ΓΑΛΑΤΗΣ ν. ATC ENTRPRISES LTD, Αρ. Αγωγής: 8051/2012, 9/5/2019

(3), 2 - 6 και Δ.48 ΘΘ.1 - 4, στο άρθρο 30

(3)του Συντάγματος, στη νομολογία, στο δίκαιο της επιείκειας και στις συμφυείς εξουσίες του Δικαστηρίου. Τα γεγονότα στα οποία στηρίζεται η επίδικη αίτηση αναφέρονται στην ένορκη δήλωση η οποία την συνοδεύει και έχουν μεταξύ άλλων ως εξής: ο ομνύων είναι δικηγόρος στο γραφείο των δικηγόρων του ενάγοντα και γνωρίζει προσωπικά τα γεγονότα της υπόθεσης. Κατά τη μελέτη της υπόθεσης για την προετοιμασία της ακρόασης διαπίστωσε ότι λόγω καλόπιστου λάθους κατά τη δακτυλογράφηση της έκθεσης απαίτησης αναγράφηκε ότι ο γύψος τοποθετήθηκε στο πόδι του ενάγοντα την επόμενη ημέρα που επισκέφθηκε τον ορθοπεδικό και όχι την ίδια ημέρα. Επίσης διαπιστώθηκε ότι λανθασμένα αναγράφηκε ότι ο ενάγων απώλεσε φιλοδωρήματα ύψους €300,00 αφού το ορθό ποσό ήταν €400,

1. Θεωρεί ότι η αιτούμενη τροποποίηση δεν επηρεάζει καθόλου τα συμφέροντα των εναγομένων και ότι είναι αναγκαία για να τεθούν ενώπιον του Δικαστηρίου τα πραγματικά γεγονότα και ζητήματα. Οι εναγόμενοι καταχώρησαν ένσταση στην αίτηση για τροποποίηση προβάλλοντας 3 λόγους για τους οποίους είναι η θέση τους ότι αυτή δεν πρέπει να επιτραπεί. Ισχυρίζονται ότι η αίτηση υποβλήθηκε καθυστερημένα και δεν δίδεται κανένας σοβαρός λόγος για την καθυστέρηση αυτή, ο τρόπος σύνταξης της αίτησης προκαλεί σύγχυση καθότι ουσιαστικά αξιώνει την τροποποίηση 2 διαφορετικών παραγράφων με την αρίθμηση 5(ε) και ότι οι αιτούμενες τροποποιήσεις θα τους προκαλέσουν βλάβη και αδικία και θα επηρεαστούν δυσμενώς τα κεκτημένα δικαιώματά τους (vested rights). Η ένσταση στηρίζεται επί των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας Δ.9, Δ.25 ΘΘ.1 - 5, Δ.48 ΘΘ. 1, 2, 4 και 9, Δ.57, Δ.64, στις Αρχές της επιείκειας και στις γενικές και συμφυείς εξουσίες και νομολογία των Δικαστηρίων. Τα γεγονότα επί των οποίων στηρίζεται η ένσταση φαίνονται στην ένορκο δήλωση του κ. XXXXX Ηλιόπουλου, εκ των διευθυντών των εναγομένων και περιληπτικά έχουν ως ακολούθως: ο ενόρκως δηλών έχει προσωπική γνώση των γεγονότων και είναι δεόντως εξουσιοδοτημένος να προβεί στην ένορκη δήλωση. Εξ όσων πληροφορείται από τους δικηγόρους των εναγομένων η αίτηση υποβλήθηκε πολύ καθυστερημένα χωρίς να δίδονται λόγοι που να δικαιολογούν την εν λόγω καθυστέρηση. Η αγωγή ήταν ορισμένη για ακρόαση σε προηγούμενες δικασίμους στις οποίες ο ενάγων όφειλε να είχε καταβάλει την απαιτούμενη επιμέλεια για τη μελέτη των δικογράφων και του μαρτυρικού υλικού. Ισχυρίζεται επίσης ότι η αιτούμενη τροποποίηση προκαλεί σύγχυση καθότι ο ενάγων αιτείται την τροποποίηση 2 διαφορετικών παραγράφων με αρίθμηση 5(ε) με αποτέλεσμα να καθίσταται δυσχερές να καταλάβει ποια από τις 2 παραγράφους θέλει να τροποποιήσει. Ισχυρίζεται τέλος ότι η αιτούμενη τροποποίηση θα προκαλέσει αδικία και βλάβη στην εναγόμενη και θα επηρεαστούν δυσμενώς τα κεκτημένα δικαιώματά της καθότι έχει παρουσιάσει ήδη την υπεράσπισή της και ο ενάγων επιδιώκει να την υπερκεράσει στερώντας της ουσιαστικά το δικαίωμα να υπερασπιστεί. Η αίτηση οδηγήθηκε σε ακρόαση χωρίς οποιαδήποτε πλευρά να ζητήσει την αντεξέταση των προσώπων που υπέγραψαν τις ένορκες δηλώσεις και οι συνήγοροι των διαδίκων ετοίμασαν γραπτό κείμενο με τις θέσεις τους και παρέπεμψαν το Δικαστήριο σε νομολογία. Έχω μελετήσει τις θέσεις τους, τις έχω υπόψη μου και θα αναφερθώ σε αυτές όπου κρίνω ότι είναι αναγκαίο. NOMIKH ΠΤΥΧΗ Το θέμα της τροποποίησης δικογράφων διέπεται από τη Δ.25 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας η οποία, συγκριτικά με το τι ίσχυε στο παρελθόν, έθεσε αυστηρότερο πλαίσιο εντός του οποίου εξετάζεται και επιτρέπεται η τροποποίηση ενός δικογράφου. Λόγω όμως του ότι η παρούσα αγωγή καταχωρήθηκε το έτος 2012 δεν εφαρμόζεται η Δ.25 ως έχει σήμερα αφού ρητά η εν λόγω Διαταγή αναφέρει ότι εφαρμόζεται σε αγωγές που καταχωρήθηκαν από 1.1.
2. Είναι προφανές λοιπόν ότι στην παρούσα υπόθεση εφαρμόζεται η Δ.25 ως αυτή είχε πριν την τροποποίηση που επήλθε με τον Διαδικαστικό Κανονισμό ημερομηνίας 26.9.
3. Καθοδήγηση ως προς τις νομολογιακές αρχές που διέπουν το θέμα μπορεί να αντληθεί από την πλούσια επί του θέματος νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Στην υπόθεση Δόμνα Χριστοδούλου ν. Αθηναΐδος Χριστοδούλου και άλλη

(1991)1 Α.Α.Δ 934 στη σελ. 939 λέχθηκαν τα εξής: «Αναμφίβολα η σύγχρονη τάση, όπως βγαίνει από τη σχετική νομολογία, είναι τα Δικαστήρια να επιτρέπουν τροποποιήσεις στις κατάλληλες υποθέσεις ακόμη και όταν μια τέτοια τροποποίηση είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης νοουμένου βέβαια ότι δεν θα προκληθεί αδικία στην άλλη πλευρά που δεν θα μπορούσε να αποζημιωθεί με χρήμα». Στην υπόθεση Astor Manufacturing & Exporting Co. v. A & G Leventis & Company (Nigeria) Ltd

(1993)1 A.A.Δ. 726, λέχθηκε στις σελίδες 730 - 731 σχετικά με το θέμα της καθυστέρησης ότι: «Ο παράγοντας χρόνος είναι σχετικός. Δεν είναι όμως εκ προοιμίου και απαρέγκλιτα αποφασιστικής σημασίας. Το ίδιο ισχύει για τον καθένα από τη σειρά των παραγόντων που η νομολογία καθιέρωσε ως διαδραματίζοντας ρόλο. Η διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου ασκείται αφού συνυπολογιστούν τα σχετικά στο πλαίσιο των ιδιαιτεροτήτων της κάθε υπόθεσης». Η σημασία της καθυστέρησης σε συνδυασμό και με άλλους σχετικούς παράγοντες σχολιάσθηκε και στην υπόθεση Saba & Co (T.M.P.) v. T.M.P. Agents

(1994)1 A.A.Δ. 426, όπου λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Μένει το ερώτημα της δικαιολόγησης της καθυστέρησης. Η σημασία ποικίλλει ανάλογα με τα περιστατικά κάθε υπόθεσης κυρίως σε συσχετισμό προς την γνησιότητα των προθέσεων του αιτητή και την αναγκαιότητα ή το βαθμό της χρησιμότητας της τροποποίησης. Στην παρούσα υπόθεση δεν έχει γίνει τέτοιος ή άλλος ανάλογος ισχυρισμός και δεν συμφωνούμε πως καλόπιστη αίτηση για τροποποίηση προς κάλυψη πραγματικής και σημαντικής ανάγκης θα πρέπει να απορριφθεί επειδή, ανεξάρτητα από οτιδήποτε άλλο, η καθυστέρηση δικαιολογήθηκε με αναφορά σε αβλεψία ή παραδρομή». Περαιτέρω στην υπόθεση Federal Bank of Lebanon (S.A.L.) v. Νίκου Κ. Σιακόλα

(1999)1 Α.Α.Δ. 44, το Ανώτατο Δικαστήριο μετά από εκτενή αναφορά στη σχετική νομολογία προέβη στην επαναβεβαίωση της πιο πάνω κατευθυντήριας αρχής και των σχετικών παραγόντων αναφορικά με την άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου σε αίτηση για τροποποίηση δικογράφου. Ένα σημαντικό στοιχείο στην ως άνω υπόθεση το οποίο διαδραμάτισε κάποιο ρόλο στη διαμόρφωση της απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου, χωρίς όμως αρνητικές συνέπειες για την αίτηση, ήταν ότι αυτή είχε υποβληθεί με καθυστέρηση δεκατριών περίπου χρόνων. Όπως αναφέρθηκε πιο πάνω η νομολογία δείχνει ότι η τάση πριν την τροποποίηση της Δ.25 η οποία επήλθε το 2014 ήταν τα Δικαστήρια να επιτρέπουν τροποποιήσεις στις κατάλληλες περιπτώσεις, έστω και αν η αναγκαιότητα της τροποποίησης ήταν αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης, νοουμένου βέβαια ότι δεν θα προκαλείτο αδικία στην άλλη πλευρά που δεν θα μπορούσε να αποζημιωθεί με χρήμα (Δόμνα Χριστοδούλου ν. Αθηναΐδος Χριστοδούλου (ανωτέρω). Το θέμα παραμένει όμως στη διακριτική εξουσία του δικαστηρίου και ασκείται με βάση το σύνολο των περιστατικών της υπόθεσης, κυρίως σε συσχετισμό προς τη γνησιότητα των προθέσεων του αιτητή και την αναγκαιότητα ή το βαθμό της χρησιμότητας της τροποποίησης. Εξηγείται ακόμα από τη νομολογία, Saba & Co (T.M.P.) v. T.M.P Agents (ανωτέρω) ότι καλόπιστη αίτηση για τροποποίηση προς κάλυψη πραγματικής και σημαντικής ανάγκης δεν απορρίπτεται ανεξάρτητα από οτιδήποτε άλλο επειδή η καθυστέρηση δικαιολογήθηκε με αναφορά σε αβλεψία ή παραδρομή. Στην υπόθεση Federal Bank of Lebanon (S.A.L.) v. Νίκου Σιακόλα (ανωτέρω), εξηγήθηκε ότι τροποποίηση που επιφέρει συγκεκριμενοποίηση και θέτει τα δικόγραφα σε τάξη, καθιστώντας έτσι ευχερέστερη τη διεξαγωγή της δίκης, είναι επιτρεπτή. Σε σχέση με όλες τις πιο πάνω αρχές, είναι ενδεικτικά τα όσα αναφέρθηκαν στην υπόθεση Νικολάου ν. 1. Ζωή Μιλτιάδους κ.ά.,

(2007)1 Α.Α.Δ. 1005 στην οποία διατάχθηκε επανεκδίκαση ολόκληρης της αγωγής αφού δόθηκε άδεια για τροποποίηση, κατ' έφεση: «Η εξουσία για έκδοση άδειας για τροποποίηση περιέχεται στην Δ.25 των περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμών, όπου προνοείται ότι, σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας μπορεί να δοθεί η άδεια, ούτως ώστε να γίνουν όλες οι αναγκαίες τροποποιήσεις για να εκδικαστούν όλα τα επίδικα θέματα που εγείρονται μεταξύ των διαδίκων. Το κυρίαρχο στοιχείο στην άσκηση της διακριτικής εξουσίας του δικαστηρίου είναι το συμφέρον της δικαιοσύνης. Κατά την εξέταση του θέματος, το δικαστήριο βασίζεται σε διάφορους παράγοντες, αλλά τελικά ο κρίσιμος παράγον είναι η ανάγκη για προσδιορισμό των επίδικων θεμάτων και η διατύπωση των θέσεων των διαδίκων. Τροποποίηση μπορεί να επιτραπεί, ασχέτως του αν επιδείχθηκε αμέλεια και καθυστέρηση από διάδικο, αν αυτό απαιτεί το συμφέρον της δικαιοσύνης. Η άδεια για τροποποίηση δίδεται ευκολότερα στα αρχικά στάδια, αλλά τούτο μπορεί ακόμη να γίνει και σε πολύ προχωρημένο στάδιο, μέχρι και το τελικό της διαδικασίας, αν δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο. Ο όρος ανεπανόρθωτη ζημιά χρησιμοποιείται με την έννοια του ότι αυτή δεν μπορεί να αποκατασταθεί με την καταβολή εξόδων». Στην υπόθεση IKOS CIF LTD v. Martin Coward κ.ά. ECLI:CY:AD:2014:A205, Πολιτικές Εφέσεις Αρ. 137/2013 και 138/2013, ημερομηνίας 20.3.2014, το Ανώτατο Δικαστήριο ανέφερε τα ακόλουθα: «Όπως ήδη έχει καταγραφεί, τελικά ο κρίσιμος παράγοντας είναι η ανάγκη για προσδιορισμό των επίδικων θεμάτων και η διατύπωση των θέσεων των διαδίκων (Χριστοδούλου ν. Χριστοδούλου,

(1991)1 Α.Α.Δ. 934, Ταξί Κυριάκος Λτδ ν. Ανδρέα Παύλου,

(1995)1 Α.Α.Δ. 560, Astor Manufacturing & Exporting Co κ.ά. ν. A.G. Leventis κ.ά.,

(1993)1 Α.Α.Δ. 726, SABA & Co. (T.M.P.) Agents,

(1994)1 Α.Α.Δ. 426, Ιωάννης Νικολάου ν. Ζωής Μιλτιάδους κ.ά.,

(2007)1 Α.Α.Δ. 1005). ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ - ΚΑΤΑΛΗΞΗ Όπως αναφέρθηκε στις υποθέσεις Χριστοδούλου ν. Χριστοδούλου και IKOS CIF LTD (ανωτέρω) τα Δικαστήρια επιτρέπουν τροποποιήσεις στις κατάλληλες υποθέσεις ακόμα και όταν μια τέτοια τροποποίηση είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης, νοουμένου βέβαια ότι δεν θα προκληθεί αδικία στην άλλη πλευρά που δεν θα μπορούσε να αποζημιωθεί με χρήμα και ότι ο κρίσιμος παράγοντας είναι η ανάγκη για προσδιορισμό των επίδικων θεμάτων και η διατύπωση των θέσεων των διαδίκων. Στην παρούσα υπόθεση η επίδικη αίτηση υποβλήθηκε πριν να ξεκινήσει η ακρόαση της αγωγής. Ο ενάγων θεωρεί ότι η αιτούμενη τροποποίηση της έκθεσης απαίτησής τους είναι αναγκαία για να τεθούν ενώπιον του Δικαστηρίου τα πραγματικά θέματα τα οποία είναι επίδικα. Έχοντας υπόψη μου ότι με την αιτούμενη τροποποίηση, η οποία στην ουσία αφορά σε προσθήκη ή αφαίρεση μερικών λέξεων σε κάθε παράγραφο ή διόρθωση ποσών χωρίς με αυτή να μεταβάλλεται ουσιωδώς η απαίτηση ή οι ισχυρισμοί του ενάγοντα, κρίνω ότι σε περίπτωση που αυτή επιτραπεί δεν θα προκληθεί οποιαδήποτε ζημιά στους εναγόμενους. Κρίνω επίσης ότι με την αιτούμενη τροποποίηση δεν θα επηρεαστούν δυσμενώς τα δικαιώματα των εναγομένων λόγω της περιορισμένης έκτασης αυτής αλλά και για τον λόγο ότι έχουν δικαίωμα, σε ό,τι η αιτούμενη τροποποίηση ενδεχομένως επηρεάζει την υπεράσπισή τους, να καταχωρήσουν υπεράσπιση σε αυτή και να προβάλουν τους ισχυρισμούς τους. Σε σχέση με τον άλλο λόγο ένστασης τον οποίο επικαλέστηκαν οι εναγόμενοι ότι από την αιτούμενη τροποποίηση θα προκληθεί σύγχυση, με όλο τον σεβασμό προς αυτή την θέση, κρίνω ότι αυτή δεν είναι βάσιμη και δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Είναι ξεκάθαρο από την έκθεση απαίτησης του ενάγοντα ότι η παράγραφος 5 αυτής χωρίζεται σε 2 υποπαραγράφους. Η πρώτη έχει τίτλο «ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΒΛΑΒΗΣ, ΓΕΝΟΜΕΝΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΚΟΛΟΥΘΑ» και η δεύτερη «ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΕΙΔΙΚΩΝ ΖΗΜΙΩΝ ΕΝΑΓΟΝΤΑ». Είναι προφανές από την έκθεση απαίτησης και την επίδικη αίτηση ότι η αιτούμενη θεραπεία Β) της αίτησης αναφέρεται στην υποπαράγραφο με τις λεπτομέρειες σωματικών βλαβών και η αιτούμενη θεραπεία Ε) αφορά στην υποπαράγραφο με τις λεπτομέρειες ειδικών ζημιών. Λόγω των ως άνω κρίνω ότι δεν θα προκληθεί οποιαδήποτε σύγχυση την οποία οι εναγόμενοι να μην είναι σε θέση να αποφύγουν. Κρίνω επίσης ότι υπό τις περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης και συγκεκριμένα λόγω του ότι η ακρόαση της αγωγής δεν έχει ξεκινήσει πως η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου θα πρέπει να ασκηθεί υπέρ της έγκρισης του αιτήματος του ενάγοντα για την τροποποίηση της έκθεσης απαίτησής του γιατί με αυτή προσδιορίζονται επακριβώς τα επίδικα θέματα της αγωγής και διατυπώνονται επακριβώς οι θέσεις των διαδίκων. Αναφορικά με το θέμα των εξόδων είναι νομολογημένο ότι η επιδίκασή τους αποτελεί έργο ενάσκησης της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου. Ο γνωστός βασικός κανόνας που είναι κανόνας λογικής είναι ότι τα έξοδα ακολουθούν το αποτέλεσμα της υπόθεσης. Όπως έχει αναφερθεί και στην υπόθεση Πέτρος Μιχαήλ ν. Ανδρέα Χαραλαμπίδη

(1990)1 Α.Α.Δ. 389 η οποία υιοθετήθηκε και στην υπόθεση Μάρω Ζαβρού ν. Ελενίτσας Μιχαηλίδου

(1996)1 Α.Α.Δ. 477, ο κανόνας αυτός ότι δηλαδή τα έξοδα ακολουθούν το αποτέλεσμα είναι τόσο ισχυρός που παρέκκλιση δικαιολογείται μόνο εφόσον συντρέχει επαρκής περίσταση που πρέπει βέβαια να εκτίθεται. Είναι δεδομένη η δυνατότητα τροποποίησης δικογράφου που προσφέρεται σε κάποιο διάδικο. Η άσκηση αυτής της δυνατότητας όμως αναμφίβολα προκαλεί εκτροπή που συνεπάγεται δαπάνη. Αυτή θα την επωμισθεί ως θέμα αρχής ο επιζητών την τροποποίηση. Στην παρούσα περίπτωση, έστω και αν η αίτηση πέτυχε, δεν παραβλέπω το γεγονός ότι η γενεσιουργός αιτία της δημιουργίας των εξόδων ήταν το δικονομικό διάβημα του ενάγοντα να καταχωρήσει την παρούσα αίτηση τροποποίησης. Κρίνω ότι υπό τις παρούσες περιστάσεις δικαιολογείται η παρέκκλιση από τον συνήθη κανόνα για την επιδίκαση των εξόδων εφόσον η γενεσιουργός αιτία των εξόδων ήταν η καταχώρηση της παρούσας αίτησης. Για τους πιο πάνω λόγους η αίτηση εγκρίνεται με έξοδα υπέρ των εναγομένων - καθ' ων η αίτηση και εναντίον του ενάγοντα - αιτητή, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο και θα είναι πληρωτέα στο τέλος της αγωγής. Η τροποποιημένη Έκθεση Απαίτησης να καταχωρηθεί εντός 10 ημερών από τη σύνταξη του σχετικού Διατάγματος και να παραδοθεί στους εναγόμενους. Στη συνέχεια να ακολουθηθούν οι θεσμοί. (Υπ.) ........... Γιώργος Χρ. Φούλιας Επαρχιακός Δικαστής Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο