Μιχαήλ ν. Λιασής κ.α., Αρ. Αγωγής: 9226/10, 10/6/2019

Μιχαήλ ν. Λιασής κ.α., Αρ. Αγωγής: 9226/10, 10/6/2019 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2019:A290 Αρ. Αγωγής: 9226/10 Μεταξύ: XXXXX Μιχαήλ, από τη Σιά, Λευκωσίας Ενάγοντα και

1. XXXXX Λιασής
2. XXXXX Λιασή
3. XXXXX Λιασής
4. Άστρασολ Λτδ
5. Επίσημος Παραλήπτη (ως εκκαθαριστή της περιουσίας της εταιρείας "Liasis Shoelasts Company Ltd"
6. Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας (Διά Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας και Υπουργείου Εργασίας και Τμήμα Πολεοδομίας)
7. Δήμος Λατσιών Εναγομένων Ημερομηνία: 10 Ιουνίου 2019 Για ενάγοντα: κος Λουκής Λουκαΐδης με κα Λουκία Πατσαλίδου Για εναγόμενους 3 & 4: κα Ελένη Μιντή Για εναγόμενο 6: κος Ανδρέας Χριστοφόρου Α Π Ο Φ Α Σ Η (για εναγομένους 3, 4 & 6) Η παρούσα, είναι μια από τις 22 αγωγές που συνεκδικάστηκαν ως προς το θέμα της ευθύνης, τις οποίες καταχώρησαν κάτοικοι και εργαζόμενοι στην περιοχή Λατσιών, εναντίον των εναγομένων για οχληρία και αμέλεια που προξενείτο από το εργοστάσιο Άστρασολ. Η απαίτηση στην παρούσα αγωγή, αφορά αποζημιώσεις για την πρόκληση της ασθένειας του καρκίνου στον ενάγοντα ως αποτέλεσμα της έκθεσης του στην καρκινογόνο ουσία διχλωρομεθάνιο R.40 κατά την εργοδότηση του στο εν λόγω εργοστάσιο. Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης, ο ενάγων κατά την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής, ήταν συνταξιούχος ηλικίας 57 ετών. Κατά την περίοδο 1993 - 2000, εργαζόταν στο εργοστάσιο της Άστρασολ που βρίσκεται στην οδό Καντάρας 10 στα Λατσιά. Ακολούθως, περί τα τέλη του έτους 2001 μέχρι και το έτος 2005, μεταφέρθηκε και εργαζόταν στο νέο εργοστάσιο της Άστρασολ που βρισκόταν στην οδό Θεμιστοκλή Τσάτσου 4 στα Λατσιά. Το ωράριό του ήταν από τις 6.30 π.μ. μέχρι τις 3.30 μ.μ., ενώ από τις 3.30 μ.μ. μέχρι τις 6.00 μ.μ. εργαζόταν υπερωρίες σχεδόν κάθε μέρα και πολλές φορές και τα Σάββατα. Ακολούθως, τον ίδιο αλλά και άλλους εργάτες, τους αντικαθιστούσαν αλλοδαποί κυρίως υπάλληλοι, οι οποίοι εργάζονταν μέχρι και τις 2.00 π.μ. και πολλές φορές εργάζονταν μέχρι το πρωί και τους αντικαθιστούσαν στις 6.30 π.μ. όταν πήγαιναν δουλειά. Αναφέρεται στην έκθεση απαίτησης ότι η καρκινογόνος ουσία διχλωρομεθάνιο, χρησιμοποιείτο και στα δύο υποστατικά που χρησιμοποιούσε η Άστρασολ για εργοστάσιο και στα οποία εργαζόταν ο ενάγοντας την πιο πάνω χρονική περίοδο. Το εν λόγω καρκινογόνο υλικό, χρησιμοποιείτο ως διαλυτικό για τον καθαρισμό των καλουπιών των δύο μηχανών που υπήρχαν στα εργοστάσια για παραγωγή σόλων παπουτσιών. Ειδικότερα, με τη χρήση πιστόλας γινόταν ψεκασμός με διχλωρομεθάνιο μέσα στα καλούπια της μηχανής, προτού χυθεί σε αυτά η σόλα των παπουτσιών για να μην κολλά η σόλα στα καλούπια και να βγαίνει εύκολα από αυτά. Το βράδυ όταν τέλειωνε η εργασία, έβγαζαν την κεφαλή και την προπέλα των μηχανών και τις έβαζαν μέσα σε ένα δοχείο με διχλωρομεθάνιο και το πρωί με τη χρήση πιστόλας αέρα, φυσούσαν για να φύγει το διχλωρομεθάνιο και μετά, το τοποθετούσαν στις μηχανές. Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης, η κύρια εργασία του ενάγοντα στο εργοστάσιο της Άστρασολ, ήταν όπως με τη χρήση πιστόλας να ψεκάζει με το διχλωρομεθάνιο τα καλούπια της μηχανής, προτού χυθεί σε αυτά η σόλα των παπουτσιών. Κατά τον εν λόγω ψεκασμό, τον έκαιγαν το μάτια του και ένοιωθε ζαλάδες και δύσπνοια. Τόσο ο ενάγοντας όσο και το υπόλοιπο προσωπικό, έρχονταν καθημερινά σε επαφή με το διχλωρομεθάνιο χωρίς καμία προφύλαξη, επειδή η διεύθυνση του εργοστασίου δεν τους είχε εφοδιάσει με ειδικές στολές, γάντια, μάσκες και ειδικά γυαλιά. Πολλές φορές ο ενάγοντας ένιωθε δύσπνοια με την έκθεση του στο διχλωρομεθάνιο. Τότε άνοιγε τα παράθυρα για να μπει αέρας παρά τις διαμαρτυρίες του υπεύθυνου παραγωγής ότι με τον αέρα δεν γινόταν καλή δουλειά στα καλούπια. Ο ενάγοντας ζητούσε επίσης από τους υπευθύνους του εργοστασίου να του παραχωρήσουν μάσκα, αλλά αυτοί αρνήθηκαν. Αρκετές φορές όταν δεν άντεχε από τις αναθυμιάσεις του διχλωρομεθανίου, αναγκαζόταν να σταματήσει την δουλειά του και έβγαινε έξω στη βεράντα του εργοστασίου για να πάρει αέρα, προκαλώντας τις αντιδράσεις του υπευθύνου παραγωγής. Αναφέρεται επίσης στην έκθεση απαίτησης ότι όταν έρχονταν μια φορά τον χρόνο οι Ιταλοί προμηθευτές των μηχανών για εργασίες συντήρησης τους, πάντα φορούσαν ειδικές στολές, γάντια, μάσκες και γυαλιά. Υλικό που οι ιδιοκτήτες του εργοστασίου αρνήθηκαν να παράσχουν στον ενάγοντα. Επιπλέον, ο εναγόμενος 3 που διαχειριζόταν το εργοστάσιο, πολύ σπάνια έμπαινε μέσα στο χώρο παραγωγής. Τις λίγες φορές που ερχόταν, παρέμενε σε αυτό για πολύ μικρό χρονικό διάστημα, δηλαδή για 15-20 λεπτά, και έφευγε λόγω του κινδύνου που συνεπαγόταν η χρήση του διχλωρομεθανίου. Παρόλα αυτά, διαβεβαίωνε τον ενάγοντα ότι δεν συνέτρεχε κανένας κίνδυνος για την υγεία του από το διχλωρομεθάνιο. Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης, ο ενάγοντας από την επαφή του με το διχλωρομεθάνιο, είχε καθημερινά πονοκεφάλους, πόνο στο στομάχι, κάψιμο στα μάτια, δύσπνοια και υπνηλία. Όμως τον Αύγουστο του 2009, μετά από 4 χρόνια αφότου έφυγε από το εργοστάσιο, διαγνώσθηκε με λεμφώματα. Αρχικά, υπέφερε από κοιλιακό άλγος, έντονο πόνο στην περιοχή των νεφρών, απώλεια βάρους, αδυναμία, εύκολη κόπωση, βήχα, ελλιπή αναπνοή, νυκτερινό ιδρώτα, ανεξήγητο πυρετό και φαγούρα σε όλο του το σώμα. Ο ενάγοντας υποβλήθηκε σε γαστροσκόπηση, κολονοσκόπηση, δύο λαπαροσκοπήσεις για βιοψία και μία βιοψία με Λέιζερ. Στη συνέχεια, προχώρησε σε χειρουργική επέμβαση για αφαίρεση λεμφώματος για βιοψία και αφαίρεση 5εκ. λεπτού εντέρου που ήταν επηρεασμένο από το λέμφωμα. Στις 14/8/2010 ο ενάγοντας διαγνώσθηκε με λεμφώματα Hodgkin's, που είναι μια μορφή καρκίνου. Υποβλήθηκε σε σειρά έξι χημειοθεραπειών και έξι αξονικών τομογραφιών. Λόγω της εν λόγω ασθένειας και κυρίως της χημειοθεραπείας, ο ενάγοντας έχει υποστεί σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης, τεράστια σωματική και ψυχολογική ταλαιπωρία. Επίσης, εξαιτίας της χημειοθεραπείας, είχε συνέχεια ναυτία, εμετούς, μικρά έλκη στο στόμα (άφθες), απώλεια των μαλλιών του, αδυναμία και ζαλάδες. Οι εξετάσεις του ενάγοντα και όλες οι θεραπείες του, έγιναν στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Ως εκ τούτου, ο ενάγων ζητά γενικές και ειδικές καθώς και τιμωρητικές αποζημιώσεις για παράνομη επέμβαση στα πιο κάτω δικαιώματα του: α) ζωής και υγείας και β) σεβασμού ιδιωτικής ζωής ως αποτέλεσμα της παράνομης ή/και επικίνδυνης ή/και ανεπίτρεπτης λειτουργίας του εργοστασίου της Άστρασολ. Στις 29.12.2017, εκδόθηκε απόφαση στις πιο πάνω συνεκδικαζόμενες αγωγές, με την οποία το Δικαστήριο έκρινε ότι οι εναγόμενοι 3, 4 & 6, ευθύνονταν μεταξύ άλλων για την δημιουργία συμπλέγματος καρκίνου στην περιοχή γύρω από το εργοστάσιο της Άστρασολ. Το Δικαστήριο έκρινε αφού άκουσε και αξιολόγησε μαρτυρία ειδικών εμπειρογνωμόνων, ότι η εκπομπή από τα φουγάρα του εν λόγω εργοστασίου της καρκινογόνου ουσίας διχλωρομεθάνιο (R40), προξένησε σύμπλεγμα καρκίνου στην περιοχή γύρω από το εργοστάσιο. Στην διαδικασία για την ευθύνη, έδωσε μαρτυρία και ο ενάγοντας στην παρούσα, Στην πιο πάνω μαρτυρία του η οποία κρίθηκε από το Δικαστήριο ως αξιόπιστη, ο ενάγοντας ανέφερε ότι ασθένησαν με καρκίνο και άλλοι εργαζόμενοι στο εργοστάσιο, οι οποίοι όμως δεν καταχώρησαν αγωγές. Ειδικά για την παρούσα περίπτωση, υπήρξε εύρημα του Δικαστηρίου στην απόφαση για την ευθύνη, ότι ο καρκίνος τύπου Hodgkin's που διαγνώσθηκε στον ενάγοντα, οφείλεται στην συνεχή και μακρόχρονη έκθεση του στην καρκινογόνα ουσία διχλωρομεθάνιο, κατά την εργοδότηση του στο εργοστάσιο της Άστρασολ από το 1995 έως το
8. Κρίθηκε συναφώς ότι υπήρξε παράληψη των εργοδοτών του ενάγοντα να του παράσχουν ασφαλές σύστημα εργασίας με αποτέλεσμα να ασθενήσει με καρκίνο τύπου Hodgkin's λόγω της έκθεσης του στο διχλωρομεθάνιο κατά την πιο πάνω εργασία του. Αναφορικά με την Δημοκρατία, αποφασίσθηκε ότι φέρει ευθύνη έναντι των εναγόντων για παραλείψεις και παραβιάσεις των νομίμων καθηκόντων της που συνίσταντο σε πλημμελή έλεγχο του επίδικου εργοστασίου. Επιπλέον, η Δημοκρατία χορήγησε πιστοποιητικό Διεργασίας και Άδεια Εκπομπής Αερίων Αποβλήτων στην Άστρασολ χωρίς να έχει εξασφαλιστεί πολεοδομική άδεια για παραγωγή σόλων υποδημάτων στα υποστατικά που λειτουργούσε ως εργοστάσιο. Και αυτό, γνωρίζοντας ότι τέτοια άδεια δεν μπορούσε να παραχωρηθεί στα συγκεκριμένα υποστατικά που βρισκόταν σε μικτή βιοτεχνική - οικιστική περιοχή. Υπήρξε περαιτέρω εύρημα του Δικαστηρίου ότι σύμφωνα με τα αποτελέσματα στατιστικής ανάλυσης, έξι κρούσματα καρκίνου ήτοι το 15% των καταγραφέντων κρουσμάτων στην περιοχή του εργοστασίου κατά την υπό εξέταση περίοδο 1998 - 2008, ήταν εργαζόμενοι στο εργοστάσιο της Άστρασολ. Μετά την έκδοση της πιο πάνω απόφασης για την ευθύνη, οι αγωγές αποσυνδέθηκαν προκειμένου να εκδικαστεί σε κάθε μια ξεχωριστά, το ζήτημα των αποζημιώσεων. Ακροαματική διαδικασία Στην παρούσα αγωγή, οι ειδικές ζημιές του ενάγοντα συμφωνήθηκαν από τους διαδίκους στο ποσόν των €62,00 με νόμιμο τόκο από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής. Δεν παρουσιάστηκε μαρτυρία σε σχέση με τις γενικές αποζημιώσεις. Ως εκ τούτου, η αγωγή ορίστηκε για αγορεύσεις, αναφορικά με τις γενικές αποζημιώσεις που δικαιούται ο ενάγων σε σχέση με την πρόκληση καρκίνου από τις πιο πάνω παράνομες ενέργειες των εναγομένων 3, 4 &
9. Αγορεύσεις Ο συνήγορος του ενάγοντα στην αγόρευση του, σε σχέση με τις αποζημιώσεις για πρόκληση καρκίνου, ισχυρίστηκε ότι η ταλαιπωρία των προσώπων που διαγιγνώσκονται με αυτήν την ασθένεια είναι πολύ μεγάλη, δεδομένου ότι αντιμετωπίζουν άμεσα την πιθανότητα του θανάτου. Τα δυσάρεστα γεγονότα και οι λυπηρές συνθήκες που έζησαν οι άνθρωποι αυτοί λόγω του καρκίνου τους, αναφέρονται στις εκθέσεις απαιτήσεως αλλά και στην απόφαση του Δικαστηρίου ημ. 29.12.
10. Κατά τον συνήγορο, το ποσό των αποζημιώσεων σε περιπτώσεις πρόκλησης της ασθένειας του καρκίνου δεν έχει προηγούμενο στην Κύπρο. Το βέβαιο είναι ότι με την πάροδο των ετών και τη βελτίωση της ζωής του πληθυσμού γενικά, η αξία της ζωής που ήταν πάντα σημαντική, έχει σήμερα ενισχυθεί. Σε χώρες που υπήρξαν περιπτώσεις τοξικών αστικών αδικημάτων, οι αποζημιώσεις που έδωσαν τα Δικαστήρια, ήταν πολύ αυξημένες. Ο συνήγορος έκαμε αναφορά σε αμερικάνικες αποφάσεις όπου επιδικάστηκαν πολλά εκατομμύρια δολάρια ως αποζημίωση εναντίον εταιρειών που προκάλεσαν καρκίνο με τα προϊόντα που κατασκεύαζαν και πωλούσαν στο κοινό. Ο συνήγορος δέχθηκε βέβαια ότι τα ποσά που το Κυπριακό Δικαστήριο θα επιδικάσει δεν είναι δυνατόν να συμβαδίζουν με αυτά των Δικαστηρίων της Αμερικής, λόγω διαφοράς στο οικονομικό μέγεθος των δύο χωρών. Όμως, ζήτησε αποζημιώσεις στην παρούσα, στο ύψος των δύο εκατομμυρίων ευρώ. Ζήτησε επίσης όπως επιδικασθούν τιμωρητικές αποζημιώσεις εναντίον της Δημοκρατίας αλλά και των υπευθύνων του εργοστασίου, οι οποίοι γνώριζαν για την επικινδυνότητα του διχλωρομεθανίου και παρόλα αυτά δεν παρείχαν τις αναγκαίες προφυλάξεις στον ενάγοντα. Κατά τον συνήγορο, όσον αφορά την Δημοκρατία δικαιολογούνται οι τιμωρητικές αποζημιώσεις βάσει του κοινοδικαίου, σε περιπτώσεις που υπάρχει καταπιεστική, αυθαίρετη ή αντισυνταγματική ενέργεια από υπαλλήλους της Κυβέρνησης. Στην παρούσα περίπτωση δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι οι επίδικες πράξεις έπληξαν συνταγματικό δικαίωμα και μάλιστα το πιο σοβαρό, αυτό της ζωής και της σωματικής ακεραιότητας. Τα ίδια ισχύουν και για τους υπεύθυνους του εργοστασίου που γνωρίζοντας ότι τα φουγάρα του εξέπεμπαν καρκινογόνα υλικά, συνέχιζαν την λειτουργία του, αδιαφορώντας για την υγεία των περιοίκων και την βλάβη που τους προξενούσε. Ο συνήγορος εξέφρασε μάλιστα την άποψη ότι η πρόκληση καρκίνου στους ενάγοντες λόγω αδράνειας και αμέλειας των αρμόδιων κρατικών αρχών και των υπευθύνων του εργοστασίου, δεν απέχει ουσιαστικά από το έγκλημα της ανθρωποκτονίας. Γεγονός που δικαιολογεί, την επιδίκαση τιμωρητικών αποζημιώσεων. Η συνήγορος των εναγομένων 3 & 4 στην δική της αγόρευση, χαρακτήρισε ως υπερβολικό τον χαρακτηρισμό της συμπεριφοράς των εναγομένων ως εγκληματικής. Ισχυρίστηκε ότι δεν ήταν σε γνώση των υπευθύνων του εργοστασίου ότι το διχλωρομεθάνιο ήταν καρκινογόνα ουσία. Θεωρείτο ως πιθανό καρκινογόνο υλικό και αυτό υπήρξε μάλιστα και ένα από τα επίδικα θέματα της αγωγής. Δεν μπορεί ως εκ τούτου να καταλογιστεί εσκεμμένη πρόκληση βλάβης στην υγεία των εναγόντων. Κατά την συνήγορο δεν επέδειξαν οι εναγόμενοι τέτοια συμπεριφορά ώστε οι ενάγοντες να δικαιούνται σε τιμωρητικές αποζημιώσεις. Στην συνέχεια, η συνήγορος ισχυρίστηκε ότι δεν πρέπει να ληφθούν υπόψη οι αμερικάνικες αποφάσεις στις οποίες αναφέρθηκε ο συνήγορος των εναγόντων. Επεσήμανε δε ότι τα κείμενα που εφοδίασαν οι ενάγοντες το Δικαστήριο, δεν αποτελούν πιστά αντίγραφα αποφάσεων αλλά διάφορα δημοσιεύματα στον τύπο, αμφιβόλου ποιότητας και εγκυρότητας. Η συνήγορος θεωρεί τα ποσά που ζητούν οι ενάγοντες, υπέρμετρα υπερβολικά. Ανέφερε ότι η μοναδική νομολογία που έχει βρει ως προς το θέμα του καρκίνου είναι η αγγλική υπόθεση Molinary v. Ministry of Defence