ΦΙΛΗΣ ν. ΣΠΑΝΟΥ, Αριθμός αγωγής: 1014/2012, 2/12/2019 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2019:A574 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον Γ. Κυθραιώτου-Θεοδώρου Αριθμός αγωγής: 1014/2012 Μεταξύ: ΧΧΧΧΧ ΦΙΛΗΣ Ενάγοντας και ΧΧΧΧΧ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ Εναγόμενης Και ως τροποποιήθηκε δυνάμει διατάγματος Δικαστηρίου ημερομηνίας 15.5.2012 Μεταξύ: ΧΧΧΧΧ ΦΙΛΗΣ Ενάγοντας και ΧΧΧΧΧ ΣΠΑΝΟΥ Εναγόμενης 2 Δεκεμβρίου, 2019 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντα: κ. Κιτρομιλίδης με κα Μάρκου δια Κιτρομιλίδης Πέτσας Δ.Ε.Π.Ε. Για Εναγόμενη: κα Πετρίδου δια Λ. Παπαφιλίππου & Σια Δ.Ε.Π.Ε. ΑΠΟΦΑΣΗ Δικογραφημένες θέσεις. Με την παρούσα αγωγή ο Ενάγοντας αξιώνει εναντίον της Εναγόμενης γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για τραυματισμούς και υλικές ζημιές που ισχυρίζεται ότι υπέστη συνεπεία τροχαίου ατυχήματος. Ισχυρίζεται ότι το τροχαίο ατύχημα και οι συνεπακόλουθες ζημιές που υπέστη προκλήθηκαν ένεκα της αποκλειστικής αμέλειας της Εναγόμενης. Η Εναγόμενη, στην Υπεράσπιση της, αρνείται την ισχυριζόμενη αμέλεια και ισχυρίζεται ότι το τροχαίο ατύχημα οφειλόταν στην αποκλειστική και/ή συντρέχουσα αμέλεια που είχε επιδείξει ο Ενάγοντας. Αρνείται επίσης ότι συνεπεία του ατυχήματος ο Ενάγοντας υπέστη τις σωματικές βλάβες που ισχυρίζεται και προβάλλει τη θέση ότι οι ισχυριζόμενες σωματικές βλάβες προϋπήρχαν του επίδικου ατυχήματος. Μαρτυρία. Προς απόδειξη της υπόθεσης του Ενάγοντα κατέθεσαν στο Δικαστήριο έξι μάρτυρες. Για σκοπούς υπεράσπισης έδωσαν μαρτυρία δύο πρόσωπα. Δεν θα παραθέσω με λεπτομέρεια τα όσα κατέθεσε ο κάθε μάρτυρας στο Δικαστήριο αφού το σύνολο της μαρτυρίας βρίσκεται καταγεγραμμένο στα πρακτικά της διαδικασίας και το έχω κατά νου. Για σκοπούς πληρότητας της απόφασης μου θα περιοριστώ σε μια συνοπτική αναφορά στη μαρτυρία που παρουσιάστηκε και, ειδικότερα, στα σημεία που έκρινα ως σημαντικά για την απόφαση μου επί των επίδικων θεμάτων ή που έκρινα ως σημαντικά για σκοπούς αξιολόγησης. Πριν προχωρήσω με τη σύνοψη της μαρτυρίας, σημειώνω ότι κάποια γεγονότα που περιβάλλουν το επίδικο αδίκημα είναι παραδεκτά από τα δικόγραφα ενώ άλλα δεν αμφισβητήθηκαν κατά την ακρόαση. Ειδική αναφορά γίνεται κατωτέρω. Σημειώνω περαιτέρω ότι κατά την εξέλιξη της ακρόασης η πλευρά του Ενάγοντα εγκατέλειψε τις αξιώσεις που είχε εγείρει με την αγωγή οι οποίες αφορούσαν τις ζημιές του οχήματος που οδηγούσε ο Ενάγοντας καθότι το όχημα δεν ανήκε στον ίδιο αλλά στον εργοδότη του. Πρώτος μάρτυρας ήταν ο ίδιος ο Ενάγοντας (ΜΕ1). Στα πλαίσια της κυρίως εξέτασης του ανέφερε ότι το επίδικο ατύχημα συνέβη στις 31.8.2009 περί το μεσημέρι και ενώ οδηγούσε το όχημα XXXXX33 στη Λευκωσία, με κατεύθυνση από τα φώτα τροχαίας της Λεωφόρου Στασίνου προς Παλλουριώτισσα. H Εναγόμενη οδηγούσε το όχημα με αριθμούς εγγραφής XXXXX23 και ακολουθούσε το όχημα του Ενάγοντα. Συνέχισε λέγοντας πως όταν πλησίασε τα φώτα τροχαίας άρχισε να ελαττώνει ταχύτητα γιατί είχε ανάψει ο κόκκινος σηματοδότης και ακινητοποίησε το όχημα του. Το όχημα του ήταν το τρίτο στη σειρά όχημα. Τα δύο προπορευόμενα οχήματα είχαν επίσης σταματήσει στα φώτα τροχαίας. Η Εναγόμενη όμως αμέλησε να σταματήσει στα φώτα τροχαίας με αποτέλεσμα το όχημα της να κτυπήσει το όχημα του Ενάγοντα από πίσω. Από το κτύπημα, το όχημα του Ενάγοντα κτύπησε με το προπορευόμενο όχημα στο πίσω μέρος του και εκείνο με τη σειρά του κτύπησε με το μπροστινό του όχημα. Την ίδια μέρα, μετά το ατύχημα ο Ενάγοντας ανέφερε ότι μετέβη στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. Παρουσίασε βεβαίωση από το Γενικό Νοσοκομείο ημερομηνίας 31.8.2009 (Τεκμήριο 1). Σύμφωνα με το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 1 ο Ενάγοντας επισκέφθηκε το Τμήμα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών στις 31.8.2009 και περί ώρα 6:45μμ όπου διαγνώστηκε «Θλάση μαλακών μορίων ΑΜΣΣ» και συστήθηκε άδεια ανάπαυσης από 31.8.2009 μέχρι 3.9.
- Ο Ενάγοντας κατέθεσε ότι επισκέφθηκε το Γενικό Νοσοκομείο ακόμα πέντε φορές για επανεξέταση. Συνέχισε λέγοντας ότι στις 4.9.2009 εξετάστηκε από τον Δρ. ΧΧΧΧΧ Μιχαηλίδη στο Napa Olympic Private Hospital. Παρουσίασε σχετικό ιατρικό πιστοποιητικό ημερομηνίας 4.9.2009 του Δρ. ΧΧΧΧΧ Μιχαηλίδη (Τεκμήριο 2) που βεβαιώνει ότι εξέτασε τον Ενάγοντα εκείνη την ημέρα και ότι του χορήγησε άδεια ασθενείας μέχρι 14.9.2009 και του συνέστησε συγκεκριμένη φαρμακευτική αγωγή. Ακολούθως, ανέφερε, εξετάστηκε στις 5.9.2009 από τον νευροχειρούργο Δρ. ΧΧΧΧΧ Κιτρομήλη στο Ιατρικό Κέντρο Ευαγγελίστρια. Αυτός του συνταγογράφησε συγκεκριμένη αγωγή (Τεκμήριο 3). Στις 7.9.2009 ο Ενάγοντας ανέφερε ότι υπεβλήθηκε σε μαγνητική τομογραφία και παρουσίασε πιστοποιητικό της ραδιολόγου Δρ. ΧΧΧΧΧ Κατωδρίτου ιδίας ημερομηνίας, Τεκμήριο
- Σύμφωνα με το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 4 από την εξέταση διαπιστώθηκε ότι: «There are subtle spondylarthritic changes bilaterally at C5/C6 level associated with a both side posterolateral disc protrusion Rt>Lt causing a significant narrowing of the thecal sac. At C6/C7 level there are also subtle spondylarthritic changes bilaterally in association with a small recent medial disc protrusion causing a mild narrowing of the thecal sac. Loss of the physiological lordosis of the C Spine is noted.» Ο Ενάγοντας κατέθεσε ότι στις 9.9.2009 επισκέφθηκε τη νευρολόγο Δρ. ΧΧΧΧΧ Πέτσα Κουμίδου η οποία στις 4.10.2009 του εξέδωσε ιατρικό πιστοποιητικό το οποίο παρουσίασε, Τεκμήριο
- Σύμφωνα με το Τεκμήριο 5, ο Ενάγοντας την επισκέφθηκε στο ιατρείο της στις 9.9.2009 και: «[Π]αραπονείτο για κεφαλαλγία με ινιακή εντόπιση, αυχεναλγία, δυσκολία στην κίνηση του αυχένα και αιμωδίες στα άνω άκρα. Η νευρολογική του εξέταση ήταν χωρίς εστιακή νευρολογική σημειολογία. Η Μαγνητική Τομογραφία αυχενικής μοίρας που έγινε στις 07/09/2009 έδειξε δισκοπάθεια στο επίπεδο Α5-Α6 με σπονδυλοαρθριτικές αλλοιώσεις. Συνεστήθη αυχενικό κολλάρο, αντιφλεγμονώδη και βιταμίνες καθώς επίσης και φυσιοθεραπεία μετά την οξεία φάση. Χορηγήθηκε αναρρωτική άδεια και αποχή από καταδύσεις. Τα συμπτώματα αυτά που παρουσιάζει ο ασθενής είναι αποτέλεσμα της θλάσης που υπέστη στο τροχαίο ατύχημα και θα εξακολουθήσουν και μελλοντικά να ταλαιπωρούν τον ασθενή σε μειωμένο ίσως βαθμό.» Ο Ενάγοντας ανέφερε στη συνέχεια ότι στις 25.9.2009 υποβλήθηκε σε ηλεκτρομυογράφημα και παρουσίασε την σχετική έκθεση αποτελεσμάτων, Τεκμήριο
- Πρόσθεσε ότι συνέχισε να παρακολουθείται από τον Νευροχειρούργο Δρ. ΧΧΧΧΧ Κιτρομήλη και παρουσίασε ιατρικό πιστοποιητικό που εκείνος του χορήγησε ημερομηνίας 17.12.2009, Τεκμήριο
- Σε αυτό ο Δρ. Κιτρομήλης αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι εξέτασε τον Ενάγοντα για πρώτη φορά στις 5.9.2009, ημερομηνία κατά την οποία ο Ενάγοντας παρουσίαζε «έντονη κεφαλαλγία, αστάθεια, ζάλη, ναυτία (συμπτώματα εγκεφαλικής διάσεισης). Επίσης παρουσιάζει αυχεναλγία κι ασφυαλγία.» Το Τεκμήριο 7 αναφέρει επίσης ότι ο ακτινολογικός έλεγχος στον οποίο υποβλήθηκε ο Ενάγοντας έδειξε «απώλεια της φυσιολογικής ανατομικής μορφής της ΑΜΣΣ και ευθειασμό». Η μαγνητική τομογραφία έδειξε «σπονδυλοαρθριτικές αλλοιώσεις αμφοτεροπλεύρως εις τα επίπεδα Α5-Α6 και Α6-Α
- Εις το επίπεδο Α5-Α6 υπάρχει οπισθοπλάγια πρόπτωση του μεσοσπονδυλίου δίσκου η οποία πιέζει σημαντικά τον νωτιαίο σάκκο. Εις το επίπεδο Α6-Α7 υπάρχει πρόσφατη πρόπτωση δίσκου». Το δε ηλεκτρομυογράφημα στο οποίο υποβλήθηκε ο Ενάγοντας έδειξε «παρουσία χρόνιας νευροπάθειας Α5 και Α7 ρίζας δεξιά». Στο Τεκμήριο 7 καταγράφεται επίσης ότι κατά την τελευταία εξέταση του Ενάγοντα στις 10.12.2009, «παρά τη συντηρητική φαρμακευτική αγωγή και την αποχή από την εργασία του επί ένα μήνα παραμένουν συμπτώματα όπως εύκολη κόπωση δυσαισθησίες και παραισθήσεις εις τα άνω άκρα, ιδίως δεξιά». Ο Δρ. Κιτρομήλης καταλήγει στο Τεκμήριο 7 ότι «Συνεπεία του αναφερόμενου τροχαίου ατυχήματος ο ασθενής υπέστη εγκεφαλική διάσειση και κάκωση της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Με την πάροδο του χρόνου θα υπάρξει επιδείνωση εις την ΑΜΜΣ και θα χρειαστεί επέμβαση με διπλή σπονδυλοδεσία, το κόστος της οποίας ανέρχεται περί τις 12.000 ευρώ». Ο Ενάγοντας παρουσίασε επίσης ιατρικό πιστοποιητικό που εξέδωσε η νευρολόγος Δρ. Πέτσα Κουμίδου ημερομηνίας 28.2.2011, Τεκμήριο
- Σε αυτό αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι είχε εξετάσει για πρώτη φορά τον Ενάγοντα στις 9.9.2009 οπόταν: «η νευρολογική του εξέταση ήταν χωρίς εστιακή νευρολογική σημειολογία. Παρουσίαζε περιορισμό και πόνο στις κινήσεις του αυχένα. Η Μαγνητική Τομογραφία αυχενικής μοίρας που έγινε στις 07/09/2009 έδειξε δισκοπάθεια στο επίπεδο Α5-Α6 με σπονδυλοαρθριτικές αλλοιώσεις. Το Ηλεκτρομυογράφημα που έγινε στις 25/9/2009 έδειξε προσβολή των αυχενικών ριζών Α5-Α7 δεξιά. Συνεστήθη αυχενικό κολλάρο, αντιφλεγμονώδη και βιταμίνες καθώς επίσης και φυσιοθεραπεία μετά την οξεία φάση.. Ο ασθενής επισκέφθηκε το ιατρείο μου στις 29/12/2010 και στις 23.2.
- Εξακολουθούσε να παραπονείται για αυχεναλγία, αιμωδίες στα άνω άκρα περιφερικά. Τα συμπτώματα αυτά που παρουσιάζει ο ασθενής είναι αποτέλεσμα της θλάσης που υπέστη στο τροχαίο ατύχημα και θα εξακολουθήσουν και μελλοντικά να ταλαιπωρούν τον ασθενή σε μειωμένο ίσως βαθμό». Ο Ενάγοντας κατέληξε στην κυρίως εξέταση του αναφέροντας ότι ζητά να του επιδικαστούν ποσά που υπέστη ως ειδικές ζημιές περιλαμβανομένων €2.425 για απώλεια μισθών από 31.8.2009 μέχρι 23.10.
- Παρουσίασε σχετικά δέσμη πιστοποιητικών άδειας ασθενείας της Δρ. Πέτσας Κουμίδου για την περίοδο από 15.9.2009 μέχρι 23.10.2009 καθώς και κατάσταση αποδοχών από τον εργοδότη του για τον Ιούλιο 2009 στο οποίο καταγράφεται ότι ο καθαρός μισθός του Ενάγοντα ήταν €1.373,14 (κατατέθηκαν ως δέσμη Τεκμήριο 9). Παρουσίασε επίσης δέσμη αποδείξεων, για πληρωμές που ανέρχονται συνολικά στο ποσό των €1.510, για τις οποίες ανέφερε ότι αφορούσαν ιατρικά έξοδα που επωμίσθηκε για το ατύχημα πλην εξόδων φυσιοθεραπείας (Τεκμήριο 10). Παρουσίασε περαιτέρω δέσμη αποδείξεων για πληρωμές φαρμάκων που συμποσούνται σε €92,97 για τα οποία ανέφερε επίσης ότι αφορούσε φαρμακευτική αγωγή που του είχε συνταγογραφηθεί από τους ιατρούς που είχε επισκεφθεί (Τεκμήριο 11). Επιπρόσθετα παρουσίασε δέσμη αποδείξεων που αφορούσαν πληρωμές προς το Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου για συνολικό ποσό €153 (Τεκμήριο 12). Για το ποσό αυτό, ο Ενάγοντας ανέφερε ότι ο νευροχειρούργος που είχε επισκεφθεί του πρότεινε οξυγονοθεραπεία σε θάλαμο αποσυμπίεσης στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου γιατί αυτό θα βοηθούσε την αποθεραπεία του και μετέβαινε στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου για το σκοπό αυτό αφού ολοκλήρωσε τις φυσιοθεραπείες του. Περαιτέρω, ο Ενάγοντας παρουσίασε αποδείξεις που αφορούσαν «έξοδα βενζίνης» για συνολικό ποσό €193 (Τεκμήριο 13) και αποδείξεις για πληρωμές ταξί συνολικού ποσού €238,35 (Τεκμήριο 14). Τέλος παρουσίασε απόδειξη για πληρωμή ποσού €840 ημερομηνίας 25.11.2009 (Τεκμήριο 16) που εκδόθηκε από το Πρότυπο Φυσιοθεραπευτικό Κέντρο, για 28 θεραπείες κόστους €30 έκαστη. Σημειώνω ότι παρουσίασε και αποδείξεις για ποσά που αφορούσαν την επιδιόρθωση του οχήματος που οδηγούσε κατά το ατύχημα (Τεκμήριο 15) όμως, ένεκα του ότι οι αντίστοιχες αξιώσεις εγκαταλείφτηκαν, δεν θα ασχοληθώ με αυτές περαιτέρω. Κατά την αντεξέταση του Ενάγοντα σε σχέση με τις συνθήκες υπό τις οποίες συνέβη το ατύχημα, αυτός κατέθεσε ότι κατά τη σύγκρουση, το δικό του όχημα ήταν ακινητοποιημένο στα φώτα τροχαίας. Χαρακτήρισε τη σύγκρουση «βίαιη» και ανέφερε ότι το όχημα που οδηγούσε χτυπήθηκε στο πίσω μέρος. Διαφώνησε όταν του υποβλήθηκε ότι αμέσως πριν το ατύχημα ο ίδιος βρισκόταν στη δεξιά λωρίδα και μετακινήθηκε απότομα στην αριστερή λωρίδα του δρόμου. Στα πλαίσια της αντεξέτασης ζητήθηκαν διευκρινίσεις αναφορικά με τις διάφορες αποδείξεις που αφορούν ισχυριζόμενες ειδικές ζημιές που αξιώνει ο Ενάγοντας και αμφισβητήθηκε ότι κάποιες από αυτές προκλήθηκαν συνεπεία του επίδικου ατυχήματος. Αναφορικά με τα έξοδα που διεκδικεί και αφορούν έξοδα βενζίνης, Τεκμήριο 13, ο Ενάγοντας ανέφερε ότι εργάζεται στην εταιρεία Mavros Retail Ltd από τον Οκτώβρη 2003 και ο εργοδότης του παρέχει όχημα που ο ίδιος χρησιμοποιεί όλες τις ώρες. Τα έξοδα βενζίνης καλύπτονται επίσης από τον εργοδότη του. Ανέφερε ότι είναι έξοδα για καύσιμο που χρησιμοποιούσε για να μεταβεί στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου για οξυγονοθεραπεία. Για τις μετακινήσεις του αυτές χρησιμοποιούσε αυτοκίνητο της εταιρείας όπου εργαζόταν. Τέθηκε στον Ενάγοντα ότι η οξυγονοθεραπεία διενεργείται στα πλαίσια του αθλήματος των καταδύσεων και απάντησε ότι η οξυγονοθεραπεία είναι χρήσιμη για διάφορους λόγους. Όταν αντεξετάστηκε αναφορικά με τις αποδείξεις για μετακινήσεις με ταξί, Τεκμήριο 14, ο Ενάγοντας ανέφερε ότι αφορούσαν μετακινήσεις του από το σπίτι του στις φυσιοθεραπείες ή για άλλα ιατρικά ραντεβού. Αρνήθηκε ότι αφορούσαν μετακινήσεις σχετικές με την εργασία του. Η διεύθυνση XXXXX 15 που αναγράφεται σε κάποιες από αυτές αναφέρεται στη διεύθυνση της πατρικής του οικίας. Κατά την αντεξέταση του Ενάγοντα, η πλευρά της υπεράσπισης προώθησε τη θέση ότι οι σπονδυλοαρθροιτικές αλλοιώσεις του Ενάγοντα δεν οφείλονταν στο ατύχημα αλλά προϋπήρχαν και προκλήθηκαν από το άθλημα των καταδύσεων με το οποίο αυτός ασχολείται. Ο Ενάγοντας ανέφερε ότι ασχολείται από 17-18 ετών με καταδύσεις και ότι κατά τη διάρκεια των καταδύσεων υπάρχουν βαρίδια τοποθετημένα στον εξοπλισμό του καθώς και ότι κουβαλάει μπουκάλα οξυγόνου. Διαφώνησε ότι οι σωματικές του βλάβες είχαν προκληθεί από τις καταδύσεις. Τέθηκε στον Ενάγοντα ότι δεν απαιτείται χειρουργική επέμβαση για τα τραύματα που υπέστη στο ατύχημα και ο Ενάγοντας απάντησε «άλλαξε η ζωή μου μετά το τροχαίο. Αυτό το τροχαίο». Τέθηκε επίσης στον Ενάγοντα ότι τα προβλήματα για τα οποία παραπονείται οφείλονταν σε χρόνια ριζοπάθεια η οποία προϋπήρχε του επίδικου ατυχήματος. Ο Ενάγοντας απάντησε ότι «μετά το ατύχημα είχα πόνους στον αυχένα και μούδιασμα στα χέρια. Πριν δεν είχα τέτοια συμπτώματα». Δεύτερος μάρτυρας για την πλευρά του Ενάγοντα ήταν ο Δρ. ΧΧΧΧΧ Κιτρομήλης, νευροχειρούργος (ΜΕ2). Ο ΜΕ2 εξήγησε ότι σπούδασε στην Ιταλία όπου και εργάστηκε μετά το πέρας των σπουδών του. Εργάστηκε επίσης στην Ελλάδα και μετά στην Κύπρο, έχοντας συνολικά 30 χρόνια επαγγελματική εμπειρία. Κατά την κυρίως εξέταση του ΜΕ2, αυτός ερωτήθηκε αναφορικά με το ιατρικό πιστοποιητικό Τεκμήριο 7 που εξέδωσε. Αναφορά στο περιεχόμενο του Τεκμηρίου 7 γίνεται ανωτέρω. Για τα όσα περιλαμβάνονται στο Τεκμήριο 7 ο ΜΕ2 ανέφερε ότι είχε υπόψη την κλινική εικόνα του Ενάγοντα στις 5.9.2009 καθώς και ακτινογραφίες, τα αποτελέσματα της μαγνητικής τομογραφίας του Ενάγοντα και του ηλεκτρομυογραφήματος άνω άκρων. Πρόσθεσε ότι η κλινική εικόνα του Ενάγοντα συμφωνούσε με τα όσα διατυπώνονται στην έκθεση της ακτινολόγου. Εξηγώντας τα ευρήματα του περαιτέρω αναφέρθηκε σε ήπια προβολή δίσκου στα επίπεδα Α3-Α4 και Α4-Α5 η οποία όμως «δεν προκάλεσε σημαντική πίεση». Προβολή δίσκου που «προκαλούσε σημαντική πίεση στο νωτιαίο σάκκο και μεγάλη πίεση δεξιά από αριστερά» είχε διαπιστώσει στο επίπεδο Α5-Α
- Συνέχισε λέγοντας ότι στο επίπεδο Α6-Α7 υπήρχε «πρόσφατη πρόπτωση του μεσοσπονδύλιου δίσκου». Εξήγησε ότι σε μια μαγνητική τομογραφία μια πρόσφατη προβολή αποτυπώνεται με χαρακτηριστικό τρόπο, διαφορετικά τον τρόπο που αποτυπώνεται από μια παλαιά προβολή. Ειδικότερα, είπε ότι στην πρόσφατη προβολή ο δίσκος αποτυπώνεται με λευκό χρώμα ενώ «όταν είναι παλαιότερη η προβολή, πέραν του εξάμηνου, το χρώμα αλλάζει και γίνεται μαύρο». Να σημειώσω όμως επί αυτού, ότι κατά την αντεξέταση του ο ΜΕ2 εξήγησε ότι πιο αρμόδιος να τοποθετηθεί επί αυτού είναι ο ακτινολόγος. Αναφορικά με τη χρόνια νευροπάθεια που είχε διαπιστωθεί στο ηλεκτρομυογράφημα, ο ΜΕ2 ανέφερε ότι αυτή προϋπήρχε του ατυχήματος, δηλαδή «θα υπήρχε πρόβλημα λόγω πίεσης της Α5 και Α7 ρίζας στο επίπεδο Α5 και Α6, όπως και σε όλα τα επίπεδα του ασθενούς υπήρχαν εκφυλιστικές αλλοιώσεις οι οποίες προϋπήρχαν λόγω επαγγέλματος ή κακής θέσης ή οτιδήποτε άλλο μπορεί να προκαλέσει εκφυλιστικές αλλοιώσεις.» Επί αυτού κατέληξε ότι «στην περίπτωση του ασθενούς υπήρχε εκφύλιση σίγουρα αλλά υπήρχε και επιδείνωση με την κάκωση, δηλαδή υπήρχε η πρόσφατη προβολή του δίσκου». Ζητήθηκε από τον ΜΕ2 να τοποθετηθεί αναφορικά με τη δικογραφημένη θέση της Εναγόμενης ότι στην περίπτωση του Ενάγοντα προϋπήρχαν εκφυλιστικές αλλοιώσεις. Ο ΜΕ2 απάντησε ότι «στο μέρος των εκφυλιστικών συμφωνούμε ότι προϋπήρχαν, στο μέρος της δισκοκήλης της προβολής του δίσκου δεν συμφωνούμε γιατί ήταν πρόσφατη, άμεση, τραυματική». Αναφορικά με την κατάληξη στο ιατρικό του πιστοποιητικό Τεκμήριο 7 ότι ο Ενάγοντας στο μέλλον θα χρειαζόταν χειρουργική επέμβαση, ο ΜΕ2 κατέθεσε ότι «ο ασθενής μετατραυματικά παρουσίαζε εγκεφαλική διάσειση, την οποία περιγράφω στην κλινική εικόνα, τα συμπτώματα και δεύτερο ότι υπήρχε επιδείνωση της ανατομικής και κλινικής εικόνας. Όσον αφορά την αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης και εδώ καταλήγω ότι στο επίπεδο Α5-Α6 και Α6-Α7 ήταν επιβεβλημένη η χειρουργική αποκατάσταση». Πρόσθεσε ότι η εισήγηση του για την αναγκαιότητα της χειρουργικής αποκατάστασης παραμένει η ίδια έκτοτε. Κατά την αντεξέταση του ο ΜΕ2 ανέφερε ότι είχε εξετάσει τον Ενάγοντα σε διάφορες περιπτώσεις μέσα στο
- Σε σχέση με τα συμπτώματα της ζάλης και κεφαλαλγίας που καταγράφει στο πιστοποιητικό του Τεκμήριο 7, ο ΜΕ2 ανέφερε ότι πρόκειται για παράπονα που είχε εκφράσει ο Ενάγοντας προς αυτόν. Στα πλαίσια της αντεξέτασης του ανέφερε επίσης ότι οι σπονδυλοαρθροιτικές αλλοιώσεις δημιουργούνται «είτε λόγω εργασίας, είτε κραδασμών, είτε λόγω του ύπνου και δημιουργείται συνήθως το Α5-Α6 κατά το μέγιστο και λιγότερο το Α6-Α7 γιατί είναι τα πλέον κινητά σημεία της αυχενικής μοίρας. Είναι λευκό, είναι φρέσκο». Εξήγησε όμως ότι «το φυσιολογικό είναι ότι υπάρχει λόρδωση ένα ημικύκλιο. Στην περίπτωση απώλεια λόρδωσης τότε ο ασθενής έχει έντονη αυχεναλγία, η οποία προκαλεί αυχενική κεφαλαλγία. Όταν λέμε ο αυχένας έχει έντονο μυόσπασμο και να αλλάξει η φυσιολογική του φόρμα η λόρδωση προκαλεί έντονη κεφαλαλγία.» Πρόσθεσε ότι «οι καταδύσεις, οι μηχανόβιοι, οι οδηγοί τρακτέρ έχουν χρόνιες εκφυλίσεις» όμως εξήγησε ότι οι χρόνιες αυτές καταστάσεις δεν δημιουργούσαν την ανάγκη για την χειρουργική επέμβαση. «Η κήλη του δίσκου, η προβολή και η απώλεια της ανατομικής φυσιολογικής λόρδωσης του αυχένα είναι μετατραυματικής αιτιολογίας.» Επέμενε ότι μια ισχυριζόμενη δισκοπάθεια θα μπορούσε να θεραπευτεί μόνο χειρουργικά. Πρόσθεσε, ερωτώμενος, ότι από το 2009 δεν έχει ξαναδεί τον Ενάγοντα. Σε σχέση όμως με τον αυχένα, ο ΜΕ2 υποστήριξε ότι «όταν υπάρχει βλάβη στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης προοδευτικά θα υπάρξει επιδείνωση και θα είναι πάντοτε επιβεβλημένη η επέμβαση» ενώ η φυσιοθεραπεία στον αυχένα είναι «θανάσιμο λάθος». Τέλος, ερωτήθηκε στα πλαίσια της αντεξέτασης κατά πόσο η οπισθοπλάγια πρόπτωση μεσοσπονδύλιου δίσκου μπορεί να οφείλεται στην πρόσφατη πρόπτωση δίσκου και απάντησε «είναι ανεξάρτητα τα δύο. Το ένα είναι επίπεδο Α5-Α6 και το άλλο Α6-Α7». Τρίτη μάρτυρας ήταν η ακτινολόγος κα ΧΧΧΧΧ Κατωδρίτου (ΜΕ3), η οποία αναγνώρισε και υιοθέτησε το περιεχόμενο του Τεκμηρίου
- Εξήγησε ότι σε αυτό κατέγραψε τα αποτελέσματα μετά από εξέταση μαγνητικής τομογραφίας στην οποία είχε υποβληθεί ο Ενάγοντας. Εξήγησε επίσης ότι στη μαγνητική τομογραφία τα χρόνια προβλήματα αποτυπώνονται διαφορετικά από τις πρόσφατες αλλοιώσεις. Σε σχέση με τις σπονδυλοαρθροιτικές αλλοιώσεις στις οποίες κάνει αναφορά στο πιστοποιητικό της, η ΜΕ3 αναφέρει ότι αυτές είναι φυσιολογικές και οφείλονται την καθημερινή χρήση του αυχένα και δεν μπορούν να αποδοθούν σε συγκεκριμένο τραυματισμό. Είναι φυσιολογικές, συνέχισε, και προέρχονται από την καθημερινή χρήση του αυχένα. Κατά την αντεξέταση εξήγησε περαιτέρω ότι οι σπονδυλοαρθροιτικές αλλοιώσεις και η ριζοπάθεια δεν μπορούν να συσχετιστούν με το εύρημα για πρόσφατη προβολή δίσκου. Τις απέδωσε σε προϋπάρχουσα κατάσταση και επανέλαβε ότι είναι φυσιολογικές, εκφυλιστικές αλλοιώσεις. Σύμφωνα με τη ΜΕ3, η μαγνητική τομογραφία αποτυπώνει και πρόσφατη πρόπτωση δίσκου στο επίπεδο Α6-Α
- Από την απεικόνιση, η ΜΕ3 διαπίστωσε ότι αυτή η προβολή δίσκου προκαλεί ελαφριά στένωση του νωτιαίου σάκου, χωρίς όμως ιδιαίτερη στένωση και χωρίς πιεστικά φαινόμενα. Συγκεκριμένα κατέθεσε ότι «ο δίσκος δεν περιγράφω να πιέζει νεύρα. Έχουμε όμως φρέσκια ριζοπάθεια που μπορεί να δικαιολογεί τον πόνο στον αυχένα και τα κλινικά συμπτώματα του ασθενούς.» Εξηγώντας τον όρο «φρέσκο» ανέφερε ότι εννοεί πρόσφατο. Επανέλαβε ότι δεν είχε διαπιστώσει άμεση πίεση στο νεύρο. Τέλος, η ΜΕ3 ανέφερε ότι αρμόδιος να εκφέρει άποψη για το ηλεκτρομυιογράφημα είναι κάποιος νευρολόγος. Ακολούθως έδωσε μαρτυρία στο Δικαστήριο ο Δρ. ΧΧΧΧΧ Μιχαηλίδης (ΜΕ4), ιατρός ο οποίος ασχολείται με υπερβαρική ιατρική. Εξήγησε ότι κυρίως ασχολείται με τη νόσο των δυτών. Ο ΜΕ4 ανέφερε ότι γνώρισε τον Ενάγοντα τον Σεπτέμβριο 2009 όταν εκείνος τον επισκέφθηκε και παραπονέθηκε ότι μετά από τροχαίο ατύχημα που είχε προηγηθεί λίγες μέρες νωρίτερα είχε πόνο στην αυχενική και οσφυϊκή μοίρα. Ο ΜΕ4 ανέφερε ότι είχε εκδώσει το ιατρικό πιστοποιητικό Τεκμήριο
- Πρόσθεσε ότι ο Ενάγοντας δεν τον είχε ενημερώσει κατά πόσο είχε κάποια προϋπάρχουσα κατάσταση ή πρόβλημα στην περιοχή του αυχένα. Πρόσθεσε ότι δεν έχει συναντήσει περίπτωση δύτη ο οποίος λόγω της ενασχόλησης του με το άθλημα των καταδύσεων να έχει παρουσιάσει χρόνιο πρόβλημα στην αυχενική μοίρα. Κατά την αντεξέταση του ΜΕ4, αυτός ερωτήθηκε κατά πόσο είχε συστήσει στον Ενάγοντα να χρησιμοποιήσει μηχανήματα αποσυμπίεσης για σκοπούς θεραπείας των προβλημάτων που αντιμετώπιζε μετά το ατύχημα. Ο ΜΕ4 απάντησε «εξ όσων γνωρίζω όχι. Ειδάλλως θα το έγραφα κάτω». Πρόσθεσε ότι ο Ενάγοντας τον είχε επισκεφθεί μια μόνο φορά στις 4.9.
- Επόμενος μάρτυρας για τον Ενάγοντα ήταν η Δρ. ΧΧΧΧΧ Πέτσα Κουμίδου, νευρολόγος από το 1993 (ΜΕ5). Η ΜΕ5 ανέφερε ότι έχει δει τον Ενάγοντα περίπου 4-5 φορές και υιοθέτησε το περιεχόμενο των ιατρικών της πιστοποιητικών Τεκμήρια 5 και
- Εξηγώντας τη διάγνωση στην οποία είχε καταλήξει αναφορικά με τον Ενάγοντα, η ΜΕ5 ανέφερε ότι συνεπεία του επίδικου τροχαίου ατυχήματος είχε υποστεί θλάση αυχένα και όταν την επισκέφθηκε για πρώτη φορά παραπονείτο για κεφαλαλγία, μηνιακή εντόπιση, πόνο στον αυχένα και μουδιάσματα στα χέρια. Η νευρολογική του εξέταση ήταν φυσιολογική και αυτός παρουσίαζε μόνο περιορισμό στις κινήσεις του αυχένα και πόνο. Η ίδια συνέστησε χρήση αυχενικού κολάρου, ξεκούραση, να μην σηκώνει βάρη καθώς και αντιφλεγμονώδη, παυσίπονα και βιταμίνες. Κατά την αντεξέταση της η ΜΕ5 πρόσθεσε ότι δεν είχε διαπιστώσει ευρήματα νευρολογικής σημειολογίας. Ο πόνος στον αυχένα για τον οποίο παραπονείτο ο Ενάγοντας ήταν ένδειξη «βλάβης, θλάσης». Σε σχέση με την «πρόσφατη πρόπτωση» που αναφέρεται στο πιστοποιητικό (Τεκμήριο 4), η ΜΕ5 ανέφερε ότι ο πιο κατάλληλος να εξηγήσει το περιεχόμενο είναι ο ακτινολόγος. Τελευταίος μάρτυρας για την πλευρά του Ενάγοντα ήταν ο ΧΧΧΧΧ Αργυρίδης (ΜΕ6), ο οποίος είναι εργοδοτούμενος της εταιρείας Mavros Retail Ltd και εργάζεται στο λογιστήριο. Στα πλαίσια της κυρίως εξέτασης του ο ΜΕ6 ανέφερε ότι κατά την περίοδο που ο Ενάγοντας απουσίαζε με άδεια ασθενείας από την εργασία του για το επίδικο ατύχημα, δεν λάμβανε μισθό. Παρουσίασε απόκομμα μισθοδοσίας του Ενάγοντα, Τεκμήριο
- Κατά την αντεξέταση του ο ΜΕ6 εξήγησε ότι ο βασικός μηνιαίος μισθός του Ενάγοντα ήταν €1.562,
- Ο μάρτυρας εξήγησε ότι για τα υπηρεσιακά οχήματα της εταιρείας, η εταιρεία καλύπτει όλα τα έξοδα καυσίμων και φροντίδας. Όπως ανέφερα και προηγουμένως, για την πλευρά της Υπεράσπισης πρώτος μάρτυρας ήταν ο Δρ. XXXXX Περδίος, νευροχειρούργος (ΜΥ1). Στα πλαίσια της κυρίως εξέτασης του, ο ΜΥ1 ανέφερε ότι εξέτασε μια φορά τον Ενάγοντα στις 18.12.2013 και, μετά την εξέταση του, ετοίμασε ιατρικό πιστοποιητικό ημερομηνίας 23.12.2013, το οποίο παρουσίασε (Τεκμήριο 18). Σύμφωνα με το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 18, μεταξύ άλλων, κατά την εξέταση ο Ενάγοντας: «.ανέφερεν ότι παρουσιάζει μούδιασμα στο 3ο και 4ο δάκτυλο στο αριστερό χέρι και πόνο στον αυχένα. Η νευρολογική εικόνα ήταν φυσιολογική, η μυϊκή ισχύς και αισθητικότητα άνω και κάτω άκρων χωρίς διαταραχή, η κινητικότητα της ΑΜΣΣ φυσιολογική. .Ο κ. Φιλής πιθανώς να υπέστη θλάση μαλακών μορίων της ΑΜΣΣ κατά τον τραυματισμό του την 31/08/
- Τα απεικονιστικά ευρήματα της μαγνητικής τομογραφίας όπως οι σπονδυλοαρθριτικές αλλοιώσεις προϋπήρχαν του δυστυχήματος. Επίσης τα ευρήματα του ηλεκτρομυογραφήματος το οποίο έγινεν 25 ημέρες μετά τον τραυματισμό μιλούν για χρόνια ριζοπάθεια, κάτι που σημαίνει πως προϋπήρχεν του τραυματισμού. Η συμπτωματολογία της πιθανής θλάσης υποχωρ[εί] συνήθως εντός 4-6 βδομάδων.» Κατά την κυρίως εξέταση του, ο ΜΥ1 αναφέρθηκε και στο περιεχόμενο του Τεκμηρίου 6, δηλαδή στο αποτέλεσμα του ηλεκτρομυογραφήματος, σε σχέση με το οποίο ανέφερε ότι ο Ενάγοντας παρουσίαζε χρόνια ριζοπάθεια. Υποστήριξε ότι αυτή αποκλείεται να είχε προκληθεί από το τροχαίο ατύχημα καθώς και ότι το μούδιασμα για το οποίο είχε παραπονεθεί ο Ενάγοντας οφειλόταν στη βλάβη της νευρικής ρίζας και όχι στο επίδικο ατύχημα. Σε σχέση με το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 4, δηλαδή των αποτελεσμάτων της εξέτασης μαγνητικής τομογραφίας, ο ΜΥ1 είπε ότι επίσης συνάδει με αυτά που καταγράφει στο πιστοποιητικό του Τεκμήριο
- Η μαγνητική εξέταση είπε, έδειξε ότι υπήρχαν προϋπάρχουσες σπονδυλοαρθροιτικές αλλοιώσεις, δηλαδή η προβολή στο επίπεδο Α5-Α6 και λιγότερο στο επίπεδο Α6-Α7, του μεσοσπονδύλιου δίσκου με στένωση του σπονδυλικού σωλήνα. Το Τεκμήριο 4 καταγράφει επίσης μικρή πρόσφατη κεντρική προβολή δίσκου (small recent central disc protrusion) που προκαλούσε ελαφρά στένωση του μηνιγγικού σάκκου. Πρόκειται είπε για πρόσφατη προβολή όμως δεν ήταν δυνατό να προσδιοριστεί από τη μαγνητική τομογραφία κατά πόσο είχε προκληθεί από το ατύχημα. Ωστόσο, υποστήριξε, η πρόσφατη αυτή προβολή «δεν προκαλεί ιδιαίτερη πίεση πάνω σε νεύρα, δεν το λάβαμε υπόψη, διότι για να ληφθεί υπόψη κάτι πρέπει να προκαλεί και σημειολογία, νευρολογική σημειολογία. Η νευρολογική σημειολογία η οποία αναφέρεται από τον ίδιο και η οποία διαπιστώθηκε κατά την εξέταση οφείλετο στη χρόνια ριζοπάθεια που έχει διαπιστώσει το ηλεκτρομυογράφημα. ένας κεντρικός δίσκος, κεντρική μικρή προβολή, η οποία δεν πιέζει νεύρα, δεν πιέζει δηλαδή τις ρίζες δεξιά ή αριστερά, απλώς είναι κεντρικά αγγίζει το μηνιγγικό σάκκο, δηλαδή το χιτώνα του νωτιαίου μυελού, δεν είναι νεύρα, απλώς είναι μήνιγγα αυτό δεν προκαλεί ριζική συμπτωματολογία, δηλαδή μούδιασμα στο χέρι. Το μούδιασμα στο χέρι οφείλεται σε τυχόν σπονδυλοαρθροιτικές αλλοιώσεις οι οποίες υπάρχουν εκεί από προηγουμένως. Διότι οι σπονδυλοαρθροιτικές αλλοιώσεις δεν δημιουργούνται σε 7 ημέρες, θέλεις χρόνια για να τις δεις, για να δημιουργηθούν, αλλά αυτές οι αλλοιώσεις προκαλούν στένωση στο τρήμμα που βγαίνει το νεύρο έξω και έχουμε και τη συμπτωματολογία στο χέρι.» Ο ΜΥ1 ερωτήθηκε αναφορικά με την ενασχόληση του Ενάγοντα με το άθλημα των καταδύσεων και κατά πόσο αυτό θα μπορούσε να είχε προκαλέσει τις σπονδυλοαρθροιτικές αλλοιώσεις. Ο ΜΥ1 δεν απάντησε θετικά, ανέφερε όμως ότι οι ενασχολήσεις κάποιου μπορεί να προκαλέσουν τέτοιες αλλοιώσεις πρόωρα πριν την προχωρημένη ηλικία. Πρόσθεσε ότι η εικόνα από τη μαγνητική τομογραφία σε σχέση με τις σπονδυλοαρθροιτικές αλλοιώσεις και την αφυδάτωση των δίσκων μεταξύ Α5-Α6 κι Α6-Α7, δεν «ταιριάζει» με την ηλικία του Ενάγοντα ο οποίος κατά τον χρόνο του ατυχήματος ήταν 35 ετών. Συναντώνται συνήθως σε άτομα με «πολύ πιο προχωρημένες ηλικίες». Ο ΜΥ1 πρόσθεσε επίσης ότι όταν εξέτασε ο ίδιος τον Ενάγοντα είχε αποφασίσει ότι η κατάσταση του δεν καθιστούσε αναγκαίο να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση αλλά «η αντιμετώπιση του μετά το ατύχημα έπρεπε να είναι συντηρητική, με φυσιοθεραπεία». Ο μάρτυρας εξήγησε επίσης ότι οι θλάσεις αυχένα κατατάσσονται σε πρώτου, δεύτερου, τρίτου και τέταρτου βαθμού, ανάλογα με το βαθμό σοβαρότητας. Στην προκειμένη περίπτωση δεν είχε εξετάσει τον Ενάγοντα αμέσως μετά το ατύχημα ώστε να μπορεί να κατατάξει σε κάποια από αυτές τις κατηγορίες τη θλάση που υπέστη. Όμως, πρόσθεσε, μια θλάση πρώτη βαθμού συνήθως απαιτεί μια περίοδο αποκατάστασης 4-6 εβδομάδων, και το χρονικό διάστημα αυξάνεται όσο αυξάνεται και ο βαθμός της θλάσης. Το μέγιστο χρονικό διάστημα που θα απαιτείτο για την αποθεραπεία θλάσης τετάρτου βαθμού είναι 3 μήνες. Κατά την αντεξέταση του και ερωτώμενος σχετικά, ο ΜΥ1 ανέφερε ότι η κύρια αιτία εκφυλιστικών αλλοιώσεων είναι η ηλικία. Αναφορικά με την πρόσφατη προβολή δίσκου που καταγράφεται στο Τεκμήριο 4, ο ΜΥ1 ανέφερε τα εξής όταν ερωτήθηκε σχετικά: «.[Υ]πάρχει αυτή η πρόσφατη [προβολή] που δεν σημαίνει ότι είναι 7 ημερών, μπορεί να είναι και μερικών εβδομάδων το πρόσφατο, δεν σημαίνει 7 ημέρες. Δεν το αποκλείω ότι μπορεί να είναι και από το δυστύχημα, να υπήρξε και μια πρόσφατη και λόγω του ατυχήματος προβολή του δίσκου, σημασία έχει όμως η κλινική συμπτωματολογία. Αυτή η κήλη, αυτή η προβολή του δίσκου δεν πιέζει νεύρα άρα δεν μπορεί να προκαλέσει ούτε και τα ανάλογα συμπτώματα. Γι΄αυτό δεν το λαμβάνω υπόψη. Λαμβάνω υπόψη τη στένωση στα τρήματα που αναφέρονται στενώσεις που πιέζουν νεύρα, αυτές οι στενώσεις οφείλονται σε σπονδυλοαρθροιτικές αλλοιώσεις και όχι στον δίσκο ο οποίος είναι κεντρικός και δεν πιέζει τα τρήματα.» Ο ΜΥ1 συμφώνησε ότι η δική του κλινική εικόνα για τον Ενάγοντα ήταν 4 χρόνια μετά το επίδικο ατύχημα. Η άποψη του ιδίου όμως είναι ότι η περίπτωση του Ενάγοντα δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί χειρουργικά. Εξήγησε ότι τα συμπτώματα για τα οποία παραπονείτο ο Ενάγοντας δηλαδή πονοκέφαλοι, ζάλη, αυχεναλγία, οσφυαλγία δεν ήταν νευρολογικά συμπτώματα αλλά συμπτώματα της θλάσης. Τελευταία μάρτυρας ήταν η Εναγόμενη (ΜΥ2). Κατά την κυρίως εξέταση της, περιγράφοντας τις συνθήκες του ατυχήματος. Η ΜΕ2 ανέφερε ότι την επίδικη ημέρα και ώρα «οδηγούσα το αυτοκίνητο μου με χαμηλή ταχύτητα γιατί είχε τροχαία κίνηση, το μπροστινό αυτοκίνητο σταμάτησε απότομα και εγώ δεν πρόλαβα να σταματήσω και το χτύπησα». Ακολούθησε και ο εξής διάλογος κατά την αντεξέταση της μάρτυρος: «Ε: Εγώ σου υποβάλλω κυρία μάρτυς ότι εσύ ευθύνεσαι γι' αυτό το δυστύχημα, για το κτύπημα δηλαδή και τη σύγκρουση του μπροστινού αυτοκινήτου. Τι έχεις να πεις: Α: Εντάξει, εν και έκοψε μου τον δρόμο ή έγινε κάτι άλλο. Δεν μπορούσα να σταματήσω, δεν σταμάτησα. Αυτή είναι σε συντομία η μαρτυρία που παρουσιάστηκε κατά την ακρόαση της υπόθεσης. Μετά την ολοκλήρωση της παρουσίασης της μαρτυρίας, οι συνήγοροι της κάθε πλευράς συνόψισαν αυτή και υποστήριξαν τις εκατέρωθεν θέσεις τους στις τελικές, γραπτές, τους αγορεύσεις τις οποίες έχω μελετήσει. Έχω επίσης μελετήσει τη νομολογία στην οποία παρέπεμψαν. Αξιολόγηση. Κατά την ακροαματική διαδικασία, παρακολούθησα με προσοχή όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον μου. Εξέτασα τόσο τη στάση και συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα αλλά και το περιεχόμενο της μαρτυρίας τους. Προσεγγίζω το καθήκον αξιολόγησης της μαρτυρίας με γνώμονα το ότι η μαρτυρία που παρουσιάζεται πρέπει να κρίνεται με βάση το συνολικό πλαίσιο της μαρτυρίας που παρουσιάζεται κατά τη δίκη. Η αξιολόγηση του κάθε μάρτυρα είναι σαφώς ατομική και γίνεται με βάση το περιεχόμενό της, την ποιότητά της και την πειστικότητά της, όμως τα όσα αναφέρει κάθε μάρτυρας πρέπει να συναρτώνται, να αντιπαραβάλλονται και να συγκρίνονται με τα λεγόμενα των λοιπών μαρτύρων για να διερευνάται η αντικειμενικότητα των εκατέρωθεν εκδοχών[1]. Έχω επίσης κατά νου ότι τα ουσιώδη πραγματικά γεγονότα που περιβάλλουν τα επίδικα θέματα μπορούν να εξαχθούν από την σύγκριση, σύγκλιση και αντιπαραβολή όλου του φάσματος της μαρτυρίας όπως αυτή έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου, από την σκοπιά που ο κάθε μάρτυρας έχει αντιληφθεί τα γεγονότα και στο βαθμό που εμπλέκεται σε αυτά[2]. Θα ξεκινήσω με την ιατρική μαρτυρία. Κατέθεσαν στο Δικαστήριο πέντε ιατροί, οι ΜΕ2, ΜΕ3, ΜΕ4, ΜΕ5 και ΜΥ
- Εν αρχή να σημειώσω ότι η επιστημονική κατάρτιση και εμπειρογνωμοσύνη τους δεν αμφισβητήθηκαν καθ' οιονδήποτε στάδιο. Από τη δική μου πλευρά, σημειώνω ότι η κατάρτιση και πείρα τους, όπως αναδύεται από τη μαρτυρία έκαστου, είναι δεχτή. Δεν έχω κανένα δισταγμό να τους κατατάξω ως εμπειρογνώμονες μάρτυρες, ο κάθε ένας στον τομέα της ειδικότητας του, και να αντικρύσω τη μαρτυρία τους ως μαρτυρία εμπειρογνωμοσύνης. Όλοι τους εξήγησαν με σαφήνεια τόσο τις ενέργειες τους και την εμπλοκή τους στην υπόθεση αλλά και τις απόψεις που εξέφρασαν. Αναφέρθηκαν στα ευρήματα τους σε σχέση με τις σωματικές βλάβες που ισχυρίζεται ο Ενάγοντας και υποστήριξαν με επιχειρήματα και σαφή τρόπο την άποψη που εξέφρασαν. Από το σύνολο και την ποιότητα της μαρτυρίας τους, καταλήγω ότι πρόκειται για μάρτυρες αξιόπιστους που είχαν κάθε πρόθεση να καταθέσουν στο Δικαστήριο την αλήθεια χωρίς καμία πρόθεση παραπλάνησης ή απόκρυψης γεγονότων. Θεωρώ ότι πρόκειται για αμερόληπτους μάρτυρες, επιστήμονες, που η ειλικρινής τους προσπάθεια ήταν να βοηθήσουν το Δικαστήριο. Επιπρόσθετα, δεν έχω διακρίνει ιδιαίτερη διάσταση μεταξύ των απόψεων που έχουν εκφράσει οι μάρτυρες αυτοί. Αντίθετα, έχοντας κατά νου το σύνολο της μαρτυρίας όπως το παραθέτω πιο πάνω, φαίνεται ότι μάλλον η μαρτυρίες του αλληλοσυμπληρώνονται σε μεγάλο βαθμό. Ο κάθε ένας, στον τομέα της ειδικότητας του, συμβάλει στην προσπάθεια του Δικαστηρίου να καταλήξει σε συμπεράσματα για την κατάσταση της υγείας του Ενάγοντα πριν και μετά το επίδικο ατύχημα και την εξέλιξη της. Ενόψει αυτών των διαπιστώσεων κρίνω τους μάρτυρες αυτούς αξιόπιστους και αποδέχομαι τη μαρτυρία τους ως τέτοια. Υπάρχουν βεβαίως σημεία στα οποία υπάρχει διαφωνία μεταξύ κάποιων εξ αυτών- και αναφέρομαι συγκεκριμένα στις διιστάμενες απόψεις του ΜΕ2 και ΜΥ1 αναφορικά με την αναγκαιότητα χειρουργικής αντιμετώπισης της κατάστασης του Ενάγοντα. Η ύπαρξη διαφωνίας δεν επηρεάζει με κανένα τρόπο την αξιοπιστία αυτών των μαρτύρων αφού διέκρινα ότι προέρχεται από γνήσια διάσταση στην επιστημονική τους άποψη για τον ορθότερο τρόπο αντιμετώπισης μιας ιατρικής κατάστασης. Εξηγώ στην πορεία με ποια από τις δύο απόψεις συμφωνώ και γιατί. Αξιόπιστος επίσης κρίνω ότι ήταν ο ΜΕ
- Ο σκοπός και το εύρος της μαρτυρίας του ήταν περιορισμένος. Παρουσίασε τα στοιχεία που του ζητήθηκαν σε σχέση με τις απολαβές και συνθήκες εργοδότησης τους Ενάγοντα κατά τον επίδικο χρόνο. Το περιεχόμενο της μαρτυρίας του επιβεβαιώνεται ουσιαστικά από τα έγγραφα που παρουσίασε. Από την πλευρά μου δεν έχω εντοπίσει λόγο να μην αποδεχτώ τη μαρτυρία του την οποία και αποδέχομαι στην ολότητα της ως αξιόπιστη. Παραμένει η μαρτυρία του Ενάγοντα (ΜΕ1) και της Εναγόμενης (ΜΥ2). Αναλογιζόμενη το σύνολο της μαρτυρίας των δύο αυτών προσώπων, πρέπει να σημειώσω ότι και πάλιν δεν εντόπισα διάσταση αναφορικά με τα γεγονότα. Σε σχέση με τις συνθήκες υπό τις οποίες συνέβη το επίδικο ατύχημα υπάρχει σύμπτωση στις εκδοχές τους αφού η Εναγόμενη επιβεβαίωσε κατά την μαρτυρία της ότι οδηγούσε πίσω από τον Ενάγοντα και δεν πρόλαβε να σταματήσει όταν εκείνος σταμάτησε στα φώτα τροχαίας με αποτέλεσμα να του κτυπήσει. Ενόψει της σύμπτωσης αυτής και ελλείψει ενδείξεων ότι η μαρτυρία τους δεν ήταν ειλικρινής, θεωρώ ότι οι δύο μάρτυρες κατέθεσαν την αλήθεια αναφορικά με τα γεγονότα, όπως ο καθένας τη βίωσε και την αντιλήφθηκε. Ευρήματα. Στη βάση της πιο πάνω αξιολόγησης της μαρτυρίας, καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα αναφορικά με τα ουσιώδη γεγονότα που περιβάλλουν την παρούσα υπόθεση:
(1)Στις 31.8.2009 περί το μεσημέρι, ο Ενάγων οδηγούσε το όχημα XXXXX33 στη Λευκωσία, με κατεύθυνση από τα φώτα τροχαίας της Λεωφόρου Στασίνου προς Παλλουριώτισσα. H Εναγόμενη οδηγούσε το όχημα με αριθμούς εγγραφής XXXXX23 και ακολουθούσε το όχημα του Ενάγοντα.
(2)Όταν ο Ενάγοντας πλησίασε τα φώτα τροχαίας άρχισε να ελαττώνει ταχύτητα γιατί είχε ανάψει ο κόκκινος σηματοδότης, και ακινητοποίησε το όχημα του. Το όχημα του ήταν το τρίτο στη σειρά όχημα. Τα δύο προπορευόμενα οχήματα είχαν επίσης σταματήσει στα φώτα τροχαίας.
(3)Η Εναγόμενη δεν σταμάτησε στα φώτα τροχαίας με αποτέλεσμα το όχημα της να κτυπήσει το όχημα του Ενάγοντα από πίσω. Από το κτύπημα, το όχημα του Ενάγοντα κτύπησε με το προπορευόμενο όχημα στο πίσω μέρος του και εκείνο με τη σειρά του κτύπησε με το μπροστινό του όχημα.
(4)Αργότερα την ίδια μέρα ο Ενάγοντας επισκέφθηκε το Τμήμα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας και έλαβε την βεβαίωση Τεκμήριο 1 με περιεχόμενο όπως περιγράφω πιο πάνω. Του χορηγήθηκε άδεια ασθενείας μέχρι 3.9.2009. Στην πορεία, ο Ενάγοντας επισκέφθηκε ακόμα πέντε φορές το Γενικό Νοσοκομείο για επανεξέταση.
(5)Στις 4.9.2009 ο Ενάγοντας επισκέφθηκε τον Δρ. ΧΧΧΧΧ Μιχαηλίδη (ΜΕ4) ο οποίος του συνταγογράφησε φαρμακευτική αγωγή και του χορήγησε περαιτέρω άδεια ασθενείας μέχρι 14.9.2009. Σχετικό είναι το Τεκμήριο 2 με περιεχόμενο όπως περιγράφω πιο πάνω.
(6)Στις 5.9.2009 ο Ενάγοντας επισκέφθηκε τον Δρ. ΧΧΧΧΧ Κιτρομήλη (ΜΕ2) στο Ιατρικό Κέντρο Ευαγγελίστρια ο οποίος του συνταγογράφησε φαρμακευτική αγωγή (Τεκμήριο 3). Κατά την επίσκεψη ο Ενάγοντας αισθανόταν έντονη κεφαλαλγία, αστάθεια, ζάλη, ναυτία, αυχεναλγία κι ασφυαλγία. Ο Ενάγοντας επισκέφθηκε ξανά τον Δρ. Κιτρομήλη στις 10.12.2009.
(7)Στις 7.9.2009 ο Ενάγοντας υποβλήθηκε σε μαγνητική τομογραφία. Αναφορικά με τα αποτελέσματα της εξέτασης αυτής, η ακτινολόγος Δρ. ΧΧΧΧΧ Κατωδρίτου συνέταξε το πιστοποιητικό Τεκμήριο 4, με περιεχόμενο όπως περιγράφω πιο πάνω.
(8)Στις 9.9.2009 ο Ενάγοντας επισκέφθηκε τη νευρολόγο Δρ. ΧΧΧΧΧ Πέτσα Κουμίδου (ΜΕ5). Αισθανόταν κεφαλαλγίες, αυχεναλγίες, δυσκολία στην κίνηση του αυχένα, πόνο και αιμωδίες στα χέρια. Η κα Κουμίδου δεν διαπίστωσε ευρήματα νευρολογικής σημειολογίας. Εξέδωσε το ιατρικό πιστοποιητικό Τεκμήριο 5 στις 4.10.2009, με περιεχόμενο όπως περιγράφω πιο πάνω. Η Δρ. Κουμίδου χορήγησε άδεια ασθενείας στον Ενάγοντα μέχρι 23.10.2009 (Τεκμήριο 9).
(9)Στις 25.9.2009 ο Ενάγοντας υποβλήθηκε σε ηλεκτρομυογράφημα που αποτυπώνεται στο Τεκμήριο 6.
(10)Στις 17.12.2009 ο Δρ. Κιτρομήλης (ΜΕ2) συνέταξε το ιατρικό πιστοποιητικό Τεκμήριο 7, με περιεχόμενο όπως περιγράφω πιο πάνω.
(11)Στις 29.12.2010 και 23.2.2011 ο Ενάγοντας επισκέφθηκε ξανά τη Δρ. Κουμίδου.
(12)Στις 28.2.2011 η Δρ. Κουμίδου συνέταξε το ιατρικό πιστοποιητικό Τεκμήριο 8, με περιεχόμενο όπως περιγράφω πιο πάνω.
(13)Μετά το ατύχημα ο Ενάγοντας υποβλήθηκε 28 φορές σε φυσιοθεραπεία καθώς και σε οξυγονοθεραπείες στο θάλαμο αποσυμπίεσης του Γενικού Νοσοκομείου Αμμοχώστου.
(14)Ο Ενάγοντας είχε πληρώσει τα ποσά που αφορούν οι αποδείξεις που παρουσίασε και κατατέθηκαν ως Τεκμήρια 10, 11, 12, 13, 14 και 16. Τα έξοδα βενζίνης (Τεκμήριο 13) αφορούσαν έξοδα για τη μετάβαση του Ενάγοντα στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου για σκοπούς της οξυγονοθεραπείας του. Τα έξοδα ταξί (Τεκμήριο 14) αφορούσαν έξοδα μεταφοράς του για φυσιοθεραπεία ή σε άλλα ιατρικά ραντεβού.
(15)Για περίπου 20 χρόνια πριν το ατύχημα ο Ενάγοντας ασχολείτο με το άθλημα των καταδύσεων.
(16)Κατά τον χρόνο του επίδικου ατυχήματος ο Ενάγοντας εργαζόταν στην εταιρεία Mavros Retail Ltd και λάμβανε βασικό μηνιαίο μισθό €1.562,69 (Τεκμήριο 14). Ο εργοδότης του παρείχε υπηρεσιακό όχημα και του κάλυπτε έξοδα καυσίμων και φροντίδας του οχήματος.
(17)Στις 18.12.2013 ο Ενάγοντας επισκέφθηκε τον Δρ. ΧΧΧΧΧ Περδίο, νευροχειρούργο (ΜΥ1). Όταν τον επισκέφθηκε ο Ενάγοντας αισθανόταν μούδιασμα στο 3ο και 4ο δάκτυλο στο αριστερό χέρι κα πόνο στον αυχένα. Στις 23.12.2013 ο ΜΥ1 συνέταξε το ιατρικό πιστοποιητικό Τεκμήριο 18 με περιεχόμενο όπως το περιγράφω πιο πάνω.
(18)Έκαστο ιατρικό πιστοποιητικό που παρουσίασαν οι μάρτυρες καταγράφει τις ενέργειες, εξετάσεις και απόψεις του συντάκτη. Με δεδομένα τα πιο πάνω ευρήματα αναφορικά με τα γεγονότα, παραμένει να εξεταστεί εάν η πλευρά του Ενάγοντα έχει αποδείξει, και σε πιο βαθμό, τις αξιώσεις που εγείρει. Ευθύνη. Όπως ανέφερα στην αρχή της απόφασης μου, η πλευρά του Ενάγοντα ισχυρίζεται ότι η ευθύνη για το επίδικο ατύχημα βαραίνει αποκλειστικά την Εναγόμενη. Η δικογραφημένη θέση της Εναγόμενης είναι ότι το ατύχημα οφειλόταν στην αποκλειστική και/ή συντρέχουσα αμέλεια του Εναγόμενου. Το αστικό αδίκημα της αμέλειας αποτυπώνεται στο άρθρο 51
(1)του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148 το οποίο προνοεί τα ακόλουθα: «Αμέλεια συνίσταται: (α) στην τέλεση πράξης την οποία υπό τις περιστάσεις δεν θα τελούσε λογικό συνετό πρόσωπο ή στην παράλειψη τέλεσης πράξης την οποία υπό τις περιστάσεις τέτοιο πρόσωπο θα τελούσε ή (β) στην παράλειψη καταβολής τέτοιας δεξιότητας ή επιμέλειας για την άσκηση επαγγέλματος, επιτηδεύματος ή ασχολίας όπως ένα λογικό συνετό πρόσωπο, που έχει τα προσόντα για την άσκηση του επαγγέλματος αυτού, επιτηδεύματος αυτού ή ασχολίας θα κατέβαλλε υπό τις περιστάσεις, και στην πρόκληση ζημιάς εξαιτίας αυτής: Νοείται ότι για αυτή δύναται να τύχει αποζημίωσης μόνο το πρόσωπο έναντι του οποίου ο υπαίτιος της αμέλειας υπέχει υποχρέωση, υπό τις περιστάσεις, να μην επιδείξει αμέλεια.» Σε σχέση με τα στοιχεία που συνθέτουν το αστικό αδίκημα της αμέλειας, παραπέμπω στην ακόλουθη ανάλυση από την υπόθεση Στρατμάρκο Λτδ ν Πέτρου Μιχαήλ
(1989)1 ΑΑΔ (Ε) 453: «Αμέλεια είναι, κατά το άρθρο 51 του Νόμου Περί Αστικών Αδικημάτων, που στην ουσία κωδικοποιεί τις αρχές του Κοινού Δικαίου στον κλάδο αυτό, παράβαση καθήκοντος επιμέλειας. Το καθήκον τούτο περιλαμβάνει την επιμέλεια που υποθετικά καταβάλλει ο μέσος λογικός άνθρωπος κάτω από τις ίδιες αντικειμενικές συνθήκες και περιστάσεις που ενήργησε ο εναγόμενος. Βασικό χαρακτηριστικό της αμέλειας είναι, καταρχήν, η έλλειψη της προσήκουσας προσοχής την οποία ο δράστης όφειλε και μπορούσε στις δοσμένες περιστάσεις να καταβάλει για να μην προκαλέσει ζημιά στον πλησίον του. Τα στοιχεία του «μέσου συνετού ανθρώπου» και του «πλησίον» διαγράφουν τα όρια της επιμέλειας την οποία όφειλε να καταβάλει ο εναγόμενος. Η έννοια του καθήκοντος επιμέλειας ολοκληρώνεται με το στοιχείο της δυνατότητας πρόβλεψης, ότι, δηλαδή, η ενεργούμενη παρά το καθήκον επιμέλειας πράξη μπορεί να προκαλέσει το συγκεκριμένο ζημιογόνο αποτέλεσμα»[3]. Σε περιπτώσεις τροχαίων ατυχημάτων, η συμπεριφορά των εμπλεκομένων εξετάζεται και κρίνεται με βάση το επίπεδο του μέσου συνετού οδηγού και ο προσδιορισμός του καθήκοντος επιμέλειας εξαρτάται από τα αντικειμενικά δεδομένα που επικρατούσαν στην σκηνή του ατυχήματος κατά τον επίδικο χρόνο[4]. Κάθε πρόσωπο έχει καθήκον να λάβει προστατευτικά μέτρα για αποφυγή ατυχημάτων και το καθήκον αυτό εξετάζεται και κρίνεται με γνώμονα την δυνατότητα λογικής πρόβλεψης[5]. Κατατοπιστικό είναι το ακόλουθο απόσπασμα από την υπόθεση Κυριάκος Αργυρού ν Αστυνομίας
(2002)2 ΑΑΔ 378, σε σχέση με το καθήκον επιμέλειας του οδηγού: «Η αμέλεια ενός οδηγού βασίζεται στην παράλειψη εκπλήρωσης του καθήκοντος εκδήλωσης μέριμνας και φροντίδας για άλλα πρόσωπα που χρησιμοποιούν το δρόμο. Η υποχρέωση αυτή εξετάζεται μέσα στα ιδιαίτερα περιστατικά της κάθε υπόθεσης για να διαπιστωθεί κατά πόσο ο οδηγός τα έχει εκπληρώσει.» Στην υπό κρίση περίπτωση, το Δικαστήριο καλείται να διαπιστώσει ποιο πρόσωπο ή ποια πρόσωπα και σε ποιο βαθμό, βαραίνει η ευθύνη για το επίδικο ατύχημα. Σύμφωνα με τα ευρήματα, όταν ο Ενάγοντας προσέγγισε τα φώτα τροχαίας διαπίστωσε ότι ήταν στο κόκκινο, ελάττωσε ταχύτητα και σταμάτησε. Η Εναγόμενη όμως, που ακολουθούσε τον Ενάγοντα, δεν πρόλαβε να σταματήσει με αποτέλεσμα το όχημα της να συγκρουστεί με το πίσω μέρος του οχήματος του Ενάγοντα. Ο μέσος συνετός οδηγός οφείλει να παρακολουθεί τα όσα συμβαίνουν στον δρόμο. Οφείλει να αντιλαμβάνεται ότι προσεγγίζει φώτα τροχαίας και να προσέχει το χρώμα των φώτων ώστε να ενεργεί κατάλληλα. Οφείλει επίσης να προσέχει τις ενέργειες των οδηγών των προπορευόμενων οχημάτων ώστε να αντιδρά κατάλληλα. Η Εναγόμενη καμία από αυτές τις υποχρεώσεις της τήρησε την επίδικη ημέρα. Δεν είχε αντιληφθεί ότι προσέγγιζε φώτα τροχαίας, ότι αυτά ήταν στο κόκκινο χρώμα, δεν ελάττωσε ταχύτητα, δεν φρόντισε να αντιδράσει έγκαιρα όταν ο Ενάγοντας ελάττωσε ταχύτητα και σταμάτησε. Κρίνω ότι οι παραλήψεις της συνιστούν αμέλεια. Αποτέλεσμα των παραλήψεων της ήταν το όχημα της να συγκρουστεί με το όχημα που οδηγούσε ο Ενάγοντας. Ευθύνεται, συνεπώς, για το επίδικο ατύχημα. Να σημειώσω παρενθετικά ότι παρά τη δικογραφημένη θέση της Εναγόμενης ότι ο Ενάγοντας είχε εισέλθει απότομα στη λωρίδα της και αυτή δεν είχε την ευκαιρία να αντιδράσει, ούτε η ίδια ούτε άλλος μάρτυρας για την πλευρά της προσέφεραν θετική μαρτυρία που να υποστηρίζει αυτό τον ισχυρισμό ο οποίος έμεινε μετέωρος. Συνιστά επίσης θέση της Εναγόμενης ότι ο Ενάγοντας φέρει μέρος της ευθύνης για το επίδικο ατύχημα. Σχετικές με το θέμα του καταμερισμού της ευθύνης είναι οι πρόνοιες του άρθρου 57 του Κεφ. 148, σύμφωνα με την παράγραφο 1 του οποίου: «Αv κάπoιoς υπoστεί ζημιά συvεπεία εv μέρει δικoύ τoυ πταίσματoς και εv μέρει πταίσματoς άλλoυ ή άλλωv, η αξίωση σε σχέση με τη ζημιά αυτή δεv αvαιρείται λόγω πταίσματoς τoυ πρoσώπoυ πoυ υπέστη τη ζημιά, αλλά η απoζημίωση πoυ πρέπει vα καταβληθεί σε αυτό μειώvεται κατά τηv έκταση κατά τηvoπoία τoΔικαστήριo ήθελε κρίvει δίκαιoλαμβάvovτας υπόψη τo πoσoστό της ευθύvης τoυ στη ζημιά.» Όπως διευκρινίζει η νομολογία[6], οι κύριοι παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη για τον καταμερισμό της ευθύνης μεταξύ εμπλεκομένων σε ένα τροχαίο ατύχημα είναι η υπαιτιότητα και η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της αμέλειας, του βαθμού που αυτή συνέτεινε στο τροχαίο ατύχημα και της ζημίας που προκλήθηκε από το ατύχημα[7]. Δεν διακρίνω οτιδήποτε στην συμπεριφορά και ενέργειες του Ενάγοντα που να δεικνύουν ότι ενήργησε αμελώς ή παρέλειψε να λάβει οποιαδήποτε ενδεικνυόμενα μέτρα ώστε να συνέτεινε στην πρόκληση του ατυχήματος. Αντίθετα, κρίνω ότι ενήργησε με τρόπο συνετό, και προσεκτικό. Αντιλήφθηκε ότι τα φώτα τροχαίας ήταν στο κόκκινο και ελάττωσε ταχύτητα καθώς τα προσέγγιζε. Σταμάτησε το όχημα του πριν τα φώτα, πίσω από προπορευόμενα σταματημένα οχήματα. Με αυτά τα δεδομένα δεν διαπιστώνω οποιαδήποτε συντρέχουσα αμέλεια του Ενάγοντα. Αντίθετα, καταλήγω ότι το ατύχημα οφειλόταν στην αποκλειστική αμέλεια της Εναγόμενης. Σωματικές βλάβες Ενάγοντα. Από τα ευρήματα προκύπτει ότι ο Ενάγοντας υπέστη τραυματισμούς και σωματικές βλάβες από το ατύχημα. Σύμφωνα με τα όσα ο ίδιος κατέθεσε και τα οποία συνιστούν μέρος των ευρημάτων, το ατύχημα του προκάλεσε κεφαλαγίες, αυχεναλγίες, ζάλη, πόνο, αστάθεια, δυσκαμψία στην κίνηση του αυχένα. Ο ΜΕ2 κατέθεσε ότι αυτά είναι συμπτώματα εγκεφαλικής διάσεισης. Η θέση του αυτή δεν αντικρούστηκε με αντίθετη ιατρική μαρτυρία και δεν αμφισβητήθηκε. Επιπρόσθετα, η συγκλίνουσα ιατρική μαρτυρία και η βεβαίωση του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας (Τεκμήριο 1) είναι ότι ο Ενάγοντας υπέστη θλάση αυχένα από το τροχαίο ατύχημα. Περαιτέρω, από την συγκλίνουσα ιατρική μαρτυρία διαπιστώθηκε κατά τη μαγνητική τομογραφία στην οποία υποβλήθηκε στις 7.9.2019 μικρή πρόσφατη πρόπτωση μεσοσπονδύλιου δίσκου στο επίπεδο Α6-Α
- Δεν υπάρχει μαρτυρία που να συναρτά το «πρόσφατο» της πρόπτωσης με το επίδικο τροχαίο ατύχημα. Παρά ταύτα, το σύνολο των δεδομένων αποδεικνύουν, στο βαθμό που απαιτείται, ότι αυτό ισχύει. Δηλαδή, στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων θεωρώ ότι έχει αποδειχθεί ότι η πρόπτωση μεσοσπονδύλιου δίσκου ήταν αποτέλεσμα του επίδικου ατυχήματος (Σχετικά τα Τεκμήρια 4, 7, 8 και 18). Ταυτόχρονα, η ιατρική μαρτυρία (ΜΕ2, ΜΕ3, ΜΕ5 και ΜΥ1) και τα αντίστοιχα ευρήματα, είναι ότι η συγκεκριμένη κατάσταση δεν δημιουργεί «πιεστικά φαινόμενα» και δεν παρουσιάζει νευρολογική σημειολογία. Στη μαγνητική τομογραφία φάνηκε επίσης ότι υπάρχουν οστεοαρθροιτικές αλλοιώσεις και στο επίπεδο Α5-Α6 με οπισθοπλάγια πρόπτωση του μεσοσπονδύλιου δίσκου η οποία πιέζει σημαντικά τον νωτιαίο σάκκο (Σχετικά τα Τεκμήρια 4, 7, 8 και 18). Όμως η ιατρική μαρτυρία είναι ότι πρόκειται για εύρημα που δεν συνδέεται με το επίδικο ατύχημα αλλά προϋπήρχε. Αυτή ήταν η θέση του ΜΕ2, ΜΕ3, ΜΕ5 και ΜΥ1, την οποία επεξήγησαν και τεκμηρίωσαν, Συνιστά επομένως και δικό μου εύρημα ότι πρόκειται για χρόνια ριζοπάθεια η οποία προϋπήρχε του επίδικου ατυχήματος. Ταυτόχρονα δεν παραγνωρίζω ότι η προαναφερόμενη αυχενική βλάβη του Ενάγοντα στο επίπεδο Α6-Α7 έχει αναμφίβολα επιβαρύνει και επιδεινώσει την κατάσταση του Ενάγοντα αφού επί των προϋπάρχουσων οστεοαρθροιτικών αλλοιώσεων έχει προστεθεί και αυτή. Ο Ενάγοντας παραπονέθηκε επίσης για μουδιάσματα στα χέρια, τα οποία ο ίδιος απέδωσε στο ατύχημα. Η ιατρική μαρτυρία όμως αποδίδει το μούδιασμα στη χρόνια, προϋπάρχουσα ριζοπάθεια και όχι στην πρόσφατη πρόπτωση δίσκου. Η νευρολόγος ΜΕ5 δεν διαπίστωσε συμπτώματα νευρολογικής σημειολογίας. Το ίδιο κατέθεσε και ο ΜΥ
- Μαρτυρία η οποία με σαφήνεια να αποδίδει το μούδιασμα για το οποίο παραπονέθηκε ο Ενάγοντας στα τραύματα που υπέστη συνεπεία του ατυχήματος δεν υπάρχει. Επομένως, δεν έχει στοιχειοθετηθεί στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων ότι το μούδιασμα είναι συνέπεια του ατυχήματος. Μετέωρη παραμένει επίσης και η θέση που προωθήθηκε ότι οι όποιες σωματικές βλάβες του Ενάγοντα προκλήθηκαν από την ενασχόληση του με τις καταδύσεις. Καμία μαρτυρία προσφέρθηκε που να στοιχειοθετεί αυτό τον ισχυρισμό. Οι γενικές και αόριστες αναφορές και πιθανολόγηση του ΜΥ1 δεν επαρκούν για να αποσείσουν το βάρος απόδειξης. Γενικές αποζημιώσεις. Έχω καταλήξει πιο πάνω στα τραύματα που υπέστη ο Ενάγοντας συνεπεία του τροχαίου ατυχήματος. Σε σχέση με αυτά, ο Ενάγοντας δικαιούται σε αποζημίωση. Επιπρόσθετα, προς αποτίμηση των γενικών αποζημιώσεων στις οποίες δικαιούται ο Ενάγοντας, σημειώνω επίσης ότι έλαβε φαρμακευτική αγωγή, έγινε χρήση αυχενικού κολάρου, υποβλήθηκε σε 28 φυσιοθεραπείες και ότι παρέμεινε εκτός εργασίας μέχρι 23.10.
- Συνυπολογίζω ότι τα συμπτώματα παρέμειναν σε επίπεδο τέτοιο που να απαιτεί την αποχή από εργασία μέχρι 23.10.2009 ενώ ακόμα και μετά κατά τις ιατρικές επισκέψεις ο Ενάγοντας παραπονιόταν για κεφαλαλγίες. Αναφέρθηκε επίσης ο Ενάγοντας σε διάφορες οξυγονοθεραπείες στις οποίες υποβλήθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου. Δεν αμφισβητώ ότι υποβλήθηκε σε αυτές. Όμως δεν έχει παρουσιαστεί ιατρική μαρτυρία ότι ήταν αναγκαίες ή, τουλάχιστον, συστήνονταν για σκοπούς υποβοήθησης της αποκατάστασης της υγείας του. Αντίθετα, όταν ρωτήθηκε ευθέως ο ΜΕ4 εάν συνέστησε οξυγονοθεραπεία στον Ενάγοντα, αυτός απάντησε αρνητικά. Επομένως, οι οξυγονοθεραπείες δεν είναι κάτι που θα λάβω υπόψη στον καθορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων. Συνιστά δικογραφημένη θέση του Ενάγοντα ότι στο μέλλον θα πρέπει να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση για να αποκατασταθεί η βλάβη που υπέστη από το τροχαίο ατύχημα. Στα πλαίσια της ακρόασης παρουσίασε σχετικά και προσπάθησε να αποδείξει τον ισχυρισμό αυτό με αναφορά στη μαρτυρία του Δρ. Κιτρομήλη και του ιατρικού πιστοποιητικού του, Τεκμήριο
- Άλλη ιατρική μαρτυρία από την πλευρά του αναφορικά με αυτή την θέση και αντίστοιχη αξίωση δεν υπάρχει. Από την άλλη πλευρά, έχει τεθεί ενώπιον μου η μαρτυρία του ΜΥ1 σύμφωνα με την οποία η βλάβη του αυχένα στο επίπεδο Α6-Α7 που προκλήθηκε από το ατύχημα δεν χρειάζεται χειρουργική αντιμετώπιση. Έχοντας ακούσει τους δύο αυτούς μάρτυρες και έχοντας κατά νου το σύνολο της υπόλοιπης μαρτυρίας κρίνω ότι, επί του συγκεκριμένου ζητήματος, ο Ενάγοντας δεν έχει αποδείξει στον απαιτούμενο βαθμό τη θέση του περί αναγκαιότητας της μελλοντικής χειρουργικής επέμβασης. Σε αυτό μου το συμπέρασμα με οδηγούν διάφορα δεδομένα. Εν πρώτοις, όλη η υπόλοιπη ιατρική μαρτυρία συγκλίνει ότι η πρόπτωση που είχε προκληθεί από το ατύχημα στο επίπεδο Α6-Α7, είναι μικρή και η προβολή δεν επηρεάζει το νεύρο. Οι ΜΕ3, ΜΕ5 και ΜΥ1 δεν εντόπισαν νευρολογική σημειολογία από την εν λόγω βλάβη. Επιπρόσθετα, ο ίδιος ο ΜΕ2 συναρτά την ανάγκη για χειρουργική επέμβαση και με την προβολή δίσκου στο επίπεδο Α5-Α6 του Ενάγοντα που χαρακτηρίζει ως πολύ πιο σοβαρή ιατρική κατάσταση η οποία προκαλεί μεγάλη στένωση και μεγάλη πίεση στο νεύρο. Δεν εξήγησε πως ενδεχομένως να διαμορφωνόταν η άποψη του για την αναγκαιότητα χειρουργικής επέμβασης εάν απουσίαζε εκείνη η προϋπάρχουσα βλάβη. Τέλος ο ΜΕ2 εξέτασε για τελευταία φορά τον Ενάγοντα το 2009, δηλαδή περί τα 10 έτη προηγουμένως. Θα μπορούσα με μεγαλύτερη ασφάλεια ίσως να βασιστώ στην άποψη του εάν αυτή ήταν επικαιροποιημένη. Για αυτούς τους λόγους, κρίνω ότι δεν έχει στοιχειοθετηθεί ο ισχυρισμός για αναγκαία μελλοντική χειρουργική επέμβαση και, επομένως, αυτό η ενδεχόμενη επέμβαση δεν είναι κάτι που θα λάβω υπόψη στην κατάληξη μου αναφορικά με το ύψος των γενικών αποζημιώσεων που θα επιδικάσω. Με αυτό το υπόβαθρο, έχω κατά νου ότι ο σκοπός για τον οποίο επιδικάζονται γενικές αποζημιώσεις είναι η δίκαιη αποζημίωση του θύματος για τη ζημιά και τραυματισμούς που έχει υποστεί χωρίς όμως να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα[8]. Έχω επίσης κατά νου ότι το επιδικασθέν ποσό πρέπει να είναι εύλογο[9], «κοινωνικά αποδεκτό»[10] και να αντανακλά την ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο που υπέστη το αθώο μέρος[11]. Επίσης, χωρίς όμως να πρόκειται για απόλυτο κανόνα, διαπιστώνεται μια γενικά αυξητική τάση στα ποσά που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσεις. Να σημειώσω εδώ ότι στην τελική του αγόρευση ο συνήγορος του Ενάγοντα εισηγήθηκε ότι, επί πλήρους ευθύνης, οι γενικές αποζημιώσεις πρέπει να ανέλθουν στο ποσό των €40.
- Η αντίστοιχη θέση της συνηγόρου της Εναγόμενης είναι ότι, επί πλήρους ευθύνης, τα τραύματα του Ενάγοντα δικαιολογούν γενικές αποζημιώσεις ύψους €3.500 Αναφορικά με το ύψος των αποζημιώσεων, οι προηγούμενες δικαστικές αποφάσεις δεν συνιστούν δεσμευτικό προηγούμενο. Το ποσό των γενικών αποζημιώσεων πρέπει να αποφασίζεται σε συνάρτηση με τα δεδομένα της κάθε υπόθεσης και δεν υπάρχει απόλυτη φόρμουλα ή κανόνας αποτίμησης του ανθρώπινου πόνου και ταλαιπωρίας. Όμως, νομολογία σε σχέση με ποσά που επιδικάστηκαν σε άλλες υποθέσεις για αντίστοιχους τραυματισμούς είναι ενδεικτική και καθοδηγητική, μέχρι ενός βαθμού, σε σχέση με τα πλαίσια στα οποία μπορεί να κυμαίνεται το επιδικασθέν ποσό. Δεν εντόπισα νομολογία που να αφορά τα ίδια τραύματα ως αυτά που υπέστη ο Ενάγοντας στην παρούσα υπόθεση. Έχω λάβει όμως υπόψη, για σκοπούς καθοδήγησης, το ύψος των αποζημιώσεων που επιδικάστηκαν σε περιπτώσεις όπου η φύση και έκταση των τραυματισμών, μετα-τραυματική πορεία και τα κατάλοιπα των τραυμάτων ήταν αντίστοιχα ή προσομοίαζαν με την παρούσα υπόθεση[12]. Συνυπολογίζοντας όλα τα πιο πάνω, κρίνω ως εύλογο και δίκαιο το ποσό των €5.000, ως γενικές αποζημιώσεις, το οποίο και επιδικάζω. Ειδικές ζημιές. Συνιστά βασική αρχή ότι οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να δικογραφούνται με λεπτομέρεια και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα. Με την αγωγή ο Ενάγοντας αξιώνει ποσό €2.425 που ισχυρίζεται ότι αφορά απώλεια μισθών για την περίοδο από 31.8.2009 μέχρι 23.10.
- Η μαρτυρία και τα ευρήματα δεικνύουν ότι είχε χορηγηθεί στον Ενάγοντα άδεια ασθενείας για την εν λόγω περίοδο (Τεκμήριο 1, 2 και 9). Τα ευρήματα επίσης, μέσω της μαρτυρίας του ΜΕ6, δεικνύουν ότι ο Ενάγοντας δεν λάμβανε μισθό κατά την περίοδο που ήταν με άδεια ασθενείας, ενώ ο βασικός μηνιαίως μισθός του Ενάγοντα ήταν €1.562,69, ως το Τεκμήριο
- Τα πιο πάνω αποδεικνύουν τη συγκεκριμένη αξίωση. Επιδικάζω επίσης στον Ενάγοντα ποσό €92,97 που αφορά πληρωμές σε σχέση με τη φαρμακευτική αγωγή που του είχε συστηθεί τότε, για την οποία είχε παρουσιάσει και αποδείξεις (Τεκμήριο 11). Επίσης, ο Ενάγοντα έχει αποδείξει επαρκώς το ποσό των €1.510 (Τεκμήριο 10) που αξιώνει και το οποίο αφορά διάφορα ιατρικά έξοδα επισκέψεων σε ιατρούς και ιατρικά κέντρα, το οποίο και επιδικάζω. Επιδικάζω επίσης υπέρ του Ενάγοντα ποσό €238, 35 (Τεκμήριο 14) που διεκδικεί ως ποσά που πλήρωσε σε ταξί για τις μετακινήσεις του σε φυσιοθεραπείες και άλλα ιατρικά ραντεβού. Αντιπαραβάλλοντας το περιεχόμενο των διαφόρων αποδείξεων με τις ημερομηνίες για ιατρικές επισκέψεις του Ενάγοντα φαίνεται να υπάρχει αντιστοιχία. Ο Ενάγοντας διεκδικεί ποσό €153 (Τεκμήριο 12) που ανέφερε ότι αφορά τα έξοδα του Γενικού Νοσοκομείου Αμμοχώστου για την οξυγονοθεραπεία στην οποία υποβλήθηκε καθώς και €193 (Τεκμήριο 13) που κατέθεσε ότι αφορά έξοδα βενζίνης για τις μεταβάσεις του στην Αμμόχωστο. Δεν αμφισβητώ ότι ο Ενάγοντας υπεβλήθηκε στις οξυγονοθεραπείες και ότι για τη μετάβαση του στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου είχε πληρώσει ποσά σε καύσιμο. Όμως δεν έχει παρουσιαστεί ιατρική μαρτυρία που να αποδεικνύει την αναγκαιότητα για οξυγονοθεραπείες προς αποκατάσταση του Ενάγοντα. Ο ΜΕ4, όταν ρωτήθηκε σχετικά, απάντησε ότι δεν είχε συστήσει οξυγονοθεραπεία στον Ενάγοντα. Δεν έχω επομένως πειστεί ότι η οξυγονοθεραπείες ήταν αναγκαίες για την αποκατάσταση του Ενάγοντα και δεν μπορώ να του αποδώσω τα συγκεκριμένα ποσά. Το ποσό των €840 που διεκδικεί ο Ενάγοντας για τις φυσιοθεραπείες που παρακολούθησε κρίνω ότι μπορεί να του αποδοθεί και του το αποδίδω. Είχαν συστηθεί φυσιοθεραπείες στον Ενάγοντα και έχει παρουσιάσει αποδείξεις πληρωμής των σχετικών ποσών. Αναφορικά με το ποσό που ο Ενάγοντας διεκδικεί για μελλοντική χειρουργική επέμβαση, δεν μπορώ να το επιδικάσω για τους ίδιους λόγους που ανέφερα πιο πάνω στην απόφαση μου όταν εξηγούσα γιατί δεν αποδέχτηκε ότι υπάρχει αναγκαιότητα χειρουργικής αντιμετώπισης των τραυμάτων του Ενάγοντα. Κατάληξη. Ενόψει των πιο πάνω και για τους λόγους που έχω εξηγήσει, καταλήγω ότι η αγωγή επιτυγχάνει. Εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγόμενης για ποσό €5.000, ως γενικές αποζημιώσεις και για ποσό €5.106,32, ως ειδικές αποζημιώσεις. Αναφορικά με τον τόκο που θα πρέπει να επιδικαστεί επί των πιο πάνω ποσών[13], σημειώνω τα εξής. Το επίδικο τροχαίο ατύχημα συνέβη στις 31.8.2009 και το γενικώς οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα καταχωρήθηκε στις 10.2.
- δεν εξηγήθηκε γιατί η αγωγή καταχωρήθηκε περί τα 2,5 χρόνια μετά το επίδικο ατύχημα. Η Έκθεση Απαίτησης του Ενάγοντα καταχωρήθηκε στις 19.2.
- Η τροποποίηση του κλητηρίου εντάλματος που είχε μεσολαβήσει δεν δικαιολογεί την έκταση της καθυστέρησης. Ενόψει αυτών, επί του ποσού των γενικών αποζημιώσεων επιδικάζω νόμιμο τόκο από την ημερομηνία καταχώρηση της Έκθεσης Απαίτησης. Επί του ποσού των ειδικών αποζημιώσεων όμως, ενόψει του ότι αφορά ποσά που καταβλήθηκαν ή κατέστησαν πληρωτέα το 2009, επιδικάζω νόμιμο τόκο από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής. Τα έξοδα της αγωγής επιδικάζονται υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγόμενης, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Νοείται ότι ο υπολογισμός των εξόδων θα γίνει στην κλίμακα του ποσού που έχει επιδικαστεί. (Υπ.) .................... Γ. Κυθραιώτου-Θεοδώρου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1]Μουσταφά ν. Καυκαρή, Πολιτική Έφεση 10705 ημερ. 08.02.2002, Παύλου ν. Αστυνομίας
(1998)2 Α.Α.Δ. 68 καιΟμήρου ν. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 506 [2]Κουκούνη κ.α. ν A.N. StasisEstatesCoLtd κ.α.
(2006)1 ΑΑΔ 489 και Σοφοκλής ν Τσεσμέλογλου
(2006)1 ΑΑΔ 1153 [3]Σχετική και η Φοινικαρίδης ν Γεωργίου κ.α.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475 και ElpinikiPanayiotouvGeorghiosKyriakouMavrou
(1979)1 C.L.R. 215 [4]Μαρκαντώνης ν Δημάκη
(1989)1 C.L.R. 387 [5]Βίκης ν Νεοφύτου
(1990)1 Α.Α.Δ. 345, Αλεξάνδρου ν Λεβέντη
(1996)1 Α.Α.Δ. 420 [6]Χαραλάμπους ν Στυλιανού
(1991)1(Α) Α.Α.Δ. 284 [7] Κυριάκος Χριστοδούλου ν Γρηγόρης Γρηγορίου
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 178, Clerk & Lindsell Οn Torts, 16η έκδοση, παράγραφος 10-139, σελ. 97-98 [8]ΧαριλάουνΝικολάου
(2003)1 Α.Α.Δ. 1460,Fletcher v Autocar Transporters Ltd [1968] 1 All E.R. 726,Constantinou v Salahouris
(1969)1 C.L.R. 416 [9]Βαρβάρα Χρίστου Μιχαήλ ν Φίλιος ΣυκοπετρίτηςΛτδ
(2000)1 Α.Α.Δ. 1049, Κώστας Ιακώβου ν Αλέξανδρος Παπαδάκη κ.α.
(2000)1 Α.Α.Δ. 2079 [10]Paraskevaides (Overseas) Ltd v Christofi
(1982)1 C.L.R. 789 [11]Φοινικαρίδης κ.α. ν Γεωργίου κ.α.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475, Παναγή ν Θεοδώρου
(1992)1 Α.Α.Δ. 1303, Μαυροπετρή ν Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66 [12]Ανδρέας Νεοκλέους v Simn John Worley
(2001)1 Α.Α.Δ 652, Γεώργιος Ρούμπας v Κώστα Σταύρου
(2011)1 ΑΑΔ 1129, L. P. Transbeton Ltd v. Σταύρου κ.ά.
(2009)1 (Α) Α.Α.Δ. 304, Κεζαρίδης v. Κωνσταντίνου
(2007)1 Α.Α.Δ. 1373 [13] Άρθρο 58. Κεφ. 148 cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο