Ορφανίδης κ.α. ν. Χατζηχάννας ως Διαχειριστής της περιουσίας του αποβιώσαντος Ορφανού κ.α., Αρ. Αγωγής: 2/10, 12/3/2019 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2019:A637 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Μ. Παπαδοπούλου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2/10 Ως ετροποποιήθηκε δυνάμει Διατάγματος του Δικαστηρίου ημερ. 11.11.2015 Μεταξύ:
- XXXXX Μ. Ορφανίδης
- XXXXX Πετρίδου Ενάγοντες και
- XXXXX Χατζηχάννας ως Διαχειριστής της περιουσίας του αποβιώσαντος XXXXX Ορφανού
- XXXXX Χατζηχάννας ως προτεινόμενος εκτελεστής της ισχυριζόμενης διαθήκης της αποβιωσάσης XXXXX Μάρκου Ορφανού Εναγομένων Ημερομηνία: 12 Μαρτίου, 2019 Για τους Ενάγοντες: κ. Πετράκης Για τους Εναγόμενους: κ. Ζαβαλλής ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ Με την υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο αγωγή οι Ενάγοντες αξιούν την έκδοση διατάγματος ότι η ισχυριζόμενη διαθήκη της αποβιώσασας XXXXX Μάρκου Ορφανού είναι άκυρη. Ζητούν επιπλέον την έκδοση διαταγμάτων που να απαγορεύουν στον Εναγόμενο αρ. 2 να διαχειρίζεται την περιουσία της αποβιωσάσης αλλά και που να διορίζει τους Ενάγοντες ως διαχειριστές. Οι Εναγόμενοι με την Υπεράσπιση τους αρνούνται την απαίτηση και ισχυρίζονται ότι η διαθήκη έγινε με τη βούληση και πλήρη συναίνεση της αποβιωσάσης η οποία είχε γνώση και αντίληψη του περιεχομένου αυτής. Είναι η θέση τους ότι η κα Ορφανού είχε πλήρη πνευματική διαύγεια και ήταν σε θέση να κατανοήσει πλήρως το περιεχόμενο της διαθήκης και το αποτέλεσμα της πράξης της. Η αγωγή τέθηκε για πρώτη φορά ενώπιον του Δικαστηρίου με την παρούσα σύνθεση την 25.10.2018 και η ακρόαση αυτής ορίστηκε για την 4.2.
- Κατά την ημερομηνία αυτή ο κ. Πετράκης ήγειρε θέμα ότι στην παρούσα θα πρέπει να παρουσιάσει την υπόθεση της πρώτη η πλευρά των Εναγομένων αφού αυτή φέρει το βάρος της απόδειξης. Αντίθετη ήταν η θέση του κ. Ζαβαλλή ο οποίος εισηγήθηκε ότι στην αγωγή υπάρχουν διάφοροι ισχυρισμοί, ήτοι ότι η αποβιώσασα δεν διέθετε υγιή νου αλλά και ότι αυτή εξαναγκάστηκε και υπήρχε αθέμιτος επηρεασμός της. Θέση του ήταν ότι σε σχέση με τον δεύτερο ισχυρισμό το βάρος φέρουν οι Ενάγοντες και όχι οι Εναγόμενοι. Κρίνω σκόπιμο να παραθέσω αυτούσιες τις παραγράφους 1, 2, 3 και 4 της Έκθεσης Απαιτήσεως: «
- Το έγγραφο που φέρει ημερομηνία 10 Δεκεμβρίου 2009 και που οι εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι είναι η τελευταία διαθήκη της αποβιωσάσης XXXXX Μάρκου Ορφανού τέως εκ Καρπασίας δεν εξετελέσθη συμφώνως των προνοιών του Περί Διαθηκών και Κληρονομίας Νόμου ΚΕΦ.
- Η αποβιώσασα XXXXX Μάρκου Ορφανού κατά την ημερομηνία 5.10.2009 που αναγράφεται στην διαθήκη δεν διέθετε υγιή νου, μνημονικό και αντίληψη (sound mind, memory and understanding).
- Η εκτέλεση της εν λόγω διαθήκης εξασφαλίστηκε με εξαναγκασμό (coercion) και/ή με αθέμιτο επηρεασμό (undue influence) του XXXXX Μ. Ορφανού και άλλων που ενεργούσαν με αυτόν.
- Η αποβιώσασα κατά την εκτέλεση της εν λόγω ισχυριζόμενης διαθήκης δεν εγνώριζε ούτε ενέκρινε το περιεχόμενο της» Όπως αναφέρεται στο σύγγραμμα τους Αχιλλεύς Κ. Αιμιλιανίδη «Κυπριακό Κληρονομικό Δίκαιο»: «Το Δικαστήριο καλείται να εξετάσει όλες τις περιστάσεις για να καταλήξει κατά πόσο υπήρξε ορθή εκτέλεση. Θα πρέπει περαιτέρω να ικανοποιηθεί ότι ο διαθέτης είχε κατανόηση του περιεχομένου της διαθήκης και ότι συναινούσε σε αυτό. Το βάρος απόδειξης ότι υπήρξε ορθή και νομότυπη εκτέλεση της διαθήκης, βαραίνει το πρόσωπο που ζητά την επικύρωση της διαθήκης, αλλά αν αποδειχθεί ότι υπήρξε ικανότητα για διάθεση και ορθή εκτέλεση της διαθήκης, τότε το βάρος απόδειξης θα αντιστραφεί». Παραθέτω επίσης απόσπασμα από την απόφαση Mosaikos v Eren
(1958)V23 C.L.R. 286 όπου το Δικαστήριο πραγματεύτηκε παρόμοια ζητήματα: «The will is an exhibit before this Court (exhibit 1), and after inspecting it, and on the evidence before me as to its execution, I am satisfied that all the formalities with regard to its execution have been complied with and that the will was duly executed according to the provisions of the Wills and Succession Law. The objections to the validity of the will put forward in the statement of defence were the following: (
- a)that the will is not a valid will in solemn form and in conformity with the law; (
- b)that the testator "did not know and/or understand the contents thereof"; (
- c)that the will was obtained by undue influence, and (
- d)that the will is immoral and/or opposed to public policy because the plaintiff had illicit relations with the testator until his death. With regard to (a), I have already held that the will was duly executed in accordance with the provisions of the Wills and Succession Law. As regards (c), that is, the defence of undue influence, the burden of proof cast upon the person propounding a will is in general discharged by proof of capacity and the fact of execution (Barry v. Butlin
(1838)2 Moo. P.C. 480), together with proof of knowledge and approval if the prima facie case is met. When this is discharged the burden of proving that a will was executed under undue influence is on the party who alleges it (Boyse v. Rossborough
(1857)6 H.L.C. 45). Even if the power to overbear the will of the testator is admitted, it must be shown that such power was exercised, and that the circumstances of the execution are inconsistent with any other view but undue influence (Craig v. Lamourex
(1920)A.C. 349)». ............ There now remains the defendant's plea under (b), namely, whether the deceased knew and approved of the contents of the will. ....... The burden of proof of the testator's knowledge and approval lies on the party setting up the will, and the burden is discharged prima facie by proof of capacity and due execution (Barry v. Butlin (supra) and Cleare v. Cleare
(1896)1 P. & D. 655). But where this prima facie presumption is met by the cross-examination of the witnesses, the party propounding must prove affirmatively that the testator knew and approved of the contents (Cleare v. Cleare (supra); and AIter v. Atkinson
(1869)1 P. & D. 665 at p. 668). Where a will is prepared in suspicious circumstances, the onus is cast upon the person propounding it to remove such suspicion, and to prove that the testator knew and approved of its contents (Tyrrell v. Painton
(1894)P. 157 C.A.). In delivering the judgment of the Privy Council in the case of Barry v. Butlin (supra), Parke, B. enunciated two rules which have since been universally accepted and applied as governing cases of this character. The first rule is (2 Moo. P.C. at p. 482): " .... that the onus probandi lies in every case upon the party propounding a will; and he must satisfy the conscience of the Court that the instrument so propounded is the last will of a free and capable testator". Parke, B. explained (at. p. 484) that the onus ".... is in general discharged by proof of capacity, and the fact of execution, from which the knowledge of and assent to the contents of the instrument are assumed"». Όπως προκύπτει από τα πιο πάνω το ποιος φέρει το βάρος απόδειξης διαφέρει ανάλογα με τον ισχυρισμό που προωθείται για την μη εγκυρότητα της διαθήκης. Ο κ. Πετράκης προωθεί με την αγωγή του διάφορες θέσεις, όπως φαίνεται από την παράθεση της Έκθεσης Απαιτήσεως πιο πάνω. Κατ΄ επέκταση δεν μπορεί να υπάρξει μία απλή κατάληξη όπως αυτός εισηγείται, ότι θα πρέπει να αρχίσει την υπόθεση η πλευρά των Εναγομένων. Ενδεικτικά, στο σύγγραμμα Tristam & Cootes Probate Practice, 30η έκδοση σελ. 867 στο οποίο παρέπεμψε το Δικαστήριο ο ίδιος ο κ. Πετράκης, αναφέρεται ότι το βάρος απόδειξης ισχυρισμών περί αθέμιτης επιρροής έχει το άτομο που το επικαλείται το οποίο και έχει την υποχρέωση να παρουσιάσει πρώτο την υπόθεση του. Όπως προκύπτει και από την απόφαση Χρίστου Παπαδόπουλου ως διαχειριστή της περιουσίας της Μαρίας Παπαδοπούλου κ.α. ν. Κενδέα Σέργη κ.α., ECLI:CY:AD:2017:A46, Πολ. Εφ. 294/11 ημερ. 15.2.2017 θα πρέπει να τεθεί κάποιο αποδεκτό στοιχείο από πλευράς Εναγόντων που να καταδεικνύει έστω και κατ' ελάχιστο την ανικανότητα της διαθέτιδας ώστε να μετατεθεί το βάρος απόδειξης. Κατ' επέκταση δεν έχω ικανοποιηθεί ότι η παρούσα είναι η περίπτωση στην οποία θα πρέπει η πλευρά των Εναγομένων να κληθεί να παρουσιάσει πρώτη την υπόθεση της. Το σχετικό αίτημα των Εναγόντων απορρίπτεται και καλούνται αυτοί να προσκομίσουν πρώτοι μαρτυρία. Τα έξοδα που προκλήθηκαν για την έκδοση της ενδιάμεσης απόφασης αυτής θα ακολουθήσουν το αποτέλεσμα. (Υπ.) ............... Μ. Παπαδοπούλου, Α.Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο