Χατζηχάννας ν. Χριστοδουλίδης, Αρ. Αγωγής: 1580/2012, 10/5/2019 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2019:A245 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Γ. Χρ. Φούλια, Ε. Δ. Αρ. Αγωγής: 1580/2012 Μεταξύ: XXXXX Χατζηχάννας, XXXXX 75, XXXXX XXXXX Ενάγων και XXXXX Χριστοδουλίδης, XXXXX 2, γραφ. XXXXX, XXXXX XXXXX Εναγόμενος Ημερομηνία: 10.5.2019 Για τον Ενάγοντα: κ. Βραχίμης Χατζηχάννας Για τον Εναγόμενο: κ. Γιώργος Αδαμίδης ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την παρούσα αγωγή η οποία καταχωρήθηκε στις 5.3.2012 ο ενάγων αξιώνει εναντίον του εναγομένου το ποσό των €8.540 ως κατ' ισχυρισμό οφειλόμενα ενοίκια για τους μήνες Ιούνιο 2011 μέχρι Μάρτιο 2012 και το ποσό των €4.358,74 ως ζημιές. Ο εναγόμενος καταχώρησε υπεράσπιση στην εναντίον του αγωγή αρνούμενος τους ισχυρισμούς του ενάγοντα καθώς και ανταπαίτηση με την οποία αξιώνει από τον τελευταίο το ποσό των €3.000 ως αποζημιώσεις από την κατ' ισχυρισμό καταστροφή διαφόρων αντικείμενων ιδιοκτησίας του. Ανταπαιτεί επίσης το ποσό των €400,00 ως αξία του πετρελαίου θέρμανσης το οποίο είχε αποθηκευμένο στο ντεπόζιτό του και το οποίο χάθηκε λόγω διαρροής. ΔΙΚΟΓΡΑΦΗΜΕΝΕΣ ΘΕΣΕΙΣ Ο ενάγων ισχυρίζεται ότι ενοικίασε την εντελώς καινούρια κατοικία του που βρίσκεται στην οδό Ίριδος 6A στη Λακατάμια στον εναγόμενο για το ποσό των €854,00 μηνιαίως με βάση σχετικό ενοικιαστήριο έγγραφο ημερομηνίας 23.6.
- Ισχυρίζεται περαιτέρω ότι ο εναγόμενος απροειδοποίητα εγκατάλειψε την εν λόγω κατοικία στην οποία μετά που ανέλαβε την κατοχή της διαπίστωσε πολλές ζημιές, μεγάλη ακαταστασία, πολύ λερωμένους τοίχους και βαμμένους με έντονα χρώματα, τρύπες στους τοίχους, ξυλουργικά σπασμένα, άχρηστες κλειδαριές, σπασμένα στόπερ των πορτών, προβλήματα στους πάγκους και πολλά άλλα. Ο ενάγων ισχυρίζεται επίσης ότι υπέστη και άλλες ζημιές ύψους €4.358,74 τις οποίες εξειδίκευσε ως ακολούθως: €2.500 ως ποσό το οποίο κατέβαλε στον εργολάβο οικοδομικών και μπογιατισμάτων, €775,00 το οποίο κατέβαλε στον εργολάβο ξυλουργικών, €727,74 το οποίο κατέβαλε ως τέλη στο Συμβούλιο Υδατοπρομήθειας και το ποσό των €356,00 ως τέλη σκυβάλων. Ο εναγόμενος στην υπεράσπιση και ανταπαίτηση την οποία καταχώρησε ισχυρίζεται μεταξύ άλλων τα ακόλουθα: αρνείται ότι η επίδικη κατοικία ήταν καινούρια και ισχυρίζεται ότι σε αυτή παρέμεναν από το έτος 2007 η θυγατέρα του μαζί με τη μητέρα της. Ισχυρίζεται επίσης ότι στις 23.6.2012 υπέγραψε σχετικό συμβόλαιο κατόπιν δικής του παράκλησης για να μπορέσει να μεταβιβάσει τον λογαριασμό του ρεύματος και του νερού στο όνομά του και ότι το εν λόγω συμβόλαιο ήταν μεταξύ του ιδίου και της μητέρας του ενάγοντος και όχι με τον τελευταίο. Ισχυρίζεται επίσης ότι είχε γνωστοποιήσει στην μητέρα του ενάγοντα από τον Οκτώβριο του 2011 ότι θα αποχωρούσε από την κατοικία την οποία ενοικίαζε και αυτή συμφώνησε. Αρνείται επίσης ότι ο ίδιος προκάλεσε τις ζημιές τις οποίες ισχυρίζεται ο ενάγων, ισχυριζόμενος ότι αυτές υπήρχαν πριν ο ίδιος υπογράψει το συμβόλαιο και μετακομίσει στην εν λόγω κατοικία. Ο εναγόμενος με την ανταπαίτησή του ισχυρίζεται ότι η επίδικη κατοικία αντιμετώπιζε προβλήματα με υγρασία και παρουσίαζε διαρροή νερού για την οποία ο ίδιος πλήρωνε λογαριασμό Υδατοπρομήθειας διπλάσιο από το σύνηθες. Ισχυρίζεται επίσης ότι τον Αύγουστο του 2011 έσπασε το μοτέρ του νερού στην οροφή του σπιτιού με αποτέλεσμα να πλημμυρίσει η σοφίτα και να καταστραφούν διάφορα αντικείμενα που είχε εκεί και ειδικότερα ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής και ηλεκτρικά είδη αξίας €3.
- Ανταπαιτεί επίσης το ποσό των €400,00 ως την αξία του πετρελαίου το οποίο κατά τους ισχυρισμούς του είχε αποθηκευμένο σε ντεπόζιτο και το οποίο χάθηκε λόγω διαρροής τον Οκτώβριο του
- Ο ενάγων καταχώρησε απάντηση στην υπεράσπιση και υπεράσπιση στην ανταπαίτηση του εναγομένου με την οποία αρνείται τους ισχυρισμούς του εναγόμενου και ισχυρίζεται ότι η επίδικη κατοικία μετά την ολοκλήρωσή της τον Σεπτέμβριο του 2006 ενοικιάστηκε σε άριστη και εξαιρετική κατάσταση από τον πατέρα του εναγόμενου για τον εναγόμενο, ο οποίος κατοίκησε σε αυτή. Ισχυρίζεται περαιτέρω ότι στις 23.6.2011 ο πατέρας του εναγόμενου αποχώρησε από ενοικιαστής και ο εναγόμενος υπόγραψε νέο ενοικιαστήριο έγγραφο. Η ΠΡΟΣΚΟΜΙΣΘΕΙΣΑ ΜΑΡΤΥΡΙΑ Ο ενάγων προς απόδειξη των ισχυρισμών του κατάθεσε ο ίδιος και κάλεσε ακόμα τρεις μάρτυρες και ο εναγόμενος πρόσφερε μαρτυρία προς υπεράσπισή του και για υποστήριξη και προώθηση των δικών του ισχυρισμών. Ο ενάγων (Μ.Ε.1) κατά την κυρίως εξέτασή του κατάθεσε γραπτή δήλωση η οποία σημειώθηκε ως Έγγραφο Α στη διαδικασία. Σε αυτή περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων οι ακόλουθοι ισχυρισμοί: ισχυρίζεται ότι είναι ο ιδιοκτήτης της επίδικης κατοικίας, η οποία βρίσκεται επί της οδού XXXXX 6Α στη Λακατάμια, την οποία δυνάμει ενοικιαστήριου εγγράφου ημερομηνίας 23.6.2011 ενοικίασε στον εναγόμενο για την περίοδο από 1.7.2011 μέχρι 30.6.2012 για το ποσό των €854,00 μηνιαίως. Κατέθεσε αντίγραφο του πιστοποιητικού εγγραφής της εν λόγω κατοικίας ως τεκμήριο 1 και αντίγραφο του επίδικου ενοικιαστήριου εγγράφου ως τεκμήριο
- Ισχυρίζεται επίσης ότι ο εναγόμενος απροειδοποίητα εγκατάλειψε την επίδικη κατοικία τον Δεκέμβριο του
- Όταν μετέβη μαζί με τη μητέρα του στην εν λόγω κατοικία διαπίστωσε ότι υπήρχαν πολλές ζημιές, μεγάλη ακαταστασία, πολύ λερωμένοι τοίχοι βαμμένοι με έντονα χρώματα, τρύπες στους τοίχους, ξυλουργικά σπασμένα, άχρηστες κλειδαριές, σπασμένα στόπερ των πορτών, προβλήματα στους πάγκους της κουζίνας και πολλά άλλα. Για τις εν λόγω ζημιές παρουσίασε 16 φωτογραφίες, οι οποίες κατατέθηκαν σε δέσμη και σημειώθηκαν ως τεκμήριο 3 στη διαδικασία. Ο ενάγων ισχυρίζεται επίσης ότι ο εναγόμενος παραβίασε τους όρους του μεταξύ τους συμβολαίου και παρέλειψε να του καταβάλει τα ενοίκια για τους μήνες Ιούνιο 2011 μέχρι και Μάρτιο 2012 συμποσούμενα στο ποσό των €8.
- Προς απόδειξη των ισχυρισμών του αναφορικά με τα έξοδα τα οποία υπέστη για να επιδιορθώσει την κατοικία του κατάθεσε ως τεκμήριο 6, το τιμολόγιο της εταιρείας G. Masouras Constructions Ltd για το ποσό των €2.500, ως τεκμήριο 7, την απόδειξη του XXXXX Παναγιώτου για το ποσό των €775,00, ως τεκμήριο 8, αντίγραφο του λογαριασμού Υδατοπρομήθειας του Δήμου Λακατάμιας για το ποσό των €727,74 και ως τεκμήριο 9, απόδειξη είσπραξης των τελών σκυβάλων για το έτος 2012 του Δήμου Λακατάμιας ημερομηνίας 7.1.2003 για το ποσό των €143,
- Ισχυρίζεται τέλος ότι με την επιστολή ημερομηνίας 3.1.2012, τεκμήριο 5, την οποία ο εναγόμενος απέστειλε προς τον δικηγόρο του, ο τελευταίος παραδέχεται ότι οφείλει τα ενοίκια για την περίοδο Ιουνίου 2011 μέχρι Νοέμβριο 2011 και τους λογαριασμούς ρεύματος, νερού και σκυβάλων. Κατά την αντεξέτασή του ισχυρίστηκε ότι το επίδικο ενοικιαστήριο έγγραφο υπογράφηκε από τον ίδιο και τη μητέρα του και αναγνώρισε σε αυτό την υπογραφή της μητέρας του, η οποία ισχυρίστηκε ότι υπέγραψε ως πληρεξούσιός του. Πληροφορήθηκε ότι ο εναγόμενος εγκατάλειψε την επίδικη κατοικία τον Δεκέμβριο του 2011 μετά που οι γείτονες τον ενημέρωσαν σχετικά. Αναφορικά με τις φωτογραφίες, τεκμήριο 3, ισχυρίστηκε ότι αυτές τραβήχτηκαν από τη σύζυγό του χωρίς όμως να υπάρχει οποιαδήποτε ένδειξη σε αυτές αναφορικά με την ημερομηνία που αυτές τραβήχτηκαν. Σε ερώτηση του δικηγόρου του εναγομένου γιατί δεν αξιώνει τα ενοίκια μέχρι τον Ιούνιο του 2012 που έληγε η περίοδος ενοικίασης της επίδικης κατοικίας και ζητά μόνο μέχρι τον Μάρτιο του 2012, ο ενάγων απάντησε ότι έτσι έκρινε ότι έπρεπε να κάνει. Κατά την επανεξέτασή του ισχυρίστηκε ότι η επιδιόρθωση της επίδικης κατοικίας πήρε πολύ καιρό και δεν μπορούσε να την ενοικιάσει. Ως Μ.Ε.2 κατάθεσε η μητέρα του ενάγοντα κα XXXXX Χατζηχάννα, η οποία ως μέρος της κυρίως εξέτασής της κατάθεσε γραπτή δήλωση, η οποία σημειώθηκε ως Έγγραφο Β στη διαδικασία. Σε αυτή περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων οι ακόλουθοι ισχυρισμοί: είναι η μητέρα του ενάγοντα και η ίδια μαζί με τον υιό της υπέγραψαν το ενοικιαστήριο έγγραφο που αφορά την παρούσα υπόθεση. Κάλεσε τον εναγόμενο πολλές φορές να πληρώσει τα οφειλόμενα ενοίκια, αλλά αυτός δεν συμμορφώθηκε. Ισχυρίστηκε επίσης ότι ο εναγόμενος εγκατάλειψε την εν λόγω οικία χωρίς να τους προειδοποιήσει και όταν η ίδια μαζί με τον υιό της επιθεώρησαν την επίδικη κατοικία διαπίστωσαν ότι ο εναγόμενος είχε προκαλέσει σε αυτή πολύ μεγάλες ζημιές. Κατά τη αντεξέτασή της, η οποία περιορίστηκε σε 2 μόνο ερωτήσεις, ισχυρίστηκε ότι το ενοικιαστήριο έγγραφο υπογράφηκε από την ίδια, τον ενάγοντα και τον εναγόμενο. Ως Μ.Ε.3 κλήθηκε ο κ. XXXXX Μασούρας, ο οποίος κατάθεσε γραπτή δήλωση ως μέρος της κυρίως εξέτασής του, η οποία κατατέθηκε ως Έγγραφο Γ στη διαδικασία. Σε αυτή περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων οι ακόλουθοι ισχυρισμοί: είναι διευθυντής και γραμματέας της εταιρείας G. Masouras Constructions Ltd η οποία είναι κατασκευαστική εταιρεία. Η επίδικη κατοικία πωλήθηκε στον ενάγοντα και κατά τον Δεκέμβριο του 2011 ο ενάγων τον πληροφόρησε ότι ο ενοικιαστής της την είχε εγκαταλείψει και ήταν αναγκαίο να προχωρήσει σε επιθεώρηση και επιδιόρθωση των ζημιών που υπήρχαν σε αυτή. Ο ίδιος επιθεώρησε και διαπίστωσε τις ζημιές και στη συνέχεια προχώρησε σε καθάρισμα της κατοικίας, των τοίχων, των πατωμάτων και στο βάψιμο της εν λόγω κατοικίας, χρεώνοντας για τις εργασίες αυτές τον ενάγοντα το ποσό των €2.
- Ο ενάγων του κατέβαλε το εν λόγω ποσό. Κατά τη σύντομη αντεξέτασή του ισχυρίστηκε ότι ιδιοκτήτης της επίδικης κατοικίας στην οδό XXXXX στη Λακατάμεια είναι ο ενάγων. Δεν θυμόταν πότε είχε παραδοθεί η επίδικη κατοικία στον ενάγοντα. Τελευταίος μάρτυρας του ενάγοντα (Μ.Ε.4) παρουσιάστηκε ο κ. XXXXX Αρέστη ο οποίος κατά την κυρίως εξέτασή του ισχυρίστηκε ότι γνωρίζει εξ όψεως τον εναγόμενο αφού υπήρξαν γείτονες. Ο εν λόγω μάρτυρας δεν θυμόταν πότε ο εναγόμενος εγκατάλειψε την επίδικη κατοικία, αλλά είχε διαπιστώσει ότι ο τελευταίος άφησε τα κλειδιά στην πόρτα της επίδικης κατοικίας και ότι ο ίδιος ενημέρωσε σχετικά τη μητέρα του ενάγοντα. Είχε διαπιστώσει επίσης ότι στην εν λόγω κατοικία υπήρχαν διάφορες ζημιές και ήταν σε πολύ άσχημη κατάσταση. Κατά την αντεξέτασή του ισχυρίστηκε ότι δεν θυμόταν από πότε γνώριζε τον εναγόμενο. Ισχυρίστηκε ότι η μητέρα του ενάγοντα άνοιξε την πόρτα της επίδικης κατοικίας και αντίκρυσε ότι στους τοίχους υπήρχαν παράξενα μπογιατίσματα και κόκκινες αφίσες κολλημένες πάνω στους τοίχους. Ο εναγόμενος (Μ.Υ.1) κατάθεσε γραπτή δήλωση ως μέρος της κυρίως εξέτασής του, η οποία σημειώθηκε ως Έγγραφο Δ στη διαδικασία, στην οποία περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων οι ακόλουθοι ισχυρισμοί: ουδέποτε συμφώνησε είτε γραπτώς είτε προφορικώς με τον ενάγοντα για την ενοικίαση της κατοικίας επί της οδού XXXXX 6A στη Λακατάμια. Η εν λόγω κατοικία είχε ενοικιαστεί από τον πατέρα του για λογαριασμό του ιδίου το έτος 2007 και σε αυτή διέμενε η θυγατέρα του μαζί με τη μητέρα της. Ο ίδιος διέμενε στην επίδικη κατοικία από το έτος
- Στις 23.6.2011 υπογράφηκε μετά από δική του παράκληση για σκοπούς μεταφοράς του λογαριασμού ρεύματος και νερού στο όνομά του ενοικιαστήριο συμβόλαιο ίδιας ημερομηνίας. Το εν λόγω συμβόλαιο υπογράφηκε μεταξύ του ιδίου και της μητέρας του ενάγοντα και τον Οκτώβριο του 2011 γνωστοποίησε στη μητέρα του ενάγοντα ότι θα εγκατέλειπε την επίδικη κατοικία κάτι με το οποίο αυτή συμφώνησε. Ο εναγόμενος ισχυρίστηκε επίσης ότι οι ζημιές που επικαλείται ο ενάγων υπήρχαν πριν να υπογράψει το ενοικιαστήριο έγγραφο, προτού ο ίδιος μετακομίσει στην επίδικη κατοικία και ότι η επίδικη κατοικία παρουσίαζε συνεχώς προβλήματα υγρασίας και διαρροής νερού. Ισχυρίστηκε επίσης ότι τον Αύγουστο του 2011 έσπασε το μοτέρ του νερού στην οροφή της επίδικης κατοικίας με αποτέλεσμα να πλημμυρίσει η σοφίτα και να καταστραφούν διάφορα αντικείμενα που είχε τοποθετημένα εκεί και ειδικότερα ένας υπολογιστής και ηλεκτρικά είδη αξίας €3.
- Ισχυρίστηκε ακόμα ότι τον Οκτώβριο του 2011 υπήρξε διαρροή στο ντεπόζιτο του πετρελαίου της θέρμανσης και ότι ο ίδιος υπέστη ζημιά €400,00 λόγω της απώλειας του πετρελαίου που είχε αποθηκευμένο σε αυτό. Σε σχέση με την επιστολή, τεκμήριο 5, την οποία ο ίδιος απέστειλε προς τον δικηγόρο του ενάγοντα, ημερομηνίας 3.1.2002, ισχυρίστηκε ότι εκ λάθους δεν ανέγραψε την επιφύλαξη «άνευ βλάβης δικαιωμάτων». Κατά την αντεξέτασή του ισχυρίστηκε ότι τις 23.6.2011 που υπόγραψε το ενοικιαστήριο έγγραφο για την ενοικίαση της επίδικης κατοικίας αυτή δεν ήταν καινούρια. Ισχυρίστηκε ότι ο ίδιος ουδέποτε γνώρισε τον ενάγοντα και ότι κατά τη μέρα που εγκατάλειψε την επίδικη κατοικία είχε ενημερώσει σχετικά τη μητέρα του ενάγοντα, η οποία του ζήτησε να αφήσει τα κλειδιά της επίδικης κατοικίας στην πόρτα αυτής. Ισχυρίστηκε επίσης ότι είχε μιλήσει με τον δικηγόρο του ενάγοντα και ότι χρωστούσε το ποσό των €4.300 ως ενοίκια, αλλά είχε και ο ίδιος ανταπαίτηση για ζημιές τις οποίες υπέστη. ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ Μετά το πέρας της ακρόασης οι συνήγοροι των διαδίκων ετοίμασαν γραπτό κείμενο με τις θέσεις τους το οποίο παρέδωσαν στο Δικαστήριο. Έχω μελετήσει τις εισηγήσεις τους, τις έχω υπόψη μου και θα κάνω αναφορά σε αυτές όταν κρίνω ότι είναι απαραίτητο. Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Η αξιολόγηση της μαρτυρίας είναι άρρηκτα συνυφασμένη με την αξιοπιστία του μάρτυρα. Είναι κατ' εξοχή έργο του πρωτόδικου δικαστηρίου το οποίο είχε την ευκαιρία να ακούσει τους μάρτυρες και να παρακολουθήσει τη συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα. Έχει λεχθεί ότι η εντύπωση που ο μάρτυρας αφήνει στο Δικαστήριο είναι παράγοντας εξαιρετικής σπουδαιότητας για την κρίση της αξιοπιστίας του (C. & A. Pelekanos Assoc. Ltd v. Πελεκάνου
(1999)1 Α.Α.Δ. 1273) και πως οι γνώσεις του για τα επίδικα γεγονότα, οι αντιδράσεις και η συμπεριφορά του στο εδώλιο του μάρτυρα, σε συνδυασμό με τη μνήμη, την ειλικρίνεια και τον τρόπο αφήγησης των γεγονότων, συνιστούν καθοριστικούς για την αξιοπιστία του παράγοντες. Στην υπόθεση Ομήρου v. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 506, υποδείχθηκε ότι η αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός μάρτυρα πρέπει να γίνεται με βάση το περιεχόμενο της, την ποιότητα και πειστικότητά της και τη σύγκριση της με την υπόλοιπη μαρτυρία, ενώ στην υπόθεση Χριστοφή v. Ζαχαριάδη
(2002)1 Α.Α.Δ. 401, αφού επισημάνθηκε το γεγονός ότι η μαρτυρία θα πρέπει να προσεγγίζεται με πολλή προσοχή «γιατί συμβαίνει αναξιόπιστος μάρτυρας να προκαλεί ευμενή εντύπωση και αντίστροφα», λέχθηκε πως ο τρόπος που καταθέτει ένας μάρτυρας «συνιστά και εκδηλώνει την προσωπικότητά του. Οι πνευματικές και άλλες αρετές του μάρτυρα που εξωτερικεύονται μαζί με το αφηγηματικό μέρος της μαρτυρίας του προσδίδουν κατά κανόνα αξιοπιστία στη μαρτυρία». Στην υπόθεση Ανδρέας Γιάγκου Σάντης ν. Δέσποινας Χατζηβασιλείου κ.ά.
(2009)1 Α.Α.Δ 288 τονίστηκε η αναγκαιότητα ακόμη και στην περίπτωση που μάρτυρας εντυπωσιάζει θετικά το Δικαστήριο, να καταγράφονται οι λόγοι της θετικής αυτής αποκόμισης ώστε να παραμένουν κατά νου καθόλη τη διάρκεια του έργου της αξιολόγησης της υπόθεσης ως ασφαλιστική δικλείδα για τη σφαιρική αντιμετώπιση της αξιολόγησης των διαδίκων και της μαρτυρίας τους. Έχω παρακολουθήσει τους μάρτυρες στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης έχοντας την ευκαιρία να παρακολουθήσω τις αντιδράσεις τους, φυσικές ή αφύσικες, τον τρόπο που αντιδρούσαν, τη νευρικότητα ή την επιφυλακτικότητά τους ή την ιδιοσυγκρασία που εκδήλωναν, παράγοντες που σύμφωνα με τη νομολογία έχουν ιδιαίτερη σπουδαιότητα κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας, χωρίς βεβαίως να παραγνωρίζω ότι τα πιο πάνω στοιχεία μπορούν να προσδώσουν θετικότητα στη μαρτυρία ενός μάρτυρα αλλά δεν μπορούν να αποτελέσουν τον αποκλειστικό λόγο για την αποδοχή της μαρτυρίας του. Έχω επίσης κατά νου την αρχή ότι μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός μερικώς ή ολικώς, ενώ δεν θεωρείται επιλήψιμη η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα (Χρίστου ν. Khoreva
(2002)1 Α.Α.Δ. 454). Το πλήρες περιεχόμενο της μαρτυρίας βρίσκεται καταγεγραμμένο στα πρακτικά της υπόθεσης και μαζί με το περιεχόμενο των τεκμηρίων έχει μελετηθεί και λαμβάνεται υπόψη στο σύνολό του. Δεν θα προβώ σε εκτενή και λεπτομερή παράθεση της μαρτυρίας, αλλά θα περιοριστώ στα ουσιώδη σημεία της μαρτυρίας του κάθε μάρτυρα (Καννάουρου κ.ά ν. Σταδιώτη κ.ά.
(1990)1 Α.Α.Δ. 35). Στην περίπτωση που ένας μάρτυρας δεν αντεξετασθεί επί όλων των ουσιαστικών γεγονότων τα οποία αμφισβητούνται, το Δικαστήριο θεωρεί - και το εκλαμβάνει - ότι η μαρτυρία του δεν αμφισβητήθηκε (Frederickou Schools Co. Ltd κ.ά. ν. Acuac Inc.
(2002)1 Α.Α.Δ. 1527) Ο ενάγων (Μ.Ε.1) έχει κάνει καλή εντύπωση στο Δικαστήριο. Η μαρτυρία του συνάδει με τις δικογραφημένες θέσεις του και επιβεβαιώνεται από τα ενώπιον του Δικαστηρίου κατατεθέντα τεκμήρια τα οποία δεν αμφισβητήθηκαν. Η υπογραφή για παράδειγμα του επίδικου ενοικιαστηρίου εγγράφου τεκμήριο 1 από τον ενάγοντα προκύπτει από το ίδιο το τεκμήριο. Επίσης η υπογραφή του εν λόγω εγγράφου και από τον εναγόμενο είναι παραδεκτή και από τον τελευταίο ο οποίος στην παράγραφο 4 της Υπεράσπισής του παραδέχεται ότι πράγματι το υπέγραψε. Σε ουσιώδη δε σημεία της η μαρτυρία του ενάγοντα δεν αμφισβητήθηκε από τον εναγόμενο και παρέμεινε αναντίλεκτη. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η μη αμφισβήτηση από τον εναγόμενο των ισχυρισμών του ενάγοντα ότι ο τελευταίος κατέβαλε τα ποσά τα οποία διεκδικεί ως ειδικές αποζημιώσεις ή ότι ο εναγόμενος εγκατέλειψε την επίδικη κατοικία τον Δεκέμβριο του
- Σημειώνω πως διαπίστωσα επίσης ότι η μαρτυρία του ενάγοντα έχει κάποιες ελλείψεις κρίνω όμως ότι αυτές είναι επουσιώδεις και δεν είναι ικανές να πλήξουν τη γενικότερη θετική εντύπωση την οποία αποκόμισε το Δικαστήριο για τη μαρτυρία του. Είναι γεγονός ότι ο ενάγων με τη γραπτή του δήλωση ισχυρίστηκε ότι κατέβαλε ως τέλη σκυβάλων το ποσό των €196,00 ισχυρισμός ο οποίος βρίσκεται σε αντίθεση με τη σχετική δικογραφημένη θέση του αλλά και με την απόδειξη πληρωμής την οποία κατέθεσε ως τεκμήριο. Παρά όμως τις ελλείψεις που διαπίστωσα κρίνω ότι η μαρτυρία του δεν κλονίστηκε κατά την αντεξέτασή του και ότι αποτελεί ασφαλές υπόβαθρο για να στηριχθεί το Δικαστήριο σε αυτή. Από τη μαρτυρία του ενάγοντα κατά το μέρος που αυτή γίνεται αποδεκτή από το Δικαστήριο, προκύπτει ότι μεταξύ των διαδίκων υπογράφηκε ενοικιαστήριο έγγραφο με το οποίο ο ενάγων ενοικίασε την επίδικη κατοικία της οποίας είναι ο εγγεγραμμένος ιδιοκτήτης στον εναγόμενο. Το εν λόγω έγγραφο υπογράφηκε στις 23.6.2011, η ενοικίαση άρχιζε την 1.7.2011 και έληγε στις 30.6.2012 και το ενοίκιο συμφωνήθηκε στο ποσό των €854,00 μηνιαίως. Ο εναγόμενος εγκατέλειψε την επίδικη κατοικία τον Δεκέμβριο του 2011 χωρίς να καταβάλει στον ενάγοντα το ενοίκιο για τους μήνες Ιούλιο μέχρι Δεκέμβριο του
- Η μαρτυρία της Μ.Ε.2 δεν κλονίστηκε αφού η αντεξέτασή της περιορίστηκε σε 2 μόνο ερωτήσεις και λόγω τούτου η μαρτυρία της γίνεται αποδεκτή από το Δικαστήριο. Η αντεξέταση του Μ.Ε.3 ήταν επίσης σύντομη και η μαρτυρία του δεν κλονίστηκε κατά την αντεξέτασή του. Είναι ένα ανεξάρτητο πρόσωπο στην παρούσα αντιδικία και δεν είχε οποιονδήποτε λόγο να είναι μεροληπτικός υπέρ ενός διαδίκου ούτε με τη μαρτυρία του επιδίωξε τούτο. Κρίνω ότι η μαρτυρία του μπορεί να γίνει αποδεκτή από το Δικαστήριο. Από τη μαρτυρία του προκύπτει ότι πράγματι ο ενάγων κατέβαλε στην εταιρεία του το ποσό των €2.500 το οποίο ο ενάγων διεκδικεί ως μέρος της επίδικης απαίτησής του. Αναφορικά με τη μαρτυρία του Μ.Ε.4 και ειδικότερα τους ισχυρισμούς του για την κατάσταση της επίδικης κατοικίας κατά τον χρόνο που ο εναγόμενος την είχε εγκαταλείψει κρίνω ότι αυτή συνάδει με τη μαρτυρία του Μ.Ε.1 την οποία ήδη αποδέχθηκα. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του αποδέχομαι ότι όταν η επίδικη κατοικία εγκαταλείφθηκε από τον εναγόμενο σε αυτή υπήρχαν πολλές ζημιές και ήταν σε πολύ κακή κατάσταση. Η μαρτυρία του δεν κλονίστηκε κατά την αντεξέτασή του και την αποδέχομαι. Ο εναγόμενος δεν έχει κάνει καλή εντύπωση στο Δικαστήριο ως μάρτυρας. Η μαρτυρία του δεν συνάδει με τις δικογραφημένες θέσεις του ούτε επιβεβαιώνεται από την ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία η οποία έγινε αποδεκτή από το Δικαστήριο. Από το επίδικο ενοικιαστήριο έγγραφο, η υπογραφή του οποίου δεν αμφισβητήθηκε από τον εναγόμενο, προκύπτει ότι η συμφωνία ενοικίασης συνομολογήθηκε μεταξύ του ενάγοντα και του εναγομένου και όχι μεταξύ του εναγομένου και της μητέρας του ενάγοντα ως είναι ο ισχυρισμός του εναγομένου. Το ακόλουθο παράδειγμα είναι ενδεικτικό της ασυνέπειας των ισχυρισμών του εναγόμενου με τις δικογραφημένες θέσεις του και γενικότερα της φτωχής εικόνας και της κακής ποιότητας της μαρτυρίας του: ενώ στην παράγραφο 4 της υπεράσπισής του ισχυρίζεται ότι υπέγραψε το συμβόλαιο κατόπιν δικής του παράκλησης για να μεταφέρει τους λογαριασμούς του ρεύματος και του νερού στο όνομά του, στη γραπτή του δήλωση, αλλάζοντας άρδην την ως άνω θέση του, ισχυρίστηκε ότι ουδέποτε συμφώνησε είτε γραπτώς ή προφορικώς την ενοικίαση της επίδικης κατοικίας. Πέραν των πιο πάνω οι ισχυρισμοί του σε σχέση με την ανταπαίτησή του παρέμειναν ανυποστήρικτοι και δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτοί από το Δικαστήριο. Λόγω των πιο πάνω κρίνω ότι η μαρτυρία του εναγομένου δεν ήταν σταθερή και δεν αποτελεί ασφαλές υπόβαθρο για να στηριχθεί το Δικαστήριο σε αυτή. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Σε πολιτικές υποθέσεις το βάρος της απόδειξης το φέρει ο ενάγων και αυτό είναι στο επίπεδο του ισοζυγίου των πιθανοτήτων (Μαρσέλ κ.ά. ν. Λαϊκής Κυπριακής Τράπεζας Λτδ,
(2001)1 Α.Α.Δ. 1858). Όπως λέχθηκε στην ως άνω υπόθεση: «το κριτήριο δεν είναι αν η θέση ή η εκδοχή του διαδίκου που φέρει το βάρος της απόδειξης (onus of proof) είναι «η πιο πιθανή παρά ή αντίθετη», εκείνη δηλαδή του αντιδίκου του. Το κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο, με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση του ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι (is more probable than not). Αν απέτυχε να αποδείξει τη θέση ή την εκδοχή του σε αυτό το επίπεδο (standard of proof), ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης δεν θεωρείται ότι το απέσεισε, έστω και αν η θέση ή η εκδοχή του είναι «πιο πιθανή παρά η αντίθετη», εκείνη δηλαδή, του αντιδίκου του». Η απαίτηση του ενάγοντα ως αυτή προκύπτει από την έκθεση απαίτησής του αφορά αποζημιώσεις για παράβαση συμφωνίας και συγκεκριμένα για παράλειψη καταβολής ενοικίων. Αναφορικά με το θέμα των αρχών που διέπουν τον προσδιορισμό των αποζημιώσεων σε περιπτώσεις παράβασης συμφωνίας, στην υπόθεση ΑΛΠΑΝ (ΑΔΕΛΦΟΙ ΤΑΚΗ) ΛΤΔ κ.ά. ν. ΘΕΛΜΑΣ ΤΡΥΦΩΝΙΔΟΥ
(1996)1 Α.Α.Δ. 679, λέχθηκαν από το Ανώτατο Δικαστήριο τα ακόλουθα: «Η αποκατάσταση του αθώου μέρους έχει ως λόγο την τοποθέτησή του στη θέση την οποία θα απολάμβανε αν η συμφωνία εφαρμοζόταν και όχι την ζημία την οποία υπέστη προς αντιμετώπιση των συνεπειών της διάρρηξης της συμφωνίας». Επίσης στην υπόθεση A. PANAYIDES CONTRACTING LIMITED v. M & M FRANGOS ENGINEERING & CONTRACTING LIMITED
(2012)1 Α.Α.Δ. 1136, λέχθηκαν από το Ανώτατο Δικαστήριο τα ακόλουθα: «Οι αποζημιώσεις λαμβάνουν υπόψη και τις αρχές που αναπτύχθηκαν με την υπόθεση Hadley v. Baxendale [1854] 9 Ex. 341, όπως επεξηγήθηκε αργότερα από τις υποθέσεις Victoria Laundry v. Newman Industries [1949] 2 K.B. 528 (C.A.) και Koufos v. Czarnikow
(1969)1 A.C. 350 (H.L.), που έχουν σχέση με τις λογικά προβλεπόμενες κατά το χρόνο συνομολόγησης της συμφωνίας και που είναι πιθανό να προκύψουν από τη διάρρηξη, ζημιές, καθώς και αυτές που απορρέουν από οποιεσδήποτε ιδιαίτερες συνθήκες που το υπαίτιο μέρος γνώριζε κατά τη συνομολόγηση της σύμβασης, (δέστε και Saab and Another v. Holy Monastery of Ay. Neophytos
(1982)1 C.L.R. 499)». Η βάση για την διεκδίκηση αποζημιώσεων μετά την ακύρωση σύμβασης είναι εκείνη η οποία παρέχεται από το άρθρο 75 του περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ. 149, το οποίο είναι αλληλένδετο με τα άρθρα 64 και 65 του Κεφ. 149. Αναφορικά με το καθήκον ενός ενάγοντα να μειώσει τη ζημιά του σχετική είναι η υπόθεση Αννίτα Πατζιαρή ν. Aquarian Container Lines Ltd κ.ά.
(1993)1 Α.Α.Δ.
- Σύμφωνα με όσα λέχθηκαν στην ως άνω υπόθεση ο ιδιοκτήτης ενός ακινήτου έχει καθήκον να μετριάσει τη ζημιά του εάν το μίσθιο εγκαταλειφθεί από τον μισθωτή πριν από τη λήξη της συμβατικής περιόδου της μίσθωσης. Οι προσπάθειες αυτές σύμφωνα με τη νομολογία πρέπει να είναι όλα τα λογικά μέτρα που θα μπορούσε να λάβει ο ιδιοκτήτης για μετριασμό της ζημιάς του στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ - ΚΑΤΑΛΗΞΗ Έχοντας υπόψη μου τις δικογραφημένες θέσεις των διαδίκων, τις κατά καιρούς δηλώσεις των δικηγόρων τους ενώπιον του Δικαστηρίου, την ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία η οποία παρέμεινε αναντίλεκτη καθώς και τη μαρτυρία που έγινε αποδεκτή από το Δικαστήριο τα ακόλουθα αποτελούν τα ευρήματα του Δικαστηρίου σε σχέση με τα επίδικα θέματα της παρούσας αγωγής: μεταξύ των διαδίκων υπογράφηκε ενοικιαστήριο έγγραφο με το οποίο ο ενάγων ενοικίασε στον εναγόμενο την επίδικη κατοικία ιδιοκτησίας του στην οδό XXXXX 6Α στη Λακατάμια για 1 έτος και συγκεκριμένα για την περίοδο από την 1.7.2011 έως τις 30.6.2012, με μηνιαίο ενοίκιο ύψους €854,
- Ο εναγόμενος κατά παράβαση της ως άνω συμφωνίας εγκατέλειψε την επίδικη κατοικία τον Δεκέμβριο του 2011 χωρίς να έχει καταβάλει οποιοδήποτε ποσό για ενοίκιο. Η κατάσταση της κατοικίας όταν την εγκατέλειψε ο εναγόμενος δεν ήταν καλή αφού σε αυτή υπήρχαν πολλές ζημιές. Λόγω της κακής κατάστασης της κατοικίας ο ενάγων χρειάστηκε τις υπηρεσίες της εταιρείας G. Masouras Constructions Ltd για να καθαρίσει την κατοικία και να επιδιορθώσει τις ζημιές για τις οποίες κατέβαλε το ποσό των €2.500 καθώς επίσης τις υπηρεσίες του εργολάβου ξυλουργικών XXXXX Παναγιώτου στον οποίο κατέβαλε το ποσό των €775,
- Ο ενάγων εγκαταλείποντας την επίδικη κατοικία παρέλειψε επίσης να εξοφλήσει τον λογαριασμό της υδατοπρομήθειας τον οποίο τελικά εξόφλησε ο ενάγων καταβάλλοντας το ποσό των €727,
- Ο ενάγων κατέβαλε επίσης το ποσό των €143,00 ως τέλη σκυβάλων για το έτος
- Κρίνω ότι με τη μαρτυρία την οποία προσκόμισε ο ενάγων απέδειξε ότι δικαιούται να του επιδικασθεί το ποσό των €5.124,00 το οποίο αφορά τα ενοίκια για την περίοδο Ιουλίου μέχρι Δεκέμβριο του
- Κρίνω ότι δεν δικαιούται να του επιδικασθεί οποιοδήποτε ποσό για τον μήνα Ιούνιο του 2011 καθότι ο μήνας αυτός δεν καλύπτεται από το επίδικο συμβόλαιο. Αναφορικά με την αξίωση του να του επιδικασθούν τα ενοίκια για την περίοδο μέχρι τον Μάρτιο του 2012 κρίνω ότι ούτε αυτή μπορεί να γίνει αποδεκτή και εξηγώ ευθύς αμέσως τους λόγους για την κρίση μου αυτή. Σύμφωνα με το άρθρο 75 του περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ. 149, «το πρόσωπο το οποίο υπαναχωρεί νόμιμα από τη σύμβαση, δικαιούται αποζημίωση για κάθε ζημιά την οποία υπέστη συνεπεία της μη εκπλήρωσης της σύμβασης». Το εν λόγω άρθρο διαφυλάττει το δικαίωμα του συμβαλλόμενου ο οποίος ακυρώνει την σύμβαση για βάσιμο λόγο να διεκδικήσει αποζημιώσεις για ζημία που υφίσταται λόγω ανακοπής ή μη εκπλήρωσης του συμβολαίου. Στην επίδικη περίπτωση, ο ενάγων δεν παρουσίασε οποιαδήποτε μαρτυρία για να αποδείξει ότι πράγματι τερμάτισε την επίδικη συμφωνία ενοικίασης ούτε και δικογράφησε οποιοδήποτε σχετικό με τούτο ισχυρισμό. Συνεπώς λόγω αυτής της παράλειψής του κρίνω ότι δεν δικαιούται σε οποιαδήποτε αποζημίωση συνεπεία της μη εκπλήρωσης της επίδικης συμφωνίας. Σε κάθε περίπτωση, κρίνω ότι ο ενάγων δεν παρουσίασε μαρτυρία ότι προέβηκε σε λογικές ενέργειες για μετριασμό της ζημιάς του. Κρίνω επίσης ότι ο ενάγων απέδειξε ότι κατέβαλε το ποσό των €2.500 στην εταιρεία G. Masouras Construction Ltd, το ποσό των €775,00 στον XXXXX Παναγιώτου και το ποσό των €727,74 ως τέλη υδατοπρομήθειας και συνεπώς δικαιούται να του επιδικασθούν τα ως άνω ποσά. Όσον αφορά το μέρος της απαίτησης του ενάγοντα για το ποσό των €356,00 ως τέλη σκυβάλων κρίνω ότι δεν δικαιούται να του επιδικασθεί το εν λόγω ποσό. Η σχετική απόδειξη την οποία ο ενάγων κατέθεσε ως τεκμήριο 9 αφορά το ποσό των €143,00 το οποίο είναι μικρότερο από αυτό το οποίο δικογράφησε, είναι επίσης σε αντίθεση με τον σχετικό ισχυρισμό του που περιλαμβάνεται στη γραπτή του δήλωση και το σημαντικότερο, ως προκύπτει από την εν λόγω απόδειξη πληρωμής, αυτή αφορά το έτος 2012 κατά το οποίο όμως ο εναγόμενος δεν διέμενε στην επίδικη κατοικία αφού την είχε εγκαταλείψει από τον Δεκέμβριο του
- Δεν μου διαφεύγει ότι ο εναγόμενος στην επιστολή του ημερομηνίας 3.1.2012 την οποία επικαλείται ο ενάγων αναφέρει ότι ο λογαριασμός τελών του Δήμου Λακατάμιας είναι παραδεκτός, κρίνω όμως ότι αυτό δεν είναι αρκετό για να επιδικασθεί στον ενάγοντα το εν λόγω ποσό για τον λόγο τον οποίο αναφέρω ευθύς αμέσως. Όπως προκύπτει από την εν λόγω επιστολή αυτή αποστάληκε σε απάντηση σχετικής επιστολής του δικηγόρου του ενάγοντα ημερομηνίας 13.12.2011 η οποία κατατέθηκε ως τεκμήριο
- Κρίνω ότι δεν είναι λογικό ο εναγόμενος με την επιστολή του ημερομηνίας 3.1.2012 να αναγνώρισε ότι οφείλει τέλη σκυβάλων για το έτος 2012, για περίοδο δηλαδή μετά που εγκατέλειψε την επίδικη κατοικία. Στη βάση όλων των πιο πάνω κρίνω ότι ο ενάγων παρουσίασε μαρτυρία ικανή να αποδείξει τους ισχυρισμούς του στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων που είναι το απαιτούμενο μέτρο για πολιτικές υποθέσεις (Loizou v. Soleas
(1983)1 C.L.R. 982, Antoniou v. Anayiotos
(1983)1 C.L.R. 648, Χρυσάνθου ν. Φραντζή
(2010)1 Α.Α.Δ. 1295, Μπούλος Μαρσέλ ν. Λαϊκής Τράπεζας Λτδ
(2001)1 Α.Α.Δ. 1858 και Σοφοκλέους ν. Κυριάκου
(2010)1 Α.Α.Δ. 665). Αναφορικά με την ανταπαίτηση του εναγομένου κρίνω ότι αυτή δεν μπορεί να επιτύχει για τον λόγο ότι ο εναγόμενος δεν προσκόμισε οποιαδήποτε αξιόπιστη και σχετική προς τούτο μαρτυρία και συνεπώς αυτή απορρίπτεται. Η ανταπαίτησή του αφορά σε ειδικές ζημιές οι οποίες πρέπει να αποδεικνύονται με αυστηρότητα (Χαραλάμπους ν. Χαραλάμπους (Αρ. 2)
(2012)1 Α.Α.Δ. 753), με σαφήνεια και με συγκεκριμένα στοιχεία (Ηρακλέους ν. Πίτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239, Αλεξάνδρου ν. Ιωάννου
(1996)1 Α.Α.Δ. 1157, Παναγιώτου ν. Φραγκίσκου κ.ά.
(1999)1 Α.Α.Δ. 687) κάτι το οποίο ο εναγόμενος απέτυχε να πράξει. Λόγω των πιο πάνω εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγομένου για το συνολικό ποσό των €9.126,74 με νόμιμο τόκο από τις 5.3.2012 ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής μέχρι εξοφλήσεως. Τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγομένου στην κλίμακα επιτυχίας της αγωγής (€2.000 - €10.000). Τα έξοδα να υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Λόγω του ότι η απαίτηση και η ανταπαίτηση συνεκδικάσθηκαν κρίνω ορθό να επιδικασθεί μόνο ένα σετ εξόδων. (Υπ.) ........... Γιώργος Χρ. Φούλιας Επαρχιακός Δικαστής Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο