MARIOS & SAVVAS GEORGIOU CONSTRUCTIONS LTD ν. ΣΑΝΤΗΣ, Αρ. Αγωγής: 5274/16, 29/10/2019 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2019:A477 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Λ. Πασχαλίδη, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 5274/16 Μεταξύ: MARIOS & SAVVAS GEORGIOU CONSTRUCTIONS LTD Ενάγουσα και XXXXX ΣΑΝΤΗΣ Εναγόμενος ----------------- Ημερομηνία: 29 Οκτωβρίου 2019 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για Ενάγουσα: κ. Μ. Χατζηδάκης για Α. Δανό & Σια ΔΕΠΕ Για Εναγόμενο: κ. Ν. Γεωργίου για Καλλής & Καλλής ΔΕΠΕ ΑΠΟΦΑΣΗ Η επίδικη αξίωση της ενάγουσας, εταιρεία η οποία δραστηριοποιείται στον τομέα των οικοδομικών εργασιών, αφορά σε ποσό €4.500, το οποίο ποσό η τελευταία αξιώνει από τον εναγόμενο ως κατ' ισχυρισμό υπόλοιπο συμφωνηθείσας και/ή εύλογης αμοιβής για εκτελεσθείσες εργασίες. Επειδή παρά το ότι το ποσό της επίδικης διαφοράς υπερέβαινε τις €3000, η υπόθεση τελικά εκδικάστηκε ως ταχείας εκδίκασης υπόθεση, ήτοι στη βάση γραπτής ένορκης μαρτυρίας, κρίνω σκόπιμο όπως παραθέσω συνοπτικά το ιστορικό μέχρι και την ακρόαση. Αρχικά η δικογραφημένη εκδοχή της ενάγουσας ήταν ότι με τον εναγόμενο συμφώνησε περί τον Ιούνιο 2013 όπως προβεί για λογαριασμό και προς όφελος του σε επένδυση της κατοικίας του με πέτρα και περί τον Φεβρουάριο του 2014 όπως του κατασκευάσει πεζοδρόμιο γύρω από την κατοικία του. Για τις εν λόγω εργασίες η ενάγουσα ισχυρίστηκε ότι συμφωνήθηκε με τον εναγόμενο όπως της καταβάλει ως αμοιβή το ποσό των €37.000 και ότι αφού εκτελέστηκαν οι εργασίες και ο τελευταίος κατέβαλε ποσό €31.500 έναντι της συμφωνηθείσας αμοιβής και του παρασχέθηκε έκπτωση €3.000, παρέμεινε ως οφειλόμενο το ποσό των €2.500, το οποίο όμως ουδέποτε ο εναγόμενος το πλήρωσε. Αυτό ήταν και το ποσό που αξιώνετο αρχικά με την παρούσα αγωγή. Σε αυτούς τους ισχυρισμούς της ενάγουσας ο εναγόμενος καταχώρησε υπεράσπιση στις 04/07/17, ισχυριζόμενος τότε ότι αυτό που είχε γίνει στην πραγματικότητα ήταν ότι στις 18/05/14 η ενάγουσα του υπέβαλε γραπτή προσφορά για επένδυση την κατοικίας του με πέτρα, προσφορά η οποία αφορούσε στο ποσό των €38.200 αν επρόκειτο να χρησιμοποιηθεί παλιά πέτρα και €33.526 αν θα χρησιμοποιείτο καινούργια πέτρα. Τελικά, σύμφωνα με τους τότε δικογραφημένους ισχυρισμούς του εναγόμενου, επετεύχθη συμφωνία με την ενάγουσα στις 03/09/14 στη βάση της προσφοράς για επένδυση με παλιά πέτρα, όχι όμως για το αρχικά προσφερόμενο ποσό των €38.200 αλλά για το συνολικό ποσό των €35.
- Αυτή ήταν ουσιαστικά, κατά τον εναγόμενο, η έκπτωση των €3.000 που ισχυρίστηκε η ενάγουσα με την αρχική Ε/Α της ότι έγινε. Ήταν τότε η θέση του εναγόμενου ότι έναντι του προαναφερόμενου συμφωνηθέντος ποσού των €35.000, αυτός κατέβαλε στην ενάγουσα €33.500 και όχι €31500 που ισχυρίστηκε η τελευταία. Επειδή όμως, ως ισχυρίστηκε τότε ο εναγόμενος, αναγκάστηκε να προβεί ο ίδιος σε έξοδα για να μετακινήσει τις ακαθαρσίες που όφειλε να καθαρίσει η ενάγουσα (€320) και επειδή η τελευταία είχε χρησιμοποιήσει για τις επίδικες εργασίες το δικό του εκσκαφέα αντί του δικού της (€800) καθώς επίσης και επειδή κατά τις εργασίες της η ενάγουσα του κατέστρεψε δύο φοινικιές (€600), ισχυρίστηκε ότι όχι μόνο δεν θα έπρεπε να πληρώσει οποιοδήποτε περαιτέρω ποσό στην ενάγουσα αλλά και ότι η τελευταία θα έπρεπε να του καταβάλει €1.720 για τα έξοδα και ζημιές που υπέστηκε, ποσό το οποίο αξίωσε από την ενάγουσα με ανταπαίτηση. Προτού καταχωρηθεί οποιαδήποτε Απάντηση και Υπεράσπιση στην Ανταπαίτηση από πλευράς ενάγουσας και προτού εκδοθεί οποιαδήποτε κλήση για οδηγίες, η ενάγουσα έκαμε χρήση του δικαιώματος που της παρέχετο από τη «νέα» Δ.25 θ2 και τροποποίησε την Ε/Α της χωρίς άδεια του Δικαστηρίου. Η νέα Ε/Α, η οποία καταχωρήθηκε στις 12/10/17, περιέχει τους εξής ισχυρισμούς: Στις 18/05/14 η ενάγουσα υπέβαλε προσφορά στον εναγόμενο για την επένδυση της κατοικίας του με πέτρα έναντι ποσού €38.
- Την εν λόγω προσφορά όμως, ισχυρίζεται η ενάγουσα στην Ε/Α της, δεν την έχει στην κατοχή της σήμερα και την έχει ζητήσει με επιστολή της ημερ. 05/07/17 (προφανώς από την πλευρά του εναγόμενου) αλλά δεν της έχει ακόμη δοθεί. Παρά ταύτα, ισχυρίζεται η ενάγουσα, η προσφορά της έγινε αποδεκτή και αποτέλεσε τη βάση για τη σύναψη σχετικής συμφωνίας με τον εναγόμενο για το συγκεκριμένο ποσό. Είναι δε η θέση της ενάγουσας ότι αφού προχώρησε και εκτέλεσε δεόντως τις συμφωνηθείσες εργασίες, κατόπιν νέων οδηγιών του εναγόμενου κατασκεύασε και πεζοδρόμιο γύρω από την κατοικία του για το επιπρόσθετο ποσό των €2.
- Περαιτέρω δε, στα πλαίσια όλων αυτών των εργασιών, ισχυρίζεται η ενάγουσα, παρέδωσε στον εναγόμενο ποσότητα πέτρας και άμμου συνολικής αξίας €800 για να χρησιμοποιηθεί σε μελλοντικές εργασίες που ο τελευταίος θα της ζητούσε να εκτελέσει, οι οποίες όμως εργασίες τελικά δεν ζητήθηκαν να γίνουν. Έναντι όλων αυτών των εργασιών συνολικού κόστους €41.000, η ενάγουσα ισχυρίζεται ότι ο εναγόμενος της κατέβαλε ποσό €33.500 και αφού ζήτησε και του έγινε έκπτωση €3.000, παρέμεινε να οφείλει το ποσό των €4.500 το οποίο και είναι το ποσό που αξιώνεται πλέον με την παρούσα αγωγή. Ως ήταν αναμενόμενο, η πλευρά του εναγόμενου καταχώρησε ανάλογα τροποποιημένη υπεράσπιση αλλά και ανταπαίτηση, την οποία μάλιστα αύξησε σε €17.
- Με την νέα υπεράσπιση και ανταπαίτηση του ο εναγόμενος επαναλαμβάνει τα όσα ισχυρίζετο και πριν αναφορικά με σύναψη συμφωνίας με την ενάγουσα για εργασίες επένδυσης πέτρας συνολικού κόστους €35.000 κατόπιν έκπτωσης €3200 από το ποσό της προσφοράς και πληρωμή από μέρος του ύψους €33.
- Ισχυρίζεται όμως τώρα ότι η ενάγουσα δεν ήταν δεόντως αδειοδοτημένη για προβεί στις επίδικες εργασίες και ότι αν και όντως η τελευταία εκτέλεσε τις εργασίες που αναφέρονταν στην προσφορά της, οι εν λόγω εργασίες περιείχαν ατέλειες και κακοτεχνίες οι οποίες άρχισαν να παρουσιάζονται μετά από πάροδο μηνών υπό τη μορφή προβλημάτων υγρασίας. Το όλο θέμα, ισχυρίζεται πλέον ο εναγόμενος, το ανέθεσε σε επιμετρητή ποσοτήτων, ο οποίος διαπίστωσε ότι τα πραγματικά τετραγωνικά μέτρα των εξωτερικών τοίχων που έχουν επενδυθεί είναι 295 και όχι 382 όπως ήταν η προσφορά, με αποτέλεσμα να προκύπτει διαφορά ύψους €8700 (382τμ - 295τμ x €100), ότι η υγρασία που δημιουργήθηκε περιμετρικά της κατοικίας οφείλεται σε εσφαλμένη προεργασία που έγινε από την ενάγουσα προτού τοποθετήσει την πέτρα, με τις αναγκαίες διορθωτικές εργασίες να αναμένεται να κοστίσουν περί τις €2500, ότι σε οκτώ περιπτώσεις τοποθετήθηκαν λανθασμένες πέτρες με αποτέλεσμα να προκαλείται ακαλαισθησία η οποία για να επιδιορθωθεί θα πρέπει να καταβληθούν περαιτέρω €2500 και ότι εσφαλμένα τοποθετήθηκαν σιδερένια στηρίγματα σε μεγάλα ανοίγματα δοκών με αποτέλεσμα αυτά να σκουριάσουν από την υγρασία και να λερώνουν τις πέτρες προκαλώντας περαιτέρω ακαλαισθησία η οποία για να επιδιορθωθεί θα πρέπει να καταβληθούν ακόμη €
- Όσο αφορά τις ζημιές ύψους €1720 που προβάλλονταν στην αρχική υπεράσπιση και ανταπαίτηση, οι εν λόγω ζημιές εξακολουθούν να συνιστούν μέρος των νέων δικογραφημένων ισχυρισμών του εναγόμενου και να ανταπαιτούνται επιπρόσθετα των ποσών που αναφέρονται ανωτέρω, ενώ προβάλλεται και άρνηση ως προς την κατασκευή οποιουδήποτε πεζοδρομίου για το ποσό των €2.000 ή την παράδοση περαιτέρω πέτρας και άμμου συνολικής αξίας €800 ως ισχυρίζεται πλέον η ενάγουσα. Στην απάντηση και υπεράσπιση στην ανταπαίτηση που καταχώρησε η πλευρά της ενάγουσας, η τελευταία αναφέρει ότι αφού τελικά εντόπισε την προσφορά της 18/05/14, παραδέχεται τους δικογραφημένους ισχυρισμούς του εναγόμενου ως προς το ότι η αρχική προσφορά ήταν είτε για €38.200 για παλιά πέτρα είτε για €33.526 για καινούρια και ότι τελικά συμφωνήθηκε όπως η επένδυση γίνει με παλιά πέτρα. Προβάλλει όμως τον ισχυρισμό ότι στο ποσό των €38.200 που αφορούσε η σχετική προσφορά έγινε αρχικά έκπτωση €1.500 και κατά το τέλος των εργασιών, έγινε περαιτέρω έκπτωση €1.500, ήτοι €3.000 στο σύνολο. Όσον αφορά δε τις κατ' ισχυρισμό παραλείψεις και κακοτεχνίες που της αποδίδει ο εναγόμενος, η ενάγουσα ισχυρίζεται ότι εκτέλεσε και αποπεράτωσε τις επίδικες εργασίες εντός του 2015 με τη δέουσα επιμέλεια και επαγγελματισμό, ότι ο εναγόμενος επιθεωρούσε τις εργασίες και δεν είχε ποτέ εκφράσει οποιοδήποτε πρόβλημα, ότι το προσωπικό της σε κάθε περίπτωση εκτέλεσε και πληρώθηκε για εργασία που αφορούσε σε 392τμ, ότι το πεζοδρόμιο γύρω από την κατοικία το κατασκεύασε κατόπιν επιπρόσθετων οδηγιών του εναγόμενου εφόσον δεν υπήρχε τέτοιο πεζοδρόμιο και ότι το κόστος των μεταλλικών στηριγμάτων που χρησιμοποιήθηκαν, το οποίο ανέρχετο στο ποσό των €600, δεν το χρέωσε στον εναγόμενο διότι θα το επωμίζετο ο ίδιος προσωπικά όπως θα επωμίζετο και τα έξοδα για τη συντήρηση των εν λόγω στηριγμάτων εξ' ου και η ίδια καμία υποχρέωση είχε σε σχέση με το θέμα αυτό. Απάντηση στην υπεράσπιση στην ανταπαίτηση δεν καταχωρήθηκε από πλευράς εναγόμενου. Σημειώνω εδώ ότι στα πλαίσια των οδηγιών της Δ.30, αμφότερες οι πλευρές συμφώνησαν και το Δικαστήριο που επιλαμβάνετο τότε της υπόθεσης υπό άλλη σύνθεση ενέκρινε, όπως απαίτηση και ανταπαίτηση συνεκδικαστούν. Παρά το ότι τόσο η τροποποιημένη απαίτηση της ενάγουσας (€4.500) όσο και η τροποποιημένη ανταπαίτηση του εναγόμενου (€17.920), ξεπερνούσαν πλέον τις €3.000 και συνεπώς τίθονταν εκτός της επιτακτικής από τη Δ.30, διαδικασίας ταχείας εκδίκασης, καμία πλευρά δεν είχε ένσταση στο να δοθούν τότε οδηγίες όπως απαίτηση και ανταπαίτηση εκδικαστούν με αυτή τη διαδικασία, εξ' ου και αμφότερες προχώρησαν και κατέθεσαν την αντίστοιχη γραπτή μαρτυρία τους. Για σκοπούς απόδειξης της υπόθεσης τους, η μεν πλευρά της ενάγουσας κατέθεσε μόνο τη μαρτυρία του διευθυντή της, XXXXX Γεωργίου, στην οποία επισυνάφθηκαν τέσσερα έγγραφα ως τεκμήρια (Τεκ. Α, Β, Γ, Δ), η δε πλευρά του εναγόμενου κατέθεσε τη μαρτυρία του ιδίου και του εγγεγραμμένου επιμετρητή ποσοτήτων XXXXX Θεοδώρου. Σημειώνω εδώ ότι ένα από τα δύο έγγραφα που επεσύναψε ως τεκμήριο στη μαρτυρία του ο εναγόμενος είναι ανυπόγραφο αντίγραφο της δήλωσης/μαρτυρίας του Θεοδώρου, ενώ στη μαρτυρία του τελευταίου, το ένα από τα δύο έγγραφα που εκεί επισυνάπτονται ως τεκμήρια, είναι ακόμη ένα ανυπόγραφο αντίγραφο της ίδιας δήλωσης/μαρτυρίας. Σημειώνω τέλος ότι αν και παρείχετο το δικαίωμα κατόπιν άδειας του Δικαστηρίου, καμία πλευρά δεν ζήτησε να αντεξετάσει τους μάρτυρες της άλλης πλευράς και η ακρόαση της υπόθεσης ολοκληρώθηκε με την κατάθεση εμπεριστατωμένων γραπτών αγορεύσεων από τους ευπαίδευτους συνηγόρους των μερών αναφορά στις οποίες κάνω πιο κάτω όπου κρίνεται αναγκαίο. Συνοψίζω την εκατέρωθεν προσκομισθείσα μαρτυρία. Στη μαρτυρία του ο Γεωργίου υιοθέτησε και επανέλαβε ουσιαστικά όλους τους δικογραφημένους ισχυρισμούς της ενάγουσας, όπως οι εν λόγω ισχυρισμοί διαμορφώθηκαν μετά την καταχώρηση του δικογράφου της Απάντησης και Υπεράσπισης στην Ανταπαίτηση και ως εκ τούτου δεν κρίνω σκόπιμο να τους επαναλάβω. Αναφέρω μόνο ότι στα πλαίσια της δήλωσης του Γεωργίου κατατέθηκαν οι άδειες εργολάβου τάξης Δ που κατείχε η ενάγουσα από τις 12/02/14 μέχρι και την 31/12/15 (Τεκ. Γ και Δ), αντίγραφο της προσφοράς ημερ. 18/05/14 (Τεκ.Α) καθώς και δύο επιστολές που έστειλαν οι δικηγόροι της ενάγουσας στις 02/09/16 στον εναγόμενο απαιτώντας εκ μέρους της πρώτης το ποσό των €2500 και στις 05/07/17 στους δικηγόρους του εναγόμενου ζητώντας τους να τους εφοδιάσουν με αντίγραφο της προσφοράς της 18/05/14 διότι δεν το είχαν (τεκ.Β και Γ). Στην αντιπέρα όχθη, στη δική του μαρτυρία ο εναγόμενος επαναλαμβάνει και αυτός όλους τους δικογραφημένους ισχυρισμούς του, επισημαίνοντας ότι ο ίδιος, ως εκπαιδευτής αρχάριων οδηγών στο επάγγελμα, ούτε γνώριζε και ούτε είχε οποιαδήποτε σχέση με τη φύση των επίδικων εργασιών, αντίθετα με την ενάγουσα η οποία ήταν εξειδικευμένη σε τέτοιου είδους εργασίες.. Είναι στη βάση αυτού του ισχυρισμού του που ο εναγόμενος, αν και δέχεται ότι η ενάγουσα ολοκλήρωσε τις συμφωνηθείσες εργασίες περί το 2015 και ότι αυτός της κατέβαλε €33.500 έναντι της κατ' εκείνον συμφωνηθείσας αμοιβής των €35.000, ισχυρίζεται ότι αυτή όφειλε και να εκτελέσει επιμελώς τις εργασίες της αλλά και να τον συμβουλεύσει ως προς το υλικό με το οποίο έπρεπε να ήταν κατασκευασμένα τα μεταλλικά στηρίγματα που χρησιμοποιήθηκαν στις εργασίες, έστω και αν ήταν δική του υποχρέωση να τα εξεύρει και να τα αγοράσει. Στη δήλωση του ο εναγόμενος επισυνάπτει ως τεκμήριο 1 αντίγραφο της προσφοράς της 18/05/14 το οποίο είναι το ίδιο με το σχετικό τεκμήριο που παρουσίασε και ο Γεωργίου με εξαίρεση ότι στο αντίγραφο του εναγόμενου υπάρχει στο κάτω μέρος η σφραγίδα της ενάγουσας και σε κάποιο σημείο του εγγράφου η χειρόγραφη σημείωση «Συμφωνήσαμε 35.000 3/92014 και του έδωσα 10.000=» και την οποία προφανώς είναι ο εναγόμενος που την ανέγραψε. Αρνείται ο εναγόμενος ότι η ενάγουσα εκτέλεσε οποιεσδήποτε εργασίες επιπρόσθετες των όσων αναφέρονταν στην προσφορά της 18/05/14, ήτοι επένδυση των εξωτερικών τοίχων της κατοικίας του όπως και αρνείται ότι η τελευταία του παρέδωσε επιπρόσθετο άμμο και πέτρα και ισχυρίζεται ότι αυτά είναι επινοήσεις της ενάγουσας για να αποκομίσει περισσότερα χρήματα από αυτόν. Διερωτάται δε ο εναγόμενος πώς γίνεται να του παραδόθηκαν υλικά για δήθεν μελλοντικές εργασίες όταν οι μόνες εργασίες που θα γίνονταν ήταν αυτές που ολοκληρώθηκαν το 2015 καθώς επίσης και το πώς γίνεται να του έστειλαν επιστολή οι δικηγόροι της ενάγουσας στις 02/09/16 με την οποία αξιώνονταν μόλις €2500 και ξαφνικά να αξιώνονται σχεδόν τα διπλάσια. Όσον αφορά τέλος τις κατ' ισχυρισμό ζημιές και έξοδα που υπέστη συνολικού ύψους €1720, ο εναγόμενος στη μαρτυρία του περιορίζεται στο να επαναλαμβάνει τους αντίστοιχους δικογραφημένους ισχυρισμούς του ενώ για τα άλλα €16.200 που αναταπαιτεί, ήτοι τη διαφορά των €8700 σε σχέση με το εμβαδό που κατ' εκείνον πραγματικά επενδύθηκε και τις €7500 για την επιδιόρθωση των κακοτεχνιών και της προκληθείσας ακαλαισθησίας, ο εναγόμενος ισχυρίζεται ότι τα θέματα αυτά τα διαπίστωσε ο Θεοδώρου, ήτοι ο εμπειρογνώμονας που διόρισε για το σκοπό αυτό και ο οποίος, σύμφωνα με τον εναγόμενο, ετοίμασε και σχετική έκθεση. Προς επίρρωση του ισχυρισμού του αυτού, ο εναγόμενος επισυνάπτει στη δήλωση του ως Τεκ.2, ανυπόγραφο αντίγραφο της γραπτής/δήλωσης μαρτυρίας του Θεοδώρου στο οποίο ο ίδιος αναφέρεται ως η έκθεση του εμπειρογνώμονα Θεοδώρου. Στη δική του ένορκη κατάθεση ο Θεοδώρου, αναφέρει ότι είναι πολιτικός μηχανικός εγγεγραμμένος στο ΕΤΕΚ (Τεκ.1) και ότι στις 27/11/17 του ανατέθηκε από τον εναγόμενο να διενεργήσει «.μελέτη και πραγματογνωμοσύνη για τυχόν παραλείψεις, ζημιές, κακοτεχνίες ή και ότιδήποτε άλλο έχει προκύψει από την τοποθέτηση/επένδυση με πέτρα από την (ενάγουσα) της εξωτερικής όψης της οικίας του.». Ο μάρτυρας ισχυρίζεται ότι αφού επισκέφτηκε την κατοικία του εναγόμενου και προέβη σε διάφορες μετρήσεις, διαπίστωσε τις κακοτεχνίες και ζημιές που αναφέρονται στο δικόγραφο του εναγόμενου και ετοίμασε σχετική μελέτη πραγματογνωμοσύνης. Προς επίρρωση των ισχυρισμών και διαπιστώσεων του, ο μάρτυρας επισυνάπτει στη δήλωση του ως Τεκ.2 ανυπόγραφο αντίγραφο της δήλωσης του στο οποίο ο ίδιος αναφέρεται ως την «μελέτη την οποία έχω ετοιμάσει». Διεξήλθα με προσοχή την προσκομισθείσα μαρτυρία, μη παραβλέποντας ότι, παρά την προβολή αντίθετων ισχυρισμών από τις δύο πλευρές, ουδείς εκ των μαρτύρων που κατέθεσαν αντεξετάστηκε και ότι ως είναι πάγια νομολογημένο, «στις περιπτώσεις όπου είναι η θέση του αντίδικου ότι τα γεγονότα που ισχυρίζεται η άλλη πλευρά δεν έγιναν, απαιτείται αντεξέταση και μάλιστα σφοδρή, μόνο και μόνο για να αποδειχθεί η έλλειψη υπόβαθρου..., να επισημανθούν αντιφάσεις και ανακρίβειες» και η παράλειψη αντεξέτασης μαρτύρων σε ουσιώδες μέρος της μαρτυρίας τους ισοδυναμεί με αποδοχή της (βλ. Κ. Λ. ν. Δημοκρατίας
(2011)2 Α.Α.Δ. 547, Frederickou Schools Co Ltd v. Acuac Inc
(2002)1(Γ) A.A.Δ.1527, Αdidas v. Jonitexo Ltd
(1987)1 C.L.R. 383) και ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΚΩΣΤΡΙΚΗ ν. 4 ΜΟΤΙΟN AUTOMOTIVES LTD κ.α., Ποινική Έφεση Αρ. 226/2014, 10/7/2015). Τούτου λεχθέντος βέβαια, επισημαίνω ότι το θέμα αντεξέτασης κάποιου μάρτυρα επί κάποιου ισχυρισμού του δεν εξετάζεται απομονωμένα από την αποδεικτική αξία που ο συγκεκριμένος ισχυρισμός έχει από μόνος του, υπό την έννοια ότι αν είναι έκδηλο ότι ένας ισχυρισμός δεν ευσταθεί, είτε επειδή στερείται οποιουδήποτε ερείσματος είτε διότι αντίκειται σε μαρτυρία που είναι αυτοδύναμη και αυταπόδεικτη, όπως π.χ. τα παραδεκτά γεγονότα ή η πραγματική μαρτυρία είτε πολύ απλά διότι είναι εντελώς ατεκμηρίωτος, σίγουρα δεν υφίσταται ανάγκη να αντεξεταστεί ο μάρτυρας απλά ώστε να του υποβληθεί η αντίθετη θέση ή η έκδηλη αντίφαση. Το ουσιαστικό βάρος άλλωστε είναι στην πλευρά που προβάλλει τον ισχυρισμό να τον αποδείξει και όχι στην άλλη πλευρά να αποδείξει ότι ο ισχυρισμός δεν ευσταθεί. Με γνώμονα τα πιο πάνω, σημειώνω ότι μετά την καταχώρηση της Απάντησης και Υπεράσπισης στην Ανταπαίτηση από πλευράς ενάγουσας, κατέστη παραδεκτό εκ της δικογραφίας ότι .κατόπιν αιτήματος του εναγόμενου, η ενάγουσα υπέβαλε στον τελευταίο στις 18/05/14 προσφορά για επένδυση της κατοικίας του με πέτρα, η οποία προσφορά αφορούσε στο ποσό των €38.200 αν η επένδυση θα γινόταν με παλιά πέτρα και στο ποσό των €33.526 αν θα γινόταν με καινούρια πέτρα. Ως περαιτέρω παραδεκτό γεγονός προκύπτει ότι τα μέρη τελικά συμφώνησαν όπως η επένδυση γίνει με παλιά πέτρα - η πραγματικά συμφωνηθείσα αμοιβή τελεί υπό αμφισβήτηση - ότι η ενάγουσα εκτέλεσε και ολοκλήρωσε τις εργασίες που συμφωνήθηκαν περί το 2015 και ότι ο εναγόμενος κατέβαλε έναντι της συμφωνηθείσας αμοιβής της ενάγουσας το ποσό των €33.
- Πρόσθετα των πιο πάνω, από το κοινό αντίγραφο της προσφοράς-συμφωνίας που αμφότερες οι πλευρές κατέθεσαν κατά τη μαρτυρία τους και του οποίου το περιεχόμενο, με εξαίρεση τη χειρόγραφη σημείωση του εναγόμενου, αποδέχονται και οι δύο στο σύνολο του ως ορθό, προκύπτει ότι η εν λόγω προσφορά-συμφωνία των μερών προνοούσε ότι, είτε η επένδυση γινόταν με παλιά πέτρα είτε με καινούρια θα γινόταν έκπτωση €1500 στο αντίστοιχο ποσό, ότι για την στήριξη της πέτρας σε μεγάλα ανοίγματα δοκών θα χρειάζονταν κάποια μεταλλικά στηρίγματα το κόστος των οποίων θα ήταν ευθύνη του εναγόμενου να το καταβάλει, ότι στην τιμή της προσφοράς περιλαμβάνονταν οι σκαλωσιές, τα υλικά και οι καθαριότητες και τέλος ότι αν υπήρχε διορισμένος εργολάβος, τότε θα χρειαζόταν να ληφθεί η συγκατάθεση του. Είναι τέλος κοινώς αποδεκτό ότι στην τελική αμοιβή της ενάγουσας, όποια και να ήταν αυτή, συμφωνήθηκε όπως πέραν των προαναφερόμενων €1500, γίνει περαιτέρω έκπτωση, τουλάχιστο ακόμη €1500 δηλαδή συνολική έκπτωση €3000 τουλάχιστον (ο Γεωργίου ισχυρίζεται ότι η έκπτωση ήταν συνολικά €3000 ενώ ο εναγόμενος €3200). Για όλα τα πιο πάνω κάμνω ανάλογα ευρήματα. Ενόψει των πιο πάνω κοινώς αποδεκτών και μη αμφισβητούμενων γεγονότων, τα θέματα που παραμένουν επίδικα στη βάση των οποίων θα προχωρήσω να αξιολογήσω την εκατέρωθεν μαρτυρία, αφορούν στην τελική συμφωνηθείσα αμοιβή της ενάγουσας περιλαμβανομένου του ισχυρισμού της τελευταίας για εκτέλεση και επιπρόσθετων εργασιών κατασκευής πεζοδρομίου (€2000) και παράδοσης επιπλέον άμμου και πέτρας (€800), στους ισχυρισμούς και ανταπαιτήσεις του εναγόμενου για έξοδα συνολικού ύψους €1720 που υπέστη ο ίδιος σε σχέση με εργασίες που όφειλε η ίδια η ενάγουσα να κάνει καθώς και για την καταστροφή των δύο φοινικιών του και τέλος στους ισχυρισμούς του εναγόμενου περί κακοτεχνιών και παραλείψεων της ενάγουσας οι οποίες του επέφεραν ζημιές ύψους €8700 και €7500 ως ανωτέρω αναφέρεται. Ως προς αυτά τα θέματα σημειώνω τα εξής. Ως προς το θέμα της τελικής αμοιβής της ενάγουσας, ο Γεωργίου ισχυρίζεται ότι η εν λόγω αμοιβή συνίστατο σε ένα ενιαίο συνολικό ποσό ύψους €41.000, το οποίο περιλάμβανε, πέραν των μη αμφισβητούμενων εργασιών επένδυσης που αναφέρονταν στην προσφορά της 18/05/14 και το επιπρόσθετο κόστος κατασκευής πεζοδρομίου (€2000) καθώς και τα κατ' ισχυρισμό έξτρα υλικά που παραδόθηκαν (€800) με τις επιπρόσθετες αυτές εργασίες να τυγχάνουν της κατηγορηματικής άρνησης του εναγόμενου. Ενώ όμως η ενάγουσα όφειλε να προσκομίσει κάποια μαρτυρία προς απόδειξη του ότι τέτοιες επιπρόσθετες εργασίες και υλικά όντως ζητήθηκαν από τον εναγόμενο ή όντως παρασχέθηκαν από την ενάγουσα, καμία τέτοια μαρτυρία δεν προσκομίστηκε και η ενάγουσα περιορίστηκε για το θέμα αυτό στον απλό, αόριστο και ατεκμηρίωτο ισχυρισμό του Γεωργίου ότι κάποιο πεζοδρόμιο κατασκευάστηκε εκεί που δεν υπήρχε προηγουμένως και ότι κάποια έξτρα υλικά παραδόθηκαν για κάποιες αόριστες μελλοντικές εργασίες που καμία σχέση δεν είχαν με τις ήδη εκτελεσθείσες εργασίες της επένδυσης. Αν μη τι άλλο, αν ευσταθούσαν οι επί του προκειμένου ισχυρισμοί της ενάγουσας, εύλογα θα αναμένετο ότι κάπου θα είχε αποτυπωθεί κάτι σχετικό με αυτές τις κατ' ισχυρισμό εργασίες, αν όχι υπό τη μορφή γραπτής προσφοράς ως έγινε και για τις εργασίες επένδυσης, τουλάχιστο υπό τη μορφή κάποιου σχετικού τιμολογίου της ενάγουσας ή των συνεργατών της, ώστε να παρέχεται κάποιο πραγματικό έρεισμα στους εν λόγω ισχυρισμούς. Τίποτε τέτοιο όμως δεν παρουσιάστηκε και αυτό παρά το ότι οι επί του προκειμένου ισχυρισμοί της ενάγουσας και του Γεωργίου αμφισβητήθηκαν ρητά από πλευράς εναγόμενου και συνεπώς όφειλαν να αποδειχτούν αυστηρά. Αυτό δεν μπορεί παρά να οδηγήσει σε απόρριψη των επί του προκειμένου θέσεων του Γεωργίου και το γεγονός ότι ο μάρτυρας δεν αντεξετάστηκε επί των ισχυρισμών του αυτών καμία σημασία δεν έχει αφού από μόνοι τους οι εν λόγω ισχυρισμοί είναι έκθετοι σε απόρριψη ως αβάσιμοι και ατεκμηρίωτοι. Το ίδιο όμως αόριστοι και ατεκμηρίωτοι παρέμειναν και οι ισχυρισμοί του εναγόμενου ως προς τα έξοδα και ζημιές συνολικού ύψους €1720 που αυτός ισχυρίζεται ότι υπέστη κατά τη διάρκεια των εργασιών και τα οποία έξοδα και ζημιές συγκεκριμενοποιήθηκαν να φορούν ειδικά στον καθαρισμό του χώρου (€320), στη χρήση του εκσκαφέα του (€800) και στην καταστροφή δύο φοινικιών (€600). Για αυτά τα συγκεκριμένα και ειδικά ποσά εξόδων και ζημιών ο εναγόμενος όφειλε, εφόσον τα αξιώνει ανταπαιτητικώς από την ενάγουσα η οποία τα απορρίπτει ρητά με την υπεράσπιση της, να τα αποδείξει με τον ίδιο αυστηρό τρόπο και όχι να παραμείνει και αυτός απλά να προβάλλει ένα αόριστο και ατεκμηρίωτο ισχυρισμό ότι όντως υπέστη τέτοια έξοδα και ζημιές. Για τους ίδιους λόγους που ανέφερα πιο πάνω συνεπώς, το ότι ο εναγόμενος δεν αντεξετάστηκε επί των ισχυρισμών του αυτών καμία σημασία δεν έχει αφού από μόνοι τους οι εν λόγω ισχυρισμοί είναι έκθετοι σε απόρριψη ως αβάσιμοι και ατεκμηρίωτοι και ως τέτοιοι απορρίπτονται. Ενόψει των πιο πάνω, αυτό που παραμένει να εξεταστεί είναι το ποια ήταν τελικά η συμφωνηθείσα αμοιβή της ενάγουσας για τις επίδικες εργασίες επένδυσης με πέτρα και το κατά πόσο οι εργασίες που είναι παραδεκτό ότι εκτελέστηκαν, δικαιολογούν όπως η ενάγουσα πληρωθεί περαιτέρω ποσά από αυτά που έχει ήδη πληρωθεί από τον εναγόμενο ή αν ο τελευταίος δικαιούται σε πληρωμή από την ενάγουσα στη βάση της ανταπαίτησης του. Με γνώμονα τις επί του προκειμένου δικογραφημένες θέσεις των μερών και το παραδεκτό γεγονός ότι ο εναγόμενος κατέβαλε ήδη €33.500, η ουσιαστική διαφωνία σε σχέση με τα προαναφερόμενα επίδικα θέματα έγκειται στην ποιότητα των επίδικων εργασιών καθώς και στο αν οι εκτελεσθείσες εργασίες ανταποκρίνονταν στα συμφωνηθέντα τετραγωνικά μέτρα. Αν ευσταθούν οι ισχυρισμοί του εναγόμενου ότι υπήρξαν κακοτεχνίες ή ότι τελικά εκτελέσθηκε λιγότερη εργασία από αυτή της προσφοράς - συμφωνίας της 18/05/14, τότε ενδεχομένως η ενάγουσα να μην δικαιούται σε οποιοδήποτε περαιτέρω ποσό και ο εναγόμενος ενδεχομένως να δικαιούται σε επιστροφή χρημάτων από την ενάγουσα ως η ανταπαίτηση του. Όσον αφορά την ποιότητα των εκτελεσθέντων εργασιών, ο ισχυρισμός της πλευράς του εναγόμενου είναι ότι υπήρξαν σημαντικές κακοτεχνίες και παραλείψεις από πλευράς ενάγουσας, οι οποίες για να επιδιορθωθούν, θα πρέπει να δαπανηθεί ποσό €
- Επειδή δηλώνει παντελώς άσχετος με τον τομέα των οικοδομικών εργασιών, ο εναγόμενος βασίζει την επί του προκειμένου θέση του στα όσα διαπίστωσε ο εμπειρογνώμονας που διόρισε για το θέμα αυτό, ήτοι ο Θεοδώρου, στην μελέτη του οποίου ο εναγόμενος παραπέμπει για να τεκμηριώσει τις θέσεις του. Αυτή όμως η φερόμενη μελέτη εμπειρογνώμονα που επισυνάπτει ο εναγόμενος στη κατάθεση του και στην οποία παραπέμπει προς επίρρωση των ισχυρισμών του, κάθε άλλο παρά μελέτη εμπειρογνώμονα είναι. Αντιθέτως, όπως ήδη ανέφερα, πρόκειται απλά για ένα ανυπόγραφο αντίγραφο της δήλωσης που κατέθεσε ο Θεοδώρου ως τη δική του μαρτυρία στην παρούσα υπόθεση και το οποίο έγγραφο, ουδόλως δύναται να αναχθεί σε τεκμηριωμένη μελέτη πραγματογνωμοσύνης ιδιαίτερα εφόσον σε αυτό αναφέρεται ρητά ότι τα όσα εκεί καταγράφονται ως οι επιστημονικές διαπιστώσεις του Θεοδώρου περιέχονται και εξηγούνται σε άλλη μελέτη (βλ. παρ. 5). Βεβαίως, ο Θεοδώρου έδωσε μαρτυρία ο ίδιος και συνεπώς οι επί του προκειμένου αδυναμίες και ελλείψεις της μαρτυρίας του ίδιου του εναγόμενου καθίστανται δευτερεύουσας σημασίας. Η εικόνα όμως της μαρτυρίας του Θεοδώρου, ο οποίος κατέθεσε ως εμπειρογνώμονας μάρτυρας, παρουσιάζει τις ίδιες ελλείψεις και αδυναμίες αφού ούτε αυτός ο μάρτυρας κατέθεσε τη μελέτη πραγματογνωμοσύνης που ισχυρίστηκε ότι ετοίμασε για λογαριασμό του εναγόμενου και στην οποία ισχυρίζεται ότι εξηγά πώς και γιατί κατέληξε στα επιστημονικά συμπεράσματα και διαπιστώσεις του. Αντιθέτως, με εξαίρεση τη θέση του ότι ως γεγονός επενδύθηκαν 295τμ. τοίχων για την οποία δεν αντεξετάστηκε, με τη μαρτυρία του ο Θεοδώρου πρόβαλε σωρεία επιστημονικών διαπιστώσεων και συμπερασμάτων στα οποία ισχυρίζεται ότι προέβη υπό την ιδιότητα του ειδικού επιμετρητή ποσοτήτων, όπως π.χ. σε σχέση με θέματα ανάλυσης και εκτίμησης κόστους εργασιών και υλικών, με θέματα ορθών και εσφαλμένων οικοδομικών πρακτικών, με θέματα πρόκλησης υγρασίας και σκουριάς συνεπεία εσφαλμένης οικοδομικής πρακτικής και με θέματα ακαλαισθησίας. Κανένα όμως σχετικό στοιχείο δεν έχει παρουσιάσει στο Δικαστήριο ο μάρτυρας ώστε να μπορεί να ελεγχθεί η ορθότητα και ακρίβεια αυτών του των συμπερασμάτων αφού και αυτός ο μάρτυρας, ενώ παραπέμπει σε αυτή την κατ' ισχυρισμό μελέτη πραγματογνωμοσύνης που ετοίμασε, για ανεξήγητο λόγο επισυνάπτει στη μαρτυρία του ως τη φερόμενη έκθεση του, απλά ένα ανυπόγραφο αντίγραφο της ίδιας της δήλωσης του, στο οποίο επίσης αναφέρεται ότι οι διαπιστώσεις και συμπεράσματα του εξηγούνται σε κάποια άλλη άγνωστη μελέτη. Υπενθυμίζω εδώ την πάγια αρχή ότι ένας εμπειρογνώμονας μάρτυρας υπέχει υποχρέωση να δώσει στο δικαστήριο τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για να καθίσταται δυνατός ο έλεγχος της ακρίβειας των συμπερασμάτων του έτσι ώστε το Δικαστήριο να μπορεί να σχηματίζει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή των κριτηρίων στα γεγονότα που αποδεικνύονται με μαρτυρία (βλ. Σπύρου ν Παπαδόπουλου, διαχειριστή της περιουσίας της αποβιωσάσης Μαρίας Βασιλείου, ECLI:CY:AD:2018:A144, Πολιτική Έφεση Αρ. 29/12, 2/4/2018, Cybarco Ltd ν. Silvias Kovascik
(2001)1 ΑΑΔ 2013, Χαραλάμπους ν. Αβραάμ κ.α.
(1999)1 Α.Α.Δ. 1441, Anastassiades v. Republic
(1977)2 C.L.R. 97, Kouppis v. Republic
(1977)2 C.L.R. 361, Philippou v. Odysseos
(1989)1 C.L.R. 1, 5 και Σπύρου ν. Χατζηχαραλάμπους
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298, 308). Εφόσον λοιπόν και ο Θεοδώρου ουσιαστικά περιορίστηκε απλά στο να προβάλει κάποιους επιστημονικούς ισχυρισμούς χωρίς όμως να τους τεκμηριώνει και χωρίς να εφοδιάζει το Δικαστήριο με τα αναγκαία στοιχεία ώστε να καταστεί δυνατός ο έλεγχος της μαρτυρίας του εφόσον είναι σαν εμπειρογνώμονας που κατέθεσε στην υπόθεση, οι επί του προκειμένου θέσεις του δεν μπορούν παρά να απορριφθούν. Στρέφομαι τώρα στο θέμα των συμφωνηθέντων τετραγωνικών μέτρων. Η διαφωνία των μερών σε σχέση με αυτό το θέμα προέκυψε συνεπεία του ισχυρισμού του εναγόμενου ότι τελικά η ενάγουσα επένδυσε 295τμ. εξωτερικών τοίχων αντί 382τμ. που αναφέρετο στην προσφορά - συμφωνία της 18/05/14 και συνεπώς διακαιούται σε χαμηλότερη αμοιβή από αυτή που αναφέρεται εκεί. Η ενάγουσα από την άλλη εμμένει, μέσω του Γεωργίου, στην ορθότητα και δεσμευτικότητα της συμφωνηθείσας προσφοράς της 18/05/14 και ισχυρίζεται ότι τα όσα εκεί συμφωνήθηκαν καθώς και το γεγονός ότι η ίδια πλήρωσε το προσωπικό της για απασχόληση σε εργασία που αφορούσε σε επένδυση πέτρας 382τμ., δικαιολογούν την αξίωση της να πληρωθεί ολόκληρη τη συμφωνηθείσα αμοιβή των €35.200. Επισημαίνω εδώ ότι ο εναγόμενος δεν αρνείται ότι όλοι οι εξωτερικοί τοίχοι της κατοικίας του έχουν επενδυθεί με πέτρα και ούτε ισχυρίζεται ότι η ενάγουσα άφησε ημιτελή την επένδυση. Αυτό που ουσιαστικά ισχυρίζεται ο εναγόμενος είναι ότι επειδή τελικά οι εξωτερικοί τοίχοι που έπρεπε να επενδυθούν και που επενδύθηκαν ήταν λιγότερου εμβαδού από αυτό που αρχικά συμφωνήθηκε, η αμοιβή της ενάγουσας θα πρέπει να τύχει ανάλογης αναπροσαρμογής ώστε να αντικατοπτρίζει την αμοιβή για την πραγματικά εκτελεσθείσα εργασία και όχι την αρχικά συμφωνηθείσα αμοιβή η οποία εδράζετο στην αντίληψη ότι η επίδικη εργασία θα αφορούσε σε εμβαδό τοίχων 382τμ. Στη βάση αυτού του ισχυρισμού είναι που ο εναγόμενος ανταπαιτεί το ποσό των €8700, ήτοι το κόστος της διαφοράς των 87τμ. εκ €100/τμ. Χωρίς να παραγνωρίζω ότι ο επί του προκειμένου ισχυρισμός του εναγόμενου εδράζεται κατά κύριο λόγο στις διαπιστώσεις του Θεοδώρου και είναι συνεπώς άμεσα συνδεδεμένος με τη μαρτυρία του τελευταίου με την οποία έχω ήδη ασχοληθεί πιο πάνω, την ίδια στιγμή όμως, πέραν του ότι ούτε ο εναγόμενος ούτε ο Θεοδώρου αντεξετάστηκαν επί αυτής της πραγματικής (factual) θέσης τους, ο εν λόγω ισχυρισμός θέτει την ενάγουσα σε αυστηρή απόδειξη του ισχυρισμού της ότι εκπλήρωσε πλήρως τα όσα συμφωνήθηκαν με την προσφορά-συμφωνία της 18/05/14 και ότι γι' αυτό είναι που δικαιούται στο υπόλοιπο της αμοιβής που εκείνη ισχυρίζεται ότι δικαιούται. Επί αυτού του θέματος σημειώνω τα εξής: Αμφότερες οι πλευρές δέχονται ότι η προσφορά της 18/05/14 αντικατοπτρίζει τη σχετική συμφωνία που έγινε σε σχέση με τις επίδικες εργασίες. Για το σημείο που ενδιαφέρει εδώ, η εν λόγω προσφορά - συμφωνία αναφέρει τα εξής: Α/Α ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΟΣΟΤΗΣ ΜΟΝΑΔΑ ΕΠΙΜΕΤΡΗΣΗΣ ΤΙΜΗ ΜΟΝΑΔΑΣ ΠΟΣΟΝ ΕΠΕΝΔΥΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ ΜΕ ΠΕΤΡΑ 1) Επένδυση κατοικίας εξωτερικά με πέτρα Κυβίδων από παλιές πέτρες που πάρθηκαν από σπίτια που χαλάστηκαν. Πάχος πέτρας 20-25 cm 382 m 100 €38200 2) Επένδυση με καινούριες πέτρες Κυβίδων πάχους 10-12 cm 382 m 93 €35526 Έκπτωση 1500€. Ισχύει και για τις δύο περιπτώσεις. Το ερώτημα που προκύπτει ενόψει των πιο πάνω, λαμβανομένου υπόψη και του ότι ο εναγόμενος έχει εγείρει και ανταπαίτηση επί αυτού του θέματος, είναι θεωρώ το ποια ακριβώς ήταν η συμφωνία των μερών και το τι συνιστούσε ουσιώδη όρο σε σχέση με το θέμα που εγείρεται. Για να απαντηθεί το ερώτημα αυτό απαιτείται εξέταση της ορθής ερμηνείας της αναφοράς που γίνεται στην επίδικη προσφορά - συμφωνία σε «382τμ.». Αυτό γιατί αν η εν λόγω αναφορά αφορά στο εμβαδόν των τοίχων της κατοικίας, τότε αυτό σημαίνει ότι το εν λόγω εμβαδόν συνιστούσε ουσιώδη όρο της συμφωνίας και καθοριστική βάση για το συμφωνηθέν υπολογισμό της αμοιβής της ενάγουσας, οπόταν, αν τελικά επενδύθηκε λιγότερο εμβαδόν, ανάλογα χαμηλότερη θα πρέπει να είναι και η τελική αμοιβή της ενάγουσας αφού δεν θα δικαιούται να πληρωθεί για εργασία που δεν εκτέλεσε. Σε μια τέτοια περίπτωση, λαμβανομένου υπόψη ότι ο εναγόμενος ήδη πλήρωσε κάποιο ποσό, αν φανεί ότι τελικά η ενάγουσα έλαβε περισσότερα χρήματα από αυτά που δικαιούτο, τότε σίγουρα αυτή δεν θα δικαιούται σε οποιοδήποτε περαιτέρω ποσά ως αξιώνει, και ο εναγόμενος, ενόψει της σχετικής ανταπαίτησης που εγείρει, ενδεχομένως να δικαιούται σε επιστροφή της διαφοράς. Αν όμως η αναφορά σε «382τμ.» δεν αφορά στο εμβαδόν των τοίχων αλλά στην ποσότητα της πέτρας που θα χρησιμοποιείτο για την επένδυση, εξ' ου και ο ισχυρισμός της ενάγουσας για πληρωμή των υπαλλήλων της στη βάση της επίμαχης αναφοράς, τότε, λαμβανομένου υπόψη ότι δεν αμφισβητείται ότι όλοι οι τοίχοι της κατοικίας τελικά επενδύθηκαν με πέτρα και ότι είτε η συμφωνηθείσα αμοιβή ήταν €35.200 είτε €35.000, ο εναγόμενος κατέβαλε μόνο €33.500, αν η ενάγουσα αποδείξει ότι όντως χρησιμοποίησε 382τμ. πέτρα, θα δικαιούται να πληρωθεί την υπολοιπόμενη διαφορά από τον εναγόμενο. Ως είναι νομολογημένο, η ερμηνεία εγγράφων είναι γενικά νομικό ζήτημα το οποίο αποφασίζεται αποκλειστικά από το Δικαστήριο, με τον σκοπό της ερμηνείας να είναι η ανεύρεση της πραγματικής πρόθεσης των μερών όπως διακηρύττεται στο έγγραφο, εξ' ου και η ερμηνεία πρέπει να είναι όσο το δυνατό πλησιέστερη στην εμφανή πρόθεση των μερών, όπως ο νόμος επιτρέπει. Δεν επιτρέπεται όμως η προσαγωγή μαρτυρίας για απόδειξη ότι οι υποκειμενικές προθέσεις των μερών δεν είναι σύμφωνες με τις ειδικές εκφράσεις που χρησιμοποιήθηκαν στο έγγραφο, εφόσον η βασική αρχή είναι ότι η πρόθεση των συμβαλλομένων είναι όπως εκφράστηκε με τις λέξεις που περιέχονται στο έγγραφο (βλ. Λαζούρας ν. Σκυλλουριώτου
(1992)1 ΑΑΔ 168). Είναι επίσης νομολογημένο ότι τα έγγραφα ερμηνεύονται σύμφωνα με τους κανόνες ερμηνείας ώστε να ανευρεθεί εκείνη η σημασία που το κείμενο θα μετέδιδε στο συνετό και λογικό άνθρωπο που κατέχει όλες τις πληροφορίες που θα ήταν λογικά διαθέσιμες στα μέρη στην κατάσταση που αυτά ήταν όταν συνομολογούσαν τη σύμβαση (βλ. ΛΙΠΕΡΗ, ΥΠΟ ΤΗΝ ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΩΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ ΑΠΟΒΙΩΣΑΝΤΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΟΥΝΤΖΙΟΥΡΗ ν. ECCLESIASTICAL INSURANCE OFFICE PLC κ.α., ECLI:CY:AD:2019:A329, Πολιτική Έφεση Αρ. 42/2013, 19/7/2019). Διεξήλθα την επίδικη συμβατική αναφορά σε «382τμ.» με γνώμονα τις πιο πάνω αρχές και σημειώνω τα εξής. Από ανάγνωση απλά του λεκτικού που χρησιμοποιείται στην επίδικη σύμβαση-προσφορά, διαπιστώνεται εκ πρώτης όψεως ότι αμφότερες οι ερμηνείες που αντίστοιχα οι δύο πλευρές δίνουν στην επίδικη αναφορά είναι εξ' ίσου εύλογες. Αυτό γιατί από τη μια, η αναφορά σε «382 τμ.» γίνεται υπό την επικεφαλίδα «ποσότητα», στοιχείο που συγκλίνει υπέρ της ερμηνείας ότι αφορά στην ποσότητα της πέτρας που θα χρησιμοποιηθεί, από την άλλη όμως, η εν λόγω αναφορά γίνεται σε συνάρτηση με την περιγραφή της εργασίας στην οποία αφορά, ήτοι «επένδυση κατοικίας με πέτρα», στοιχείο που συγκλίνει υπέρ της ερμηνείας ότι τα 382τμ. αφορούν στο εμβαδόν που θα επενδυθεί στην κατοικία και όχι στην ποσότητα της πέτρας. Το ερμηνευτικό ερώτημα συνεπώς είναι το ποια εκ των δύο αυτών εκ πρώτης όψεως εύλογων ερμηνειών αντικατοπτρίζει την πραγματική πρόθεση των μερών όπως αυτή θα ήταν αντιληπτή από το μέσο «.συνετό και λογικό άνθρωπο που κατέχει όλες τις πληροφορίες που θα ήταν λογικά διαθέσιμες στα μέρη στην κατάσταση που αυτά ήταν όταν συνομολογούσαν τη σύμβαση.». Αυτό όμως το ερμηνευτικό ερώτημα το Δικαστήριο δεν μπορεί να το απαντήσει στην παρούσα υπόθεση, όχι μόνο διότι το Δικαστήριο δεν κατέχει τις εξειδικευμένες γνώσεις που απαιτούνται για να ερμηνευτεί μια τεχνικής φύσεως σύμβαση της επίδικης φύσης αλλά και διότι η μαρτυρία που προσκομίστηκε εκατέρωθεν από τους διαδίκους καθώς και ο τρόπος με τον οποίο αμφότερες οι πλευρές χειρίστηκαν την υπόθεση, ήτοι με το να μην αντεξεταστούν οι ομνύοντες ως προς τους ουσιώδεις ισχυρισμούς που περιβάλλουν το θέμα αυτό, αποστέρησε από το Δικαστήριο τη δυνατότητα να έχει ενώπιον του «.όλες τις πληροφορίες που θα ήταν λογικά διαθέσιμες στα μέρη στην κατάσταση που αυτά ήταν όταν συνομολογούσαν τη σύμβαση.». Εξηγώ. Εφόσον συνιστά κοινό έδαφος ότι η επίδικη συμφωνία για επένδυση της κατοικίας του εναγόμενου με πέτρα συνιστούσε μια εμπορική συμφωνία τεχνικής φύσεως, η οποία προήλθε από προσφορά που υπέβαλε η ενάγουσα στον εναγόμενο κατόπιν συγκεκριμένου αιτήματος του τελευταίου όπως του υποβληθεί μια τέτοια προσφορά, το ποια πλευρά είναι που μέτρησε και υπέδειξε εξ' αρχής τα 382τμ., καθώς και το ποιες γνώσεις τα αντισυμβαλλόμενα μέρη είχαν, αν είχαν, σε σχέση με τις επίδικες εργασίες και με συμφωνίες αυτής της φύσης, συνιστούσαν ουσιώδη στοιχεία που έπρεπε με κάποιο τρόπο να τεθούν ενώπιον του Δικαστηρίου. Αυτό ιδιαίτερα ενόψει του ότι και οι δύο διάδικοι παραπέμπουν στο ίδιο συμφωνηθέν κείμενο για να προβάλουν τους ισχυρισμούς και τις αξιώσεις τους. Άλλωστε, διαφορετική εντύπωση θα απεκόμιζε ο μέσος εύλογος παρατηρητής αν ήξερε ότι ο εναγόμενος ζήτησε συγκεκριμένα να του υποβληθεί προσφορά για επένδυση συνολικού εμβαδού 382τμ. από το αν ήξερε ότι ο εναγόμενος ζήτησε να του υποβληθεί απλά μια προσφορά και η ενάγουσα, ως ειδική που ήταν, μέτρησε το χώρο και κατέγραψε η ίδια στην προσφορά της την μέτρηση των 382τμ. Εάν λαμβάνετο υπόψη δε, πέραν των ιδιοτήτων των μερών, ήτοι πελάτης και επαγγελματίας, και οι συγκεκριμένες γνώσεις που ο καθένας τους ενδεχομένως είχε ή που αναμένετο να είχε ως προς τη σύναψη συμφωνιών αυτής της φύσης, η εντύπωση του μέσου τρίτου σίγουρα θα ήταν ακόμη πιο διαφορετική. Το αναφέρω τούτο διότι ενώ ο εναγόμενος παρουσιάζεται να είναι ιδιοκτήτης εκσκαφέα και δη του εκσκαφέα που χρησιμοποιήθηκε για να γίνουν οι επίδικες οικοδομικές εργασίες και ενώ δέχεται ότι ανέλαβε ο ίδιος να εξεύρει τα αναγκαία μεταλλικά στηρίγματα που θα χρησιμοποιούνταν κατά τις εν λόγω οικοδομικές εργασίες, αρνείται ότι έχει οποιαδήποτε σχέση ή γνώση σχετικά με τα θέματα αυτά και παρά ταύτα δεν αντεξετάστηκε από την ενάγουσα. Λαμβανομένου συνεπώς υπόψη ότι άνευ οποιουδήποτε άλλου στοιχείου, η επίδικη σύμβαση δύναται να ερμηνευτεί με τον ίδιο σαφή και ξεκάθαρο τρόπο τόσο υπέρ της μιας όσο και υπέρ της άλλης πλευράς και του ότι αμφότερες οι πλευρές εγείρουν αξιώσεις στη βάση της ίδιας σύμβασης, συνάγεται ότι και οι δύο έφεραν ανάλογο βάρος να αποδείξουν τους ισχυρισμούς επί τους οποίους εδράζουν τις αξιώσεις τους. Η μεν ενάγουσα ότι εκπλήρωσε πλήρως τη σύμβαση περιλαμβανομένου και του τι ακριβώς προνοούσε η επίδικη αναφορά σε «382τμ.», ο δε εναγόμενος ότι τελικά πλήρωσε για περισσότερα μέτρα από αυτά που συμφωνήθηκαν να επενδυθούν. Το μόνο όμως που αμφότερες οι πλευρές έθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου για το θέμα αυτό ήταν τις θέσεις τους ως προς το τι εργασίες έγιναν τελικά και παρέλειψαν και οι δύο να παρουσιάσουν, είτε μέσω μαρτυρίας είτε μέσω αντεξέτασης του ομνύοντα της άλλης πλευράς, τα ουσιώδη στοιχεία που απαιτούνταν για να μπορέσει να ερμηνευτεί ορθά η σύμβαση από το Δικαστήριο που είναι και το μόνο αρμόδιο να πράξει κάτι τέτοιο ώστε να διαφανεί ποιου διάδικου η εκδοχή ως προς την πραγματική πρόθεση των μερών είναι η ορθή (βλ. Σκυλλουριώτου ανωτέρω). Αυτό αναπόφευκτα οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι ισχυρισμοί και αξιώσεις και των δύο διαδίκων θα πρέπει να απορριφθούν. Δεν έχω βεβαίως παραγνωρίσει τον κανόνα του «contra proferentem» σύμφωνα με τον οποίο τυχόν αμφιβολίες ή ασάφειες επιλύονται εναντίον του μέρους που ετοίμασε το επίμαχο κείμενο. Λαμβανομένης όμως υπόψη της ιδιόμορφης σχέσης που προηγήθηκε της επίδικης συμφωνίας, ήτοι αίτημα από εναγόμενο για υποβολή συγκεκριμένης προσφοράς, στη συνέχεια υποβολή προσφοράς από ενάγουσα και τέλος αποδοχή της προσφοράς από τον εναγόμενο, το ερμηνευτικό πρόβλημα που προκύπτει στην παρούσα υπόθεση είναι, για τους λόγους που εξήγησα, ακριβώς το ότι δεν έχουν τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου οι πλήρεις συνθήκες κάτω από τις οποίες καταρτίστηκε η σύβαση και ειδικότερα δεν έχει παρουσιαστεί καμία μαρτυρία ως προς το ποιος είναι που πραγματικά εισήγαγε εξ' υπαρχής στην επίδικη προσφορά - σύμβαση την επίμαχη αναφορά των «382τμ.» ώστε να μπορεί με ασφάλεια να εφαρμοστεί ο σχετικός κανόνας. Με άλλα λόγια, ούτε η ενάγουσα προσκόμισε μαρτυρία που να δικαιολογεί το συμπέρασμα ότι εκτέλεσε εργασία αξίας €35.200 ως ισχυρίστηκε στο τέλος ότι ήταν η συμφωνηθείσα αμοιβή για την επένδυση της κατοικίας του εναγόμενου με πέτρα, ούτε όμως ο εναγόμενος προσκόμισε μαρτυρία που να επιτρέπει να εξαχθεί με ασφάλεια το συμπέρασμα ότι η αξία της εκτελεσθείσας εργασίας ήταν χαμηλότερη από τις €35.000 που αυτός ισχυρίστηκε ότι συμφώνησε και δη χαμηλότερη από τις €33.500 που ήδη κατέβαλε. Θα πρέπει τέλος να αναφέρω ότι δεν έχω παραγνωρίσει ούτε το ότι εκ της δικογραφίας συνιστά παραδεκτό γεγονός ότι η ενάγουσα όντως εκτέλεσε τις επίδικες εργασίες επένδυσης. Η αξίωση όμως της τελευταίας αφορά σε υπόλοιπο συμφωνηθείσας αμοιβής και ήταν συνεπώς στους ώμους της να αποδείξει και το αρχικά συμφωνηθέν ποσό της αμοιβής της αλλά και το πώς προέκυψε το υπόλοιπο που αυτή ισχυρίζεται ότι παρέμεινε οφειλόμενο, θέματα για τα οποία, πρόσθετα όλων των πιο πάνω, η εκδοχή της δεν είχε καμία συνοχή. Αυτό γιατί οι δικογραφημένες θέσεις της ούτε μεταξύ τους αλλά ούτε και με τη μαρτυρία του Γεωργίου συνάδαν. Εξηγώ. Με την τροποποιημένη Ε/Α αξιώνεται υπόλοιπο €4500 το οποίο προέκυψε, ως εκεί προβάλλεται, από ένα αρχικά οφειλόμενο υπόλοιπο €41.000, το οποίο αποτελείτο από το κατ' ισχυρισμό κόστος εργασιών επένδυσης με πέτρα (€38.200), το κόστος κατασκευής πεζοδρομίου (€2000) και τα επιπρόσθετα υλικά (€800) και το οποίο μειώθηκε κατόπιν μιας κατ' ισχυρισμό συνολικής έκπτωσης που έγινε στον εναγόμενο για €3000 και μιας πληρωμής που έκαμε ο τελευταίος ύψους €33.500. Στην Απάντηση όμως, ενώ το υπόλοιπο των €4500 παραμένει το ίδιο, προβάλλονται διαφορετικοί ισχυρισμοί ως προς το πώς είναι που αυτό προέκυψε. Ειδικότερα, ο ισχυρισμός που προβάλλεται στην Απάντηση είναι ότι το κόστος των εργασιών επένδυσης ήταν ανεξάρτητο από τις άλλες εργασίες και ότι αυτό τελικά ανέρχετο σε €35.200 λόγω κατ' ισχυρισμό συμφωνηθέντων εκπτώσεων συνολικού ύψους €3000 που έγιναν ειδικά και μόνο γι' αυτή την εργασία. Το κατ' ισχυρισμό υπόλοιπο των €4500 δε, προκύπτει, σύμφωνα με την Απάντηση, από το άθροισμα των €35.200 με το κόστος των άλλων κατ' ισχυρισμό επιπρόσθετων εργασιών και την αφαίρεση της πληρωμής του εναγόμενου. Με τη μαρτυρία του Γεωργίου όμως προωθήθηκε και ο τρόπος με τον οποίο υπολογίζεται στην Ε/Α να προκύπτει το υπόλοιπο των €4500, ο οποίος να σημειωθεί δεν συνάδει με τα όσα αναφέρονται στην παραδεκτή συμφωνία-προσφορά της 18/05/14 όπου τουλάχιστο €1500 έκπτωση συμφωνείται ότι γίνεται από την αρχή επί του ποσού της εκεί αναφερόμενης προσφοράς, αλλά και ο τρόπος υπολογισμός του ίδιου υπολοίπου που γίνεται στην Απάντηση (βλ. παρ. 13 και 17 Ε/Δ Γεωργίου). Την ίδια στιγμή όμως, προς υποστήριξη των ισχυρισμών του ο Γεωργίου παρουσίασε την επιστολή απαίτηση που στάληκε από τους δικηγόρους της ενάγουσας στον εναγόμενο σύντομα μετά το πέρας των εργασιών, ήτοι στις 02/09/06 (Τεκ.Β Γεωργίου), με την οποία όμως, αντίθετα με το τι ισχυρίστηκε ο Γεωργίου, για ανεξήγητο λόγο αξιώθηκε ως οφειλόμενο υπόλοιπο, ποσό μόλις €2500, κάτι το οποίο δημιουργεί εύλογα ερωτηματικά ως προς το αξιόπιστο της όλης εκδοχής της ενάγουσας, ερωτηματικά όμως για τα οποία η τελευταία δεν έδωσε καμία πειστική ή αληθοφανή εξήγηση. Για όλους τους πιο πάνω λόγους συνεπώς, κρίνω ότι καμία αμφισβητούμενη πτυχή της μαρτυρίας που προσκομίστηκε από αμφότερους τους διαδίκους σε σχέση με τα επίδικα θέματα δεν δύναται να γίνει αποδεκτή και συνεπώς τόσο η επί του προκειμένου μαρτυρία του Γεωργίου όσο και του εναγόμενου και του Θεοδώρου απορρίπτονται. Η κατάληξη μου αυτή αναπόφευκτα σφραγίζει την τύχη τόσο της απαίτησης όσο και της ανταπαίτησης εφόσον ούτε η ενάγουσα ούτε και ο εναγόμενος πέτυχαν να αποδείξουν με αξιόπιστη μαρτυρία και στον απαιτούμενο βαθμό τις αντίστοιχες αξιώσεις τους και συνεπώς τόσο η αγωγή όσο και ανταπαίτηση απορρίπτονται. Υπό αυτές τις περιστάσεις, κρίνω ορθό και δίκαιο όπως η κάθε πλευρά επωμιστεί τα έξοδα της τόσο σε σχέση με την αγωγή όσο και σε σχέση με την ανταπαίτηση και εκδίδω ανάλογη διαταγή. (Υπ.) ............ Λ. Πασχαλίδης, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής Γραμματέας ΛΠ/ΛΞ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο