Κλεοβούλου με την προσωπική του ιδιότητα και για την αποβιώσασα σύζυγο του Παπαευσταθίου κ.α. ν. Λιασής κ.α., Αρ. Αγωγής: 9550/10, 15/7/2019

Κλεοβούλου με την προσωπική του ιδιότητα και για την αποβιώσασα σύζυγο του Παπαευσταθίου κ.α. ν. Λιασής κ.α., Αρ. Αγωγής: 9550/10, 15/7/2019 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup

1. on)- Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2019:A354 Αρ. Αγωγής: 9550/10 Μεταξύ: XXXXX Παπαευσταθίου, από τα Λατσιά Ενάγουσα Και 1. XXXXX Λιασής 2. XXXXX Λιασή 3. XXXXX Λιασής 4. Άστρασολ Λτδ 5. Επίσημος Παραλήπτη (ως εκκαθαριστή της περιουσίας της εταιρείας "Liasis Shoelasts Company Ltd" 6. Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας (Διά Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας και Υπουργείου Εργασίας και Τμήμα Πολεοδομίας) 7. Δήμος Λατσιών Εναγόμενοι Ως τροποποιήθηκε δυνάμει διατάγματος ημερ. 16/1/2019 Μεταξύ: 1. XXXXX Κλεοβούλου με την προσωπική του ιδιότητα και για την αποβιώσασα σύζυγο του XXXXX Παπαευσταθίου από τα Λατσιά 2. XXXXX Κλεοβούλου με την προσωπική του ιδιότητα και για την αποβιώσασα μητέρα του XXXXX Παπαευσταθίου από τα Λατσιά 3. XXXXX Κλεοβούλου με την προσωπική της ιδιότητα και για την αποβιώσασα μητέρα της XXXXX Παπαευσταθίου από τα Λατσιά Ενάγοντες Και 1. XXXXX Λιασής 2. XXXXX Λιασή 3. XXXXX Λιασής 4. Άστρασολ Λτδ 5. Επίσημος Παραλήπτη (ως εκκαθαριστή της περιουσίας της εταιρείας "Liasis Shoelasts Company Ltd" 6. Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας (Διά Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας και Υπουργείου Εργασίας και Τμήμα Πολεοδομίας) 7. Δήμος Λατσιών Εναγόμενοι Ημερομηνία: 15 Ιουλίου 2019 Για ενάγοντα: κος Λουκής Λουκαΐδης με κα Λουκία Πατσαλίδου Για εναγόμενους 3 & 4: κα Ελένη Μιντή Για εναγόμενο 6: κος Ανδρέας Χριστοφόρου Α Π Ο Φ Α Σ Η (για εναγομένους 3, 4 & 6) Η παρούσα, είναι μια από τις 22 αγωγές που συνεκδικάστηκαν ως προς το θέμα της ευθύνης, τις οποίες καταχώρησαν κάτοικοι και εργαζόμενοι στην περιοχή Λατσιών, εναντίον των εναγομένων για οχληρία και αμέλεια που προξενείτο από το εργοστάσιο Άστρασολ. Η παρούσα αγωγή κινήθηκε αρχικά από την ενάγουσα, η οποία ζητούσε αποζημιώσεις για την ασθένεια του καρκίνου που της προκλήθηκε κατά τους ισχυρισμούς της, λόγω των συνεχόμενων εκπομπών διχλωρομεθανίου από το εργοστάσιο της Άστρασολ. Πριν την εκδίκαση της αγωγής και την έκδοση της παρούσας απόφασης, η ενάγουσα απεβίωσε. Σύμφωνα με αίτηση τροποποίησης του κλητηρίου που καταχωρήθηκε μετά την απόφαση για την ευθύνη, η ενάγουσα απεβίωσε από την πιο πάνω ασθένεια του καρκίνου στο ογκολογικό Κέντρο της Τράπεζας Κύπρου, στις 27.2.12. Σχετικό ιατρικό πιστοποιητικό επισυνάφθηκε στην ένορκη δήλωση της αίτησης τροποποίησης. Ως αποτέλεσμα, διατάχθηκε εκ συμφώνου η τροποποίηση του τίτλου της αγωγής αλλά και της έκθεσης απαίτησης, ώστε στην αγωγή να εμφανίζονται ως ενάγοντες, ο σύζυγος και τα τέκνα της αποβιωσάσης. Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης ως έχει τροποποιηθεί, η αποβιώσασα, σύζυγος του ενάγοντα 1 και μητέρα των εναγόντων 1 και 2, εγκαταστάθηκε από το 1964 μαζί με τον σύζυγο της ενάγοντα 1, στην οδό XXXXX 3 στα Λατσιά, σε οικία που γειτνιάζει με το εργοστάσιο της Άστρασολ. Οι ενάγοντες 2 και 3 διέμεναν στην εν λόγω διεύθυνση από την γέννηση τους. Τα συμπτώματα της ασθένειας του καρκίνου στην αποβιώσασα άρχισαν τον Ιούλιο του 2010. Μετά από σχετικές εξετάσεις διαγνώσθηκε ότι έπασχε από αδενικό καρκίνωμα τραχήλου της μήτρας. Την 1.9.2010 υποβλήθηκε σε εγχείρηση με την οποία της έγινε αφαίρεση του αδενικού καρκινώματος και της μήτρας. Ακολούθως, υποβλήθηκε σε 27 συνεχόμενες σειρές ακτινοθεραπείας και δύο φορές σε αξονική τομογραφία. Οι παρενέργειες από τις θεραπείες τις οποίες ακολούθησε η αποβιώσασα, ήταν μεγάλες και οδυνηρές. Έχει υποστεί μεγάλη σωματική και κυρίως τεράστια ψυχολογική ταλαιπωρία. Είχε συνέχεια ναυτία και εμετούς, μικρά έλκη στο στόμα (άφθες), απώλεια μαλλιών, αδυναμία και ζαλάδες. Απεβίωσε τελικά από την πιο πάνω ασθένεια, σε ηλικία 56 ετών. Είναι η θέση των εναγόντων ότι η ασθένεια του καρκίνου προκλήθηκε στην αποβιώσασα, λόγω της πολυετούς και συνεχούς έκθεσης της στην καρκινογόνα ουσία διχλωρομεθάνιο (R40), που εξέπεμπε το εργοστάσιο της Άστρασολ, το οποίο βρισκόταν πολύ κοντά στην οικία που η αποβιώσασα διέμενε με την οικογένεια της. Κατά συνέπεια, οι ενάγοντες ζητούν ειδικές, γενικές καθώς και τιμωρητικές αποζημιώσεις για σοβαρή ζημιά στα εξής δικαιώματα της αποβιωσάσης: α) ζωής και υγείας, β) κατοικίας, γ) σεβασμού ιδιοκτησίας, δ) σεβασμού ιδιωτικής ζωής και ε) σεβασμού του δικαιώματος οικογένειας. Ζητούν επίσης αποζημιώσεις για απώλεια (bereavement) σύμφωνα με το άρθρο 58.7 και 58.10 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148 και αποζημιώσεις για απώλεια εξάρτησης, σύμφωνα με το άρθρο 58.15 του ιδίου Νόμου. Στις 29.12.2017, εκδόθηκε απόφαση στις πιο πάνω συνεκδικαζόμενες αγωγές, αναφορικά με την ευθύνη των εναγομένων. Το Δικαστήριο έκρινε αφού άκουσε και αξιολόγησε μαρτυρία ειδικών εμπειρογνωμόνων ότι η χρήση και εκπομπή από τα φουγάρα του εν λόγω εργοστασίου της καρκινογόνου ουσίας διχλωρομεθάνιο (R40), προξένησε σύμπλεγμα καρκίνου στην περιοχή γύρω από το εργοστάσιο. Ειδικά για την παρούσα αγωγή, υπήρξε εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο καρκίνος στο τράχηλο της μήτρας με το οποίο διαγνώσθηκε η αποβιώσασα, οφείλεται στο σύμπλεγμα καρκίνου που δημιούργησε το πιο πάνω εργοστάσιο με ευθύνη των εναγομένων 3 & 4, λόγω των συστηματικών εκπομπών διχλωρομεθανίου από το 1976 μέχρι το 2009. Αναφορικά με τον εναγόμενο 6 Γενικό Εισαγγελέα, αποφασίσθηκε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία φέρει ευθύνη για παραλείψεις και παραβιάσεις των νομίμων καθηκόντων της έναντι των εναγόντων που συνίστατο σε πλημμελή έλεγχο του επίδικου εργοστασίου. Επιπλέον, η Δημοκρατία χορήγησε Πιστοποιητικό Διεργασίας και Άδεια Εκπομπής Αερίων Αποβλήτων στην Άστρασολ χωρίς να έχει εξασφαλιστεί πολεοδομική άδεια για παραγωγή σόλων υποδημάτων στα υποστατικά που λειτουργούσε ως εργοστάσιο. Και αυτό, γνωρίζοντας ότι τέτοια άδεια δεν μπορούσε να παραχωρηθεί στα συγκεκριμένα υποστατικά που βρίσκονταν σε μικτή βιοτεχνική - οικιστική περιοχή. Έπειτα από την έκδοση της πιο πάνω απόφασης για την ευθύνη, οι αγωγές αποσυνδέθηκαν προκειμένου να εκδικαστεί σε κάθε μια ξεχωριστά, το ζήτημα των αποζημιώσεων. Ακροαματική διαδικασία Μετά την αποσύνδεση των αγωγών, καμία πλευρά δεν παρουσίασε μαρτυρία στην παρούσα υπόθεση, σε σχέση με το ζήτημα των αποζημιώσεων. Αναφορικά με τις ειδικές ζημιές, αυτές συμφωνήθηκαν μεταξύ των διαδίκων στο ποσόν των €5.591,00, ήτοι €1.863,66 για έκαστο ενάγοντα. Επιπλέον, καταχωρήθηκε από κοινού πιστοποιητικό της υπηρεσίας κοινωνικών ασφαλίσεων, σύμφωνα με το οποίο οι πραγματικές αποδοχές της αποβιωσάσης για το έτος 2010, ανέρχονται σε €3.629,00. Το γεγονός της προσβολής της αποβιώσασας με την ασθένεια του καρκίνου, είναι επίσης παραδεκτό. Αποτελεί εξάλλου εύρημα του Δικαστηρίου στην απόφαση για την ευθύνη ημ. 27.12.2017 ότι η ανάπτυξη καρκίνου του τραχήλου στην αποβιώσασα, είναι αποτέλεσμα του συμπλέγματος καρκίνου που δημιουργήθηκε στην περιοχή από τις πιο πάνω παράνομες πράξεις των εναγομένων 3, 4 και 6. Η διαφορά με τις υπόλοιπες αγωγές που εκδικάστηκαν αναφορικά με το σύμπλεγμα καρκίνου που δημιούργησε το εργοστάσιο της Άστρασολ, είναι ότι στην παρούσα, ο θάνατος της αποβιωσάσης επήλθε μετά την καταχώρηση της αγωγής και προτού εκδοθεί η απόφαση του Δικαστηρίου. Γεγονός που ανάγκασε τους συνήγορους της ενάγουσας να ζητήσουν τροποποίηση του τίτλου και της έκθεσης απαίτησης, η οποία διατάχθηκε χωρίς ένσταση από τους εναγομένους 3, 4 και 6. Στην συνέχεια, οι συνήγοροι περιορίστηκαν σε αγορεύσεις, αναφορικά με το ποσόν που δικαιούνται οι ενάγοντες για τον θάνατο της αποβιωσάσης ως αποτέλεσμα των παράνομων πράξεων των εναγομένων. Αγορεύσεις Ο συνήγορος των εναγόντων στην αγόρευση του, ισχυρίστηκε ότι στον υπολογισμό των αποζημιώσεων, το Δικαστήριο θα πρέπει να λάβει υπόψη επιβαρυντικά στοιχεία όσον αφορά την συμπεριφορά τόσο του κράτους, όσο και των υπευθύνων του εργοστασίου της Άστρασολ. Αναφορικά με τις αποζημιώσεις για θάνατο, ο συνήγορος αναφέρθηκε στο υπέρτατο δικαίωμα της ζωής, το οποίο κατοχυρώνεται από όλα τα νομικά συστήματα που προστατεύουν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Επεσήμανε ότι στο Κυπριακό Σύνταγμα, το δικαίωμα της ζωής προστατεύεται στο άρθρο 7. Προστατεύεται επίσης και από το άρθρο 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Η σχετική νομολογία του ΕΔΑΔ, τονίζει ότι η προστασία αυτού του ανθρώπινου δικαιώματος, ισχύει τόσο για εκ προθέσεως πρόκληση του θανάτου όσο και για θάνατο εξ' αμελείας. Κατά τον συνήγορο, στην παρούσα υπόθεση το ποσό των αποζημιώσεων για την πρόκληση θανάτου δεν πρέπει να περιοριστεί στην αποζημίωση λόγω απώλειας (bereavement) αλλά πρέπει να επιδικαστούν επιπλέον αποζημιώσεις και για την οδύνη που προκαλεί ο θάνατος, στους οικείους του αποβιώσαντος και της συνεπακόλουθης παραβίασης του Συνταγματικού δικαιώματος στην ζωή. Το βέβαιο είναι ότι με την πάροδο των ετών και την βελτίωση της ζωής του πληθυσμού γενικά, η αξία της ζωής που ήταν πάντα σημαντική, έχει σήμερα ενισχυθεί. Σε χώρες που διαπιστώθηκαν περιπτώσεις τοξικών αστικών αδικημάτων, οι αποζημιώσεις που έδωσαν τα Δικαστήρια, ήταν πολύ αυξημένες. Ήταν η θέση του συνηγόρου ότι όσον αφορά την Δημοκρατία, δικαιολογούνται οι τιμωρητικές αποζημιώσεις βάσει του κοινοδικαίου, σε περιπτώσεις που υπάρχει καταπιεστική, αυθαίρετη ή αντισυνταγματική ενέργεια από υπαλλήλους της Κυβέρνησης. Στην παρούσα περίπτωση δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι οι επίδικες πράξεις, έπληξαν συνταγματικό δικαίωμα και μάλιστα το πιο σοβαρό, αυτό της ζωής και της σωματικής ακεραιότητας. Τα ίδια ισχύουν και για τους υπεύθυνους του εργοστασίου που ενώ γνώριζαν ότι τα φουγάρα του εξέπεμπαν καρκινογόνα υλικά, συνέχιζαν την λειτουργία του, αδιαφορώντας για την υγεία των περιοίκων και την βλάβη που τους προξενούσε. Ο συνήγορος εξέφρασε μάλιστα την άποψη ότι η πρόκληση καρκίνου στους ενάγοντες λόγω αδράνειας και αμέλειας των αρμόδιων κρατικών αρχών και των υπευθύνων του εργοστασίου, δεν απέχει ουσιαστικά από το έγκλημα της ανθρωποκτονίας. Γεγονός, που δικαιολογεί την επιδίκαση τιμωρητικών αποζημιώσεων. Αναφορικά με την παρούσα υπόθεση, ο συνήγορος ισχυρίστηκε ότι η αποβιώσασα έχει υποστεί τεράστια σωματική και ψυχολογική ταλαιπωρία από την ασθένεια του καρκίνου και τις χημειοθεραπείες στις οποίες υποβλήθηκε. Δυστυχώς, απεβίωσε σε ηλικία 56 ετών από την ασθένεια του καρκίνου που μόνο πόνο και οδύνη επέφερε αυτό το γεγονός στην οικογένεια της, δηλαδή τον σύζυγο και τα παιδία της. Ο συνήγορος εισηγήθηκε ότι για την παρούσα περίπτωση θα πρέπει να επιδικαστεί το ποσό €17.086,00 για απώλεια (bereavement) και ως γενικές αποζημιώσεις για παραβίαση του συνταγματικού δικαιώματος στην ζωή, το ποσό της κλίμακας στο ανώτερο της επίπεδο, δηλαδή €2.000.000,00. Ζήτησε περαιτέρω όπως επιδικαστούν και τιμωρητικές αποζημιώσεις. Πέραν των πιο πάνω, ο συνήγορος εισηγήθηκε ότι στην παρούσα περίπτωση, ενδείκνυται όπως επιδικαστούν και αποζημιώσεις προς όφελος των εξαρτωμένων της αποβιωσάσης. Με παραπομπή στις πρόνοιες του Κεφ. 148 και σε σχετική νομολογία, ο συνήγορος ανέφερε ότι τέτοιες αποζημιώσεις, εντάσσονται στις γενικές αποζημιώσεις υπό μορφή απώλειας των ανέσεων της ζωής. Ήταν περαιτέρω η θέση του συνηγόρου ότι δεν υπάρχει στην παρούσα, μαρτυρία για το ποσόν της εξάρτησης ούτε και για τα προσωπικά έξοδα της αποβιωσάσης. Ως εκ τούτου, στον υπολογισμό των αποζημιώσεων θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί η τρίτη μέθοδος της κλασικής ποσοστιαίας προσέγγισης. Όσον αφορά τον πολλαπλασιαστή, ο συνήγορος εισηγήθηκε ότι σε περίπτωση που το Δικαστήριο επιδικάσει τέτοια αποζημίωση, όπως αυτός να επιλεγεί και εφαρμοστεί επί του καθαρού μισθού της αποβιωσάσης κατά το χρόνο του θανάτου της, χωρίς να ληφθεί υπόψη η όποια ενδεχόμενη μελλοντική αύξησή των μισθών. Επιπρόσθετα και σε περίπτωση που επιδικαστούν οι εν λόγω αποζημιώσεις να αφαιρεθεί ποσοστό 25% για προσωπικά έξοδα της αποβιωσάσης και επιδικαστεί το 75% των απολαβών της ως ποσοστό εξάρτησης. Ο συνήγορος αναφέρθηκε σε νομολογία σύμφωνα με την οποία η ηλικία του αποβιώσαντος καθώς και ο χρόνος αφυπηρέτησης του, λαμβάνονται δεόντως υπόψη από το Δικαστήριο στον καθορισμό του πολλαπλασιαστή. Ισχυρίστηκε περαιτέρω ότι σύμφωνα με την νομολογία, η προσδοκώμενη διάρκεια ζωής συνεχώς αυξάνεται ενόψει της προόδου της επιστήμης που έχει συνδράμει ανεκτίμητα στην επιμήκυνση της αλλά και στη βελτίωση της ποιότητάς ζωής. Σε σχέση με την παρούσα αγωγή, ο συνήγορος εισηγήθηκε ότι η προοπτική συνταξιοδότησης της αποβιωσάσης, θα ήταν το 65ο έτος της ηλικίας της. Η συνήγορος των εναγομένων 3 & 4 στην δική της αγόρευση, ισχυρίστηκε ότι μετά την τροποποίηση της έκθεσης απαίτησης, δεν τίθεται θέμα παράλειψης δικογράφησης των απαιτήσεων των εναγόντων. Με την τροποποίηση, έχουν συγκεκριμενοποιηθεί τα αιτητικά και οι αξιώσεις που αφορούν τόσο το bereavement όσον και την απώλεια εξάρτησης, κάτι που δεν ίσχυε με την προηγούμενη έκθεση απαίτησης. Παρ' όλα αυτά, ήταν η θέση της συνηγόρου ότι ακόμα και μετά την τροποποίηση στην οποία οι εναγόμενοι συναίνεσαν, θα μπορούσαν οι ενάγοντες να δώσουν περισσότερες λεπτομέρειες για τους παράγοντες που εξετάζει το Δικαστήριο ώστε να καταλήξει στον πολλαπλασιαστή που θα χρησιμοποιηθεί για τις αποζημιώσεις. Διάφοροι παράγοντες, όπως η ηλικία της αποβιωσάσης, ο χρόνος συνταξιοδότησης της, η φύση της εργασίας της, τα υπάρχοντα προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε, τυχόν ψυχολογικά προβλήματα που είχε και κατά πόσο έπαιρνε οποιασδήποτε μορφής οικονομική βοήθεια από το κράτος, ελλείπουν από το σώμα της έκθεσης απαίτησης. Ήταν ως εκ τούτου η θέση της συνηγόρου ότι το Δικαστήριο περιορίζεται στα ενώπιον του στοιχεία για να καταλήξει στο συμπέρασμα του πολλαπλασιαστή. Αυτό γιατί κατατέθηκε ως μαρτυρία, μόνο μια κατάσταση των ασφαλιστικών αποδοχών για ένα συγκεκριμένο έτος, χωρίς να υπάρχει άλλο υπόβαθρο σε σχέση με τα πιο πάνω στοιχεία. Παρόλα αυτά, αν το Δικαστήριο θεωρήσει ότι η μαρτυρία που έχει είναι αρκετή για να καταλήξει σε ένα συγκεκριμένο πολλαπλασιασμό, ήταν η άποψη της συνηγόρου ότι αυτός θα πρέπει να μειωθεί κατά πολύ, από τα χρόνια που έχει εισηγηθεί ο συνήγορος των εναγόντων αφού η νομολογία την οποία επικαλέστηκε, αφορά γεγονότα πολύ διαφορετικά από αυτά της παρούσας. Η συνήγορος παρέπεμψε σε νομολογία όπου χρησιμοποιήθηκε πολλαπλασιαστής των 10 ετών σε άτομα που ήταν πολύ νεαρότερα, από την αποβιώσασα στην παρούσα υπόθεση. Ήταν ως εκ τούτου η θέση της συνηγόρου ότι ο πολλαπλασιαστής στην παρούσα θα πρέπει να καθοριστεί στα 5 χρόνια. Στην συνέχεια, η συνήγορος εισηγήθηκε ότι πέραν της αποζημίωσης για την απώλεια ζωής που καθορίζεται από τον Νόμο (bereavement), καμία άλλη ζημιά υπό μορφή γενικής αποζημίωσης δεν μπορεί να είναι υπολογίσιμη στην παρούσα. Ουδεμία μαρτυρία δόθηκε σε σχέση με τις γενικές αποζημιώσεις που αιτούνται οι ενάγοντες. Από την στιγμή που δεν υπάρχει μαρτυρία για την ταλαιπωρία που υπέστη ο κάθε διάδικος από τον θάνατο συγγενικού του προσώπου, το Δικαστήριο δεν είναι σε θέση να υπολογίσει το ύψος της αποζημίωσης λόγω θανάτου. Επιπλέον, τα αιτούμενα ποσά είναι εκτός λογικής και στη σφαίρα της φαντασίας των εναγόντων. Κατά την συνήγορο, τίποτα και κανένας μάρτυρας δεν υποστηρίζει, τα υπέρογκα ποσά που επιζητούνται. Τέλος, η συνήγορος χαρακτήρισε ως υπερβολικό τον χαρακτηρισμό της συμπεριφοράς των εναγομένων ως εγκληματικής. Ισχυρίστηκε ότι δεν ήταν σε γνώση των υπευθύνων του εργοστασίου ότι το διχλωρομεθάνιο ήταν καρκινογόνα ουσία. Θεωρείτο ως πιθανό καρκινογόνο υλικό και αυτό υπήρξε μάλιστα και ένα από τα επίδικα θέματα της αγωγής. Δεν μπορεί ως εκ τούτου να καταλογιστεί εσκεμμένη πρόκληση βλάβης, στην υγεία των εναγόντων. Κατά την συνήγορο δεν επέδειξαν οι εναγόμενοι τέτοια συμπεριφορά ώστε οι ενάγοντες να δικαιούνται σε τιμωρητικές αποζημιώσεις. Ο συνήγορος του εναγομένου 6 Γενικού Εισαγγελέα στην δική του αγόρευση, ισχυρίστηκε ότι θα πρέπει να δικογραφούνται οι αποζημιώσεις μελλοντικών απολαβών αλλά και ο μισθός του αποβιώσαντος. Από τη στιγμή που αυτά τα δύο στοιχεία δεν έχουν δικογραφηθεί, δεν υπάρχει ενώπιον του Δικαστηρίου οτιδήποτε το οποίο να βοηθά στον υπολογισμό των μελλοντικών απολαβών και το Δικαστήριο από μόνο του δεν μπορεί να διεξέλθει και να κάμει αυτό το έργο, ελλείψει στοιχείων που όφειλαν οι ενάγοντες να παρουσιάσουν. Ο συνήγορος αποδέχθηκε παρόλα αυτά στην συνέχεια, την θέση του συνηγόρου των εναγόντων ως προς το ποσοστό του 25% που πρέπει να αφαιρεθεί για τα προσωπικά έξοδα της αποβιωσάσης. Ως προς τις αιτούμενες αποζημιώσεις για παραβίαση του ανθρωπίνου - συνταγματικού δικαιώματος στην ζωή, ο συνήγορος εισηγήθηκε ότι δεν πρέπει να δοθεί καμία αποζημίωση αφού δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις για επιδίκαση τέτοιου είδους αποζημιώσεων. Στην συνέχεια, ο συνήγορος ισχυρίστηκε ότι δεν υπάρχει καθόλου μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου αναφορικά με την αιτία θανάτου της αποβιωσάσης. Επεσήμανε ότι το Δικαστήριο προέβηκε σε εύρημα στην απόφαση του για την ευθύνη, όσον αφορά την δημιουργία καρκίνου στην ενάγουσα, λόγω της λειτουργίας του εργοστασίου της Άστρασολ. Όμως μετά τον θάνατο της ενάγουσας και την τροποποίηση της έκθεσης απαίτησης δεν κατατέθηκε οποιοδήποτε πιστοποιητικό θανάτου που να αποδεικνύει ποιος είναι ο λόγος που η ενάγουσα απεβίωσε, ποια ήταν δηλαδή η αιτία θανάτου της. Μπορεί κατά τον συνήγορο να απεβίωσε για οιονδήποτε άλλο λόγο εκτός από τον καρκίνο που της προκάλεσε η λειτουργία του εργοστασίου. Ο συνήγορος θεωρεί ότι αυτή η παράλειψη, είναι πολύ ουσιώδης και καθορίζει ολόκληρη την απαίτηση για αποζημιώσεις λόγω θανάτου. Ο συνήγορος δέχθηκε ότι του δόθηκε ιατρικό πιστοποιητικό από τον συνήγορο των εναγόντων, στο οποίο αναφέρεται ότι η ενάγουσα απεβίωσε από καρκίνο. Ισχυρίστηκε παρόλα αυτά ότι η παράδοση του ιατρικού πιστοποιητικού στον ίδιο δεν αποδεικνύει το επίδικο γεγονός της αιτίας θανάτου και θα έπρεπε αυτό το πιστοποιητικό να κατατεθεί ως μαρτυρία στα πλαίσια εκδίκασης της υπόθεσης. Αποζημιώσεις Όπως προαναφέρθηκε, το ζήτημα της ευθύνης των εναγομένων 3, 4 & 6, έχει κριθεί στην απόφαση του Δικαστηρίου ημ. 29.12.17 επί των συνεκδικαζομένων αγωγών. Είναι επίσης παραδεκτή η δημιουργία καρκίνου του τραχήλου στην αποβιώσασα. Γεγονός που επίσης υπήρξε εύρημα του Δικαστηρίου στα πλαίσια της απόφασης για το ζήτημα της ευθύνης. Ειδικά για την παρούσα αγωγή, υπήρξε εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο καρκίνος στο τράχηλο με το οποίο διαγνώσθηκε η αποβιώσασα, οφείλεται στο σύμπλεγμα καρκίνου που δημιούργησε το εργοστάσιο της Άστρασολ με ευθύνη των εναγομένων 3, 4 & 6, λόγω των συστηματικών εκπομπών διχλωρομεθανίου. Ήταν παρόλα αυτά η θέση του συνηγόρου της Δημοκρατίας στην τελική του αγόρευση ότι δεν υπάρχει μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου για την αιτία θανάτου της αποβιωσάσης και ότι εν πάση περιπτώσει δεν έχει αποδειχθεί ότι ο θάνατος της, ήταν αποτέλεσμα της διαπιστωθείσας ασθένειας του καρκίνου. Η πιο πάνω θέση δεν με βρίσκει σύμφωνο. Ήταν σαφές από το υλικό που τέθηκε στο φάκελο του Δικαστηρίου ότι ο θάνατος της αποβιωσάσης οφείλεται στον καρκίνο του τραχήλου, ο οποίος της προκλήθηκε σύμφωνα με την απόφαση ημ. 29.12.17, από τις παράνομες πράξεις των εναγομένων 3, 4 & 6. Ζητήθηκε μάλιστα για τον λόγο αυτό από τους συνηγόρους της ενάγουσας χωρίς ένσταση από την άλλη πλευρά, αναβολή της ακρόασης προκειμένου να τροποποιηθεί το κλητήριο και να αντικατασταθεί το όνομα της ενάγουσας μετά τον θάνατο της, με αυτό των εναγόντων. Στην αίτηση τροποποίησης που καταχωρήθηκε στην συνέχεια για τον πιο πάνω σκοπό, επισυνάπτεται στην ΕΔ, σχετικό ιατρικό πιστοποιητικό από τον θεράποντα ιατρό της αποβιώσασας, σύμφωνα με το οποίο αυτή νοσηλεύτηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα στο ογκολογικό κέντρο λόγω καρκίνου στον τράχηλο και μεταστάσεων και μετά από επιδείνωση της υγείας της, απεβίωσε στις 27.2.12 από την πιο πάνω ασθένεια του καρκίνου. Και οι δύο συνήγοροι υπεράσπισης, αποδέχθηκαν εκ συμφώνου διάταγμα για τροποποίηση του κλητηρίου στην βάση των πιο πάνω γεγονότων χωρίς να προβάλουν οιανδήποτε επιφύλαξη για την αιτία θανάτου που αναφέρεται στο επισυναφθέν με την ένορκη δήλωση ιατρικό πιστοποιητικό. Δεν ισχύει ως εκ τούτου η θέση του συνηγόρου για την Δημοκρατία ότι δεν υπάρχει μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου για την αιτία θανάτου της αποβιωσάσης. Αντιθέτως, είναι σαφές από το υλικό που τέθηκε ενώπιον μου ότι ο θάνατος της αποβιωσάσης, ήταν αποτέλεσμα του καρκίνου του τραχήλου που της προκλήθηκε από τις παράνομες πράξεις των εναγομένων 3, 4 & 6. Ενόψει της πιο πάνω διαπίστωσης, το μόνο θέμα που απομένει να αποφασιστεί, είναι το ύψος των αποζημιώσεων που δικαιούνται οι ενάγοντες για τον θάνατο που προκλήθηκε στην αποβιώσασα από την ασθένεια του καρκίνου, λόγω της παράνομης συμπεριφοράς των εναγομένων 3, 4 και 6. Προκύπτει από τα δικόγραφα και τις αγορεύσεις των συνηγόρων ότι οι ενάγοντες στην παρούσα υπόθεση, αιτούνται τριών ειδών αποζημιώσεις. Η πρώτη αφορά την απώλεια λόγω θανάτου (bereavement), η δεύτερη απαίτηση αναφορικά με την παραβίαση του Συνταγματικού δικαιώματος της ζωής όπως κατοχυρώνεται από το άρθρο 7 του Συντάγματος και το άρθρο 2 της Ευρωπαϊκής Συνθήκης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, και η τρίτη, αποζημιώσεις προς όφελος των εξαρτωμένων της αποβιωσάσης. Αιτούνται περαιτέρω την επιδίκαση τιμωρητικών αποζημιώσεων. Αποζημιώσεις για απώλεια Όσον αφορά τις αποζημιώσεις για απώλεια (bereavement), αυτές καθορίζονται περιοριστικά στο άρθρο 58 του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου (Κεφ.148), στο ποσόν των €17.085,90 (£10.000,00). Σύμφωνα με το άρθρο 58.8 του Κεφ. 148, η αξίωση για αποζημιώσεις λόγω απώλειας θα είναι μόνο για όφελος— (α) της συζύγου του αποβιώσαντος ή του συζύγου της αποβιωσάσης και των τέκνων αυτού ή αυτής· (β) σε περίπτωση που δεν υπάρχει σύζυγος ή τέκνα του αποβιώσαντος— (
2. i)των γονέων του, εάν αυτός ήταν τέκνο που γεννήθηκε πριν ή κατά τη διάρκεια γάμου των γονέων του, (
3. ii)της μητέρας του, εάν αυτός ήταν τέκνο που γεννήθηκε χωρίς γάμο των γονέων του, (iii) του πατέρα του, αν αυτός το είχε αναγνωρίσει· Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 58.11 του Κεφ. 148, η αγωγή για αποζημιώσεις λόγω απώλειας, εγείρεται από τον διαχειριστή της περιουσίας του αποβιώσαντος, προς όφελος των δικαιούχων που προβλέπονται στο άρθρο 58.8 του Νόμου και το ποσόν καταμερίζεται εξίσου μεταξύ τους. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει διαχειριστής, η αγωγή μπορεί να εγερθεί από οιοδήποτε δικαιούχο. Στην παρούσα υπόθεση, το ποσόν των €17.085,90 για αποζημίωση λόγω απώλειας, θα επιδικαστεί στους ενάγοντες που ως σύζυγος και τέκνα αντίστοιχα της αποβιωσάσης, είναι τα πρόσωπα που δικαιούνται δυνάμει του Νόμου την πιο πάνω αποζημίωση. Το εν λόγω ποσόν θα καταμεριστεί δυνάμει του Νόμου, σε ίσο ποσοστό στους ενάγοντες ήτοι από €5.965,30 έκαστος. Αποζημιώσεις για παραβίαση του άρθρου 7 του Συντάγματος και του άρθρου 2 της της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Όπως προαναφέρθηκε, πέραν των αποζημιώσεων για απώλεια (bereavement), οι ενάγοντες αιτούνται και επιπλέον αποζημιώσεις λόγω παραβίασης του άρθρου 7 του Συντάγματος και του άρθρου 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), που αφορούν την προστασία της ανθρώπινης ζωής. Τόσο το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) όσον και το Ανώτατο Δικαστήριο της Κύπρου, έχουν ασχοληθεί κατ' επανάληψη με την ερμηνεία του άρθρου 2 της ΕΣΔΑ. Στην Κύπρο, η επιδίκαση αποζημιώσεων για παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων εξετάστηκε από την πλήρη ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου, στην θεμελιακή υπόθεση Γιάλλουρος ν. Νικολάου