A.Α, από τη Λεμεσό ανήλικου διά των γονέων και πλησιέστερων συγγενών και φίλων και/ή των ασκούντων τη γονική μέριμνα αυτού, Π.A και XA ν. S.G.G, Αρ. Αγωγής: 1179/16, 30/1/2019 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2019:A52 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Μ. Αγιομαμίτη, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 1179/16 Μεταξύ: Α.Α, από τη Λεμεσό ανήλικου διά των γονέων και πλησιέστερων συγγενών και φίλων και/ή των ασκούντων τη γονική μέριμνα αυτού, Π.A και XA, από τη Λεμεσό Ενάγοντας και S.G.G, από τη Ρουμανία και τώρα στη Πάφο Εναγόμενος και X.A, από τη Λεμεσό Τριτοδιάδικος -------------------- Ημερομηνία: 30 Ιανουαρίου, 2019 Για τον Ενάγοντα: κα Κάττου Για τον Εναγομένο: κ. Ανδρέου Α Π Ο Φ Α Σ Η Αφορμή για την καταχώρηση της παρούσας αγωγής αποτέλεσε το τροχαίο ατύχημα που έλαβε χώρα στις 23.05.
- Σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης ο Ενάγων κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν ηλικίας 6 ετών και ήταν επιβάτης στο αυτοκίνητο που οδηγούσε η μητέρα του στη βόρεια λωρίδα κυκλοφορίας της Λεωφόρου Σπύρου Κυπριανού στη Λεμεσό ακολουθώντας δυτική κατεύθυνση. Κατά τον ίδιο χρόνο ο Εναγόμενος οδηγούσε το αυτοκίνητο του στη νότια λωρίδα κυκλοφορίας του προαναφερόμενου δρόμου ακολουθώντας την ίδια κατεύθυνση με αυτή του οχήματος στο οποίο επέβαινε ο Ενάγων. Ο Εναγόμενος απότομα και απροειδοποίητα κινήθηκε δεξιότερα σε σχέση με την πορεία του και/ή εισήλθε στη βόρεια και/ή δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας στην οποία κινείτο το αυτοκίνητο στο οποίο επέβαινε ο Ενάγων με αποτέλεσμα να ανακόψει την πορεία του και να προκληθεί σύγκρουση των δύο αυτοκινήτων. Ως αποτέλεσμα της προαναφερόμενης σύγκρουσης ο Ενάγων υπέστη σωματικές βλάβες και συγκεκριμένα παρουσίασε ζάλη και τάση για εμετό, φοβίες και ανασφάλειες, ανωμαλίες ύπνου και περιστασιακά έχει ενούρηση. Μετά το επίδικο ατύχημα μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού όπου υποβλήθηκε σε αιματολογικό και βιοχημικό έλεγχο, ως επίσης σε ακτινογραφίες κρανίου και θώρακος. Καταληκτικά ο Ενάγων αξιώνει γενικές αποζημιώσεις, ειδικές αποζημιώσεις ύψους €112,00, πλέον τόκους και έξοδα. Ο Εναγόμενος με την Υπεράσπιση του παραδέχεται ότι οδηγούσε το αυτοκίνητο του κατά τον επίδικο χρόνο στη Λεωφόρο Σπύρου Κυπριανού ακολουθώντας δυτική κατεύθυνση, καθώς και ότι επήλθε σύγκρουση με το αυτοκίνητο που οδηγούσε η μητέρα του Ενάγοντα. Αρνείται ωστόσο ότι το επίδικο ατύχημα επήλθε λόγω της αμέλειας του και ισχυρίζεται ότι οδηγούσε στη βόρεια και/ή δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας της εν λόγω Λεωφόρου. Περαιτέρω, ισχυρίζεται ότι το ατύχημα οφείλεται στην αποκλειστική και/ή συντρέχουσα αμέλεια και/ή παράβαση των νόμιμων καθηκόντων της μητέρας του Ενάγοντα. Ο Ενάγων με το δικόγραφο της Απάντησης αρνείται τους ισχυρισμούς που προβάλλει ο Εναγόμενος στην Υπεράσπιση του και επαναλαμβάνει τους ισχυρισμούς του όπως αυτοί εκτίθενται στην Έκθεση Απαίτησης. Ολοκληρώνοντας την αναφορά στα δικόγραφα και για σκοπούς πληρότητας επισημαίνω ότι ο Εναγόμενος εξασφάλισε άδεια για έκδοση και επίδοση ειδοποίησης Τριτοδιαδίκου προς τη μητέρα του Ενάγοντα. Η τελευταία εμφανίστηκε στη διαδικασία και ανταλλάγηκαν δικόγραφα μεταξύ του Εναγόμενου και της Τριτοδιαδίκου. Ωστόσο κατά την ημερομηνία ακρόασης της παρούσας, η διαδικασία εναντίον της Τριτοδιαδίκου διακόπηκε μετά από σχετικό αίτημα του Εναγόμενου. Η αγωγή εκδικάσθηκε με βάση τη διαδικασία ταχείας εκδίκασης, εφόσον η κλίμακα της δεν υπερβαίνει τις €3.
- Συνεπώς, η ακρόαση της αγωγής διεξάχθηκε στη βάση έγγραφης μαρτυρίας. Προς απόδειξη της απαίτησης καταχωρήθηκε έγγραφη μαρτυρία υπό μορφή ένορκης δήλωσης από τη μητέρα του Ενάγοντα, Χ.A (Μ.Ε.1), ενώ για λογαριασμό του Εναγόμενου δεν προσφέρθηκε οποιαδήποτε μαρτυρία. Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων στις τελικές τους αγορεύσεις επιχειρηματολόγησαν προς υποστήριξη των θέσεων τους. Οι αγορεύσεις έχουν μελετηθεί και λαμβάνονται υπόψη στο σύνολό τους και αναφορά σε αυτές θα γίνει εκεί και όπου κρίνεται σκόπιμο. Μαρτυρία - Αξιολόγηση Είχα την ευκαιρία να μελετήσω ενδελεχώς τη γραπτή μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον μου. Θα προχωρήσω στη συνέχεια στην παράθεση και αξιολόγηση της μαρτυρίας με κριτήρια, μεταξύ άλλων, την ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος στην υπόθεση, την ευκαιρία που είχε η μάρτυρας να παρακολουθήσει τα επίδικα γεγονότα, καθώς επίσης τη λογικότητα και τη συνοχή της μαρτυρίας της. Η Μ.Ε.1 στη γραπτή κατάθεση της αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι στις 23.05.14 οδηγούσε το αυτοκίνητο της στη Λεωφόρο Σπύρου Κυπριανού έχοντας ως επιβάτη τον ανήλικο υιό της - Ενάγων. Η εν λόγω Λεωφόρος είναι δρόμος διπλής κατεύθυνσης με δύο λωρίδες κυκλοφορίας σε κάθε κατεύθυνση. Κατά τον επίδικο χρόνο οδηγούσε το αυτοκίνητο της με δυτική κατεύθυνση και βρισκόταν στη βόρεια λωρίδα κυκλοφορίας. Κατά τον ίδιο χρόνο ο Εναγόμενος ακολουθούσε την ίδια κατεύθυνση με τη δική της, οδηγώντας όμως το όχημα του στη νότια λωρίδα κυκλοφορίας, δηλαδή αριστερά σε σχέση με την πορεία που ακολουθούσε η ίδια. Σε κάποια στιγμή απότομα και χωρίς οποιαδήποτε προειδοποίηση ο Εναγόμενος οδήγησε το αυτοκίνητο του δεξιά και εισήλθε στη δεξιά - βόρεια λωρίδα του δρόμου στην οποία οδηγούσε η ίδια το αυτοκίνητο της. Σκοπός του Εναγομένου ήταν να εισέλθει στην αντίθετη κατεύθυνση. Η εν λόγω ενέργεια του Εναγόμενου είχε ως αποτέλεσμα την ανακοπή της πορείας της και τη σύγκρουση των δύο αυτοκινήτων. Συγκεκριμένα το μπροστινό μέρος του αυτοκινήτου της συγκρούστηκε με το δεξιό πίσω φτερό του αυτοκινήτου του Εναγόμενου. Μετά την σύγκρουση τόσο το δικό της αυτοκίνητο όσο και εκείνο του Εναγόμενου παρέμειναν στο σημείο σύγκρουσης μέχρι την άφιξη των αντιπροσώπων των ασφαλιστικών εταιρειών. Ο αντιπρόσωπος της ασφαλιστικής εταιρείας στην οποία ήταν ασφαλισμένο το αυτοκίνητο που οδηγούσε έλαβε φωτογραφίες του σημείου σύγκρουσης και των αυτοκινήτων. Οι εν λόγω φωτογραφίες κατατέθηκαν ως Τεκμήρια και σε αυτές φαίνονται τα οχήματα στις τελικές τους θέσεις. Αμέσως μετά το επίδικο ατύχημα ο Ενάγων μεταφέρθηκε στο ΤΕΠΑ του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού και υποβλήθηκε σε αιματολογικό και βιοχημικό έλεγχο, καθώς επίσης σε ακτινογραφίες κρανίου, στέρνου και θώρακος. Λόγω του ατυχήματος ο Ενάγων παρουσίαζε ζάλη και τάση για εμετό. Η Μ.Ε.1 κατέθεσε ως Τεκμήριο ιατρικό πιστοποιητικό του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού ημερομηνίας 08.12.
- Ο Ενάγων εξήλθε του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού την επόμενη μέρα του ατυχήματος, ήτοι στις 24.05.
- Ο Ενάγων, λόγω του ατυχήματος, παρουσίαζε και παρουσιάζει φοβίες και ανασφάλειες με αποτέλεσμα να προσκολλάται στην ίδια. Δεν νιώθει άνετα όταν βρίσκεται σε αυτοκίνητο και δεν θέλει να ταξιδεύει. Επίσης παρουσίαζε και παρουσιάζει ανωμαλίες ύπνου και περιστασιακά έχει νυκτερινή ενούρηση. Ενόψει των πιο πάνω προβλημάτων αναγκάστηκε να επισκεφθεί παιδίατρο ο οποίος εξέτασε και παρακολούθησε τον Ενάγοντα εκδίδοντας και σχετική ιατρική βεβαίωση ημερομηνίας 17.11.15 η οποία επίσης παρουσιάστηκε ως Τεκμήριο. Τέλος, η Μ.Ε.1 δήλωσε ότι κατέβαλε το ποσό των €50,00 ως αμοιβή του παιδίατρου και το ποσό των €62,00 ως έξοδα στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Όπως ήδη αναφέρθηκε η μαρτυρία της Μ.Ε.1 είναι η μοναδική που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου και συνεπώς παρέμεινε αναντίλεκτη. Πέραν αυτού του γεγονότος, εξετάζοντας τη μαρτυρία της Μ.Ε.1 διαπιστώνω ότι αυτή παρουσιάζει συνοχή και πειστικότητα. Περαιτέρω, οι ισχυρισμοί της Μ.Ε.1 συνάδουν με τα έγγραφα που έχουν παρουσιαστεί ως Τεκμήρια. Συγκεκριμένα οι φωτογραφίες επιβεβαιώνουν τη θέση της Ενάγουσας ότι οδηγούσε το αυτοκίνητο της στη δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας. Επίσης, ο ισχυρισμός της ότι το αυτοκίνητο που οδηγούσε ο Εναγόμενος κινήθηκε δεξιά και εισήλθε στη δική της λωρίδα κυκλοφορίας με σκοπό να εισέλθει στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας συμβαδίζει με τις φωτογραφίες και την τελική θέση του αυτοκινήτου του Εναγόμενου. Για να είμαι πιο συγκεκριμένος, οι φωτογραφίες που παρουσιάστηκαν ως Τεκμήριο αποτυπώνουν την τελική θέση του αυτοκινήτου του Εναγόμενου το οποίο βρισκόταν κάθετα το μισό στη δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας, στην οποία οδηγούσε το αυτοκίνητο της η Μ.Ε.1, και το άλλο μισό στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας. Όσον αφορά τους ισχυρισμούς της σε σχέση με την περίθαλψη του Ενάγοντα αλλά και τις σωματικές βλάβες που υπέστη, επιβεβαιώνονται από το ιατρικό πιστοποιητικό του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού ημερομηνίας 08.12.14 καθώς επίσης και από την ιατρική βεβαίωση του ιδιώτη παιδίατρου ημερομηνίας 17.11.
- Ο ευπαίδευτος συνήγορος του Εναγόμενου στην αγόρευση του εισηγείται ότι η ιατρική βεβαίωση ημερ. 17.11.15 δεν περιλαμβάνει διαπιστώσεις στις οποίες κατέληξε ο ίδιος ο παιδίατρος αναφορικά με τις ανασφάλειες, την ενούρηση και τις φοβίες, αλλά καταγραφή των ισχυρισμών της Μ.Ε.
- Κατά συνέπεια, ο συνήγορος του Εναγόμενου υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει ιατρική επιβεβαίωση των αναφορών της Μ.Ε.
- Η εν λόγω εισήγηση δεν με βρίσκει σύμφωνο. Ασφαλώς ο παιδίατρος ενημερώθηκε για τα εν λόγω προβλήματα από τη μητέρα του Ενάγοντα. Από την ιατρική βεβαίωση ωστόσο προκύπτει ότι οι εν λόγω αναφορές αποτελούν διαπιστώσεις και του παιδίατρου και όχι απλώς αναπαραγωγή των ισχυρισμών της Μ.Ε.
- Σημειώνω ότι δεν αναφέρεται οπουδήποτε στην εν λόγω βεβαίωση ότι τα όσα έχουν καταγραφεί στηρίζονται απλά σε πληροφορίες που λήφθηκαν από τη Μ.Ε.
- Αυτό επιβεβαιώνεται, κατά την άποψη μου, και από το γεγονός ότι ο παιδίατρος στην καταληκτική του πρόταση συστήνει τρόπους αντιμετώπισης του προβλήματος. Θεωρώ ότι αν δεν διαπίστωνε και ο ίδιος το πρόβλημα, δεν θα μπορούσε να εισηγηθεί και τρόπους για την αντιμετώπιση του. Δεν με έχει πείσει ωστόσο ο ισχυρισμός της Μ.Ε.1 ότι ο Ενάγων εξακολουθεί να παρουσιάζει ανασφάλειες, ανωμαλίες ύπνου και περιστασιακή ενούρηση. Αυτό διότι, οι εν λόγω ισχυρισμοί της όντως δεν επιβεβαιώνονται από ιατρική μαρτυρία. Η ιατρική βεβαίωση που κάνει λόγο για τα πιο πάνω συμπτώματα είναι ημερομηνίας 17.11.
- Το καταληκτικό σχόλιο του παιδίατρου στην εν λόγω βεβαίωση είναι ότι ο Ενάγων χρειάζεται παρακολούθηση και στήριξη από το περιβάλλον του μέχρι να ξεπεράσει το πρόβλημα. Δεν υπάρχει όμως οποιαδήποτε αναφορά στη μαρτυρία της Μ.Ε.1 για παρακολούθηση του Ενάγοντα μετά την εν λόγω ημερομηνία ή για άλλες ενέργειες που έγιναν από το περιβάλλον του προκειμένου να τον βοηθήσουν να ξεπεράσει το πρόβλημα του. Εάν όντως ο Ενάγων εξακολουθούσε να παρουσιάζει τα εν λόγω προβλήματα, το λογικά αναμενόμενο ήταν να παρακολουθείται και να αναζητηθεί βοήθεια από ειδικούς προς αντιμετώπιση των προβλημάτων, ιδιαιτέρως αν κάποιος αναλογιστεί ότι κατά τον χρόνο που δόθηκε η μαρτυρία ο Ενάγων ήταν ήδη 10 ετών. Γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι σε ένα αγόρι ηλικίας 10 ετών η παρουσίαση ανασφαλειών σε βαθμό που να είναι προσκολλημένο στη μητέρα του και η έστω περιστασιακή ενούρηση αποτελούν προβλήματα που θα του δημιουργούσαν δυσκολίες και το λογικό θα ήταν αυτά τα προβλήματα να τύχουν αντιμετώπισης. Τέτοια μαρτυρία ωστόσο δεν τέθηκε ενώπιον μου. Σε σχέση με τις ειδικές ζημιές, αποδέχομαι τη θέση της μάρτυρος ότι πληρώθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού το ποσό των €62,00, γεγονός το οποίο επιβεβαιώνεται και από τη σχετική απόδειξη είσπραξης που παρουσιάστηκε ως Τεκμήριο. Όσον αφορά όμως το ποσό των €50,00 παρατηρώ ότι ο σχετικός ισχυρισμός της παρέμεινε μετέωρος εφόσον δεν έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου οποιαδήποτε απόδειξη που να επιβεβαιώνει ότι καταβλήθηκε το εν λόγω ποσό. Σημειώνω ότι ούτε και στην ιατρική βεβαίωση ημερομηνίας 17.11.15 καταγράφεται οτιδήποτε σε σχέση με την αμοιβή του παιδίατρου. Ως εκ των ανωτέρω η μαρτυρία της Μ.Ε.1 κρίνεται ως αποδεκτή και αξιόπιστη, με εξαίρεση τη θέση της ότι τα προβλήματα που παρουσίασε ο Ενάγων εξακολουθούν μέχρι και σήμερα να υφίστανται καθώς και ότι καταβλήθηκε το ποσό των €50,00 στον παιδίατρο. Έχει κριθεί νομολογιακά ότι όταν ένας μάρτυρας κριθεί αξιόπιστος, το Δικαστήριο μπορεί να αποδεχθεί μέρος της μαρτυρίας του και να απορρίψει άλλο (Shahin Mohamed v. Δημοκρατίας
(2010)2 Α.Α.Δ. 266, 268 και Ιωσηφίδη v. Αστυνομίας, Ποινική Έφεση 243/12, ημερομηνίας 02.05.14). Ευρήματα Έχοντας μελετήσει και αξιολογήσει την μαρτυρία που προσάχθηκε ενώπιον μου και τα Τεκμήρια που κατατέθηκαν, καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα: Στις 23.05.14 ο Ενάγων βρισκόταν στο αυτοκίνητο που οδηγούσε η μητέρα του επί της Λεωφόρου Σπύρου Κυπριανού στη Λεμεσό. Η Λεωφόρος Σπύρου Κυπριανού είναι διπλής κατευθύνσεως έχοντας δύο λωρίδες κυκλοφορίας σε κάθε κατεύθυνση. Το αυτοκίνητο της μητέρας του Ενάγοντα οδηγούνταν με δυτική κατεύθυνση και βρισκόταν στη δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας. Στον ίδιο δρόμο και ακολουθώντας την ίδια κατεύθυνση οδηγούσε, κατά τον πιο πάνω χρόνο, το αυτοκίνητο του και ο Εναγόμενος ευρισκόμενος όμως στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας. Σε κάποιο σημείο του εν λόγω δρόμου, ο Εναγόμενος απότομα και χωρίς προειδοποίηση εισήλθε στη δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας με αποτέλεσμα να ανακόψει την πορεία του αυτοκινήτου στο οποίο βρισκόταν ο Ενάγων και τα δύο αυτοκίνητα να συγκρουστούν. Αμέσως μετά τη σύγκρουση ο Ενάγων μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού όπου υποβλήθηκε σε αιματολογικό και βιοχημικό έλεγχο, καθώς επίσης σε ακτινογραφίες κρανίου, στέρνου και θώρακος. Περαιτέρω, παρουσίαζε ζάλη και τάση για εμετό. Εξήλθε του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού την επόμενη μέρα, δηλαδή στις 24.05.14. Ο Ενάγων επισκέφθηκε ωστόσο και ιδιώτη παιδίατρο διότι, λόγω του επίδικου ατυχήματος, παρουσίασε φοβίες, ανασφάλειες, ανωμαλίες ύπνου και περιστασιακά νυχτερινή ενούρηση. Παράλληλα, ένιωθε άβολα όταν βρισκόταν σε αυτοκίνητο και δεν ήθελε να ταξιδεύει. Τα εν λόγω συμπτώματα παρουσιάζονταν τουλάχιστον μέχρι τις 17.11.15. Τέλος, αποτελεί εύρημα μου ότι καταβλήθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού το ποσό των €62,00. Νομική πτυχή Το ουσιαστικό δίκαιο που διέπει το ζήτημα της αμέλειας, της συντρέχουσας αμέλειας και του καταμερισμού της ευθύνης περιέχεται στα άρθρα 51, 57 και 64 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ.148. Στην υπόθεση Μαυρίδης ν. Dharaghji
(1990)1 A.A.Δ.1013 λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Το ουσιαστικό δίκαιο προβλέπεται στα Άρθρα 51, 57 και 64 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.148: Η ορθή προσέγγιση του Δικαστηρίου όπως αποφασίστηκε στην υπόθεση Fitzgerald v. Lord
(1988)2 All E.R.961, η οποία ανέτρεψε την απόφαση του Lord Pearce στην υπόθεση The Miraflores and the Abadese
(1967)1 All E.R.672,677, είναι: Το Δικαστήριο αποφασίζει πρώτα αν έχει αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος των Εναγομένων. Εάν η απόφαση είναι καταφατική τότε εξετάζει με βάση το Άρθρο 57 αν ο Ενάγων έχει συντρέχουσα αμέλεια. Αποφασίζει το ποσοστό της ευθύνης μεταξύ των Εναγομένων, από τη μια και Ενάγοντα από την άλλη και μειώνει το ποσό των αποζημιώσεων ανάλογα με το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας του Ενάγοντα. .....» Η έννοια της αμέλειας είναι κοινή στο αστικό και στο ποινικό δίκαιο. Στην υπόθεση Σωκράτους ν. Αστυνομίας
(1989)2 Α.Α.Δ 1 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με την αμέλεια (οι υπογραμμίσεις είναι δικές μου): «Η αμέλεια σύγκειται στην παράλειψη εκπληρώσεως του καθήκοντος μέριμνας και φροντίδας για την ασφάλεια άλλων προσώπων που χρησιμοποιούν το δρόμο. Το καθήκον φροντίδας και μέριμνας (duty of care) οφείλεται σε κάθε πρόσωπο που κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να επηρεασθεί από τις πράξεις του οδηγού, τον γείτονα, όπως επιγραμματικά αναφέρεται στην απόφαση του Λόρδου Atkin στην υπόθεση Donoghue v. Stevenson
(1932)A.C. 562. Τα συστατικά στοιχεία της αμέλειας είναι τα ίδια στο αστικό και ποινικό δίκαιο, ό,τι διαφέρει είναι το βάρος της αποδείξεως. Το απρόσωπα προσδιοριζόμενο καθήκον προς κάθε ένα που είναι λογικά δυνατό να επηρεασθεί από τις πράξεις του οδηγού, συγκεκριμενοποιείται στα πλαίσια των γεγονότων της υποθέσεως για να αποφασισθεί- α) η φύση του καθήκοντος, και β) όπου διαπιστώνεται η ύπαρξη του κατά πόσο ο οδηγός το έχει εκπληρώσει. Το κριτήριο για τη διαπίστωση αμέλειας είναι αντικειμενικό, και μέτρο ο προσεκτικός και όχι ο τέλειος οδηγός. Τέλος, η πρόβλεψη συναρτάται με τις κοινές εμπειρίες και τη λογική συνέπεια.» Είναι νομολογημένο ότι για τον καθορισμό της αμέλειας, το μέτρο με το οποίο κρίνονται οι πράξεις προσώπων που χρησιμοποιούν τον δρόμο, είναι εκείνο του μέσου συνετού ανθρώπου, ενώ ο προσδιορισμός του καθήκοντος ενός εκάστου ποικίλλει ανάλογα με τα αντικειμενικά δεδομένα που επικρατούν στη σκηνή. Όπως επίσης προκύπτει από τη σχετική νομολογία, ένας οδηγός έχει καθήκον τήρησης της δέουσας παρατηρητικότητας πάντοτε και κάτω από όλες τις περιστάσεις (βλ. Constantinou v. Katsouris a.o
(1975)1 C.L.R 188). Όταν η πιθανότητα κινδύνου είναι εύλογα αντιληπτή, παράλειψη προφύλαξης συνιστά αμέλεια (Αργυρού v. Αστυνομίας
(2002)2 Α.Α.Δ 378). Συμπεράσματα Ευθύνη Υπό το φως της αποδεκτής και αξιόπιστης μαρτυρίας της Μ.Ε.1 κρίνω ότι αποκλειστική ευθύνη για το επίδικο ατύχημα φέρει ο Εναγόμενος. Το αυτοκίνητο στο οποίο επέβαινε ο Ενάγων οδηγούνταν κανονικά στη δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας της Λεωφόρου Σπύρου Κυπριανού. Το αυτοκίνητο του Εναγόμενου εισήλθε ξαφνικά από την αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας στη δεξιά ανακόπτοντας την πορεία του αυτοκινήτου στο οποίο βρισκόταν ο Ενάγων. Ο Εναγόμενος δεν εξάσκησε το καθήκον της δέουσας προσοχής και παρατηρητικότητας, αφού άλλαξε λωρίδα κυκλοφορίας χωρίς προηγουμένως να βεβαιωθεί ότι ήταν ασφαλές να το πράξει. Η αμελής συμπεριφορά του Εναγόμενου είχε ως αποτέλεσμα την πρόκληση του επίδικου ατυχήματος. Δεν παραβλέπω ότι ο Εναγόμενος με το δικόγραφο της Υπεράσπισης ισχυρίζεται ότι η Ενάγουσα φέρει αποκλειστική και/ή συντρέχουσα ευθύνη. Όπως ήδη ανέφερα οι ισχυρισμοί του δεν προωθήθηκαν με μαρτυρία. Από την άλλη, η μαρτυρία που προσκομίστηκε για τον Ενάγοντα παρέμεινε αναντίλεκτη και κρίθηκε ως αξιόπιστη για τους λόγους που επεξηγήθηκαν κατά την αξιολόγηση της. Επομένως, με βάση την μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον μου, δεν προκύπτει ότι η οδηγός του αυτοκινήτου στο οποίο επέβαινε ο Ενάγων φέρει οποιαδήποτε ευθύνη. Γενικές αποζημιώσεις Οι γενικές αποζημιώσεις συναρτώνται άμεσα με τον φυσικό πόνο, την ταλαιπωρία, την απώλεια των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής. Οι αρχές που διέπουν τον προσδιορισμό του ύψους των αποζημιώσεων έχουν αποκρυσταλλωθεί μέσα από σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Το απαύγασμα της νομολογίας ορίζει ότι οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Παράγοντες οι οποίοι θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον προσδιορισμό των γενικών αποζημιώσεων είναι, μεταξύ άλλων, η σοβαρότητα των τραυμάτων που υπέστη το πρόσωπο το οποίο διεκδικεί τις αποζημιώσεις, ο πόνος, η οδύνη, η ταλαιπωρία και η διάρκεια της δυσχέρειας (Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ 66). Στην υπόθεση Lankuttis v Νικόλα,
(2002)1B Α.Α.Δ 1128, αναφέρονται και τα ακόλουθα για τη σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που ως υποδείχθηκε και στην Μαυροπετρή (ανωτέρω), αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες ενός ανθρώπου: «Η πρόσφατη σταθερή νομολογία μας θέλει τις αποζημιώσεις για σωματική αναπηρία, φυσικό και ψυχικό πόνο να αυξάνονται εξελικτικά. Η τάση αυτή της νομολογίας δεν οφείλεται σε συναισθηματική απόκλιση προς τα θύματα. Βασίζεται στις πραγματικότητες της ζωής. Τα Δικαστήρια έχουν επίγνωση της υψηλής αξίας που συνεχώς αποδίδεται από πολιτισμένες κοινωνίες στη σωματική ακεραιότητα και ψυχική υγεία του ατόμου μέλους της. Η πνευματική και σωματική υγεία συναποτελούν το προαπαιτούμενο στοιχείο για την καλή ποιότητα ζωής του ανθρώπου. Οι αποζημιώσεις, που εκφράζονται σε χρήμα αποσκοπούν όσο είναι δυνατό με το υλικό τους στοιχείο να προσφέρουν κάποια ποιότητα ζωής στο θύμα, επαναφέροντας την, όσο είναι δυνατό, στην προ του δυστυχήματος κατάσταση. Γι' αυτό και οι αποζημιώσεις πρέπει να αντικατοπτρίζουν την αγοραστική αξία του χρήματος ώστε να προσεγγίζεται η εύλογη αποκατάσταση ζημιάς.» Αποτελεί εμπεδωμένη αρχή ότι προηγούμενες αποφάσεις που αφορούν το ποσό των αποζημιώσεων μόνο ενδεικτική σημασία μπορεί να έχουν, αφού κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες της κάθε υπόθεσης. Δεν αποτελούν δηλαδή προηγούμενες επί του θέματος αποφάσεις δεσμευτικό προηγούμενο, αλλά παρέχουν απλά καθοδήγηση. Στην προκείμενη περίπτωση για σκοπούς καθοδήγησης έχω ανατρέξει στην υπόθεση Λοΐζου ν. Μουρτζή
(1999)1 Α.Α.Δ 883, η οποία παρουσιάζει ομοιότητες με τα γεγονότα της παρούσας και στην οποία με παρέπεμψε κα η ευπαίδευτη συνήγορος του Ενάγοντα. Στην εν λόγω υπόθεση η εφεσείουσα ήταν ηλικίας 5 ετών κατά τον χρόνο του ατυχήματος. Από το ατύχημα της προκλήθηκαν ανασφάλειες, εφιάλτες και παρουσίασε εγκόπριση κατά τη διάρκεια της ημέρας και ενούρηση κατά τη διάρκεια της ημέρας και της νύχτας. Το πρωτόδικο Δικαστήριο επιδίκασε γενικές αποζημιώσεις ύψους Λ.Κ.900,00, οι οποίες επικυρώθηκαν από το Ανώτατο Δικαστήριο. Στην προκείμενη περίπτωση οι βλάβες που υπέστη ο Ενάγων είναι περίπου ίδιας μορφής και σοβαρότητας, ενώ κατά τον χρόνο του δυστυχήματος ήταν περίπου στην ίδια ηλικία με την εφεσείουσα. Αυτό το οποίο καθιστά κάπως σοβαρότερη την προαναφερόμενη υπόθεση είναι το ότι η εφεσείουσα παρουσίασε και εγκόπριση. Από την άλλη σημειώνω ότι παρήλθε σημαντικό χρονικό διάστημα από την έκδοση της προαναφερόμενης υπόθεσης μέχρι και σήμερα, γεγονός το οποίο θα προσμετρηθεί στον υπολογισμό της αγοραστικής αξίας του χρήματος. Η ευπαίδευτη συνήγορος της Ενάγουσας στην τελική της αγόρευση εισηγείται πως εύλογο ποσό γενικών αποζημιώσεων, είναι το ποσό των €3.
- Στην αντίπερα όχθη ο ευπαίδευτος συνήγορος του Εναγόμενου δεν προβαίνει σε οποιαδήποτε εισήγηση, υποστηρίζοντας ότι ο Ενάγων δεν υπέστη οποιαδήποτε σωματική βλάβη για να δικαιούται στην επιδίκαση αποζημιώσεων. Έχοντας υπόψη μου τις νομολογιακές αρχές που διέπουν το ζήτημα του καθορισμού του ύψους των γενικών αποζημιώσεων, την ταλαιπωρία και τις βλάβες που υπέστη ο Ενάγων και αντλώντας καθοδήγηση από τη Λοΐζου ν. Μουρτζή, θεωρώ υπό τις περιστάσεις ως εύλογο και δίκαιο το ποσό των €2.
- Ειδικές αποζημιώσεις Είναι καλά γνωστό ότι η απόδειξη των ειδικών αποζημιώσεων κινείται μέσα σε αυστηρά πλαίσια. Εναπόκειται στον Ενάγοντα να αποδείξει με κατάλληλη μαρτυρία τα κονδύλια που συνιστούν ειδική ζημιά και τα οποία έχει προηγουμένως συμπεριλάβει στο δικόγραφό του. Οι ζημιές δεν είναι αρκετό να προβάλλονται στα δικόγραφα. Πρέπει να αποδεικνύονται με σαφήνεια και με συγκεκριμένα στοιχεία. Όπως αναφέρθηκε στην αγγλική υπόθεση Bonham - Carter v. Hyde Park Hotel
(1948)64 T.L.R. 177 από το Λόρδο Goddard: «Plaintiffs must understand that if they bring actions for damages is for them to proof their damage; it is not enough to write down the particulars, and, so to speak, throw them at the head of the court, saying "This is what I have lost, I ask you to give me these damages" They have to prove it.» Εν προκειμένω ο Ενάγων αξιώνει το ποσό των €112,00, ωστόσο στοιχεία έχουν προσκομιστεί μόνο για το ποσό των €62,00. Σύμφωνα με την απόδειξη που παρουσιάστηκε ως Τεκμήριο, το εν λόγω ποσό καταβλήθηκε προκειμένου να εξασφαλιστεί η ιατρική έκθεση του Γ.Ν. Λεμεσού η οποία και αποτέλεσε μέρος του μαρτυρικού υλικού που παρουσιάστηκε προς στοιχειοθέτηση της υπόθεσης του Ενάγοντα. Αντιθέτως, για το ποσό των €50,00 δεν παρουσιάστηκε οποιαδήποτε απόδειξη που να επιβεβαιώνει ότι πληρώθηκε ως αμοιβή του παιδίατρου. Συνεπώς, θεωρώ ότι ο Ενάγων δικαιούται το ποσό των €62,00 ως ειδικές αποζημιώσεις. Τόκος Το τελευταίο ζήτημα που απομένει προς εξέταση αφορά την επιδίκαση τόκου. Στην υπόθεση Φοινικαρίδης κ.α ν. Γεωργίου κ.α
(1991)1 Α.Α.Δ 475 ο τότε Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου, κ. Κωνσταντινίδης, ανέφερε, ότι όσον αφορά το θέμα της επιδίκασης τόκου υιοθετήθηκε η μέθοδος της επιδίκασης τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των γενικών αποζημιώσεων από την ημέρα κατά την οποία ο Εναγόμενος θα έπρεπε να είχε πληρώσει την αποζημίωση, αλλά δεν το έπραξε, δεδομένου, ότι είναι μόνο από την ημέρα εκείνη που μπορεί να λεχθεί, ότι ο Ενάγων στερήθηκε τα χρήματα αυτά. Ο χρόνος αυτός θα μπορούσε να είναι η ημέρα κατά την οποία επιδόθηκε το κλητήριο ένταλμα. Γίνεται ακόμα αναφορά στην ημέρα κατά την οποία καταχωρήθηκε η αγωγή, εφόσον και εκείνη την ημερομηνία θα μπορούσε να λεχθεί, ότι ο Ενάγων στερήθηκε το ποσό της αποζημίωσης. Η ύπαρξη ιδιαίτερων περιστάσεων, που δεν θα κατέτασσαν μια υπόθεση στην κατηγορία των συνηθισμένων υποθέσεων, μπορούν να ληφθούν υπόψη και ενδεχομένως να οδηγήσουν σε κάποια διαφορετική προσέγγιση. Επισημαίνεται, ότι σε όλες τις περιπτώσεις είναι δυνατό να διαδραματίσει ρόλο ο τρόπος με τον οποίο προωθήθηκε μια αγωγή προς εκδίκαση και ότι στις περιπτώσεις που παρατηρείται αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθησή της θα ήταν λανθασμένο να επιδικάζεται τόκος χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η καθυστέρηση αυτή. Ο λόγος είναι ότι για όσο χρόνο διαρκεί η αδικαιολόγητη καθυστέρηση ο διάδικος στερείται τα χρήματα στα οποία δικαιούται από δικό του σφάλμα (βλ. Birkett v. Hayes and Another
(1982)2 All E.R. 710 (C.A.). Το επίδικο δυστύχημα έλαβε χώρα στις 23.05.14 και οι βλάβες που υπέστη ο Ενάγων είχαν αποκρυσταλλωθεί από τις 17.11.15 τουλάχιστον. Παρά ταύτα η αγωγή καταχωρήθηκε στις 22.04.16. Υπήρξε επομένως καθυστέρηση στην καταχώρηση της για την οποία δεν δόθηκε οποιαδήποτε εξήγηση. Στην υπόθεση Daria v. Βλαβή
(2012)1B A.A.Δ 111 λέχθηκαν τα ακόλουθα ως προς την επιδίκαση τόκου: «Επομένως εκεί όπου παρατηρείται αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής, ο Ενάγων θα πρέπει να στερείται των χρημάτων στα οποία δικαιούται, από την άποψη βέβαια τις επιδίκασης τόκου επ' αυτών, εφόσον η καθυστέρηση προέρχεται από δικό του σφάλμα.» Θεωρώ επομένως ορθό και δίκαιο όπως ο τόκος επί των γενικών αποζημιώσεων επιδικαστεί από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής. Όσον αφορά τις ειδικές αποζημιώσεις έχει επικρατήσει η άποψη της επιδίκασης τόκου επί του συνόλου των ειδικών αποζημιώσεων από την ημερομηνία γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος μέχρι την απόφαση μειωμένου όμως κατά το ήμισυ, χωρίς να αποκλείεται διαφορετική προσέγγιση όταν τα ιδιαίτερα περιστατικά της υπόθεσης το δικαιολογούν (Φοινικαρίδης κ.α ν. Γεωργίου κ.α ανωτέρω). Εν προκειμένω το ποσό που δικαιούται ο Ενάγων ως ειδικές αποζημιώσεις ανέρχεται στα €62,00. Πρόκειται για ένα μικρό ποσό και προς αποφυγή διαφοροποίησης στην ημερομηνία υπολογισμού των τόκων, θεωρώ ορθό όπως και στις ειδικές αποζημιώσεις ο τόκος επιδικαστεί από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής. Κατάληξη Υπό το φως των πιο πάνω θεωρώ ότι ο Ενάγων απέδειξε στα πλαίσια του ισοζυγίου των πιθανοτήτων την υπόθεση του. Κατά συνέπεια εκδίδεται απόφαση υπέρ του και εναντίον του Εναγόμενου για το ποσό των €2.000 ως γενικές αποζημιώσεις πλέον νόμιμο τόκο επί του εν λόγω ποσού από τις 22.04.16 μέχρι εξόφλησης, πλέον €62,00 ως ειδικές αποζημιώσεις πλέον νόμιμο τόκο επί του εν λόγω ποσού από τις 22.04.16 μέχρι εξόφλησης. Περαιτέρω, επιδικάζονται υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον του Εναγόμενου τα δικηγορικά έξοδα όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή στην ανάλογη κλίμακα και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Το ποσό των €2.000 πλέον οι σχετικοί τόκοι να κατατεθούν σε έντοκο λογαριασμό επ' ονόματι του ανηλίκου και απόδειξη της κατάθεσής του να καταχωριστεί στον Πρωτοκολλητή εντός 3 μηνών από σήμερα. (Υπ.) .............. Μ. Αγιομαμίτης, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ Subject: Civil/Other Actions/Final Αναφορά: Αμέλεια cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο