Α.Ι.Κ. υπό την προσωπική της ιδιότητα και ως μητέρα και κηδεμόνα των τέκνων της Ε.Ν. κ.α. ν. Λιασής κ.α., Αρ. Αγωγής: 4731/10, 12/4/2019 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2019:A188 Αρ. Αγωγής: 4731/10 Μεταξύ:
- Α.Ι.Κ. υπό την προσωπική της ιδιότητα και ως μητέρα και κηδεμόνα των τέκνων της Ε.Ν. 14 ετών και Ν.Ν. 13 ετών από τα Λατσιά
- Φ.Ν.Θ. υπό την προσωπική του ιδιότητα και ως πατέρας και συγκηδεμόνας των τέκνων του Ε.Ν. 14 ετών και Ν.Ν. 13 ετών από τα Λατσιά Ενάγοντες και
- XXXXX Λιασής.
- XXXXX Λιασή.
- XXXXX Λιασής.
- Άστρασολ Λτδ.
- Επίσημος Παραλήπτη (ως εκκαθαριστή της περιουσίας της εταιρείας "Liasis Shoelasts Company Ltd".
- Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας (Διά Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας και Υπουργείου Εργασίας, και Τμήμα Πολεοδομίας).
- Δήμος Λατσιών. Εναγομένων Ημερομηνία: 12 Απριλίου 2019 Για ενάγοντες: κος Λουκής Λουκαΐδης με κα Λουκία Πατσαλίδου Για εναγόμενους 3 & 4: κα Ελένη Μιντή Για εναγόμενο 6: κος Ανδρέας Χριστοφόρου Α Π Ο Φ Α Σ Η (για εναγομένους 3, 4 & 6) Η παρούσα, είναι μια από τις 22 αγωγές που συνεκδικάστηκαν ως προς το θέμα της ευθύνης, τις οποίες καταχώρησαν κάτοικοι και εργαζόμενοι στην περιοχή Λατσιών, ζητώντας αποζημιώσεις εναντίον των εναγομένων για οχληρία και αμέλεια που προξενείτο από το εργοστάσιο Άστρασολ. Η απαίτηση των εναγόντων, αφορά γενικές και/ή ειδικές και τιμωρητικές αποζημιώσεις για οχληρία και/ή για παράνομη επέμβαση στα εξής δικαιώματα τους: (α) ζωής και υγείας, (β) κατοικίας, (γ) σεβασμού της ιδιοκτησίας, (δ) σεβασμού της ιδιωτικής ζωής και (ε) σεβασμού του δικαιώματος οικογένειας ως αποτέλεσμα της παράνομης ή/και επικίνδυνης ή/και ανεπίτρεπτης λειτουργίας του εργοστασίου. Είναι η θέση των εναγόντων ότι η οχληρία που προκαλούσε το εν λόγω εργοστάσιο με την εκπομπή οσμών, σκόνης και θορύβου, τους προκάλεσε διάφορα προβλήματα υγείας για τα οποία χρειάστηκαν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Η πτυχή όμως αυτή της απαίτησης δεν προωθήθηκε στην ακρόαση της υπόθεσης ούτε και η απαίτηση για τιμωρητικές αποζημιώσεις. Έτσι, οι ενάγοντες περιορίστηκαν στην απαίτηση αποζημιώσεων μόνο για οχληρία και την κατ' ισχυρισμό επέμβαση στην απόλαυση της περιουσίας τους. Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης, οι ενάγοντες που είναι σύζυγοι, διαμένουν σε οικία που εφάπτεται του εργοστασίου της Άστρασολ, στην οδό XXXXX 6Α στα Λατσιά. Κατά την καταχώρηση της αγωγής, η ενάγουσα 1 ήταν ηλικίας 37 ετών. Εγκαταστάθηκε στην εν λόγω διεύθυνση από το 1980 όπου διαμένει με την οικογένεια της. Ο ενάγοντας 2 ήταν ηλικίας 45 ετών και κατοικεί στην εν λόγω διεύθυνση από το
- Η αγωγή καταχωρήθηκε από τους ενάγοντες υπό την προσωπική τους ιδιότητα αλλά και ως κηδεμόνες των ανήλικων τότε παιδιών τους. Να σημειώσω όμως εδώ ότι οι ενάγοντες δεν μπορεί να εμφανίζονται στον τίτλο της αγωγής υπό διπλή ιδιότητα. Όφειλαν εάν ήθελαν να καταχωρήσουν αγωγή και για τα ανήλικα τέκνα τους να τα συμπεριλάβουν ως ξεχωριστούς εναγόμενους και να τα αντιπροσωπεύσουν υπό την ιδιότητα τους ως κηδεμόνες και όχι να τα συμπεριλάβουν στον τίτλο ως ενάγοντες υπό την προσωπική τους ιδιότητα. Έτσι κρίνω ότι στην παρούσα περίπτωση, οι ενάγοντες δικαιούνται αποζημιώσεις υπό την προσωπική τους ιδιότητα μόνον και όχι και ως αντιπρόσωποι των ανηλίκων τέκνων τους. Οι ενάγοντες ισχυρίζονται ότι το εν λόγω εργοστάσιο, προκαλούσε οχληρία που τους επηρέαζε στην χρήση και απόλαυση της οικίας τους. Συγκεκριμένα, στα 10 μέτρα από το παράθυρο της οικίας τους, καθαρίζονταν τα φίλτρα των μηχανημάτων του εργοστασίου και στα 20 μέτρα, τα φουγάρα του εργοστασίου έβγαζαν αναθυμιάσεις. Από τις 6.00 π.μ. ξεκινούσαν τα μηχανήματα του εργοστασίου και δούλευαν μέχρι τη 1 μετά τα μεσάνυχτα, προκαλώντας ανυπόφορους δυνατούς θορύβους. Οι ενάγοντες δεν μπορούσαν να ανοίξουν τα παράθυρα της οικίας τους ούτε να βγουν στη βεράντα τους. Υπέβαλαν αρκετά παράπονα στον Δήμο Λατσιών, στο Υπουργείο Εργασίας, στην Πολεοδομία και στο Υπουργείο Υγείας χωρίς όμως αποτέλεσμα. Αναφέρεται επίσης στην έκθεση απαίτησης ότι η απόλαυση της κατοικίας των εναγόντων υπονομεύθηκε σε βαθμό ουσιαστικό αφού οι θόρυβοι, η δυσοσμία και τα αέρια που εκπέμπονταν από το εν λόγω εργοστάσιο μέσω της καπνοδόχου του στην γειτονική κατοικημένη περιοχή δεν επέτρεπαν ήρεμη παραμονή και χρήση της κατοικίας τους. Η ιδιωτική τους ζωή πλήγηκε λόγω ανεπίτρεπτης επέμβασης στην απόλαυση στους ιδιωτικούς χώρους της κατοικίας τους και κατά την συμβίωση τους με τα μέλη της οικογένειας τους. Το δικαίωμα της οικογένειας τους πλήγηκε λόγω των επιπτώσεων που είχε η πιο πάνω οχληρία στην συναναστροφή και στη σχέση τους με την οικογένεια τους. Επίσης οι θόρυβοι και οι επικίνδυνες για την υγεία ουσίες, έπληξαν και έθεσαν σε κίνδυνο την υγεία των ιδίων και των άλλων μελών της οικογένειάς τους, που συγκατοικούσαν μαζί τους. Στις 29.12.2017, εκδόθηκε απόφαση στις πιο πάνω συνεκδικαζόμενες αγωγές με την οποία το Δικαστήριο έκρινε ότι οι εναγόμενοι 2, 4 & 6, ευθύνονταν μεταξύ άλλων για την οχληρία που το εργοστάσιο Άστρασολ προκαλούσε στην περιοχή όπου κατασκεύαζε σόλες υποδημάτων από το 1976 μέχρι και την 2.6.2009 που έκλεισε. Σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου, στην παρούσα περίπτωση προκύπτει από την αποδεχθείσα μαρτυρία, σημαντική μορφή οχληρίας από το εργοστάσιο της Άστρασολ. Ο θόρυβος που προκαλούσε το εργοστάσιο της Άστρασολ και οι δυσάρεστες οσμές από τα φουγάρα του, ήταν τέτοιας έκτασης που ανάγκαζαν τους περιοίκους να κλείνουν τα παράθυρα τους το καλοκαίρι και μην βγαίνουν στα μπαλκόνια τους. Υπήρξε σύμφωνα με τα ευρήματα του Δικαστηρίου, μια μεγάλη και πρωτοφανής επέμβαση στην απόλαυση της ακίνητης περιουσίας των εναγόντων αφού αυτή η ανυπόφορη κατάσταση διαρκούσε σε συστηματική βάση, από τις 6.00 το πρωί μέχρι της 1.00 μετά τα μεσάνυχτα. Μετά την έκδοση της πιο πάνω απόφασης για την ευθύνη, οι αγωγές αποσυνδέθηκαν προκειμένου να εκδικαστεί σε κάθε μια ξεχωριστά, το ζήτημα των αποζημιώσεων. Η ευθύνη της εναγομένης 6 Κυπριακής Δημοκρατίας προκύπτει από την παροχή άδειας στο εργοστάσιο σε αστική περιοχή αλλά και την ανοχή της στην οχληρία που αυτό προκαλούσε. Ακροαματική διαδικασία Στην παρούσα αγωγή, προς απόδειξη της ζημιάς των εναγόντων από την διαπιστωθείσα οχληρία, κατέθεσε ως μοναδικός μάρτυρας η ενάγουσα
- Στην γραπτή της δήλωση (έγγραφο 1), αναφέρει ότι είναι εξουσιοδοτημένη και από τον ενάγοντα 2 να προβεί στην υπό κρίση κατάθεση. Εγκαταστάθηκε στην διεύθυνση XXXXX 6Α στα Λατσιά, το
- Η οικία της, εφάπτεται στο επίδικο εργοστάσιο Άστρασολ. Συγκεκριμένα η οικία χωρίζεται από το εργοστάσιο με μια συρμάτινη περίφραξη. Η μάρτυρας ανέφερε στην συνέχεια ότι το εργοστάσιο, λειτουργούσε από η ώρα 6.00 π.μ. μέχρι 1.00 π.μ., καθημερινώς εκτός Κυριακής και πολλές φορές Σάββατα. Η διαβίωση στο σπίτι τους έγινε αφόρητη. Ο θόρυβος ήταν εκκωφαντικός σε βαθμό που δεν μπορούσαν να ησυχάσουν, ούτε να μιλήσουν ήρεμα μεταξύ μας μέσα στο σπίτι. Δεν μπορούσαν επίσης να ξεκουραστούν και να κοιμηθούν ακόμη και με όλα τα παράθυρα του σπιτιού τους κλειστά αφού ο θόρυβος ήταν συνεχής. Αναγκάζονταν να κρατούν όλα τα παράθυρα κλειστά καθ' όλη την διάρκεια της ημέρας όχι μόνο λόγω των θορύβων των μηχανών και κομπρεσόρων του εργοστασίου αλλά και λόγω της πολλή σκόνης, και έντονων καπνών από τα φουγάρα και της άσχημης αποπνικτικής μυρωδιάς που ερχόταν από το εργοστάσιο που προκαλούσε μια ατμόσφαιρα μολυσμένη, η οποία τους προξενούσε αλλεργίες, πονοκέφαλο, δύσπνοια, δάκρια στα μάτια, ζαλάδες και αναγούλες. Τα παιδιά τους δεν μπορούσαν να συγκεντρωθούν και να διαβάσουν από τον θόρυβο και υπέφεραν από αλλεργίες. Ούτε μπορούσαν να βγουν έξω που υπήρχε χώρος να παίξουν όχι μόνο λόγω της δυσοσμίας και αποπνικτικής ατμόσφαιρας αλλά και λόγω των στάσιμων και βρόμικων νερών που προέρχονταν από το πλύσιμο των μηχανών του εργοστασίου, τα οποία περνούσαν έξω από το σπίτι και προσέλκυαν αρουραίους και πολλές άλλες ακαθαρσίες. Επιπρόσθετα, ακόμη και κάποια Σαββατοκύριακα έμπαιναν και έβγαιναν φορτηγά μέσω της εισόδου του εργοστασίου και σταματούσαν ακριβώς έξω από τα παράθυρα τους για να φορτώσουν ή να ξεφορτώσουν βαρέλια και άλλα αντικείμενα και προκαλούσαν υπερβολικό θόρυβο. Ως αποτέλεσμα όλων αυτών των παράνομων ενεργειών του εργοστασίου Άστρασολ, η απόλαυση της κατοικίας των εναγόντων υπονομεύθηκε κατά την μάρτυρα σε βαθμό ουσιαστικό αφού η δυσοσμία και η σκόνη που εκπέμπονταν από το εν λόγω εργοστάσιο, δεν επέτρεπαν ήρεμη παραμονή και χρήση της κατοικίας τους. Η ιδιωτική τους ζωή, πλήγηκε λόγω της ανεπίτρεπτης επέμβασης στην απόλαυση στους ιδιωτικούς χώρους της κατοικίας τους και κατά τη συμβίωσή τους με τα μέλη της οικογένειας τους. Στην αντεξέταση, η μάρτυρας αρνήθηκε ότι οι επιπτώσεις από την οχληρία που ανέφερε, ήταν υπερβολικές. Επέμενε ότι οι ενάγοντες έχουν υποστεί σημαντική ταλαιπωρία από τις οσμές, την σκόνη και τον θόρυβο που προερχόταν από το επίδικο εργοστάσιο. Για αυτήν την ταλαιπωρία, οι ενάγοντες αιτούνται την καταβολή αποζημιώσεων με την παρούσα αγωγή τους. Αγορεύσεις Ο συνήγορος των εναγόντων στην αγόρευση του, ισχυρίστηκε ότι η παρούσα αφορά οχληρία του χειρίστου είδους που διήρκησε από την έναρξη της λειτουργίας του εργοστασίου το 1979 μέχρι και τον κλείσιμο του εργοστασίου. Ήταν η θέση του συνηγόρου ότι στον υπολογισμό των αποζημιώσεων, το Δικαστήριο θα πρέπει να λάβει υπόψη, επιβαρυντικά στοιχεία όσον αφορά την συμπεριφορά τόσο του κράτους, όσο και των υπευθύνων του εργοστασίου Άστρασολ. Αυτά τα στοιχεία, αφορούν κυρίως το γεγονός ότι η οχληρία διήρκησε πολλά έτη. Η οχληρία ήταν επίσης σοβαρή όχι μόνο για την μεγάλη διάρκεια της σε βάθος χρόνου αλλά και για το ότι ήταν συνεχής και καθημερινή ακόμη και Σάββατο για πολλές ώρες την ημέρα. Ένα άλλο επιβαρυντικό στοιχείο, ήταν ότι η ανυπόφορη οσμή οφειλόταν σε εκπομπές από το φουγάρο του εργοστασίου, οι οποίες εμπεριείχαν και το τοξικό στοιχείο του διχλωρομεθανίου. Δεν υπάρχει κατά τον συνήγορο, παρόμοιο προηγούμενο στην Κύπρο για τέτοιου είδους οχληρία. Στην συνέχεια, ο συνήγορος αναφέρθηκε σε αποφάσεις του ΕΔΑΔ, οι οποίες ασχολήθηκαν με το ζήτημα των αποζημιώσεων αναφορικά με το αστικό αδίκημα της ιδιωτικής οχληρίας (βλ. Mileva And others v. Bulgaria ημ. 25/11/2010). Ήταν εντούτοις η θέση του συνηγόρου ότι στην παρούσα υπόθεση λόγω των πιο πάνω επιβαρυντικών στοιχείων, θα πρέπει να επιδικαστεί μεγαλύτερο ποσόν ως αποζημιώσεις από αυτό που επιδικάστηκε στις υποθέσεις του ΕΔΑΔ. Σε σχέση με το ζήτημα της εξουσιοδότησης για προσκόμιση μαρτυρίας, ο συνήγορος ανέφερε ότι αυτή δόθηκε προφορικά στην ενάγουσα
- Με παραπομπή σε νομολογία, ο συνήγορος ισχυρίστηκε ότι για να αποδειχθεί η επέμβασή στην απόλαυση της περιουσίας ενός ενάγοντα δεν είναι αναγκαίο ο ίδιος να καταθέσει στο Δικαστήριο. Η ταλαιπωρία και ενόχληση ενυπάρχουν λόγω της διαπιστωθείσας από το Δικαστήριο οχληρίας. Επιπλέον δεν έχει αμφισβητηθεί από πλευράς υπεράσπισης, το γεγονός ότι όλοι οι εναγόμενοι διέμεναν σε οικία που εφαπτόταν του εργοστασίου της Άστρασολ. Η συνήγορος των εναγομένων 3 & 4 στην δική της αγόρευση, ισχυρίστηκε ότι για να αποτιμηθούν οι αποζημιώσεις για ιδιωτική οχληρία θα πρέπει να δοθεί σχετική μαρτυρία ως προς το ύψος της ζημιάς που ο ενάγων έχει υποστεί. Μαρτυρία που κατά την συνήγορο δεν δόθηκε στην παρούσα υπόθεση. Η συνήγορος έκαμε αναφορά σε Κυπριακή Νομολογία στην οποία παρά το εύρημα για ιδιωτική οχληρία δεν δόθηκαν αποζημιώσεις λόγω έλλειψης σχετικής μαρτυρίας, αναφορικά με την ζημιά την οποία υπέστησαν οι ενάγοντες. Περαιτέρω, σε ότι αφορά τη διάρκεια της οχληρίας η οποία δεν αμφισβητείται εν όψει της προηγούμενης απόφασής του Δικαστηρίου, η συνήγορος ισχυρίστηκε ότι οι ενάγοντες εγκαταστάθηκαν στην περιοχή μετά την έναρξη της λειτουργίας του εργοστασίου. Είχαν γνώση που κατοικούσαν και τι λειτουργούσε στην περιοχή που επέλεξαν να διαμείνουν. Επιπλέον, αποτελεί αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι η οχληρία σταμάτησε με το κλείσιμο του εργοστασίου. Το 2010 καταχωρήθηκε η παρούσα αγωγή. Δηλαδή από το 1976 που λειτουργούσε το εργοστάσιο, 34 χρόνια μετά, οι ενάγοντες αποφάσισαν να καταχωρήσουν αγωγή, αξιώνοντας αποζημιώσεις για οχληρία. Η συνήγορος διερωτήθηκε ποιες αποζημιώσεις θα ήταν εύλογες με δεδομένο τον χρόνο που διέρρευσε μέχρι την καταχώρηση της αγωγής, αλλά και από την καταχώρηση της αγωγής μέχρι και σήμερα, 10 χρόνια μετά. Κατά την συνήγορο, τόσον οι ενάγοντες στην παρούσα όσον και οι άλλοι ενάγοντες στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις για ιδιωτική οχληρία, βίωσαν σε πολύ μικρότερο βαθμό έως και καθόλου, από αυτόν που περιέγραψαν στο Δικαστήριο, την ένταση και τον βαθμό της οποιασδήποτε προκαλούμενης οχληρίας. Ο συνήγορος του εναγομένου 6 στην δική του αγόρευση, ισχυρίστηκε ότι ακόμη και με τα ευρήματα του Δικαστηρίου, η Δημοκρατία δεν θα πρέπει να κληθεί να καταβάλει αποζημιώσεις. Δεν υπάρχει μαρτυρία για το πότε η Δημοκρατία έλαβε γνώση για την διαπιστωθείσα οχληρία. Ούτε υπάρχει καμία αναφορά από τον Δικαστήριο στον καταλογισμό ευθύνης στην Δημοκρατία ως προς την ενημέρωσή της για την διαπίστωση ύπαρξης θορύβου. Ως προς το ζήτημα των τιμωρητικών αποζημιώσεων που ζητούνται με την αγωγή, ο συνήγορος ισχυρίστηκε ότι δεν μπορούν να επιδικαστούν εναντίον της Δημοκρατίας, δεδομένου ότι σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου στο ζήτημα της ευθύνης, η Δημοκρατία δεν συμμετείχε άμεσα στην οχληρία. Περαιτέρω, στην ίδια απόφαση δεν γίνεται αναφορά σε παράβαση των συνταγματικών δικαιωμάτων των εναγόντων ώστε να δικαιολογείται η επιδίκαση τιμωρητικών αποζημιώσεων. Αξιολόγηση και ευρήματα Ο μοναδικός μάρτυρας στην υπόθεση, ήταν η ενάγουσα
- Δεν δόθηκε καμία άλλη μαρτυρία από πλευράς υπεράσπισης που να αντικρούει την πιο πάνω μαρτυρία. Ανεξαρτήτως τούτου, η ενάγουσα 1 μου έκανε πολύ καλή εντύπωση από το εδώλιο του μάρτυρα. Ήταν σταθερή στις απαντήσεις της και αρκετά πειστική αναφορικά με την διάρκεια και ένταση της οχληρίας που προκαλούσε το εργοστάσιο της Άστρασολ και την ενόχληση που προξενούσε στους ενάγοντες, στην καθημερινή απόλαυση της οικίας τους. Είναι ενδεικτική η θέση που εξέφρασε στην μαρτυρία της χωρίς να αμφισβητηθεί πειστικά στην αντεξέταση, ότι οι ενάγοντες εμποδίζονταν σε σημαντικό βαθμό στην καθημερινή απόλαυση της περιουσίας τους. Πρέπει επίσης να σημειώσω ότι η θέση της μάρτυρος ως προς την διάρκεια και ένσταση της οχληρίας, επιβεβαιώνεται και από τα ευρήματα του Δικαστηρίου στην απόφαση ημ. 29.12.17 αναφορικά με το ζήτημα της ευθύνης. Επιβεβαιώνεται επίσης από το αναντίλεκτο γεγονός ότι η οικία στην οποία διέμεναν οι ενάγοντες, εφάπτεται του επίδικου εργοστασίου με αποτέλεσμα η ένταση της οχληρίας να είναι μεγάλη. Δεν συμφωνώ με την θέση της υπεράσπισης ότι θα έπρεπε να καταθέσουν όλοι οι ενάγοντες ώστε να δικαιούνται σε αποζημιώσεις. Η μαρτυρία της ενάγουσας 1 ως προς την επέμβαση στην απόλαυση της περιουσίας και των δύο εναγόντων, είναι επί του προκειμένου ικανοποιητική. Σε συνδυασμό βέβαια με το εύρημα του Δικαστηρίου για την δυσοσμία και τον μεγάλο θόρυβο που εξέπεμπε το επίδικο εργοστάσιο, το οποίο εφαπτόταν με την οικία των εναγόντων. Έχοντας υπόψη τα πιο πάνω, τα ευρήματα μου είναι ανάλογα με την μαρτυρία της ενάγουσας 1 που έγινε αποδεκτή. Ιδιαίτερα, σημειώνω σε συμφωνία και με τα ευρήματα στην απόφαση για το θέμα της ευθύνης ότι η λειτουργία του εργοστασίου της Άστρασολ, προκάλεσε ιδιαίτερη ενόχληση και ταλαιπωρία στους ενάγοντες στην καθημερινή χρήση και απόλαυση της οικίας τους που εφάπτεται με το εν λόγω εργοστάσιο. Η πιο πάνω οχληρία, διήρκησε για αρκετά χρόνια μέχρι και το οριστικό κλείσιμο του εργοστασίου στις 2.6.2009 Αποζημιώσεις Το ζήτημα της ευθύνης των εναγομένων 3, 4 και 6, έχει κριθεί στην απόφαση ημ. 29.12.
- Το μόνο θέμα που απομένει είναι το ύψος των αποζημιώσεων. Ο συνήγορος για τον εναγόμενο 6 Γενικό Εισαγγελέα, υποστήριξε στο σημείο αυτό ότι τα ευρήματα του Δικαστηρίου περιορίζονται στην ανοχή της Δημοκρατίας για την οχληρία των εναγομένων 3 και 4 και ως εκ τούτου δεν δικαιολογούν την επιδίκαση αποζημιώσεων εναντίον της. Δεν συμφωνώ με την πιο πάνω θέση. Στην υπόθεση Σταυρούλα Χριστοδουλίδου ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας
(2008)1Β Α.Α.Δ 746, λέχθηκε ότι η Δημοκρατία θα μπορούσε να βρεθεί υπεύθυνη για αποζημιώσεις εάν από τη στιγμή που έλαβε γνώση της οχληρίας, επέτρεψε την συνέχισή της. Κάτι που προκύπτει σαφώς από τα ευρήματα το Δικαστηρίου στην απόφαση για το ζήτημα της ευθύνης ημ. 29.12.17. Ενόψει τούτου, θα προχωρήσω στον καθορισμό των αποζημιώσεων εναντίον των εναγομένων 2, 3 και 6, οι οποίοι σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου ημ. 29.12.2017, ευθύνονται για το αστικό αδίκημα της ιδιωτικής οχληρίας που διαπράχθηκε εις βάρος των εναγόντων. Στην επιφύλαξη του άρθρου 46 του Κεφ. 148, προβλέπεται ότι ο ενάγοντας δεν θα τύχει αποζημίωσης εκτός αν εξαιτίας του αδικήματος, υπέστη ζημιά. Η προϋπόθεση άμεσης βλάβης όμως, περιορίζεται στο είδος της ιδιωτικής οχληρίας που συνιστάται ακριβώς στην πρόκληση φυσικής ζημιάς σε περιουσία. Υπάρχει εντούτοις και μια άλλη ζημιά σε σχέση με το είδος της οχληρίας που αφορά παρέμβαση στην απόλαυση της ακίνητης περιουσίας του ενάγοντα. Η ζημιά αυτή δεν είναι αναγκαίο να ισοδυναμεί με άμεση βλάβη. Στο σύγγραμμα Salmond on The Law of Torts 11η έκδοση στην σελ. 54 αναφέρεται ότι η ιδιωτική οχληρία είναι αστικό αδίκημα εναντίον της κατοχής περιουσίας. Αλλά ακόμη και εκεί που δεν υπάρχει φυσική ζημιά σε περιουσία, μπορούν να επιδικαστούν αποζημιώσεις για επέμβαση στην απόλαυση της περιουσίας που κατέχει ο ενάγοντας. Παραθέτω το πιο κάτω σχετικό απόσπασμα από το σύγγραμμα υπό τον τίτλο 'What damage is actionable' στην σελ. 54: "Nuisance is primarily a wrong to property, but even when there is no physical damage compensation can be recovered for annoyance and discomfort." Προκύπτει από τα πιο πάνω ότι είναι αρκετό στην στοιχειοθέτηση ζημιάς να εμποδίζεται κάποιος σε σημαντικό βαθμό στην απόλαυση των συνηθισμένων ανέσεων της ζωής (Αρτέμη & Ερωτοκρίτου Αστικά Αδικήματα τομ. 1 σελ. 142). Περαιτέρω, στο σύγγραμμα Michael A. Jones, Textbook on Torts (ανωτέρω) στην σελ. 141, αναφέρονται τα πιο κάτω σε σχέση με το θέμα αυτό. "The damage to the plaintiff is the gist of an action in private nuisance. . However, a distinction is drawn between different forms of damage when assessing what that balance should be. This is the distinction between physical damage to property such as pollution damage to crops or structural damage by vibration, on the one hand, and personal discomfort attributable to offensive smells or excessive noise (intangible or amenity damage) on the other." Σχετική είναι και η απόφαση Χρίστου Καλότυχου ν. Cypsun Holidays Co Ltd
(2002)1 ΑΑΔ 1681. Λέχθηκε ότι η προϋπόθεση ζημιάς που απαιτεί ο Νόμος, συναρτάται προς απαίτηση για αποζημίωση παρά προς την ύπαρξη της οχληρίας αυτής καθ' αυτής και περιορίζεται στο είδος της ιδιωτικής οχληρίας που συνίσταται ακριβώς στην πρόκληση φυσικής ζημιάς σε περιουσία. Υπάρχει όμως και η ιδιωτική οχληρία που δεν συνίσταται στην πρόκληση φυσικής ζημιάς αλλά στην παρέμβαση με την άνετη χρήση και απόλαυση της περιουσίας και που περιλαμβάνει τέτοιας μορφής περιπτώσεις όπως ο θόρυβος, η οσμή και η σκόνη. Η διαφορά μεταξύ των δύο ειδών ιδιωτικής οχληρίας, τονίζεται στην κλασσική απόφαση του Λόρδου Westbury L.C. St. Hellens Smelting Co v. Tipping
(1865)11 H.L.C 642,650. Το πιο κάτω απόσπασμα από την εν λόγω απόφαση, παρατίθεται στην σελίδα 57 του πιο πάνω συγγράμματος Salmond on The Law of Torts: «Ιt appears to me that it is a very desirable thing to mark the difference between an action brought for a nuisance upon the ground that the alleged nuisance produces material injury to the property, and that an action brought for a nuisance on the ground that the thing alleged to be a nuisance is productive of sensible personal discomfort. With regard to the latter, namely, the personal inconvenience and interference with one's enjoyment, one's quiet, one's personal freedom, anything that discomposes or injuriously affects the senses of the nerves, whether that may or not be denominated a nuisance must undoubtedly depend greatly on the circumstances of the place where the think complained of actually occurs..» Στο πιο πάνω σύγγραμμα των Αρτέμη και Ερωτοκρίτου «Αστικά Αδικήματα» στην σελ. 790 με παραπομπή σε Κυπριακή Νομολογία και Αγγλικά συγγράμματα, αναφέρεται ότι η ζημιά στην αναστάτωση στην ειρηνική απόλαυση του ακινήτου του ενάγοντα , δεν θεωρείται ζημιά οικονομικής φύσης και αποτελεί μέρος του συνήθους μέτρου αποζημίωσης για την οποία αποδίδεται ένα γενικό ποσόν που θα κρίνει το Δικαστήριο ως ένα ορθό και λογικό μέτρο. Περαιτέρω, στην Αγγλική υπόθεση Bone and another v Seale
(1975)1 All E.R 787, λέχθηκε ότι σε περιπτώσεις αποζημιώσεων οχληρίας για επέμβαση στις ανέσεις της ζωής, οι αρχές των αποζημιώσεων για απώλεια ανέσεων λόγω προσωπικών τραυμάτων, μπορούν να εφαρμοστούν αναλογικά. Η υπόθεση αφορούσε ιδιωτική οχληρία που συνέχιζε για 12 ½ χρόνια και προκλήθηκε από δυσοσμία που προερχόταν από χοιροστάσιο (pig farm) των εναγομένων. Λέχθηκαν συγκεκριμένα τα εξής στην σελ. 793 από τον STEPHENSON LJ. « It is difficult to find an analogy to damages for interference with the enjoyment of property. In this case, efforts to prove diminution in the value of the property as a result of this persistent smell over the years failed. The damages awarded by the learned judge were damages simply for loss of amenity from the smells as they affected the plaintiffs living on their property; and of course, their enjoyment of their own property was indirectly affected by these smells inasmuch as it affected their visitors and members of their families. The nearest analogy would seem to be the damages which are awarded almost daily for loss of amenity in personal injury cases; it does seem to me that there is perhaps a closer analogy than at first sight appears between losing the enjoyment of your property as a result of some interference by smell or by noise caused by a next door neighbour, and losing an amenity as a result of a personal injury.» Υπό τας περιστάσεις, το Δικαστήριο στην επιδίκαση αποζημιώσεων θα λάβει υπόψη τα ιδιαίτερα περιστατικά της υπόθεσης όπως τον χώρο, τον χρόνο αλλά και την ένταση και έκταση της ταλαιπωρίας που υπέστη ο ενάγων στην απόλαυση της περιουσίας του. Στην παρούσα περίπτωση, δεν αποδείχθηκε ζημιά στην ακίνητη περιουσία των εναγόντων. Αντιθέτως, η οχληρία αφορά σοβαρή παράβαση στο δικαίωμα απόλαυσης της περιουσίας τους. Προκύπτει από τας ευρήματα του Δικαστηρίου στην απόφαση για την ευθύνη ημερομηνίας 29.12.17, μια σημαντική μορφή οχληρίας από την λειτουργία του εργοστασίου της Astrasol. Σύμφωνα με την μαρτυρία που έγινε αποδεκτή, ο θόρυβος που προκαλούσε το εργοστάσιο της Astrasol και οι δυσάρεστες οσμές από τα φουγάρα του, ήταν τέτοιας έκτασης που ανάγκαζαν τους περιοίκους να κλείνουν τα παράθυρα τους το καλοκαίρι και μην βγαίνουν στα μπαλκόνια τους. Επίσης υπήρξε σύμφωνα με τα ευρήματα του Δικαστηρίου στην απόφαση για την ευθύνη, μια μεγάλη σε διάρκεια και πρωτοφανής επέμβαση στην απόλαυση της ακίνητης περιουσίας των εναγόντων, οι οικίες των οποίων συνόρευαν με το εργοστάσιο αφού αυτή η ανυπόφορη κατάσταση διήρκησε για πάρα πολλά χρόνια σε συστηματική βάση, από τις 6.00 το πρωί μέχρι της 1.00 μετά τα μεσάνυχτα. Ειδικά στην παρούσα αγωγή, προκύπτει από την μαρτυρία που έγινε αποδεκτή στα πλαίσια της εκδίκασης της παρούσας διαδικασίας για το θέμα των αποζημιώσεων, η δημιουργία συνεχούς θορύβου και η εκπομπή σκόνης και δυσάρεστων οσμών από το εργοστάσιο της Άστρασολ, σε βαθμό που να προκαλείται σοβαρή οχληρία στους ενάγοντες, που διέμεναν σε οικία που εφαπτόταν του εργοστασίου. Σημειώνω επίσης την μαρτυρία που έγινε αποδεκτή από το Δικαστήριο, σύμφωνα με την οποία οι ενάγοντες δεν μπορούσαν καν να βγουν έξω από το σπίτι τους λόγω της σκόνης και της δυσοσμίας που προκαλούσε το εργοστάσιο της Άστρασολ. Επιπλέον ο θόρυβος που εξέπεμπε το εν λόγω εργοστάσιο ήταν τόσο μεγάλος και συνεχής που τους εμπόδιζε στην καθημερινή απόλαυση της περιουσίας τους. Όσον αφορά την δημιουργία θορύβου, έχει νομολογηθεί ότι η ηχορύπανση προκαλεί σήμερα στον άνθρωπο σοβαρή οχληρία με ανάλογες επιπτώσεις στην πνευματική και ψυχική του ηρεμία και ισορροπία, αγαθά που πρέπει να γίνονται σεβαστά (βλ. Χαραλάμπους κ.α ν. Αντωνιάδη κ.α.
(1998)1 Α.Α.Δ 2167). Το ίδιο ισχύει και για την οχληρία από δυσάρεστες οσμές Καρπασίτης κ.α ν. Σιόκκουρου
(2002)1 Α.Α.Δ 472,479). Στην συγκεκριμένη περίπτωση της παρούσας αγωγής, λαμβάνω υπόψη για σκοπούς επιδίκασης αποζημιώσεων τα πιο κάτω: · Το είδος της οχληρίας που συνίστατο στην δημιουργία μεγάλου θορύβου και ανυπόφορης δυσοσμίας που επηρέαζε σε σημαντικό βαθμό τις δραστηριότητες των εναγόντων στο υπό κρίση υποστατικό που χρησιμοποιούσαν ως κατοικία. · Την έκταση της οχληρίας που διαρκούσε πολλές ώρες της ημέρας και καθημερινά εκτός Κυριακής. · Το σημαντικό χρονικό διάστημα που διήρκεσε η οχληρία ήτοι από την εγκατάσταση των εναγόντων 1 & 2 στην περιοχή το 1980 και 1995 αντίστοιχα, μέχρι και το οριστικό κλείσιμο του εργοστασίου στις 2.6.
- · Την εν γένει επέμβαση στην απόλαυση της χρήσης του ακινήτου που οι ενάγοντες χρησιμοποίησαν κατά τους επίδικους χρόνους, η οποία τους δημιούργησε ταλαιπωρία και επηρέασε δυσμενώς την χρήση και απόλαυση του εν λόγω ακινήτου τους. Σημειώνω όμως ότι η αποζημίωση για τους ενάγοντες θα πρέπει να διαφοροποιηθεί, αφού δεν κατοικούσαν στην περιοχή το ίδιο χρονικό διάστημα. Έτσι η οχληρία διήρκησε για την ενάγουσα 1 από το 1980 ενώ για τον ενάγοντα 2 από το 1995 μέχρι και το κλείσιμο του εργοστασίου το
- Έχοντας υπόψη όλα τα πιο πάνω, κρίνω ως λογική και εύλογη αποζημίωση, το ποσόν των €15.000,00 για την ενάγουσα 1 και το ποσόν των €5.000,00 για τον ενάγοντα
- Εκδίδεται ως εκ τούτου απόφαση ως ακολούθως:
- Υπέρ της ενάγουσας 1 και εναντίον των εναγομένων 3, 4 & 6 αλληλεγγύως και/ή κεχωρισμένως για το ποσόν των €15.000,00, πλέον νόμιμο τόκο από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής.
- Υπέρ του ενάγοντα 2 και εναντίον των εναγομένων 3, 4 & 6 αλληλεγγύως και/ή κεχωρισμένως για το ποσόν των €5.000,00, πλέον νόμιμο τόκο από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής. Τα έξοδα της παρούσας διαδικασίας επιδικάζονται υπέρ των εναγόντων και εναντίον των εναγομένων 3, 4 & 6 ως θα υπολογιστούν από τον πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. ............. Αλέξανδρος Α. Παναγιώτου Π.Ε.Δ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο