Ζαχαρίου ν. Nikodea Co Ltd κ.α., Αγωγή αρ.: 3842/2017, 22/10/2019 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2019:A468 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Γ. Πετάση-Κορφιώτη, Ε.Δ. Αγωγή αρ.: 3842/2017 Μεταξύ: XXXXX Ζαχαρίου Ενάγοντα -και-
- Nikodea Co Ltd (HE293085)
- XXXXX Καφετζή Εναγομένων Ημερομηνία: 22 Οκτωβρίου 2019 Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα-Αιτητή: κα Παπαμιχαήλ. Για τον Εναγόμενους 1 και 2: Καμία εμφάνιση ΑΠΟΦΑΣΗ Η παρούσα αγωγή καταχωρήθηκε στις 24.10.2017 δια Γενικά Οπισθογραφημένου Κλητήριου Εντάλματος και με αυτήν ο Ενάγοντας αξιώνει εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 αποζημιώσεις για δυσφήμιση και/ή λίβελλο και/ή κακόβουλη ψευδολογία που περιέχονται σε δημοσιεύματα που έγιναν στην εφημερίδα «24h», ιδιοκτησίας της Εναγόμενης 1, τα οποία συνέταξε επώνυμα η Εναγόμενη
- Πρόκειται για το δημοσίευμα ημερομηνίας 10.12.2016 με τίτλο «Πάρτι χειρουργείων με φέσι €500.000 στο δημόσιο» και το δημοσίευμα ημερομηνίας 18.4.2017 με τίτλο «Η 'εμπειρογωμοσύνη' των καθηγητών του Πανεπιστημίου Κύπρου». Για σκοπούς εύκολης αναφοράς παραθέτω παρακάτω τα επίδικα δημοσιεύματα: Δημοσίευμα ημερομηνίας 10.12.2016 (παρατίθεται αυτούσιο): «Το 2012 ο τότε Υπουργός Υγείας κ. XXXXX Μαλάς εισήγαγε μια πρωτοποριακή καινοτομία στον τομέα της Υγείας. Οι ασθενείς, που δεν μπορούσαν να αντιμετωπιστούν στα κρατικά, νοσηλευτήρια, αντί να παραπέμπονται μόνο σε νοσηλευτήρια του εξωτερικού, κυρίως της Αγγλίας και του Ισραήλ, θα μπορούσαν επίσης να παραπέμπονται με έξοδα του δημοσίου και σε νοσηλευτήρια του ιδιωτικού τομέα στην Κύπρο. Θεσπίστηκε επίσης η μετάκληση ιατρών από τον ιδιωτικό τομέα της Κύπρου ή από το εξωτερικό στα κρατικά νοσοκομεία της Κύπρου, λαμβάνοντας πάντοτε υπόψη την ποιότητα των παρεχομένων υπηρεσιών και το κόστος. Αυτό αποτελούσε πάγιο αίτημα των ιδιωτών γιατρών της Κύπρου, που δικαιολογημένα διαμαρτυρόντουσαν από το γεγονός ότι, ενώ μπορούσαν να αντιμετωπίσουν αρκετά περιστατικά, που δεν μπορούσαν να αντιμετωπιστούν στα κρατικά Νοσοκομεία, δεν λαμβάνονταν καθόλου υπόψη και τα περιστατικά αυτά, κυρίως καρδιοχειρουργικά αλλά και άλλων ειδικοτήτων, παραπέμπονταν μόνο στο εξωτερικό. Το κόστος από αυτές τις παραπομπές σύμφωνα με δηλώσεις του τότε Υπουργού Υγείας προς τα μέλη των Επιτροπών Ειδικών σε κάθε ειδικότητα, είχε ξεπεράσει τα 25 εκατομμύρια ευρώ το 2011 και υπήρχε πρόβλεψη ότι για το 2012 η δαπάνη θα ξεπερνούσε τα 35 εκατομμύρια ευρώ. Έτσι λοιπόν δόθηκε η δυνατότητα στις Επιτροπές Ειδικών της κάθε ειδικότητας να εισηγούνται προς τον Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου Υγείας, είτε μετάκληση ειδικών γιατρών είτε από τον ιδιωτικό τομέα της Κύπρου είτε από το εξωτερικό ή την παραπομπή των ασθενών σε ειδικά κέντρα του ιδιωτικού τομέα της Κύπρου ή του εξωτερικού. Την ευθύνη της τελικής επιλογής του ιατρού που θα μετακληθεί ή του εξειδικευμένου κέντρου που θ. παραπεμφθεί ο ασθενής διατηρούσε πάντοτε ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Υγείας, εξουσία που του παραχωρήθηκε από τον Υπουργό Υγείας, λαμβάνοντας υπόψη όπως ήδη αναφέρθηκε, την ποιότητα των υπηρεσιών αλλά και το κόστος. Με αυτό τον τρόπο το κράτος θα εξοικονομούσε αρκετά εκατομμύρια κάθε χρόνο και ειδικά με την μετάκληση ειδικών στα νοσοκομεία, επιπρόσθετα θα εκπαιδεύονταν οι γιατροί των κρατικών νοσηλευτηρίων στις νέες τεχνικές αντιμετώπισης των χειρουργικών κυρίως περιστατικών. Συγκεκριμένα όσον αφορά τα παιδοχειρουργικά περιστατικά που παραπέμπονταν στο εξωτερικό και που δεν ήταν περισσότερα από πέντε περιστατικά κάθε χρόνο, ο Υπουργός Υγείας κ. Μαλάς πρότεινε στην Επιτροπή Ειδικών παιδοχειρουργικής να μετακαλεί τον Δρ XXXXX Ζαχαρίου ο οποίος ήταν διευθυντής παιδοχειρουργικής κλινικής σε νοσοκομείο της Βέρνης της Ελβετίας. Μάλιστα ο ίδιος ο Υπουργός σε κοινωνική βραδυνή έξοδο φρόντισε να γνωρίσει τον Δρ Ζαχαρίου με όλα τα μέλη της παιδοχειρουργικής κλινικής. Πολύ σύντομα όμως οι γιατροί της παιδοχειρουργικής κλινικής διαπίστωσαν ότι ο Δρ Ζαχαρίου δεν περίμενε να τον καλέσει η Επιτροπή Ειδικών παιδοχειρουργικής, για να χειρουργήσει τα σπάνια και δύσκολα περιστατικά που θα παραπέμπονταν ούτως ή άλλως στο εξωτερικό και που όπως ήδη αναφέρθηκε ήταν μέχρι πέντε τον χρόνο, αλλά σχεδόν εγκαταστάθηκε μέσα στην κλινική και άρχισε να χειρουργεί δικά του περιστατικά που εξέταζε στο ιδιωτικό του ιατρείο, διότι εν τω μεταξύ παραιτήθηκε όπως έγινε γνωστό από την θέση που είχε στην Ελβετία και διορίστηκε στο Πανεπιστήμιο Κύπρου σαν διευθυντής σπουδών. Αυτό είχε σαν συνέπεια να πρέπει να αναβάλλονται την τελευταία στιγμή περιστατικά τα οποία είχαν προγραμματιστεί να χειρουργηθούν πολλούς μήνες προηγουμένως από τους γιατρούς της κλινικής, προκειμένου να υπάρχει χειρουργικός χρόνος για τα περιστατικά του Δρ Ζαχαρίου. Το γεγονός αυτό άρχισε να δημιουργεί δυσφορία και εντάσεις στην κλινική. Επίσης ο Δρ Ζαχαρίου από μόνος του, αναλάμβανε περιστατικά της κλινικής, τα οποία χειρουργούσε όποτε ήθελε, με όποιο τρόπο ήθελε και όσες φορές ήθελε χωρίς να λογοδοτεί σε κανένα και ήταν έντονη η αίσθηση ότι μέσα στην Παιδοχειρουργική Κλινική λειτουργούσε μια άλλη ξεχωριστή Κλινική υπό τον Δρ Ζαχαρίου. Αυτό πυροδότησε μεγάλες εντάσεις ειδικά μετά, που είδαν το φώς της δημοσιότητας τα. υπέρογκα, ποσά που λάμβανε ο Δρ Ζαχαρίου για την επιτέλεση επεμβάσεων. Συγκεκριμένα κατά, το διάστημα. 2012-2014 ο Δρ Ζαχαρίου χειρούργησε 156 περιστατικά και έλαβε το ποσό του μισού εκατομμυρίου ευρώ για την επιτέλεση αυτών των επεμβάσεων, τις πλείστες από τις οποίες μπορούσαν να διενεργήσουν και οι γιατροί της κλινικής. Όλα τα προαναφερθέντα ποσά πιστώνονταν στην εταιρία του Δρ Ζαχαρίου, ονόματι Swiss Child Care Clinic. Έτσι εξηγήθηκε και η ευκολία, με την οποία οδηγούνταν στο χειρουργείο περιστατικά για να χειρουργηθούν με αμφίβολης σκοπιμότητας επεμβάσεις, καταστρατηγώντας κάθε έννοια ιατρικής δεοντολογίας. Σε μια δε συγκεκριμένη περίπτωση πολύ σπάνιου και δύσκολου περιστατικού, ο ίδιος ο Δρ Ζαχαρίου κάλεσε από το εξωτερικό διακεκριμένο επιστήμονα να διενεργήσει την επέμβαση και ενώ ο μετακληθείς ιατρός δεν πληρώθηκε για τις υπηρεσίες του, πληρώθηκε στη θέση του ο ίδιος ο Δρ Ζαχαρίου. Η Επιτροπή Ειδικών παιδοχειρουργικής αγνοήθηκε πανηγυρικά κατά το συγκεκριμένο διάστημα και δεν ήταν σε θέση να ελέγξει στο κατά πόσο υπήρχαν ή όχι χειρουργικές ενδείξεις για την επιτέλεση των επεμβάσεων. Δηλαδή με άλλα, λόγια ο Δρ Ζαχαρίου αποφάσιζε μόνος του ποιους ασθενείς θα χειρουργήσει, πόσες φορές και τι χρέωση να απαιτήσει σε κάθε περίπτωση, παρακάμπτοντας τις διαδικασίες που προβλέπονται από το νόμο σε αυτές τις περιπτώσεις. Επιπρόσθετα ενώ είχε αναλάβει σαν υπεύθυνος σπουδών στην Ιατρική σχολή του Πανεπιστημίου Κύπρου και είχε εγκατασταθεί στην Κύπρο, ελάμβανε οδοιπορικά για αεροπορικό, εισιτήρια από την Ελβετία στην Κύπρο και από την Κύπρο στην Ελβετία, καθώς επίσης και οδοιπορικά από και προς τα αεροδρόμια Ζυρίχης και Λάρνακας και έξοδα διαμονής σε ξενοδοχεία της Κύπρου. Προς τιμή της η Γενική Διευθύντρια του Υπουργείου Υγείας Δρ XXXXX Γιαννάκη έβαλε ένα τέλος σε αυτή την παρατυπία-παρανομία την οποία κατήγγειλε στην Ελεγκτική και στη Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας. Σαν αποτέλεσμα των ανακρίσεων αυτών, που συνεχίζονται μέχρι και σήμερα, πέντε λειτουργοί του Υπουργείου Υγείας διώχθηκαν κα κάποιοι κάποιοι τέθηκαν σε διαθεσιμότητα. Η «24» έχει στην κατοχή της όλα τα αποδεικτικά στοιχεία για όσα αναφέρονται πιο πάνω, τα οποία είναι στη διάθεση του αναγνώστη, όποτε ήθελε ζητηθούν». Δημοσίευμα ημερομηνίας 17.4.2017 (παρατίθεται αυτούσιο): «Η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κύπρου εξέδωσε μία πομπώδη ανακοίνωση, την οποία διένειμε σε όλες τις εφημερίδες και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με την οποία εκθειάζει την πρωτοβουλία του Καθηγητή της Παιδοχειρουργικής XXXXX Ζαχαρίου να χειρουργήσει στην Αθήνα ένα χειρουργικό περιστατικό και μάλιστα αφιλοκερδώς, όπως επισήμανε ο κύριος Αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Κύπρου κύριος XXXXX Κωνσταντίνου.Η στήλη συγχαίρει τον Δρα Ζαχαρίου για την ενδιαφέρουσα, παρότι όψιμη, κίνηση του να χειρουργήσει αφιλοκερδώς σε Νοσοκομείο της Αθήνας. Η ανακοίνωση της Ιατρικής Σχολής όπως τουλάχιστον μεταδόθηκε σε κάποιες εφημερίδες ήταν μειωτική για τους Έλληνες συναδέλφους του Δρα Ζαχαρίου που τον προσκάλεσαν στην Αθήνα να συγχειρουργήσουν το συγκεκριμένο περιστατικό, διότι αφήνει να αιωρούνται κάποια ερωτηματικά για το επίπεδο της Ιατρικής όπως ασκείται στην ελληνική πρωτεύουσα. Από την άλλη θα ήταν ευχής έργον εάν ο Δρ Ζαχαρίου επεδείκνυε την ίδια ευαισθησία και στον τόπο του. Συγκεκριμένα θα μπορούσε να είχε συνδράμει και να είχε βοηθήσει και τους εδώ συναδέλφους του στο Μακάρειο Νοσοκομείο, στη περίπτωση που είχαν σπάνια και δύσκολα περιστατικά και να μεταλαμπαδεύσει και σε αυτούς τις γνώσεις του και την «εμπειρογνωμοσύνη» του, που τόσο υπερφίαλα αναφέρει ότι έχει η ανακοίνωση της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κύπρου και μάλιστα αφιλοκερδώς. Έτσι δεν θα είχε εμπλακεί το όνομα του στο σκάνδαλο του μισού εκατομμυρίου ευρώ που φέρεται να εισέπραξε ο κύριος καθηγητής την περίοδο 2012-2014 από το δημόσιο ταμείο χωρίς να έχουν τηρηθεί οι νόμιμες διαδικασίες μετάκλησης ειδικών στα κρατικά νοσοκομεία και το οποίο σκάνδαλο ακόμα διερευνάται. Να υπενθυμίσουμε ότι από τις διοικητικές και πειθαρχικές έρευνες που έγιναν μέχρι τώρα, ενώ αρχικά φέρεται να αποδίδονταν ευθύνες σε πέντε ανώτατους λειτουργούς του Υπουργείου Υγείας σύμφωνα με πληροφορίες τελικά παραμένουν σε εκκρεμότητα και ακόμα διερευνούνται πειθαρχικά παραπτώματα και κατηγορίες μόνο εναντίον του Δρ Πέτρου Μάτσα, που διετέλεσε εκτελεστικός διευθυντής στο Μακάρειο Νοσοκομείο κατά την προαναφερόμενη περίοδο και στη συνέχεια παρά το γεγονός ότι ετέθη σε διαθεσιμότητα για περίοδο 3 μηνών τον Φεβρουάριο του 2015, με την λήξη της διαθεσιμότητας του προήχθηκε στη θέση του Διευθυντή Ιατρικών Υπηρεσιών, για να τεθεί εκ νέου και πάλι σε διαθεσιμότητα το καλοκαίρι του
- Εναντίον του κυρίου καθηγητού Δρ Ζαχαρίου δεν έχει απαγγελθεί μέχρι αυτή την στιγμή καμία κατηγορία παρότι εκκρεμούν σε βάρος του σύμφωνα με πληροφορίες, καταγγελίες στο Γενικό Εισαγγελέα για απόσπαση χρημάτων δια ψευδών παραστάσεων! Όλα αυτά θα είχαν αποφευχθεί εάν από την αρχή ο Δρ Ζαχαρίου σαν καθηγητής στο δημόσιο πανεπιστήμιο μετέβαινε στο δημόσιο νοσοκομείο να χειρουργήσει αφιλοκερδώς περιστατικά, χωρίς να απαιτεί παράτυπα υπέρογκα ποσά με αποτέλεσμα συνάδελφοι του, ανώτατα στελέχη του Υπουργείου Υγείας, να ταλαιπωρούνται την τελευταία 3ετία με πειθαρχικές και διοικητικές έρευνες εναντίον τους και να αιωρούνται εναντίον του καταγγελίες για ποινικά αδικήματα. Επιπρόσθετα η σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ του κυρίου καθηγητού και των γιατρών του Μακαρίου από την απρόσκοπτη και χωρίς υπονοούμενα μεταξύ τους συνεργασία θα συνέβαλλε θετικά στη δημιουργία Πανεπιστημιακών Κλινικών στα κρατικά νοσοκομεία. Ενδιαφέρουσα παραμένει και η δήλωση του κυρίου Αντιπρύτανη για τις αφιλοκερδείς υπηρεσίες του Δρ Ζαχαρίου στην Αθήνα. Ίσως αυτό να είναι η απαρχή μιας νέας πολιτικής. Η πάγια θέση μέχρι τώρα του Αντιπρύτανη κυρίου XXXXX Κωνσταντίνου ήταν ότι οι κύριοι καθηγητές του δημόσιου Πανεπιστημίου Κύπρου έπρεπε να πληρώνονται επιπρόσθετα για υπηρεσίες που ενδεχομένως εκαλούντο να προσφέρουν στα δημόσια, νοσοκομεία. Ίδωμεν! Και μια και το φερε η κουβέντα. Πόσοι είναι οι καθηγητές της Ιατρικής σχολής του Πανεπιστημίου Κύπρου; Όπως έλεγε ο αείμνηστος μεγάλος κωμικός του ελληνικού κινηματογράφου Ντίνος Ηλιόπουλος «αν είχαμε ζαμπόν θα φτιάχναμε ομελέτα με ζαμπόν αλλά δεν έχουμε αυγά».» Το κλητήριο ένταλμα της αγωγής επιδόθηκε στους Εναγόμενους 1 και 2 στις 25.11.2017 και αυτοί παρέλειψαν να καταχωρήσουν σημείωμα εμφάνισης εντός της καθορισμένης προθεσμίας. Ως εκ τούτου, στις 31.10.2018 ο Ενάγοντας καταχώρησε αίτηση για απόφαση εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 λόγω παράλειψης καταχώρησης εκ μέρους τους σημειώματος εμφάνισης δυνάμει των προνοιών της Δ.17 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας. Την ίδια ημερομηνία ο Ενάγοντας καταχώρησε Έκθεση Απαίτησης. Η αίτηση ορίστηκε στις 9.11.2018 και ακολούθως στις 22.11.2018 για απόδειξη. Λόγω του ότι κατά την εν λόγω ημερομηνία ο φάκελος της υπόθεσης δεν ήταν δυνατόν να ανευρεθεί από το αρμόδιο Πρωτοκολλητείο η υπόθεση προγραμματίστηκε εκ νέου για απόδειξη στις 21.1.
- Προς απόδειξη της υπόθεσης κατατέθηκε ως Τεκμήριο Α ένορκη δήλωση του Ενάγοντα ημερομηνίας 21.10.2018 και η αίτηση ορίστηκε για σκοπούς αγορεύσεων αναφορικά με το ύψος των αποζημιώσεων που αξιώνονται στις 13.2.
- Δυστυχώς, ο φάκελος της υπόθεσης και πάλι δεν τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου για λόγους που αφορούν στο Πρωτοκολλητείο. Μετά τον εντοπισμό του φακέλου η υπόθεση ορίστηκε για τον ίδιο σκοπό στις 3.10.2019 οπότε η συνήγορος του Ενάγοντα παρουσίασε την εμπεριστατωμένη γραπτή αγόρευση της. Η απόφαση του Δικαστηρίου επιφυλάχθηκε στις 16.10.
- Στην ένορκη δήλωση που παρουσιάστηκε για σκοπούς απόδειξης της υπόθεσης του Ενάγοντα αναφέρεται συνοπτικά ότι ο ίδιος είναι ιατρός με ειδικότητα στην παιδοχειρουργική και κατά τον επίδικο χρόνο διατελούσε διευθυντής σπουδών της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κύπρου. Η Εναγόμενη 1 είναι εταιρεία περιορισμένης ευθύνης εγγεγραμμένη στην Κύπρο και είναι η εκδότρια και ιδιοκτήτρια της εφημερίδας «24h» που κατά τον ουσιώδη χρόνο κυκλοφορούσε καθημερινά ανά το παγκύπριο με χιλιάδες αντίτυπα και δημοσιεύματα στο διαδίκτυο στην ηλεκτρονική διεύθυνση www.24h.com.cy. Όλα τα επίδικα δημοσιεύματα δημοσιεύτηκαν στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας μέσω της ιστοσελίδας της και συντάκτρια αυτών ήταν η Εναγόμενη
- Στην ένορκη δήλωση γίνεται αναφορά στα επίδικα δημοσιεύματα και αποτελεί θέση του Ενάγοντα ότι και τα δυο δημοσιεύματα, τα οποία αναφέρονται στον ίδιο, είναι δυσφημιστικά καθότι τον παρουσιάζουν ως πρόσωπο που επιδεικνύει μεταξύ άλλων εγωιστική και αντιδεοντολογική συμπεριφορά, ως πρόσωπο που ενεργεί με τρόπο αντίθετο προς τους όρους εντολής του και την πολιτική του Πανεπιστημίου Κύπρου και της κλινικής του Μακαρίου Νοσοκομείου ώστε να αποστέλλει αδικαιολόγητα περιστατικά στο δημόσιο τομέα για να αποκομίζει χρηματικό κέρδος, που δεν ασκεί τα επαγγελματικά του καθήκοντα με την σοβαρότητα που απαιτείται και σύμφωνα με τους κανόνες δεοντολογίας και ότι είναι ένας αποτυχημένος παιδοχειρούργος και καθηγητής ιατρικής που συμπεριφέρεται ανεύθυνα και σε βάρος των συμφερόντων της δημόσιας υγείας και των ασθενών του με μοναδική επιδίωξη τα οικονομικά του συμφέροντα. Προσθέτει ο Ενάγοντας ότι τα όσα αναφέρονται στα επίδικα δημοσιεύματα είναι ψευδή για τους λόγους που επεξηγεί στην ένορκη δήλωση (σχετικές οι παράγραφοι 9 - 18 αναφορικά με το πρώτο δημοσίευμα και οι παράγραφοι 20 - 22 αναφορικά με το δεύτερο δημοσίευμα). Έχω μελετήσει την ένορκη δήλωση του Ενάγοντα και παρατηρώ ότι αυτή γίνεται αποδεκτή στην ολότητά της ενόψει αφενός του ότι παρέμεινε αναντίλεκτη αφετέρου καθότι εξετάζοντάς την συνάδει απόλυτα με τις δικογραφημένες θέσεις του. Ως εκ τούτου, εξάγονται ευρήματα ανάλογα της Ένορκης Δήλωσης του Ενάγοντα ημερομηνίας 21.10.
- Όπως είναι καλά γνωστό, στις πολιτικές υποθέσεις, η επιτυχία της αγωγής εξαρτάται από το εάν ο ενάγοντας θα παρουσιάσει επαρκή και αξιόπιστη μαρτυρία με την αναγκαία αποδεικτική βαρύτητα ώστε να ικανοποιήσει το βάρος απόδειξης, που είναι αυτό του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Το κριτήριο δεν είναι εάν η θέση ή εκδοχή του διαδίκου που φέρει το βάρος απόδειξης είναι η πιο πιθανή από εκείνη του αντιδίκου του αλλά κατά πόσον ο διάδικος που φέρει το βάρος απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία ότι η θέση ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι. Αν ο διάδικος που φέρει το βάρος απόδειξης αποτύχει να αποδείξει τη θέση ή την εκδοχή του σε αυτό το επίπεδο, τότε θεωρείται ότι δεν το απέσεισε έστω και αν η θέση ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή από εκείνη του αντίδικου του (βλέπε μεταξύ άλλων Σοφοκλέους ν Κυριάκου
(2010)1 Α.Α.Δ. 665 και Μαρσέλ και Άλλων ν. Λαϊκής Κυπριακής Τράπεζας Λτδ
(2001)1 A.A.A. 1858, Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος (Κύπρου) Λτδ ν. Παναγιώτου, ECLI:CY:AD:2018:A71, Πολιτική Εφεση 398/2011, απόφαση ημερομηνίας 12.2.2018 και Δίκαιο της Απόδειξης: Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές των Ηλιάδη και Σάντη στη σελίδα 196). Το αστικό αδίκημα της δυσφήμισης καθορίζεται στο άρθρο 17 των περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148. Σύμφωνα με τις αρχές του κοινοδικαίου, η δυσφήμιση συνίσταται σε δημοσίευση ψευδούς δήλωσης η οποία εκθέτει κάποιο πρόσωπο σε μίσος, χλεύη ή περιφρόνηση ή προκαλεί την αποστροφή ή την αποφυγή του σε ορθώς σκεπτόμενα μέλη της κοινωνίας γενικά (βλέπε Κεφάλαιο 148 - Αστικά Αδικήματα - Δίκαιο και Αποφάσεις των Αρτέμη & Ερωτοκρίτου, Τόμος 1, στις σελίδες 60 και 61). Ουσιαστικά, υπάρχουν δύο κατηγορίες δυσφήμισης: (α) λίβελος, που συνίσταται σε δημοσίευμα που γίνεται με μόνιμη μορφή και (β) προφορική δυσφήμιση (slander) η οποία έχει παροδική μορφή. Από τα όσα καταγράφονται πιο πάνω, είναι προφανές ότι η παρούσα υπόθεση εμπίπτει στην πρώτη κατηγορία. Για να επιτύχει ο ενάγοντας σε αγωγή για δυσφήμιση θα πρέπει να αποδείξει τα πιο κάτω στοιχεία: (α) Ότι η δήλωση είναι δυσφημιστική. Το κατά πόσον ένα δημοσίευμα είναι δυσφημιστικό ή όχι δεν εξαρτάται από την πρόθεση του εναγόμενου αλλά από τη συνήθη και φυσική πορεία και σημασία των λέξεων που αποτελούν το περιεχόμενο του επιδίκου δημοσιεύματος, λαμβάνοντας υπόψη τις περιστάσεις που περιβάλλουν την υπόθεση. Αν οι λέξεις επιδέχονται παράλληλα προς την κακή σημασία και άλλες ερμηνείες δεν θα τους αποδοθεί η πρώτη έτσι ώστε να χαρακτηριστούν δυσφημιστικές (βλέπε Κουτσού v. Αλήθεια Εκδοτική Εταιρεία Λτδ κ.α.
(2003)1 Α.Α.Δ. 1198). Το Δικαστήριο λαμβάνει επίσης υπόψη του όχι μόνο την ετυμολογία των λέξεων αλλά και την έννοια και σημασία τους σε σχέση με το χρόνο και τον τόπο του δημοσιεύματος καθώς και την ισχύουσα κοινή γνώμη για το θέμα (βλέπε Ρένος Σταυράκης v. Κική Κοντεάτη
(2004)1 Α.Α.Δ. 1957). Αν ένα δημοσίευμα είναι δυσφημιστικό ή όχι κρίνεται με βάση την αντικειμενική και πραγματική εξέταση των λέξεων ή φράσεων και της φυσικής και συνήθους έννοιας που αποδίδουν σ' αυτές ο ορθός και μέσος λογικά σκεπτόμενος άνθρωπος. Το νόημα που αποδίδεται σ' ένα δημοσίευμα δεν αποφασίζεται από τον συντάκτη του ή από το άτομο που το δημοσίευσε και στο τι σκοπούσε να αποδώσει αλλά ούτε και στην έννοια που τα πρόσωπα, προς τα οποία απευθύνεται το δημοσίευμα, του αποδίδουν. Δεν έχει σημασία εάν το άτομο προς το οποίο στρέφεται το δημοσίευμα το θεωρεί δυσφημιστικό, αλλά η εντύπωση από το μέσο λογικό πολίτη συνήθους νοημοσύνης (βλέπε επίσης Μιχάλης Ατταλίδης v. Χρίστου Ροδούλη
(2004)1 Α.Α.Δ. 1690, Μακάριος Δρουσιώτης ν. Νικόλα Παπαδόπουλου
(2012)1 Α.Α.Δ. 102 και Εκδόσεις Αρκτίνος ν. Γεωργιάδη
(2011)1 Α.Α.Δ. 497). Στην προκειμένη περίπτωση δεν χωρεί αμφιβολίας ότι το περιεχόμενο και των δυο δημοσιευμάτων που σε σχέση με τα οποία εγέρθηκε η παρούσα αγωγή είναι δυσφημιστικό. Ουδεμία υπεράσπιση έχει προβληθεί ενόψει της μη εμφάνισης των Εναγομένων στη διαδικασία ενώ στη βάση της αναντίλεκτης μαρτυρίας του Ενάγοντα όλα όσα αποδίδονται σε αυτόν είναι ψευδή. (β) Ότι η δήλωση αναφερόταν στον Ενάγοντα. Και στα δυο δημοσιεύματα αναφέρεται το όνομα του Ενάγοντα. (γ) Ότι η δήλωση αυτή δημοσιεύτηκε. Από τα Τεκμήρια 1 και 8 προκύπτει ότι αυτά δημοσιεύτηκαν στην ιστοσελίδα της εφημερίδας «24h». Επομένως, σε αυτή τη βάση κρίνεται ότι ο Ενάγοντας έχει αποδείξει την υπόθεσή του στον απαιτούμενο βαθμό. Επομένως, στη βάση των πιο πάνω συμπερασμάτων, κρίνεται ότι ο Ενάγοντας έχει αποδείξει την υπόθεσή του στον απαιτούμενο βαθμό. Το μόνο που παραμένει είναι να κριθεί το ύψος των αποζημιώσεων οι οποίες θα αποδοθούν σε αυτόν. Να σημειωθεί ότι στο στάδιο των αγορεύσεων η κα Παπαμιχαήλ δήλωσε πως ο Ενάγοντας δεν εμμένει στην έκδοση διατάγματος ως η παράγραφος 26Β της Έκθεσης Απαίτησης ούτε στην απόδοση τιμωρητικών ή επαυξημένων αποζημιώσεων. Αναφορικά με τον υπολογισμό των αποζημιώσεων σε υποθέσεις δυσφήμισης, η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου αναγνωρίζει ότι οι παράγοντες που πρέπει να συνυπολογίζονται είναι αυτοί που συναρτώνται με την προσωπικότητα του δυσφημιζόμενου, την συμπεριφορά του, τη θέση και υπόληψή του στην κοινωνία, την έκταση και μορφή του δημοσιεύματος, την απουσία απολογίας εκ μέρους του δυσφημούντος, την αποτυχία της υπεράσπισης της αλήθειας, την πρόκληση ειδικής ζημίας, την τυχόν επανάληψη της δυσφήμησης και γενικότερα τη συμπεριφορά του εναγομένου από τον χρόνο της δημοσίευσης της δυσφήμησης μέχρι και την έκδοση της απόφασης (βλέπε Φιλίππου ν. Εκδόσεις Αρκτίνος Λτδ
(2009)1 Α.Α.Δ. 271 και Λουκαΐδης κ.α. ν. Εκδοτική Εταιρεία Αλήθεια Λτδ κ.α.
(2003)1 Α.Α.Δ. 22). Οι τρείς στόχοι που εξυπηρετούνται με την επιδίκαση των αποζημιώσεων είναι: (α) η θεραπεία του Ενάγοντα από την βλάβη που υπέστηκε εξαιτίας της δημοσίευσης της δήλωσης, (β) η αποκατάσταση της ζημιάς στην πληγείσα φήμη του και (γ) η δικαίωση του (βλέπε μεταξύ άλλων Αριστόδημος (Άρης) Χατζηπαναγιώτου ν 1. Μακαρίου Δρουσιώτη κ.α.
(2009)1 Α.Α.Δ. 1321, Λουκής Λουκαΐδης ν. 1. Εκδοτική Εταιρεία Αλήθεια Λτδ
(2003)1 Α.Α.Δ 22, Αλέκος Κωνσταντινίδης κ.α. ν. Τάσσου Παπαδόπουλου
(1999)1 Β Α.Α.Δ. 992 και Gatley on Libel and Slander (πιο πάνω) στις σελίδες 265-270 (παράγραφος 9.2)). Τα τελευταία χρόνια τα Δικαστήρια στην Κύπρο ακολουθούν ολοένα και περισσότερο αυξητική τάση στην απόδοση αποζημιώσεων, και αυτό γιατί το αντικείμενο της δικαστικής προστασίας είναι η προσωπικότητα και η αξία του ανθρώπου, ο τραυματισμός της φήμης ή των αισθημάτων του (βλέπε Ηνωμένοι Δημοσιογράφοι ΔΙΑΣ Λίμιτεδ v. Σταύρου Ναθαναήλ
(1993)1 Α.Α.Δ. 893). Σχετικές ως προς το ύψος των αποζημιώσεων που θα αποδοθούν είναι οι ακόλουθες αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου: Στην υπόθεση Εκδόσεις Αρκτίνος Λτδ κ.ά. ν. Θεόδωρου Στυλιανού
(2006)1 Α.Α.Δ. 632 η εφημερίδα «ΠΟΛΙΤΗΣ» δημοσίευσε άρθρο το οποίο αναφερόταν σε τελετή εγκαινίων «της πλέον ύποπτης μάντρας πολυτελών μεταχειρισμένων αυτοκινήτων» στη Λεμεσό τα οποία τέλεσε Ανώτατος Αξιωματούχος της Αστυνομικής Διεύθυνσης Λεμεσού και ο οποίος, σύμφωνα πάντα με το δημοσίευμα «Λέγεται μάλιστα ότι πήρε όχι ένα αλλά δύο δωρεάν αυτοκίνητα (για να βρίσκονται!), τα οποία αυτές τις μέρες εξαφάνισε από το σπίτι του». Ο εφεσίβλητος, Αστυνομικός Διευθυντής Λεμεσού κατά τον ουσιώδη χρόνο, καταχώρησε αγωγή λιβέλου εναντίον των εφεσειόντων, εκδότη και διευθυντή σύνταξης της εφημερίδας «ΠΟΛΙΤΗΣ» αντίστοιχα. Η υπεράσπιση που προβλήθηκε επί το ότι το επίδικο δημοσίευμα δεν αναφερόταν στον εφεσίβλητο, απορρίφθηκε από πρωτόδικο Δικαστήριο το οποίο επιδίκασε στον Ενάγοντα αποζημιώσεις ύψους £5,
- Στα πλαίσια της έφεσης σε σχέση με το ύψος των επιδικασθέντων αποζημιώσεων οι εφεσείοντες προέβαλαν μεταξύ άλλων ότι δεν δόθηκε μαρτυρία για την κυκλοφορία της εφημερίδας καθώς επίσης ότι δεν μπορούσε να καθοριστεί το εύρος της δυσφήμισης δεδομένου ότι δεν ήταν γνωστό στο Δικαστήριο πόσα άτομα είχαν γνώση των ειδικών εκείνων γεγονότων που ήταν απαραίτητα για να αντιληφθούν ότι το δημοσίευμα αναφερόταν στον ενάγοντα-εφεσίβλητο. Ο εφεσίβλητος καταχώρησε αντέφεση με την οποία επίσης αμφισβητούσε το ύψος των αποζημιώσεων και υποστήριζε ότι αυτό θα έπρεπε να αυξηθεί σε £30,
- Κατ' έφεση κρίθηκε ότι ενόψει όλων των περιστάσεων της υπόθεσης, το ύψος των αποζημιώσεων δεν ήταν τέτοιο που να δικαιολογούσε επέμβαση του Εφετείου. Στην υπόθεση Εκδόσεις Αρκτίνος Λτδ κ.ά. ν. Νίκου Στέλικου
(2004)1 Α.Α.Δ. 949, δημοσιεύθηκε κείμενο στην έκδοση της εφημερίδας "Πολίτης" της 17.10.1999 αναφορικά με το άτομο του εφεσίβλητου ο οποίος υπηρετούσε σαν Βοηθός Αστυνομικός Διευθυντής Λεμεσού κατά τη θητεία του οποίου η Αστυνομία είχε συλλάβει δύο μέλη της Αστυνομικής δύναμης στα πλαίσια ανακρίσεων που είχαν αρχίσει στις 15.10.1994 για υπόθεση που σχετιζόταν με την υπόθεση έκδοσης παράνομων αδειών παραμονής στην Κύπρο ξένων καλλιτέχνιδων. Το πρωτόδικο Δικαστήριο κατέληξε σε εύρημα ότι το εν λόγω δημοσίευμα ήταν δυσφημιστικό αφού ενέπλεκε και συνέδεε τον εφεσίβλητο με την πιο πάνω υπόθεση και επιδίκασε αποζημιώσεις ύψους £6,
- Οι εφεσείοντες εφεσίβαλαν την απόφαση προβάλλοντας, μεταξύ άλλων, ότι το επιδικασθέν ποσό των αποζημιώσεων είναι υπερβολικό. Υποδείχθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο ότι το ποσό των αποζημιώσεων είναι άμεσα συνυφασμένο με τη φύση και έκταση της προσβολής της υπόληψης του ανθρώπου και κρίθηκε ότι ενόψει της εκτίμησης που έχαιρε ο εφεσίβλητος τόσο επαγγελματικά όσο και κοινωνικά οι αποζημιώσεις που επιδικάσθηκαν δεν ήταν υπερβολικές. Αναφορά αξίζει επίσης να γίνει στην πολύ πρόσφατη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου ημερομηνίας 27.9.2019, Πολιτική Έφεση 283/2012, Α. Ι. κ.ά. ν. Π.Φ. κ.ά., που αφορούσε δυσφημιστικές δηλώσεις σε σχέση με μηχάνημα το οποίο ήταν εγκατεστημένο στο οφθαλμολογικό κέντρο/εφεσείοντες 2 το οποίο χειριζόταν ο Εφεσείων
- Οι δηλώσεις έγιναν σε δημοσιογραφική διάσκεψη οι οποίες αναδημοσιεύθηκαν σε τηλεοπτικά κανάλια παγκύπριας εμβέλειας το ίδιο βράδυ. Ως αποτέλεσμα των δυσφημιστικών δηλώσεων η πελατεία του οφθαλμολογικού κέντρου μειώθηκε όπως επίσης μειώθηκε σημαντικά ο αριθμός των εγχειρήσεων ενώ υπήρχε μαρτυρία ότι πλήγηκε η αξιοπιστία του οφθαλμολογικού κέντρου. Λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω στοιχεία το Ανώτατο Δικαστήριο, το οποίο ανέτρεψε την πρωτόδικη απόφαση με την οποία απορρίφθηκε η αγωγή, εξέδωσε απόφαση υπέρ των εφεσειόντων επιδικάζοντας το ποσό των €30.000 ως δίκαιη και εύλογη αποζημίωση. Ακολουθώντας τις πιο πάνω νομικές αρχές και λαμβάνοντας υπόψη:
(1)το περιεχόμενο των δυσφημιστικών δηλώσεων και την έκτασή τους,
(2)ότι και τα δυο δημοσιεύματα εξακολουθούσαν μέχρι την 21.10.2018 να είναι αναρτημένα στο διαδίκτυο,
(3)ότι η ιστοσελίδα έχει καθημερινή επισκεψιμότητα και ακόλουθους περί τα 31,000 άτομα,
(4)ότι πρόκειται για δυο κείμενα τα οποία δημοσιεύτηκαν σε διάστημα τεσσάρων μηνών,
(5)τη θέση του Ενάγοντα στην κοινωνία σε συνάρτηση με την επαγγελματική του σταδιοδρομία,
(6)την απουσία πρόκλησης οποιασδήποτε υλικής ζημιάς στον Ενάγοντα, και
(7)την απουσία απολογίας από μέρους των Εναγομένων, κρίνεται ότι το ποσό των €20,000 αποτελεί υπό τις περιστάσεις δίκαιη και εύλογη αποζημίωση για τον Ενάγοντα. Να σημειώσω ότι η παρούσα υπόθεση διακρίνεται από την απόφαση στην Α. Ι. κ.α. ν. Π.Φ. κ.α., (πιο πάνω) καθότι στα πλαίσια εκείνης της υπόθεσης υπήρχε μαρτυρία για πρόκληση ειδικής ζημιάς, ενώ στην προκειμένη περίπτωση ουδεμία μαρτυρία τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου επί τούτου. Συνεπώς, για τους λόγους που επεξηγούνται αναλυτικά πιο πάνω, η αγωγή επιτυγχάνει και εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 αλληλέγγυα και κεχωρισμένα για το ποσό των €20,000 με νόμιμο τόκο επ' αυτού από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής, ήτοι 24.10.2017, μέχρι εξοφλήσεως. Τα έξοδα της αγωγής ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο επίσης επιδικάζονται υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 αλληλέγγυα και κεχωρισμένα. (Υπ.) .............. Γ. Πετάση - Κορφιώτη, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο