσύνθεσης, παρέμεινε νοσηλευόμενος για περίοδο δέκα
(10)ημερών και εκινείτο με τη χρήση δεκανικιών για περίοδο έξι
(6)μηνών. (ΙΙΙ) Ο ενάγων παρουσιάζει μόνιμη βράχυνση του αριστερού κάτω άκρου 1,5 έως 2 εκ ως, επίσης, περιορισμένη δυσκαμψία και περιορισμένη μείωση της δυνατότητας περιστροφής του δεξιού άνω άκρου. Τα κατάλοιπα αυτά επηρεάζουν την καθημερινή ευημερία και την εργασιακή ικανότητα του ενάγοντος. (IV) Ο ενάγων υπέστηκε και υλικές ζημίες.
(5)
(1)Διαπιστώνεται πως ο ενάγων υπέστηκε ζημίες για τις οποίες δικαιούται ως ειδικές αποζημιώσεις το συνολικό ποσόν των €26.405. Το ποσόν αυτό αναλύεται ως εξής:
(1)€4.250- ως η απώλεια των απολαβών του για την περίοδο από τις 16.12.2009 έως και τις 31.3.2010 (€1.150x3,5=€4.250).
(2)€5.000- ως η αξία της μοτοσυκλέτας (τεκμήριο 10).
(3)€120- ως τα έξοδα εκτίμησης της κατάστασης και της αξίας της μοτοσυκλέτας (τεκμήριο 10(α)).
(4)€85- ως το ποσόν που καταβλήθηκε για την λήψη της αστυνομικής έκθεσης (τεκμήριο 1).
(5)€450- ως η αμοιβή του δρ. XXXXX Χριστοδουλάκη (τεκμήρια 8 και 13).
(6)€1.500- ως η αμοιβή για τις φυσιοθεραπείες στις οποίες υπεβλήθηκε.
(7)€15.000-, ως το κόστος των εγχειρήσεων στις οποίες θα υποβληθεί για την αφαίρεση των υλικών οστεοσύνθεσης από τα σημεία των καταγμάτων. Όσον αφορά στο ποσόν των €1.500, ως το κόστος για τις φυσιοθεραπείες, και παρά το ότι δεν επαρουσιάσθηκε έγγραφο το οποίο να αναφέρει το συγκεκριμένο αυτό ποσόν, εντούτοις, διαπιστώνεται πως ο ενάγων έχει αποδείξει την δαπάνη του αυτή στον απαιτούμενο βαθμό. Ο ενάγων XXXXX Τυρίμου (Μ.Ε.2) επαρουσίασε το τεκμήριο 20, το οποίο επιμαρτυρεί την ανάγκη για φυσιοθεραπείες ως, επίσης, και το τεκμήριο 14 το οποίο επιμαρτυρεί το κόστος για κάθε φυσιοθεραπεία. Περαιτέρω, κατά την κυρίως εξέτασή του ο ενάγων XXXXX Τυρίμου (Μ.Ε.2) εδήλωσε πως κατέβαλε το συνολικό ποσόν των €1.500 για τις φυσιοθεραπείες στις οποίες υπεβλήθηκε (δείτε στην παρ. 19(στ) του εγγράφου αρ.1). Επιπλέον της αξιοπιστίας του ενάγοντος XXXXX Τυρίμου (Μ.Ε.2) παρατηρείται πως επί του κεφαλαίου των φυσιοθεραπειών, αυτός δεν αντεξετάστηκε. Όσον αφορά στο ποσόν των €5.000, ως αξία της μοτοσυκλέτας, σημειώνεται η αποδοχή της σχετικής μαρτυρίας του XXXXX Αγαθαγγέλου (Μ.Ε.4) ως αξιόπιστης.
(5)
(2)Περαιτέρω, διαπιστώνεται πως το ποσόν των €90.000- θα αποτελούσε δίκαιη και εύλογη αποζημίωση για τον πόνον και την ταλαιπωρία που ο ενάγων εβίωσε και συνεχίζει να βιώνει συνεπεία του επίδικου τραυματισμού του καθώς και για τα κατάλοιπά του. Για τον καθορισμό του ποσού των €90.000- ελήφθηκαν υπ΄όψιν, ως ενδεικτικές, η απόφαση στην Πολιτική Έφεση αρ. 456/2011 Gevorest Sleep Designs Ltd v. Αρκάδιου Μιχαηλίδη, ημερ. 27.1.2018 και την απόφαση ΤΖιβανίδης v. Μιχαηλίδης
(2008)1 Α.Α.Δ. 218.
(5)
(3)Τέλος, διαπιστώνεται πως ο ενάγων δικαιούται και κάποιο ποσόν ως η απώλεια της εργασιακής και, κατ΄επέκτασιν, της εισοδηματικής ικανότητάς του. Για τον καθορισμό του ποσού αυτού λαμβάνεται υπ΄όψιν το γεγονός πως μετά τον επίδικο τραυματισμό του, έως και τον Μάιο του έτους 2012, ο ενάγων εργοδοτείτο ως μισθωτός μηχανικός μοτοσυκλετών και ελάμβανε μηνιαίο εισόδημα περί τα €1.200 (τεκμήριο 18(β)) και 18(γ)). Άρα, το γεγονός πως σήμερα, ως αυτοεργοδοτούμενος μηχανικός μοτοσυκλετών, ο ενάγων λαμβάνει μηνιαίο μισθό περί τα €500 (τεκμήρια 9 και 19(α), (β) και (γ)) δεν οφείλεται μόνον στον επίδικο τραυματισμό του. Όμως, η αξιόπιστη μαρτυρία του ιδίου του ενάγοντος XXXXX Τυρίμου (Μ.Ε.2) ως, επίσης, και του δρ. XXXXX Μενελάου (Μ.Ε.3), η οποία αναφέρεται στη μερική δυσκαμψία και την μερική μείωση της δυνατότητας περιστροφής του δεξιού άνω άκρου του πρώτου, οδηγεί στο ενδεχόμενο, έστω και μικρό, αυτός να μην έχει πλέον την προηγούμενη εργασιακή του ικανότητα (δείτε ανωτέρω υπό
(2)
(5)). Υπό τις περιστάσεις κρίνεται πως το ποσόν, των €20.000- θα αποτελούσε δίκαιο και εύλογο ποσόν ως αποζημίωση για την μείωση της εργασιακής, κατ΄επέκτασιν, της εισοδηματικής ικανότητάς του ενάγοντος.
(6)Εκ προστήσεως ευθύνη (vicarious liability) καλείται η ευθύνη η οποία αποδίδεται σε συγκεκριμένο πρόσωπο εν σχέσει με αστικό αδίκημα το οποίο διαπράττει άλλος και παρά το ότι το πρόσωπο αυτό δεν λαμβάνει ενεργό μέρος στην διάπραξή του (άρθρο 13 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.148 ως αυτό τροποποιήθηκε στη συνέχει). Ειδικότερα, και σε ό,τι αφορά στην ευθύνη του ιδιοκτήτη οχήματος, το οποίο, κατά την οδήγησή του από τρίτο, ενεπλάκηκε σε ατύχημα, έχουν αποφασιστεί τα εξής (Theophanous v. Cosmos Insurance
(1988)1 C.L.R.265, Ποταμίτης ν. Ιωάννου
(1992)1 Α.Α.Δ.479, Brondie κ.ά. ν. Θεοδώρου κ.ά.
(1998)1(Γ) Α.Α.Δ.1632):
(1)Η ιδιοκτησία οχήματος δεν δημιουργεί, αφ'εαυτής, τεκμήριο ευθύνης.
(2)Η εκ προστήσεως ευθύνη ιδιοκτήτη οχήματος για αμελείς πράξεις ή παραλείψεις κατά την οδήγησή του από τρίτον περιορίζεται στις πράξεις ή τις παραλείψεις υπηρέτη ή αντιπροσώπου του. Για την απόδοση τέτοιας ευθύνης απαραίτητη είναι, μεταξύ άλλων, η απόδειξη της σχέσης αντιπροσωπευομένου και αντιπροσώπου ή εργοδότη και εργοδοτουμένου, ως, επίσης, και η απόδειξη του γεγονότος ότι η οδήγηση, στο πλαίσιο της οποίας εξεδηλώθηκε η αμέλεια, εντάσσεται στο πλαίσιο της σχέσης αυτής.
(3)Για την ύπαρξη της σχέσης αντιπροσωπευομένου και αντιπροσώπου δεν απαιτείται η ύπαρξη νομικώς έγκυρης και δεσμευτικής σύμβασης αντιπροσωπείας. Αρκεί η απόδειξη έκδοσης οδηγιών ή παράκλησης εκ μέρους του ιδιοκτήτη του οχήματος (του αντιπροσωπευομένου) και η αποδοχή εκτέλεσης του συγκεκριμένου καθήκοντος ή έργου από τον οδηγό (αντιπρόσωπο). Εν προκειμένω, εξέταση της μαρτυρίας την οποίαν προσεκόμισε η πλευρά του ενάγοντος αποκαλύπτει κενό σε ό,τι αφορά στην εκ προστήσεως ευθύνη των εναγομένων αρ.
- Δεν επαρουσιάσθηκε μαρτυρία και, εν πάση περιπτώσει, δεν επαρουσιάσθηκε πλήρης, θετική και αξιόπιστη μαρτυρία τείνουσα να αποδείξει πως, κατά τον ουσιώδη χρόνο, ο εναγόμενος αρ.1 οδηγούσε το αυτοκίνητο ως υπηρέτης ή ως αντιπρόσωπος των εναγομένων αρ.2, υπό την έννοια ότι αυτός οδηγούσε το αυτοκίνητο αποδεχόμενος να εκτελέσει συγκεκριμένο έργο ή καθήκον κατ'εντολήν ή κατά παράκλησιν των εναγομένων αρ.
- Το κενό αυτό αφήνει μετέωρες τις μομφές, τις αιτιάσεις και τις αξιώσεις του ενάγοντος εναντίον των εναγομένων αρ.2 ως εκ προστήσεως υπευθύνων για το δυστύχημα. Η αγωγή, σε όση έκταση αφορά στους εναγομένους αρ.2, οδηγείται σε αποτυχία.
(7)
(1)Οι εναγόμενοι αρ.3 παραδέχονται ότι, ως ασφαλιστές, και με τη διαμεσολάβηση των αντιπροσώπων τους «Stelios Insurance Agencies Ltd», εξέδωσαν το καλυπτικό σημείωμα (τεκμήριο 28), ως, επίσης, και το ασφαλιστήριο έγγραφο (τεκμήριο 4), τα οποία αφορούσαν στο αυτοκίνητο και τα οποία εξεδόθηκαν προς όφελος των εναγομένων αρ.2. Οι εναγόμενοι αρ.3 παραδέχονται, επίσης, πως δυνάμει αυτών, εδικαιούτο να οδηγεί το αυτοκίνητο, και εκαλύπτετο για ευθύνη έναντι τρίτου, οιοσδήποτε είχε σχετική εντολή ή εξουσιοδότηση από τους εναγομένους αρ.2, ήταν ηλικίας από είκοσι-τριών
(23)έως και εβδομήντα
(70)ετών και ήταν κάτοχος άδειας οδήγησης για περίοδο πέραν των δύο
(2)ετών. Όμως, οι εναγόμενοι αρ.3 αρνούνται ότι, εν προκειμένω, δεσμεύονται και/ή φέρουν οιανδήποτε ευθύνη επί τη βάσει του καλυπτικού σημειώματος (τεκμήριο 28) και του ασφαλιστηρίου εγγράφου (τεκμήριο 4). Επικαλούνται σχετικώς τα εξής: (α) Στις 3.11.2009 οι εναγόμενοι αρ.2 επώλησαν το αυτοκίνητο στον εναγόμενο αρ.1, ο οποίος κατέστη αμέσως ιδιοκτήτης του και ο οποίος, κατά τον ουσιώδη χρόνο, το οδηγούσε ως τέτοιος. Κατά τον ουσιώδη χρόνο ο εναγόμενος αρ.1 οδηγούσε το αυτοκίνητο ιδίω δικαιώματι και όχι κατ'εντολήν ή κατ'εξουσιοδότησιν των εναγομένων αρ.
- Όταν στις 5.11.2009 ο εκπρόσωπος των εναγομένων αρ.2 XXXXX Βασιλείου (Μ.Υ.5) απευθύνθηκε στον εκπρόσωπο των διαμεσολαβητών «Stelios Insurance Agencies Ltd», και του εζήτησε να μεριμνήσει για την παροχή, εκ μέρους των εναγομένων αρ.3, ασφαλιστικής κάλυψης εν σχέσει με το αυτοκίνητο, απέκρυψε το γεγονός της πώλησής του και απέκρυψε το γεγονός πως ιδιοκτήτης αυτού ήταν πλέον ο εναγόμενος αρ.
- Εξ ου και το καλυπτικό σημείωμα (τεκμήριο 28) ως, επίσης, και το ασφαλιστήριο έγγραφο (τεκμήριο 4) ανακριβώς παρουσιάζουν, ως ιδιοκτήτες του αυτοκινήτου, τους εναγομένους αρ.
- Τα γεγονότα αυτά καθιστούν την επίδικη ασφαλιστική κάλυψη άκυρη. (β) Περαιτέρω, επειδή η συμφωνία πώλησης (τεκμήριο 3) προέβλεπε την εξόφληση του τιμήματος με δόσεις, συγκεκριμένος συμβατικός όρος επέβαλλε στον εναγόμενο αρ.1 την υποχρέωση να ασφαλίσει ο ίδιος το αυτοκίνητο έναντι παντός κινδύνου. (γ) Οι συνθήκες υπό τις οποίες οδηγείτο το αυτοκίνητο, κατά τον ουσιώδη χρόνο, σχετίζονται με την «εμπορία οχημάτων» (motor trade). Εφ'όσον δε το ασφαλιστήριο έγγραφο (τεκμήριο 4) ρητώς αναφέρει πως αυτό «. δεν καλύπτει χρήση . που σχετίζεται με την εμπορία οχημάτων (motor trade)», οι εναγόμενοι αρ.3 ουδεμίαν ευθύνη φέρουν ως ασφαλιστές. Προς το σκοπό απόδειξης των θέσεων αυτών, η πλευρά των εναγομένων αρ.3 εκάλεσε, ως μάρτυρες, τον XXXXX Πέτρου (Μ.Υ.3) και τον XXXXX Παναγίδη (Μ.Υ.4).
(7)
(2)Οι εναγόμενοι αρ.2 αντιτείνουν, σχετικώς, τα εξής: (α) Κατά πάντα ουσιώδη χρόνο ιδιοκτήτες του αυτοκινήτου ήσαν οι ίδιοι. Το τεκμήριο 3 αποτελεί συμφωνία πώλησης, ως το άρθρο 4
(3)του περί Πωλήσεως Αγαθών Νόμου (Ν.10(Ι)/1994)ορίζει, εφ'όσον, μεταξύ των ιδίων και του εναγομένου αρ.1, συνεφωνήθηκε πως η μεταβίβαση της κυριότητας του αυτοκινήτου θα ελάμβανε χώρα άμα τη εξοφλήσει της συμφωνηθείσας τιμής πώλησης. Για το λόγο αυτό οι ίδιοι παρέμειναν οι εγγεγραμμένοι ιδιοκτήτες του αυτοκινήτου και ανέλαβαν να το ασφαλίσουν επωμιζόμενοι τα σχετικά έξοδα. Απευθυνόμενοι στους εναγομένους αρ.3 για την έκδοση του καλυπτικού σημειώματος (τεκμήριο 28) και του ασφαλιστηρίου εγγράφου (τεκμήριο 4), οι εναγόμενοι αρ.2 δεν απέκρυψαν την αλήθεια. Κατά συνέπειαν, η επίδικη ασφαλιστική κάλυψη είναι καθ'όλα έγκυρη και ισχυρή. (β) Κατά πάντα ουσιώδη χρόνο το αυτοκίνητο οδηγείτο σύμφωνα με τους όρους της επίδικης ασφαλιστικής κάλυψης (τεκμήρια 4 και 28), εφ'όσον ο εναγόμενος αρ.1 ήταν ηλικίας μεταξύ είκοσι-τριών
(23)και εβδομήντα
(70)ετών, ήταν κάτοχος άδειας οδήγησης για τουλάχιστον δύο
(2)έτη και οδηγούσε το αυτοκίνητο επί τη βάσει εξουσιοδότησης των ιδιοκτητών του. (γ) Οι συνθήκες υπό τις οποίες οδηγείτο το αυτοκίνητο, κατά τον ουσιώδη χρόνο, δεν σχετίζονται με «εμπορία οχημάτων» (motor trade). Προς το σκοπό προώθησης των θέσεων αυτών, η πλευρά των εναγομένων αρ.2 εκάλεσε, ως μάρτυρα, τον XXXXX Βασιλείου (Μ.Υ.5).
(7)
(3)Όσον αφορά στους ισχυρισμούς και τα επιχειρήματα της πλευράς των εναγομένων αρ. 3 περί ακυρότητας του καλυπτικού σημειώματος (τεκμήριο 28) και του ασφαλιστηρίου εγγράφου (τεκμήριο 4) και/ή περί της ευθύνης των εναγομένων αρ. 2, παρατηρούνται και διαπιστώνονται τα εξής: (α) Ως ο εναγόμενος αρ.1 XXXXX Θεοδούλου (Μ.Υ.1) και ο XXXXX Βασιλείου (Μ.Υ.5) εδήλωσαν ενώπιον του Δικαστηρίου, η συμφωνία πώλησης του αυτοκινήτου, η οποία συνήφθηκε μεταξύ του πρώτου και των εναγομένων αρ.2, περιελάμβανε τον ρητό όρο πως η μεταβίβαση της κυριότητας και η εγγραφή του επ΄ονόματι του πρώτου θα ελάμβανε χώρα αμά τη εξοφλήσει της τιμής πώλησης. Η τιμή πώλησης θα εξοφλείτο μεταγενέστερα με δόσεις. Για το λόγον αυτό οι εναγόμενοι αρ.2, ως οι ιδιοκτήτες του αυτοκινήτου, μερίμνησαν, ιδίοις εξόδοις, για την ασφαλιστική κάλυψή του αυτοκινήτου όταν αυτό παρεδόθηκε στον εναγόμενο αρ.
- Μετά την παράδοση του αυτοκινήτου στον εναγόμενο αρ.1 αυτός το οδηγούσε με την σύμφωνη γνώμη και την εξουσιοδότηση των εναγομένων αρ.
- Μετά το δυστύχημα, οι εναγόμενοι αρ.2 παρέλαβαν το αυτοκίνητο ως οι ιδιοκτήτες του. Η μαρτυρία αυτή δεν αντεκρούσθηκε με την παρουσίαση θετικής, πλήρους και αξιόπιστης μαρτυρίας περί του αντιθέτου. Δεν επαρουσιάσθηκε θετική, πλήρης και αξιόπιστη μαρτυρία η οποία να παρουσιάζει μια άλλην συνεννόηση μεταξύ του εναγομένου αρ.1 και των εναγομένων αρ.2, εν σχέσει με τους όρους πώλησης του αυτοκινήτου, δεν επαρουσιάσθηκε θετική, πλήρης και αξιόπιστη μαρτυρία η οποία παρουσιάζει τον εναγόμενο αρ.1 ως το πρόσωπο το οποίο ανέλαβε, ιδίοις εξόδοις, την ασφάλιση του αυτοκινήτου και ούτε επαρουσιάσθηκε μαρτυρία η οποία να παρουσιάζει τον εναγόμενο αρ.1 να διατηρεί την κατοχή του αυτοκινήτου μετά από το δυστύχημα. Εν όψει τούτων, διαπιστώνεται πως, κατά το χρόνο συνομολόγησης του καλυπτικού σημειώματος και του ασφαλιστηρίου εγγράφου (τεκμήρια 28 και 4, αντιστοίχως) ιδιοκτήτες του αυτοκινήτου ήσαν οι εναγόμενοι αρ.
- Συνεπώς, οι περί τούτου δηλώσεις τους προς τους διαμεσολαβητές «Stelios Insurance Agencies Ltd" ήσαν ακριβείς. Διαπιστώνεται, επίσης, πως κατά το χρόνο που έλαβε χώρα το δυστύχημα, ο εναγόμενος αρ.1 οδηγούσε το αυτοκίνητο κατ΄εξουσιοδότησιν των εναγομένων αρ.2, ως η επίδικη ασφαλιστική κάλυψη επιτρέπει. Για τους λόγους αυτούς ουδεμία ακυρότητα του πιστοποιητικού κάλυψης και του ασφαλιστηρίου εγγράφου (τεκμήρια 28 και 4, αντιστοίχως) συντρέχει. Κατά πάντα ουσιώδη χρόνο ο εναγόμενος αρ.1 εκαλύπτετο από έγκυρη και εν ισχύι ασφάλεια, για την οποίαν υπεύθυνοι ήσαν οι εναγόμενοι αρ.
- Ως εκ τούτου, οι αξιώσεις του ενάγοντος εναντίον του εναγομένου αρ.1 είναι αβάσιμες. Η αγωγή σε όση έκταση αφορά στον εναγόμενο αρ.1 οδηγείται σε αποτυχία.
(7)
(4)Επί τη βάσει του δόγματος της συμβατικής σχέσης (privity of contract), συμβατικά δικαιώματα και συμβατικές υποχρεώσεις δημιουργούνται μόνον μεταξύ των συμβαλλομένων (Πίριλλος ν. Κονναρή
(2000)1(Β) Α.Α.Δ.1153 και απόφαση στην Πολιτική Έφεση αρ.348/2009 Eurogal Surveys Ltd v D.Trade International Ltd, ημερ.17.10.2014). Εν προκειμένω, οι εναγόμενοι αρ.3 δεν αποτελούν συμβαλλόμενο μέρος στην συμφωνία πώλησης του αυτοκινήτου, η οποία συνήφθηκε μεταξύ των εναγομένων αρ.2 και του εναγομένου αρ.1 και η οποία επιμαρτυρείται από το τεκμήριο 3. Κατά συνέπειαν, οι εναγόμενοι αρ.3 δεν δικαιούνται να επικαλούνται την συμφωνία αυτή για να αντλήσουν δικαιώματα και ούτε δικαιούνται να την χρησιμοποιούν ως έρεισμα της αξίωσής τους να θεωρηθούν ως μη δεσμευόμενοι από την επίδικη ασφαλιστική κάλυψη. Ειδικότερα, και επί τη βάσει του δόγματος της συμβατικής σχέσης (privity of contract), οι εναγόμενοι αρ.3 δεν δικαιούνται να επικαλούνται τον όρο περί της υποχρέωσης του εναγομένου αρ.1 να ασφαλίσει το αυτοκίνητο (τεκμήριο 3) για την προώθηση των θέσεών τους.
(7)
(5)Πράγματι, το ασφαλιστήριο έγγραφο (τεκμήριο 4) ρητώς αναφέρει πως η παρεχομένη ασφάλιση «.δεν καλύπτει χρήση . 3). Για οποιοδήποτε σκοπό που σχετίζεται με την Εμπορία Οχημάτων (Motor Trade) .». Ο όρος «motor trade» ερμηνεύεται, στην σχετική «Πρόταση για Ασφάλιση Μηχανοκινήτου Οχήματος» (τεκμήριο 27) ως εξής: «Ο όρος Motor Trade καλύπτει οχήματα που χρησιμοποιούνται από επαγγελματίες για σκοπούς .. εμπορίας μηχανοκινήτων οχημάτων ή/και .. οδήγησης οχημάτων για σκοπούς της άσκησης επαγγέλματος για προσφορά υπηρεσιών προς ιδιοκτήτες οχημάτων, όταν τέτοια οδήγηση είναι αναγκαία για την προσφορά τέτοιων υπηρεσιών». Εν πρώτοις, παρατηρείται πως ο ορισμός αυτός είναι σαφής. Κατά δεύτερον, παρατηρείται πως η σχετική πρόνοια η οποία τείνει να περιορίσει την ευθύνη του ασφαλιστή πρέπει να ερμηνεύεται περιοριστικά και δεν επιδέχεται διασταλτικής ερμηνείας. Επί τη βάσει του ορισμού αυτού, πρώτη προϋπόθεση για να θεωρηθεί ότι ορισμένο όχημα χρησιμοποιείται υπό συνθήκες «εμπορίας οχημάτων» και, άρα, εξαιρείται από την ασφαλιστική κάλυψη την οποίαν προσφέρει το ασφαλιστήριο έγγραφο (τεκμήριο 4), είναι αυτό να χρησιμοποιείται από «επαγγελματία» δηλ. από πρόσωπο το οποίο ασκεί ορισμένο επάγγελμα. Όμως, στην προκείμενη περίπτωση, κατά τον ουσιώδη χρόνο, το αυτοκίνητο εχρησιμοποιείτο μόνον από τον εναγόμενο αρ.1, έναν ιδιώτη, και για ιδιωτική χρήση. Κατά τον ουσιώδη χρόνο, το αυτοκίνητο δεν εχρησιμοποιείτο από τους εναγομένους αρ.2, επαγγελματίες μεταπωλητές αυτοκινήτων. Άλλωστε, την καθόλου ανάμειξη των εναγομένων αρ.2 στην χρήση του αυτοκινήτου, κατά τον ουσιώδη χρόνο, υποστηρίζουν με σθένος οι εναγόμενοι αρ. 3 όταν ισχυρίζονται πως, μετά τη σύναψη της συμφωνίας πώλησης, η κατοχή και η κυριότητα του αυτοκινήτου μετεβιβάστηκαν στον εναγόμενο αρ.1, οι δεν εναγόμενοι αρ.2 απώλεσαν κάθε δικαίωμα επί αυτού. Εντοπίζεται, συνεπώς, λογική αντίφαση όταν οι εναγόμενοι αρ.3 ισχυρίζονται αφ΄ενός πως το ασφαλιστήριο έγγραφο (τεκμήριο 3) είναι άκυρο και/ή δεν καλύπτει το δυστύχημα, γιατί, κατά τον ουσιώδη χρόνο, το αυτοκίνητο οδηγείτο από τον ιδιοκτήτη του, εναγόμενο αρ.1, ιδίω δικαιώματι και όχι κατ΄εξουσιοδότησιν των εναγομένων αρ.2 και αφ΄ετέρου πως το ασφαλιστήριο έγγραφο (τεκμήριο 3) δεν καλύπτει το δυστύχημα γιατί το αυτοκίνητο εχρησιμοποιείτο από επαγγελματίες (τους εναγομένους αρ.2) για σκοπούς εμπορίας οχημάτων. Πρόκειται για θέσεις οι οποίες δεν μπορούν να προβάλλονται και να προωθούνται ταυτοχρόνως εφ΄όσον βασίζονται σε αντίθετους ισχυρισμούς περί τα γεγονότα. Με άλλα, λόγια η θέση σύμφωνα με την οποίαν το ασφαλιστήριο έγγραφο (τεκμήριο 3) είναι άκυρο και νομικά ανίσχυρο γιατί αυτό έπρεπε να συναφθεί με τον εναγόμενο αρ.1 ως τον ιδιοκτήτη του αυτοκινήτου, δεν μπορεί να προβάλλεται και να προωθείται ταυτοχρόνως με τη θέση πως, κατά τον ουσιώδη χρόνο, το αυτοκίνητο εχρησιμοποιείτο από τους επαγγελματίες ιδιοκτήτες του (τους εναγόμενους αρ.2) για σκοπούς εμπορίας. Είναι βεβαίως, κατ΄αρχήν, αποδεκτή η δικογράφηση και η επιδίωξη διαζευκτικών θεραπειών. Θα πρέπει, όμως, αυτές να βασίζονται επί του ίδιου πραγματικού υποβάθρου (Δρυάδης κ.α v. Καλησπέρας
(1998)1 (Β) Α.Α.Δ. 881, 889). Εν πάση περιπτώσει, η μαρτυρία η οποία πρόκειται να παρουσιασθεί προς το σκοπό τεκμηρίωσης των αξιώσεων οφείλει να είναι θετική ως προς τα γεγονότα. Διαζεύξεις ως προς το τι τι , πράγματι, συνέβηκε λειτουργούν εις βάρος του διαδίκου που τις προωθεί. Στην απόφαση Martin Popular Bank Public Co Ltd v. Μιχαήλ
(2012)1 (Α) Α.Α.Δ. 41, 54 αναφέρονται τα εξής: «Είναι θεμελιωμένη αρχή ότι ένας διάδικος δικαιούται να προβάλει στο δικόγραφό του διαζευκτικούς ισχυρισμούς, αλλά οφείλει, κατά την ακροαματική διαδικασία, να επιλέξει την εκδοχή που θα προωθήσει».
(7)
(6)Επί τη βάσει όλων των πιο πάνω διαπιστώνεται πως, κατά πάντα ουσιώδη χρόνο, τόσον το καλυπτικό σημείωνα (τεκμήριο 28) όσον και το ασφαλιστήριο έγγραφο (τεκμήριο 4) ήσαν έγκυρα και ισχυρά και παρέσχαν ασφαλιστική κάλυψη στον εναγόμενο αρ.
- Για την κάλυψη αυτή αποκλειστικώς υπεύθυνοι είναι οι εναγόμενοι αρ.
- Περαιτέρω, διαπιστώνεται πως οι εναγόμενοι αρ.2 ουδεμίαν ευθύνη φέρουν έναντι των εναγομένων αρ.
- Η αξίωση των εναγομένων αρ.3 εναντίον των εναγομένων αρ.2 οδηγείται σε αποτυχία. Η δε ανταπαίτηση των εναγομένων αρ.2 εναντίον των εναγομένων αρ.3 κρίνεται ως βάσιμη.
(7)Κατ'αρχήν, τα έξοδα οιασδήποτε πολιτικής διαδικασίας ή και τα έξοδα τα οποία σχετίζονται με αυτήν, αποφασίζονται στο πλαίσιο άσκησης της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου. Το Δικαστήριο έχει πλήρη εξουσία να αποφασίζει από ποιόν διάδικο και σε ποιά έκταση θα πληρωθούν τα έξοδα αυτά (άρθρο 43 του περί Δικαστηρίων Νόμου του 1960, Ν.14/1960, ως αυτός τροποποιήθηκε στη συνέχεια και Δ.59 θ.1). Αυτή η διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου είναι ευρεία. Αποτελεί δε καθιερωμένη πρακτική το γεγονός πως συνήθως τα έξοδα ακολουθούν το αποτέλεσμα της δίκης και αυτό γιατί «η δικαίωση δεν συνεπάγεται δαπάνη» (Χάσικος κ.α. v. Χαραλαμπίδη
(1990)1 Α.Α.Δ. 389). Αυτό ως κανόνας λογικής, ο οποίος, μάλιστα, είναι τόσον ισχυρός «που από μόνος του παρέχει την αιτιολόγηση στην κάθε αντίστοιχη εξέλιξη χωρίς να παρίσταται ανάγκη εξειδίκευσης» (Ζαβρού v. Μιχαηλίδου)
(1996)1 Α.Δ.Δ. 477). Απόκλιση από αυτόν τον κανόνα πρακτικής δικαιολογείται μόνον εφ'όσον συντρέχουν ικανοί λόγοι οι οποίοι πρέπει να εκτίθενται και οι οποίοι ανάγονται στη γενεσιουργό αιτία της πρόκλησης των εξόδων της δίκης ή μέρους της. Εν πάση περιπτώσει, η άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου κατ'απόκλισιν από τον κανόνα πως τον κύριο καθοδηγητικό παράγοντα συνιστά το αποτέλεσμα της δίκης γίνεται «δικαστικά και κατά συνέπεια . υπόκειται σε έλεγχο» [Φιλίππου v. Φιλίππου
(1990)1 Α.Α.Δ.890, δείτε και τις αποφάσεις Κυριάκου v. Φιλικής Ασφαλιστικής Εταιρείας Λτδ
(2000)1 Α.Α.Δ.416 και Ζαβρού v. Μιχαηλίδου (ανωτέρω)]. Για το ειδικότερο ζήτημα της αποτυχίας της αγωγής αναφέρονται τα εξής στην απόφαση Θρασυβούλου v. Αrto Estates Ltd
(1993)1 A.Α.Δ.12, «Θεωρείται ασύννομο ο δικαιωθείς διάδικος να επωμίζεται τα έξοδα της υπεράσπισης των δικαιωμάτων του και εύλογο να τα επωμίζεται ο αποτυχών διάδικος, η αδικαιολόγητη προσφυγή του οποίου στο Δικαστήριο (όπως τεκμηριώνεται από το αποτέλεσμα) αποτελούσε τη γενεσιουργό αιτία των εξόδων». Σύμφωνα με τη διαταγή Bullock (Bullock order - Bullock v. London General Omnibus Co and Others (1904-1907) All E.R.44), εάν ο ενάγων βρισκόταν, πράγματι, σε αμφιβολία εν σχέσει με το ποιός από τους περισσότερους ενεχομένους σε ένα περιστατικό είναι ένοχος επίδειξης αμέλειας έναντί του και αδυνατούσε, παρά την επίδειξη λογικής προσπάθειας, να εντοπίσει τα γεγονότα τα οποία σχετίζονται με την αμέλεια, τότε ο επιτυχών εναγόμενος δικαιούται μεν όπως επιδικαστούν έξοδα υπέρ του και εναντίον του ενάγοντος, πλην όμως, ο ενάγων δικαιούται να αποζημιωθεί, εν σχέσει με τα έξοδα αυτά, από τον αποτυχόντα εναγόμενο. Σε τέτοια περίπτωση το Δικαστήριο εκδίδει επιπρόσθετη διαταγή δια της οποίας ο αποτυχών εναγόμενος διατάσσεται να καταβάλει, προς τον επιτυχόντα ενάγοντα, τα έξοδα τα οποία αυτός διετάχθηκε να καταβάλει προς τον επιτυχόντα εναγόμενο (Μιχαήλ v. Ψαρά κ.ά.
(2009)1(Β) Α.Α.Δ.1159, 1172, Prolific Insurance Consultants Ltd v. Liberty Life Insurance Public Co Ltd κ.ά.
(2010)1(Β) 1069, 1077 και απόφαση Πολιτική Αίτηση αρ.90/2017 Λουκάς Ναζίρης, ημερ. 29.11.2017). Εν προκειμένω, ως έχουν διαπιστωθεί τα γεγονότα στο πλαίσιο της ακροαματικής διαδικασίας, καταδεικνύεται πως, κατά το χρόνο καταχώρισης της αγωγής, ο ενάγων δεν είχε την απαραίτητη πληροφόρηση για να διαπιστώσει ποιός πράγματι είχε την υποχρέωση να καλύψει τις ζημίες του συνεπεία του δυστυχήματος. Η σχετική αμφιβολία του ενάγοντος υπήρξε γνήσια.
(8)Επί τη βάσει όλων των ανωτέρω: (Ι) Η αγωγή σε όση έκταση αφορά στους εναγομένους αρ.3 επιτυγχάνει. Κατά συνέπειαν και εφ'όσον ο εναγομένος αρ.1 κρίνεται ως υπεύθυνος για το δυστύχημα κατά 80%, και επί τη βάσει αυτού του ποσοστού ευθύνης, επιδικάζονται υπέρ του ενάγοντος και εναντίον των εναγομένων αρ.3 τα ακόλουθα ποσά:
(1)€72.000 (€90.000x80%:100%) ως γενικές αποζημιώσεις για τις σωματικές βλάβες που αυτός υπέστηκε και τις συνέπειές τους,
(2)€16.000 ως η απώλεια της εργασιακής του ικανότητας (€20.000x80%:100%) και
(3)€21.124 (€26.405x80%:100%) ως οι ειδικές αποζημιώσεις. Το ποσά των €72.000 και των €16.000 θα φέρουν τόκο με νόμιμο επιτόκιο από τις 15.12.2009, ημερομηνία κατά την οποίαν συνέβηκε το δυστύχημα, μέχρι να εξοφληθούν. Το ποσόν των €21.124 θα φέρει τόκο με νόμιμο επιτόκιο από την 6.10.2011, ημερομηνία καταχώρισης της αγωγής, μέχρι να εξοφληθεί. Τα έξοδα της αγωγής, ως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ του ενάγοντος και εναντίον των εναγομένων αρ.
- (ΙΙ) Η αγωγή σε όση έκταση αφορά στους εναγομένους αρ.1 και 2, αποτυγχάνει και απορρίπτεται. Τα έξοδα της αγωγής, ως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ των εναγομένων αρ.1 και 2 και εναντίον του ενάγοντος. Περαιτέρω, εκδίδεται διαταγή διά της οποίας οι εναγόμενοι αρ.3 διατάσσονται να καταβάλουν στον ενάγοντα και τα έξοδα τα οποία αυτός διετάχθηκε να καταβάλει στους εναγομένους αρ.1 και
- (ΙΙΙ) Η απαίτηση των εναγομένων αρ.3 εναντίον των εναγομένων αρ.2 αποτυγχάνει και απορρίπτεται. Επειδή η εκδίκαση της απαίτησης αυτής έγινε στο πλαίσιο εκδίκασης της αγωγής, δεν εκδίδεται διαταγή για τα έξοδα. (IV) Η ανταπαίτηση των εναγομένων αρ.2 εναντίον των εναγομένων αρ.3 επιτυγχάνει. Δεδομένης της ήδη διατυπωθείσας κρίσης περί της αποκλειστικής ευθύνης των εναγομένων αρ.3 να καλύψουν τις ζημίες του ενάγοντος και δεδομένης της ήδη διατυπωθείσας κρίσης περί της απουσίας οιασδήποτε σχετικής ευθύνης των εναγομένων αρ.2, κρίνεται αχρείαστη η έκδοση των δηλωτικών αποφάσεων που επιδιώκονται δια της ανταπαίτησης αυτής. Περαιτέρω, και επειδή η εκδίκαση της ανταπαίτησης αυτής έγινε στο πλαίσιο ακρόασης της αγωγής, δεν εκδίδεται διαταγή για τα έξοδα. (Υπ.) ........... Α.Κ.Λυκούργου, Α.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /Σ.Θ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο