Αναφορικά με την Αίτηση των Χαρίτωνος ν. Αναφορικά με τον Παπαγγελοδήμου, Αίτηση αρ. 13/2018, 6/7/2019

(1)(α) και (β) και 6

(1)(α),(γ),(ε) έως και (ι) του Ν.23(Ι)/1996 - θεραπεία υπό Δ.), (ε) διατάγματος δια του οποίου να διορίζεται ο αιτητής XXXXX Βασιλείου, ως κηδεμών του XXXXX, δυνάμει του περί Ψυχιατρικής Νοσηλείας Νόμου του 1997 (Ν.77(Ι)/1997- θεραπεία υπό Ε.) και (στ) διατάγματος δια του οποίου να διατάσσεται η μόνιμη μεταφορά του XXXXX σε συγκεκριμένο υποστατικό και, σε περίπτωση που αυτός αρνηθεί, «η Αστυνομία να τον συλλάβει και να τον μεταφέρει με ασφάλεια στον εν λόγω τόπο» (θεραπεία υπό Στ.). Ας σημειωθεί πως, κατά την ακροαματική διαδικασία επεχειρήθηκε, από τον ευπαίδευτο συνήγορο των αιτητών, η τροποποίηση της επιδιωκομένης, υπό Στ., θεραπείας δια της αντικατάστασης του τόπου διαμονής του XXXXX. Η αίτηση καταγράφει, ως νομικό της υπόβαθρο, τα άρθρα 2 έως και 8, 13 και 14 του Ν.23(Ι)/1996, τα άρθρα 10, 17

(2)(α),

(3)(β), 18,19 και 35 του Ν.77(Ι)/1997, το άρθρο 32 του περί Δικαστηρίων Νόμου (Ν.14/1960, ως αυτός τροποποιήθηκε στη συνέχεια), τη Δ.48 θ.θ.1 έως και 4 των περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών, τη νομολογία, τις αρχές της επιείκειας και τις γενικές και συμφυείς εξουσίες του Δικαστηρίου. Την αίτηση υποστηρίζει κοινή ένορκη δήλωση των αιτητών στην οποία επισυνάπτονται, ως τεκμήρια, χρήσιμα έγγραφα. Το περιεχόμενο της ένορκης αυτής δήλωσης καθώς και των συνημμένων τεκμηρίων συνοψίζεται ως εξής: Η αιτήτρια XXXXX Χαρίτωνος τυγχάνει μητέρα του XXXXX, ο αιτητής XXXXX Βασιλείου τυγχάνει θείος και νονός του, ενώ ο αιτητής XXXXX Κινδύνης τυγχάνει θείος του. Ο XXXXX γεννήθηκε στις 23.06.1979 και έχει έναν αμφιθαλή αδελφό, τον XXXXX. Σε ηλικία ενός

(1)έτους ο XXXXX έχασε τον πατέρα του. Απεφοίτησε από τεχνική σχολή μέσης εκπαίδευσης. Απηλλάγηκε από τη εκτέλεση της στρατιωτικής του θητείας. Στην ηλικία των είκοσι-δύο

(22)ετών, ο XXXXX εξετάσθηκε από Ιδιώτη Ψυχολόγο και διεπιστώθηκαν «σοβαρότατα προβλήματα στο συναισθηματικό και ψυχολογικό τομέα», «σοβαρότατη συναισθηματική ανωριμότητα», περιορισμός στην «ολική νοητική ικανότητα του» (τεκμήριο 1). Σε ηλικία είκοσι-τεσσάρων

(24)ετών ο XXXXX εγκατέλειψε την οικογενειακή στέγη και συγκατοικεί με άλλο πρόσωπο. Λόγω της ευάλωτης ψυχικής και σωματικής του υγείας είναι εύκολο να θυματοποιηθεί. Η διαμονή του εκτός της οικογενειακής στέγης καθώς και η αδυναμία του να φροντίζει τον εαυτό του έχει ως αποτέλεσμα αυτός να μην σιτίζεται επαρκώς, να είναι ατημέλητος και ρυπαρός. Στις 03.07.2015 ο XXXXX εξετάσθηκε από Ψυχίατρο του δημόσιου τομέα και διεπιστώθηκε πως «πρόκειται για άτομο που παρουσιάζει προβλήματα από την ψυχική του σφαίρα τα οποία του δημιουργούν προβλήματα στη φυσιολογική ζωή. Είναι απομονωμένος, αμελεί τη φροντίδα και υγιεινή του εαυτού του, φαίνεται η διατροφή του να μην είναι η σωστή» (τεκμήριο 2). Στις 14.04.2016 ο XXXXX εξετάσθηκε και πάλιν από Ψυχίατρο του δημόσιου τομέα και διεπιστώθηκε πως αυτός «είναι ψυχικά ασθενής και...πρόσωπο που χρήζει άμεσης υποχρεωτικής νοσηλείας» (τεκμήριο 3). Στις 09.01.2017 ο XXXXX εξετάσθηκε από Ψυχολόγο του δημόσιου τομέα ο οποίος καταλήγει στα εξής: «...Συμπέρασμα Ο κος Α.Παπαγγελοδήμου, συγκριτικά με τους συνομήλικούς του, υπολείπεται των ικανοτήτων ανταπόκρισης και προσαρμογής στις απαιτήσεις της καθημερινότητας. Οι εκτελεστικές του λειτουργίες, οι μνημονικές του ικανότητες, καθώς και η αφηρημένη του σκέψη υπολείπονται σημαντικά για την αυτόνομη διαβίωση ενός ατόμου. Λόγω της υποβολιμότητάς του και της ανεπάρκειάς του στις κοινωνικές και διαπροσωπικές δεξιότητες διαπραγμάτευσης της θέσης του, εύκολα μπορεί να τύχει εκμετάλλευσης και να θυματοποιηθεί. Η φροντίδα του εαυτού του, η υγεία του, οι διαπροσωπικές σχέσεις και η ασφάλειά του, η διαχείριση του ελεύθερου χρόνου, κ.λ.π. αποτελούν θέματα στα οποία ο εξεταζόμενος δεν μπορεί να ανταπεξέλθει χωρίς εξωτερική βοήθεια. Από τα παραπάνω διαφαίνεται, πως μέσω του νομικά ενδεδειγμένου τρόπου και με γνώμονα την προστασία των δικαιωμάτων του κου Α.Παπαγγελοδήμου, είναι αναγκαίος ο διορισμός επιμελητή για τη διαχείριση του εισοδήματος και της περιουσίας του ως άνω εξεταζόμενου...» (τεκμήριο 4). Ο XXXXX είναι άνεργος και δεν έχει οιονδήποτε εισόδημα. Περαιτέρω, αυτός αρνείται να υποβάλει αίτηση για λήψη κρατικού βοηθήματος. Για προσωπικούς λόγους η μητέρα του XXXXX, XXXXX Χαρίτωνος (αιτήτρια), αδυνατεί να ασκήσει τα καθήκοντα του διαχειριστή της περιουσίας και των υποθέσεών του και συγκατατίθεται όπως οι XXXXX Βασιλείου και XXXXX Κινδύνης (αιτητές) διοριστούν ως τέτοιοι διαχειριστές. Η αίτηση επεδόθηκε στον XXXXX, στο Διευθυντή Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας και στο Διευθυντή Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας. Επίσης, γνώση της εκκρεμότητας της αίτησης έλαβε και ο αμφιθαλής αδελφός του XXXXX XXXXX Παπαγγελοδήμου. Ο Διευθυντής Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας δεν εμφανίζεται στη διαδικασία. Ο XXXXX εμφανίζεται στη διαδικασία αυτοπροσώπως. Εξηγήθηκε σε αυτόν, από το Δικαστήριο, το αντικείμενο και ο σκοπός της αίτησης καθώς και η διαδικασία εκδίκασης της. Η αίτηση αντιμετωπίζει την προφορική ένσταση του XXXXX. Στη διαδικασία εμφανίζεται και η κα XXXXX Λαβίθη , αρμόδια Λειτουργός Ευημερίας, Τμήμα Κοινωνικής Ευημερίας, Υπουργείο Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Στο φάκελο της διαδικασίας υπάρχει καταχωρισμένη έκθεση, την οποίαν συνέταξε η XXXXX Λαβίθη για τους σκοπούς της προκείμενης αίτησης. Παρατίθεται αυτούσιο το μέρος της έκθεσης που αφορά στις παρατηρήσεις της συντάκτριας: «Παρατηρήσεις Η περίπτωση αφορά τον κ.XXXXX Παπαγγελοδήμου 39 ετών, άγαμο ο οποίος κατάγεται από τη Λευκωσία. Ο αναφερόμενος έχασε τον πατέρα του σε αυτοκινητιστικό ατύχημα όταν ο ίδιος ήταν ενός έτους. Ο κ.XXXXX Παπαγγελοδήμου είναι απόφοιτος Τεχνικής Σχολής στον κλάδο Ηλεκτρολόγος Εγκαταστάσεων Μηχανών. Σύμφωνα με τον ίδιο, δεν ολοκλήρωσε την στρατιωτική του θητεία και πήρε απαλλαγή λόγω σοβαρού προβλήματος υγείας στον σπόνδυλο. Ο κ.Παπαγγελοδήμου παλαιότερα είχε συνεργασία με τις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας λόγω προβλημάτων ψυχικής υγείας. Με βάση έκθεση από ειδικό ψυχολόγο ημερομηνίας 20.04.2017 ο κ.Παπαγγελοδήμου κατατάσσεται στο επίπεδο της ήπιας νοητικής καθυστέρησης. Στο παρόν στάδιο όπως αναφέρει δεν έχει συνεργασία με τις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας και καθοδηγήθηκε για επανέναρξη της συνεργασίας του με στόχο την αξιολόγηση της κατάστασης της ψυχικής του υγείας. Κατά την συνεργασία με τον αναφερόμενο διαπιστώθηκαν δυσκολίες στην αυτοφροντίδα του. Λόγω της νοητικής του κατάστασης χρειάζεται συστηματική καθοδήγηση στα θέματα που αφορούν τη ζωή του, τις συνθήκες διαβίωσης και τα θέματα φροντίδας.» Η ακροαματική διαδικασία διεξήχθηκε με την ένορκη προφορική κατάθεση της XXXXX Λαβίθη, του XXXXX Παπαγαθαγγέλου και του XXXXX. Επιπλέον, κατετέθηκε, ως τεκμήριο α, δέσμη πιστοποιητικών έρευνας ακίνητης ιδιοκτησίας εγγεγραμμένης επ΄ονόματι του XXXXX. Η προφορική μαρτυρία είναι καταγεγραμμένη στα πρακτικά της διαδικασίας. Παρέλκει η πλήρης απόδοσή της. Είναι αρκετό να επισημανθούν τα εξής:

(1)Η XXXXX Λαβίθη, ανεξάρτητη μάρτυρας, η οποία έπεισε για το γεγονός πως ασκεί με επάρκεια, επιμέλεια και αντικειμενικότητα τα καθήκοντά της, υιοθέτησε, ενώπιον του Δικαστηρίου, την προαναφερθείσα έκθεσή της ημερ. 15.05.2018.

(2)Ο XXXXX Παπαγγελοδήμου, αμφιθαλής αδελφός του Άγγελου, εξέφρασε, ενώπιον του Δικαστηρίου, την σύμφωνη γνώμη του όσον αφορά στην έκδοση των επιδιωκόμενων διαταγμάτων.

(3)Τα όσα ο XXXXX εδήλωσε ενώπιον του Δικαστηρίου δεν συνεισέφεραν ο,τιδήποτε το ουσιαστικό στην ακρόαση της αίτησης.

(4)Η ιατρική μαρτυρία και η μαρτυρία Ψυχολόγου που προσεκόμισε η πλευρά των αιτητών, δια των συνημμένων στην ένορκη δήλωσή τους ως τεκμηρίων 1 έως και 4, δεν αντεκρούσθηκε από μαρτυρία ιατρού, ψυχολόγου ή άλλου εμπειρογνώμονος. Μελετήθηκαν τα επίδικα ζητήματα και εξετάστηκε η μαρτυρία. Σημειώνονται και διαπιστώνονται τα εξής:

(1)Κατά την εξέταση αιτήσεων ως η προκειμένη, το Δικαστήριο «αποβλέπει στην ικανοποίηση κατά προτεραιότητα των αναγκών και στην ευημερία του ανίκανου προσώπου, χωρίς όμως να παραγνωρίζονται άλλες νόμιμες υποχρεώσεις του ανίκανου προς τρίτους» (άρθρο 5

(2)του Ν.23(Ι)/1996.). Περαιτέρω, για σκοπούς διορισμού συγκεκριμένου προσώπου ως διαχειριστή της περιουσίας και των υποθέσεων ανίκανου προσώπου λαμβάνονται υπ΄όψιν τα εξής: Ο διαχειριστής της περιουσίας ανίκανου προσώπου καθίσταται προσωπικός αντιπρόσωπός του και θεωρείται ως καταπιστευματοδόχος (trustee) της κινητής και ακίνητης περιουσίας του (άρθρο 7

(4)του Ν.23(Ι)/1996). Ως προσωπικός αντιπρόσωπος του ανίκανου προσώπου, ο διαχειριστής έχει ευρείες εξουσίες και συγκεκριμένα καθήκοντα, ως αυτά ορίζονται στο νόμο. Αυτές τις εξουσίες και αυτά τα καθήκοντα ο διαχειριστής οφείλει να τα ασκεί ορθά, έντιμα και καλόπιστα και επιδεικνύοντας τη μέγιστη δυνατή επιμέλεια, δηλαδή την επιμέλεια που θα επεδείκνυε, σε ανάλογη περίπτωση, ο συνετός άνθρωπος (δείτε, για ανάλογη εφαρμογή, τις αποφάσεις Milligton Ward v. Republic

(1970)1 C.L.R.88, Ioannou v. Demetriou and another

(1983)1 C.L.R. 892, Cacoyiannis v. The Republic

(1988)3 C.L.R. 1860, Θεμιστοκλέους v. Λεωνίδου

(2005)1 (Α) Α.Α.Δ. 417). Μεταξύ των νόμιμων καθηκόντων του διαχειριστή είναι και η εκ μέρους του υποβολή λογαριασμών διαχείρισης (άρθρο 9

(3)του Ν.23(Ι)/1996) οι οποίοι, κατ΄αρχήν, εξετάζονται, ως προς την πληρότητα και την κανονικότητά τους, από τον αρμόδιο Πρωτοκολλητή.

(2)Η μαρτυρία που προσεκομίσθηκε από την πλευρά των αιτητών προφορική και έγγραφη είναι θετική, πλήρης και παρουσιάζει λογική συνοχή. Επιπλέον, η μαρτυρία αυτή δεν έχει, επί της ουσίας της, αντικρουσθεί. Συνεπώς, η μαρτυρία αυτή κρίνεται ως αξιόπιστη. Όσον αφορά στην αξιολόγηση μαρτυρίας η οποία δεν αντεκρούσθηκε, παρατίθεται το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση Σοφοκλέους v. Kυριάκου

(2010)1 (Α) Α.Α.Δ. 665, 678, για σκοπούς ανάλογης εφαρμογής: « Όπως αναφέρεται και στην απόφαση Sea Island Travel & Tours Ltd κ.α. v. Αγαθαγγέλου κ.α.

(1999)1 Α.Α.Δ. 1687, η κατάληξη ενός Δικαστηρίου με την οποία γίνεται αποδεκτή η ένορκη εκδοχή ενός των διαδίκων εφόσον δεν υπάρχει αντίθετη ένορκη εκδοχή, δεν είναι εύκολο να ανατραπεί από τη στιγμή βέβαια που η μαρτυρία είναι εκείνου του επιπέδου που ικανοποιεί το Δικαστήριο, τόσο ως προς την αξιοπιστία της, όσο και ως προς το λογική της συνοχής της. Στη σχετικά πρόσφατη απόφαση Barry Wynne v. David Costakis Mavronicola, ως διαχειριστή της περιουσίας του Κωστάκη Δαυϊδ Μαυρονικόλα (ανίκανου προσώπου)

(2009)1 Α.Α.Δ. 1138, επαναβεβαιώθηκε ότι όπου υπάρχει μια μόνο εκδοχή ως προς τα γεγονότα, εξετάζεται κατά πόσο αυτά «...είναι αρκετά για να αποδείξουν την υπόθεση στο αναγκαίο επίπεδο», στην απουσία βέβαια εγγενών δυσκολιών στην παρουσιαζόμενη από το μάρτυρα εκδοχή και αξιοπιστία του.»

(3)Η ενώπιον του Δικαστηρίου αξιόπιστη μαρτυρία, ως αυτή συνοψίζεται πιο πάνω, καταδεικνύει τα εξής: (α) O XXXXX αδυνατεί να διαχειρίζεται την περιουσία και τις προσωπικές του υποθέσεις και είναι αναγκαία η κήρυξή του ως ανίκανου προσώπου προς το σκοπό εξυπηρέτησης της ευημερίας και των συμφερόντων του. (β) Ο XXXXX Βασιλείου, θείος και νονός του XXXXX, και ο XXXXX Κινδύνης, θείος αυτού, είναι πρόσωπα κατάλληλα για να διοριστούν ως διαχειριστές της περιουσίας και των υποθέσεών του (άρθρο 4

(2)(γ) του Ν.23(Ι)/1996). Επί τούτου σημειώνονται τα εξής: (Ι) η μητέρα του XXXXX XXXXX Χαρίτωνος (αιτήτρια) δηλώνει ανίκανη να διοριστεί ως διαχειρίστρια, (ΙΙ) ο πατέρας του XXXXX έχει αποβιώσει προ πολλού και (ΙΙΙ) δεν ανεφέρθηκαν σύζυγος ή κατιόντες του XXXXX (άρθρο 4

(2)(α) του Ν.23(Ι)/1996). Συνεπώς, η αίτηση, σε όση έκταση αυτή αφορά στις θεραπείες υπό Α. και Β., κρίνεται ως βάσιμη.

(3)Η αίτηση δεν δύναται να επιτύχει όσον αφορά στις επιδιωκόμενες υπό Γ. έως και Στ. θεραπείες. Σχετικώς σημειώνονται τα ακόλουθα: (α) Η επιδιωκόμενη υπό Γ. θεραπεία, σε όση έκταση αφορά στην κινητή περιουσία του Άγγελου, προβάλλεται εκ του περισσού εφ΄όσον αυτή καλύπτεται από την επιδιωκόμενη υπό Β. θεραπεία. (β) Η επιδιωκόμενη υπό Γ. θεραπεία σε όση έκταση αφορά στην ακίνητη περιουσία του XXXXX, δεν δύναται να δοθεί στο παρόν στάδιο, κατά τρόπον γενικό και εκ των προτέρων, εν όψει των προνοιών του άρθρου 10

(2)και

(3)του Ν.23(Ι)/

1. (γ) Η επιδιωκόμενη υπό Δ. θεραπεία προβάλλεται εκ του περισσού εφ΄όσον αυτή καλύπτεται από την επιδιωκόμενη υπό Β. θεραπεία. (δ) Οι επιδιωκόμενες υπό Ε. και Στ. θεραπείες, οι οποίες βασίζονται επί του Ν. 77(Ι)/1997, δεν δύνανται να προβάλλονται δια πρωτογενούς εναρκτήριας κλήσης καταχωρισμένης δυνάμει του Ν.23(Ι)/
2. Επιπροσθέτως, το παρόν Δικαστήριο, υπό την συγκεκριμένη σύνθεσή του, είναι αναρμόδιο να επιληφθεί των υπό Ε. και Στ. θεραπειών εφ΄όσον, σύμφωνα με το ισχύον πρόγραμμα εργασίας των Δικαστών του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας-Κερύνειας, διαδικασίες που αφορούν στην περί διανοητικώς ασθενών νομοθεσία (ως είναι οι επιδιωκόμενες υπό Ε. και Στ. θεραπείες) ανήκουν στην ποινική δικαιοδοσία. Σύμφωνα με το προαναφερθέν πρόγραμμα εργασίας, το παρόν Δικαστήριο, υπό τη συγκεκριμένη σύνθεσή του, έχει μόνον αστική δικαιοδοσία, συμπεριλαμβανομένης της δικαιοδοσίας που αφορά σε διαδικασίες δυνάμει του Ν.23(Ι)/
3. Κατά συνέπειαν, η αίτηση επιτυγχάνει και εγκρίνεται όσον αφορά στις επιδιωκόμενες υπό Α. και Β. θεραπείες. Η αίτηση αποτυγχάνει και απορρίπτεται όσον αφορά στις επιδιωκόμενες υπό Γ. έως και Στ. θεραπείες. Εκδίδεται διάταγμα δια του οποίου ο XXXXX Παπαγγελοδήμου, από τη Λευκωσία, με Α.Τ.Δ. 807165, κηρύσσεται ανίκανο πρόσωπο εν τη εννοία του περί Διαχειρίσεως της Περιουσίας Ανίκανων Προσώπων Νόμου του 1996 (Ν.23 (Ι)/1996) και απαγορεύεται σε αυτόν η διενέργεια οιωνδήποτε πράξεων, περιλαμβανομένων παραλείψεων, που επιφέρουν έννομα αποτελέσματα. Εκδίδεται διάταγμα δυνάμει του οποίου ο XXXXX Βασιλείου, από τη Λευκωσία, με Α.Δ.Τ. XXXXX6129, και ο XXXXX Κινδύνης, από τη Λευκωσία, με Α.Δ.Τ. XXXXX8425, διορίζονται ως διαχειριστές της περιουσίας και των υποθέσεων του ως άνω ανίκανου προσώπου. Εκδίδεται διάταγμα δυνάμει του οποίου οι ως άνω διαχειριστές δεν θα έχουν εξουσία πώλησης, ανταλλαγής, μεταβίβασης, υποθήκευσης, επιβάρυνσης ή κατ΄άλλον τρόπον διάθεσης της ακίνητης περιουσίας του ως άνω ανίκανου προσώπου παρά μόνον κατόπιν προηγούμενης άδειας του Δικαστηρίου. Εκδίδεται διάταγμα δυνάμει του οποίου οι ως άνω διαχειριστές διατάσσονται όπως, εντός τριάντα

(30)ημερών από σήμερα, υποβάλουν, ενώπιον του Δικαστηρίου, λεπτομερή απογραφή της περιουσίας του ως άνω ανίκανου προσώπου και όπως, κάθε έξι

(6)μήνες από σήμερα και για όσο χρονικό διάστημα διαρκεί ο διορισμός τους, υποβάλλουν, ενώπιον του Πρωτοκολλητείου, περιοδικούς λογαριασμούς. Αντίγραφο του παρόντος διατάγματος να διαβιβαστεί, αμελητί και φροντίδι του Πρωτοκολλητή, στον Έφορο Προστασίας Περιουσίας Ανίκανων Προσώπων. Έκαστος των ως άνω διαχειριστών να υπογράψει εγγύηση ύψους €5.000 για τη διασφάλιση της καλόπιστης, επιμελούς και αποτελεσματικής διαχείρισης της περιουσίας και των υποθέσεων του ως άνω ανίκανου προσώπου. Υπό τις περιστάσεις δεν εκδίδεται διαταγή για τα έξοδα. (Υπ) ............. Α.Κ.Λυκούργου, Α.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΣΗ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο