ΧΡΙΣΤΟΥ ν. ΕΛΜΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΝΩΤΙΚΗ ΛΤΔ, Αρ. Αγωγής: 1239/17, 23/4/2019 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2019:A252 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Λ. Πασχαλίδης, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 1239/17 Μεταξύ: xxxx ΧΡΙΣΤΟΥ, εκ Λεμεσού Ενάγοντας και ΕΛΜΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΝΩΤΙΚΗ ΛΤΔ, εκ Λευκωσίας Εναγομένων --------------------------- Ημερομηνία: 23 Απριλίου 2019 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντα: κ. Χ. Δημητρίου Για Εναγόμενους: κα Ε. Ιωάννου ΑΠΟΦΑΣΗ O ενάγοντας στην παρούσα αγωγή είναι ιδιοκτήτης μπυραρίας η οποία βρίσκεται στη Λεμεσό, στο ισόγειο κτιρίου με την ονομασία «Pavlides Court» (εφ' εξής η πολυκατοικία). Η μπυραρία διαθέτει εξωτερικό χώρο εστίασης, στον οποίο υπήρχαν, κατά τον χρόνο στον οποίο αφορά η αγωγή, ήτοι κατά την περίοδο Μαΐου και Ιουνίου 2016, τραπέζια, καρέκλες καθώς επίσης και μία τηλεόραση μάρκας Panasonic TV Model TX50C3E (εφ' εξής η τηλεόραση). Κατά τον ουσιώδη χρόνο, οι ιδιοκτήτες της πολυκατοικίας είχαν αποφασίσει να προβούν σε ανακαίνιση της πολυκατοικίας οπόταν διορίστηκε ως εργολάβος και υπεύθυνος του όλου έργου, κάποιος xxxx Δημοσθένους. Οι εναγόμενοι, οι οποίοι είναι εταιρεία που δραστηριοποιείται στον τομέα της υδρομόνωσης ταρατσών και κτιρίων, είχαν συμφωνήσει με τους ιδιοκτήτες της πολυκατοικίας όπως στα πλαίσια της ανακαίνισης, προβούν σε εργασίες υδρομόνωσης της ταράτσας της πολυκατοικίας και ως εκ τούτου εκτελούσαν οδηγίες και ήταν υπό την επίβλεψη του Δημοσθένους. Στα πλαίσια των εργασιών τους αυτών, οι εναγόμενοι, τοποθέτησαν νερό στην ταράτσα της πολυκατοικίας για να ελέγξουν την υδρομόνωση που είχε γίνει. Κατά τη διάρκεια του ελέγχου, ο ενάγοντας παραπονέθηκε έντονα προς τους εναγόμενους ότι η τηλεόραση του άρχισε να παρουσιάζει πρόβλημα και αφού αντιπρόσωπος των τελευταίων κατέβηκε από την ταράτσα στο ισόγειο και στο χώρο όπου βρισκόταν η τηλεόραση, διαπίστωσε και αυτός ότι η τηλεόραση δεν έδειχνε εικόνα. Η δικογραφημένη εκδοχή του ενάγοντα είναι ότι η τηλεόραση, η οποία τότε άξιζε €500, υπέστη ολοκληρωτική καταστροφή όταν περιλούστηκε με νερό που διέφυγε, προκαλώντας του έτσι ζημιά ύψους €500, για την αποκατάσταση της οποίας όμως αναγκάστηκε να αγοράσει καινούρια τηλεόραση αξίας €1041. Με την υπεράσπιση τους οι εναγόμενοι αρνούνται ότι η τηλεόραση του ενάγοντα υπέστη ζημιές από διαφυγή του νερού που τοποθέτησαν στην ταράτσα της πολυκατοικίας καθώς επίσης και ότι θα μπορούσε ποτέ να συμβεί κάτι τέτοιο. Ο λόγος που σύμφωνα με τους εναγόμενους δεν μπορούσε να υποστεί ζημιά η τηλεόραση του ενάγοντα από το νερό που τοποθέτησαν στην ταράτσα, είναι αφ' ενός διότι η ποσότητα του νερού που τοποθετήθηκε στην ταράτσα ήταν πολύ μικρή και είχαν από προηγουμένως βεβαιωθεί ότι δεν υπήρχε οποιοδήποτε σημείο στην ταράτσα από το οποίο θα μπορούσε να διαφύγει και αφ' ετέρου διότι ο εξωτερικός χώρος εστίασης του ενάγοντα, στον οποίο βρισκόταν η τηλεόραση, ήταν καλυμμένος με αδιάβροχη τέντα. Το μόνο πρόβλημα που ενδεχομένως να δημιουργήθηκε στην τηλεόραση από τις εργασίες υδρομόνωσης, ισχυρίζονται οι εναγόμενοι, ήταν η προσωρινή απώλεια δορυφορικού σήματος λόγω του ότι έπρεπε να μετακινηθούν οι κεραίες που βρίσκονταν στη ταράτσα και τίποτα περισσότερο. Σε κάθε περίπτωση όμως, ισχυρίζονται οι εναγόμενοι, η οποιαδήποτε ευθύνη για ζημιές που ενδεχομένως να υπέστη ο ενάγοντας από οποιαδήποτε εργασία που γινόταν στην πολυκατοικία κατά τον ουσιώδη χρόνο, περιλαμβανομένης και της δικής τους εργασίας, αυτή βαραίνει αποκλειστικά τους ιδιοκτήτες της πολυκατοικίας και τον εργολάβο, ο οποίος, έχοντας αναλάβει την ευθύνη για την ανακαίνιση, ήταν και το πρόσωπο που έδινε τις ανάλογες οδηγίες σε όλους τους εμπλεκόμενους στην ανακαίνιση. Με την επίδικη διαφορά να μην υπερβαίνει το ποσό των €3000 και να εμπίπτει εντός των προνοιών της «νέας» Δ.30, η υπόθεση εκδικάστηκε ως ταχείας εκδίκασης υπόθεση, ήτοι με την καταχώρηση γραπτής ένορκης μαρτυρίας από αμφότερες τις πλευρές. Από πλευράς ενάγοντα παρουσιάστηκε μαρτυρία μόνο από τον ίδιο ενώ από πλευράς εναγομένων καταχωρήθηκε μαρτυρία μόνο από τον μηχανικό και υπεύθυνο εργασιών τους, xxxx Ευριπίδου. Επισημαίνω εδώ ότι δεν υπήρξε αντεξέταση των μαρτύρων και η ακρόαση της υπόθεσης ολοκληρώθηκε με την καταχώρηση εμπεριστατωμένων αγορεύσεων από αμφότερους τους συνηγόρους. Συνοψίζω την προσκομισθείσα μαρτυρία. Ενάγοντας Ο ενάγοντας ισχυρίστηκε ότι περί τις αρχές Ιουνίου 2016 και ενώ οι εναγόμενοι εκτελούσαν εργασίες υδρομόνωσης στην ταράτσα της πολυκατοικίας και στη βεράντα του πρώτου ορόφου που βρίσκεται πάνω από τον εξωτερικό χώρο εστίασης της μπυραρίας του, τοποθέτησαν νερό για να ελέγξουν την υδρομόνωση που είχαν κάμει. Λόγω όμως της αμέλειας τους, είτε διότι δεν έφραξαν όλα τα σημεία της υδρομόνωσης είτε διότι τοποθέτησαν περισσότερο νερό απ' ότι μπορούσε να συγκρατηθεί, και της παράλειψης τους να λάβουν τα δέοντα εύλογα μέτρα ώστε να μην διαρρεύσει νερό στο δικό του υποστατικό και εξοπλισμό, το νερό διέφυγε προς τον εξωτερικό χώρο της μπυραρίας και παρά την άμεση αντίδραση του προς τους εναγόμενους να σταματήσουν τη διοχέτευση του νερού, αυτό περιέλουσε μεταξύ άλλων και την τηλεόραση η οποία παρουσίασε αμέσως πρόβλημα. Για το θέμα αυτό παραπονέθηκε άμεσα στους εναγόμενους και στον ιδιοκτήτη της πολυκατοικίας κ. xxxx Παυλίδη. Οι εναγόμενοι, σύμφωνα με τον ενάγοντα, αν και του παραδέχτηκαν ότι ήταν αυτοί που προκάλεσαν τη ζημιά στην τηλεόραση και εξέφρασαν γραπτώς στις 21/06/16 την πρόθεση τους να προβούν σε αποκατάσταση της ζημιάς (Τεκ.3) εντούτοις δεν το έπραξαν. Για τους επόμενους δύο μήνες, ήτοι μέχρι και το τέλος Αυγούστου 2016, ισχυρίζεται ο ενάγοντας, τόσο ο ίδιος όσο και ο Παυλίδης καλούσαν επανειλημμένα τους εναγόμενους τόσο προφορικά όσο και γραπτώς μέσω emails (Τεκ. 2 και 3), να αποκαταστήσουν τη ζημιά που προκάλεσαν πλην όμως οι τελευταίοι τίποτα δεν έπραξαν πέραν του να αποστείλουν κάποιο πρόσωπο στο χώρο για να ελέγξει την τηλεόραση, το οποίο πρόσωπο όμως, επειδή ήταν μόνο του και δεν είχε τις απαιτούμενες γνώσεις, δεν κατάφερε καν να κατεβάσει την τηλεόραση από τον τοίχο. Μη έχοντας άλλη επιλογή ο ενάγοντας και εφόσον χρειαζόταν άμεσα τηλεόραση για να προβάλλει στους πελάτες τους τις διεθνείς και εγχώριες αθλητικές διοργανώσεις που λάμβαναν χώρα τότε, αναγκάστηκε να αγοράσει καινούργια τηλεόραση αξίας €1041 (βλ. απόδειξη αγοράς Τεκ.4). Όσον αφορά την τηλεόραση που κατ' εκείνον υπέστη ζημιά από την αμέλεια των εναγομένων, αυτήν την μετέφερε σε ειδικό τεχνικό, ήτοι στον xxxx Λογγίνο (Longinos Electronics), ο οποίος αφού την έλεγξε, διαπίστωσε «. εισχώρηση του νερού εντός της τηλεόρασης με αποτέλεσμα την καταστροφή της οθόνης. Η οποιαδήποτε επιδιόρθωση της θα ήταν ασύμφορη και η μελλοντική της λειτουργία λόγω των βρεγμένων κυκλωμάτων θα ήταν αμφισβητούμενη.αρχική τιμή τηλεόρασης περίπου 1000 euro, σημερινή τιμή περίπου 500 euro» (Τεκ.1 - βεβαίωση ημερ. 3/10/2016). Επιστολές που έστειλαν έκτοτε οι δικηγόροι του ενάγοντα προς τους εναγόμενους για αποκατάσταση της ζημιάς του παρέμειναν άνευ οποιασδήποτε ανταπόκρισης. Εναγόμενοι Στη μαρτυρία του ο Ευριπίδου αναφέρει ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο αυτός ήταν ο υπεύθυνος των εργασιών μόνωσης που εκτελούσαν οι εναγόμενοι στην πολυκατοικία κατόπιν συμφωνίας με τους ιδιοκτήτες της πολυκατοικίας. Δέχεται ο Ευριπίδου ότι κατά τον επίδικο χρόνο οι εναγόμενοι, αφού προέβησαν σε υδρομόνωση της ταράτσας της πολυκατοικίας, άρχισαν να τοποθετούν σε αυτήν νερό ώστε να ελεγχθεί η υδρομόνωση. Ισχυρίζεται όμως ότι οι εναγόμενοι προέβησαν σε αυτήν την ενέργεια και μετά από οδηγίες του εργολάβου του έργου της ανακαίνισης, ήτοι του Δημοσθένους, ο οποίος, μαζί με τους ιδιοκτήτες έφερε και την αποκλειστική ευθύνη για οποιαδήποτε ζημιά ήθελε προκληθεί κατά την εκτέλεση των εργασιών ανακαίνισης περιλαμβανομένης και της δικής τους εργασίας και αφού έλεγξαν πρώτα ότι δεν υπήρχε οποιοδήποτε σημείο απ' όπου μπορούσε να διαφύγει το νερό. Σύμφωνα με τον Ευριπίδου, οι εργασίες των εναγομένων περιορίστηκαν αποκλειστικά στην ταράτσα της πολυκατοικίας και ουδέποτε αυτοί εκτέλεσαν οποιεσδήποτε εργασίες στη βεράντα του πρώτου ορόφου όπου εκεί εκτελούσαν εργασίες άλλοι εργάτες που προσέλαβε ο ιδιοκτήτης για σκοπούς της ανακαίνισης. Όσον αφορά τις εργασίες που εκτελούσαν οι εναγόμενοι στην ταράτσα και συγκεκριμένα την τοποθέτηση του νερού για να ελεγχθεί η υδρομόνωση, ο Ευριπίδου ισχυρίζεται ότι «κατά τη διάρκεια των εργασιών ο ενάγοντας φώναζε ότι κάποια τηλεόραση που έχει στην επιχείρηση του ξαφνικά παρουσίασε κάποιο πρόβλημα». Είναι η θέση του Ευριπίδου ότι όταν μετέβη ο ίδιος στον εξωτερικό χώρο της μπυραρίας για να δει ποιο ήταν το πρόβλημα που προέκυψε, ο ενάγοντας του ανέφερε μόνο ότι κάποια τηλεόραση του δεν έδειχνε κανονικά τα κανάλια και είχε χαθεί το σήμα. Δεν διαπίστωσε, ισχυρίστηκε ο Ευριπίδου να υπήρχαν οποιαδήποτε νερά στο πάτωμα ή στην τηλεόραση ενώ παρατήρησε ότι ο χώρος καλυπτόταν με αδιάβροχη τέντα οπόταν και θα ήταν αδύνατο να περιλουστεί η τηλεόραση του ενάγοντα με νερό. Θεώρησε, ως ισχυρίζεται, ότι ενόψει της πολύ μικρής ποσότητας νερού που τοποθετήθηκε στην ταράτσα και της βεβαίωσης του ελέγχου που έκανε προηγουμένως ως προς την επάρκεια της υδρομόνωσης, το πρόβλημα που προέκυψε με την τηλεόραση του ενάγοντα οφειλόταν στο ότι κατά τις εργασίες υδρομόνωσης οι εναγόμενοι είχαν μετακινήσει τις κεραίες και τα καλώδια που βρίσκονταν στην ταράτσα οπόταν και ενημέρωσε τον τελευταίο ότι αυτό θα επιδιορθωνόταν σε λίγη ώρα πλην όμως αυτός «.άρχισε να φωνάζει ότι έσπασε η τηλεόραση του.». Ακολούθως, ισχυρίζεται ο Ευριπίδου, ο ιδιοκτήτης της πολυκατοικίας επικοινώνησε μαζί τους εναγόμενους ενημερώνοντας τους για τα παράπονα του ενάγοντα και αυτοί, με επιστολή τους 21/6/2016, εξέφρασαν την πρόθεση να στείλουν τεχνικό να ελέγξει την τηλεόραση για να διαπιστωθεί αν το πρόβλημα είχε δημιουργηθεί από τις δικές τους εργασίες οπόταν και σε τέτοια περίπτωση, να έστελναν ανεξάρτητο εκτιμητή για να αξιολογήσει το πραγματικό της κόστος ώστε να το καταβάλουν στον ενάγοντα. Ουδέποτε, ισχυρίζεται ο Ευριπίδου, οι εναγόμενοι αποδέχτηκαν οποιαδήποτε ευθύνη απέναντι στον ενάγοντα αφού με την εν λόγω επιστολή τους, το μόνο που προσπάθησαν να κάνουν, και αυτό ως ένδειξη καλής θέλησης από μέρους τους, ήταν να «αγοράσουν τον μπελά». Λόγω τούτου, ανέφερε ο Ευριπίδου, αν και δεν απαντήθηκε γραπτώς η επιστολή που ο ιδιοκτήτης της πολυκατοικίας έστειλε στους εναγόμενους αποδίδοντας τους ευθύνη για τη ζημιά στην τηλεόραση, διαμαρτυρήθηκε προφορικά και έντονα ο ίδιος προς τον πρώτο. Παρά ταύτα, ανέφερε ο Ευριπίδου, ο ίδιος, μαζί με ένα τεχνικό τηλεοράσεων μετέβηκαν στην μπυραρία για να παραλάβουν την τηλεόραση πλην όμως ο ενάγοντας δεν τους το επέτρεψε προφασιζόμενος ότι «. θα έχανε πελάτες που θα ήθελαν να παρακολουθήσουν το ποδόσφαιρό στην τηλεόραση και αυτό το γεγονός αποδεικνύει από μόνο του ότι η τηλεόραση λειτουργούσε κανονικά και ότι όλα όσα ισχυρίζεται ο ενάγοντας αποτελούν κακόπιστους ισχυρισμούς με σκοπό να αποκομίσουν χρήματα από τους ενάγοντες.». Είναι τέλος η θέση του Ευριπίδου ότι η τηλεόραση του ενάγοντα ουδέποτε υπέστη οποιαδήποτε ζημιά και δη ζημιά από νερό ως αυτός ισχυρίζεται, ενώ ακόμη και να έπαθε κάποια ζημιά ο ενάγοντας, γι' αυτήν, σύμφωνα με τον Ευριπίδου, ευθύνονται αποκλειστικά οι ιδιοκτήτες της πολυκατοικίας και/ή ο εργολάβος του έργου της ανακαίνισης. Όπως ανέφερα πιο πάνω δεν ζητήθηκε η αντεξέταση οποιουδήποτε από τους μάρτυρες των διαδίκων και οι συνήγοροι προχώρησαν με εμπεριστατωμένες αγορεύσεις. Ο ευπαίδευτος συνήγορος του ενάγοντα επικεντρώνοντας της επιχειρηματολογία του στο αστικό αδίκημα της αμέλειας του αρ.51 Κεφ.145, υποστήριξε ότι η μαρτυρία που προσκόμισε η πλευρά του πελάτη του, λαμβανομένου υπόψη και του ότι δεν έτυχε αντεξέτασης αποδεικνύει πλήρως τις αξιώσεις του, σε αντίθεση με τους εναγόμενους οι οποίοι απέτυχαν να αποδείξουν την υπεράσπιση τους. Η ευπαίδευτη συνήγορος των εναγομένων από την άλλη, επικαλούμενη και αυτή την παράλειψη του ενάγοντα να αντεξετάσει τον μάρτυρα των εναγομένων αλλά και την ανεπίτρεπτη προβολή διαζευκτικών ισχυρισμών στην Ε/Δ του, ιδιαίτερα αναφορικά με τον νέο ισχυρισμό περί διαρροής νερού από τη βεράντα του πρώτου ορόφου, υποστήριξε ότι η μαρτυρία του ενάγοντα θα πρέπει να απορριφθεί ως αναξιόπιστη και κατ' επέκταση να απορριφθεί και η αγωγή του. Ως προς τη νομική πτυχή του θέματος, η συνήγορος επικεντρώθηκε στις πρόνοιες του αρ.52 Κεφ.148 που αφορούν στην μετατόπιση του βάρους απόδειξης όταν η περίπτωση αφορά σε διαφυγή νερού και υποστήριξε ότι η αξιόπιστη μαρτυρία των εναγομένων απέσεισε το εν λόγω βάρος. Εξέτασα με προσοχή τα όσα τέθηκαν ενώπιον μου έχοντας κατά νου και τις σχετικές αρχές που διέπουν την αξιολόγηση της μαρτυρίας αλλά και τις αρχές που αφορούν στις συνέπειες που η παράλειψη αντεξέτασης επί ουσιωδών ισχυρισμών συνεπάγεται, ήτοι ότι «στις περιπτώσεις όπου είναι η θέση του αντίδικου ότι τα γεγονότα που ισχυρίζεται η άλλη πλευρά δεν έγιναν, απαιτείται αντεξέταση και μάλιστα σφοδρή, μόνο και μόνο για να αποδειχθεί η έλλειψη υπόβαθρου ..., να επισημανθούν αντιφάσεις και ανακρίβειες» και η παράλειψη αντεξέτασης μαρτύρων σε ουσιώδες μέρος της μαρτυρίας τους ισοδυναμεί με αποδοχή της (βλ. Κ. Λ. ν. Δημοκρατίας
(2011)2 Α.Α.Δ. 547, Frederickou Schools Co Ltd v. Acuac Inc
(2002)1(Γ) A.A.Δ.1527, Αdidas v. Jonitexo Ltd
(1987)1 C.L.R. 383) και ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΚΩΣΤΡΙΚΗ ν. 4 ΜΟΤΙΟN AUTOMOTIVES LTD κ.α., Ποινική Έφεση Αρ. 226/2014, 10/7/2015). Στην παρούσα υπόθεση, από την εκατέρωθεν προσκομισθείσα μαρτυρία και τα δικόγραφα, προκύπτει να συνιστά κοινό έδαφος ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο οι εναγόμενοι εκτελούσαν εργασίες υδρομόνωσης στην ταράτσα της πολυκατοικίας ενώ στο ισόγειο βρισκόταν ο εξωτερικός χώρος εστίασης της μπυραρίας του ενάγοντα. Συνιστά επίσης κοινό έδαφος ότι στα πλαίσια των εν λόγω εργασιών των εναγομένων, οι τελευταίοι τοποθέτησαν νερό στην ταράτσα ώστε να ελέγξουν την υδρομόνωση της και ότι, ως οι ίδιοι οι εναγόμενοι αναφέρουν, «κατά τη διάρκεια των εργασιών ο ενάγοντας φώναζε ότι κάποια τηλεόραση που έχει στην επιχείρηση του ξαφνικά παρουσίασε κάποιο πρόβλημα». Τέλος, συνιστά κοινή θέση ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο η τηλεόραση του ενάγοντα όντως παρουσίασε κάποιο πρόβλημα. Για τα πιο πάνω κάμνω ανάλογα ευρήματα. Σημειώνω εδώ ότι όσον αφορά τον ισχυρισμό του ενάγοντα ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο διεξάγονταν εργασίες και στη βεράντα του πρώτου ορόφου, ο εν λόγω ισχυρισμός σαφέστατα θα πρέπει να αγνοηθεί ως μη δικογραφημένος. Αυτό όμως δεν συνεπάγεται και απόρριψη της μαρτυρίας του ενάγοντα ως αναξιόπιστης διότι με τις ανωτέρω εκατέρωθεν δικογραφημένες παραδοχές, οι οποίες υιοθετήθηκαν και κατά τη μαρτυρία που παρουσιάστηκε, είναι κοινώς αποδεκτό και κατέστη εύρημα μου ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο οι εναγόμενοι εργάζονταν στην ταράτσα, ότι εκεί είχαν τοποθετήσει ποσότητα νερού για να ελέγξουν την υδρομόνωση και ότι κατά τη διάρκεια των εργασιών τους αυτών, κάποιο πρόβλημα παρουσιάστηκε στην τηλεόραση του ενάγοντα. Αυτό που συνιστά επίδικο θέμα συνεπώς, είναι το κατά πόσο, ως ισχυρίστηκε ο ενάγοντας και αρνήθηκαν οι εναγόμενοι, το πρόβλημα που παρουσιάστηκε στην τηλεόραση οφείλετο σε διαρροή νερού από την ταράτσα λόγω αμέλειας των τελευταίων. Θέση του ενάγοντα είναι ότι το πρόβλημα που παρουσιάστηκε στην τηλεόραση και το οποίο αφορούσε ουσιαστικά σε καταστροφή της λόγω εισροής νερού, ήταν όταν την περιέλουσε νερό που διέφυγε των εναγομένων από την ταράτσα. Προς επίρρωση αυτού του ισχυρισμού ο ενάγοντας προσέφερε την δική μαρτυρία ως αυτόπτης μάρτυρας ως προς το ότι η τηλεόραση όντως περιλούστηκε με νερό κατά την ώρα που οι εναγόμενοι έκαμναν τη σχετική εργασία καθώς επίσης και τη βεβαίωση από τεχνικό ηλεκτρονικών ο οποίος επιβεβαίωσε ότι όντως η τηλεόραση υπέστη καταστροφική ζημιά από εισχώρηση νερού στα κυκλώματα της. Επί αυτής όμως της ουσιαστικής πτυχής της μαρτυρίας του, η οποία συνιστά και την πεμπτουσία της υπόθεσης του, ο ενάγοντας δεν αντεξετάστηκε από τους εναγόμενους. Αντιθέτως, μέσω της μαρτυρίας του Ευριπίδου οι εναγόμενοι, ουσιαστικά περιορίστηκαν να αρνηθούν και να απορρίψουν την εκδοχή του ενάγοντα προβάλλοντας διάφορους λόγους για τους οποίους υποστήριξαν ότι η επί του προκειμένου πτυχή της μαρτυρίας του ενάγοντα θα πρέπει να απορριφθεί ως αναξιόπιστη, όπως ήταν για παράδειγμα ο ισχυρισμός τους περί ύπαρξης αδιάβροχης τέντας ή σκέπαστρου και η απουσία νερών στο πάτωμα γύρω από την τηλεόραση. Προέβαλαν επίσης οι εναγόμενοι μέσω του Ευριπίδου και τον ισχυρισμό περί παραδοχής του ενάγοντα ότι η τηλεόραση του λειτουργούσε κανονικά μετά το επίδικο περιστατικό εφ' όσον ο ίδιος τους ανέφερε ότι θα την χρησιμοποιούσε για να προβάλει το ποδόσφαιρό στους πελάτες του. Ουδέποτε όμως οι εναγόμενοι επιχείρησαν, ως όφειλαν, να θέσουν στον ενάγοντα τους ισχυρισμούς τους αυτούς και δη τους ισχυρισμούς τους περί επιζήμιας παραδοχής του ενάγοντα ώστε ο τελευταίος να αναγκαστεί να δώσει τη δική του θέση και να αξιολογηθεί επί αυτής. Και όλα αυτά τη στιγμή που και οι ίδιοι δέχτηκαν ότι ο ενάγοντας ήταν παρών την ώρα του περιστατικού, ότι τα παράπονα του για ζημιά στην τηλεόραση προβλήθηκαν την ίδια ώρα που αυτοί τοποθετούσαν νερό στην ταράτσα της πολυκατοικίας και ότι και οι ίδιοι διαπίστωσαν κάποιο πρόβλημα με την τηλεόραση, έστω διαφορετικό από αυτό που ισχυρίζεται ο ενάγοντας. Η παράλειψη αυτή των εναγομένων να αντεξετάσουν τον ενάγοντα και να του θέσουν τις θέσεις τους, λαμβάνει ιδιαίτερη σημασία για την αξιολόγηση των εκατέρωθεν εκδοχών ενόψει και της παράλειψης τους να αμφισβητήσουν, είτε μέσω αντεξέτασης του ενάγοντα είτε μέσω της διαδικασίας του αρ.26 Κεφ.9, το περιεχόμενο της βεβαίωσης που προσκόμισε ο ενάγοντας από τον τεχνικό που εξέτασε την τηλεόραση και η οποία βεβαίωση, εκ πρώτης όψεως επιβεβαιώνει την εκδοχή του ενάγοντα. Ο βασικός κανόνας απόδειξης που επιβάλλει την αντεξέταση επί ουσιωδών ισχυρισμών δεν ατονεί επειδή η δίκη διεξήχθη στη βάση έγγραφης μαρτυρίας, αφού το μόνο που άλλαξε η «νέα Δ.30», είναι την διαδικασία και όχι το ουσιαστικό δίκαιο απόδειξης. Ούτε βέβαια πρόκειται για εκδίκαση ενδιάμεσης αίτησης, όπου εφαρμόζονται οι πρόνοιες της Δ.48 και το Δικαστήριο, χωρίς να υπεισέρχεται στην ουσία της διαφοράς και χωρίς να προβαίνει σε ενδελεχή αξιολόγηση της μαρτυρίας για να καταλήξει σε ευρήματα, περιορίζεται σε μια αντικειμενική θεώρηση της μαρτυρίας για να διαπιστώσει κατά πόσο, από αντιπαραβολή της έγγραφης μαρτυρίας, αποδεικνύεται στην όψη της και μόνο, «on the face of it», η αντίστοιχη υπόθεση που προωθείται. Εδώ πρόκειται για την ακρόαση της ουσίας της διαφοράς και η αποδεικτική αξία της προσκομισθείσας μαρτυρίας, εξετάζεται υπό τους συνήθεις κανόνες απόδειξης, με γνώμονα το σχετικό βάρος απόδειξης που ο κάθε διάδικος φέρει στους ώμους του και καμία σημασία έχει το γεγονός ότι η μαρτυρία προσκομίστηκε εγγράφως αντί προφορικά. Άλλωστε, είναι «.μέσα από την εξέταση και αντεξέταση όπου οι μάρτυρες δοκιμάζονται ως προς την αλήθεια των λόγων τους...» (βλ. ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΡΙΦΤΑΡΙΔΗΣ ν. XIAODAN LIU, Έφεση Αρ. 13/2015, 5/10/2016). Δεν διαφεύγει της προσοχής μου ότι ούτε ο μάρτυρας των εναγομένων αντεξετάσθηκε επί των ισχυρισμών του. Καμία όμως τέτοια υποχρέωση είχε ο ενάγοντας αφ' ενός διότι οι πλείστοι ισχυρισμοί του εν λόγω μάρτυρα, ήτοι του Ευριπίδου, συνιστούσαν ουσιαστικά άρνηση των ισχυρισμών του ενάγοντα για διάφορους λόγους που δεν τεκμηριώθηκαν και αφ' ετέρου διότι οι εναγόμενοι παραδέχονταν ότι το παράπονο του ενάγοντα προέκυψε ακριβώς την ώρα που αυτοί έβαζαν νερό στην ταράτσα και ότι όντως διαπίστωσαν και οι ίδιοι ότι κάποιο πρόβλημα είχε δημιουργηθεί στην τηλεόραση τη δεδομένη στιγμή. Η μόνη υποχρέωση που είχε ο ενάγοντας επομένως ήταν να συνδέσει το πρόβλημα που ισχυρίστηκε ότι δημιουργήθηκε στην τηλεόραση με το νερό που τοποθέτησαν οι εναγόμενοι στην ταράτσα ως ήταν και ο δικογραφημένος του ισχυρισμός. Για το σκοπό αυτό ο ενάγοντας προσκόμισε τη δική του μαρτυρία ως αυτόπτης μάρτυρας και την ανεξάρτητη επιστημονική γνώμη του ειδικού τεχνικού που εξέτασε την τηλεόραση και τον επιβεβαίωνε. Τίποτα άλλο δεν χρειάζετο να πράξει ο ενάγοντας προς απόδειξη της δικής του εκδοχής, αντίθετα με τους εναγόμενους, οι οποίοι είχαν πλέον την υποχρέωση να επιχειρήσουν, τουλάχιστο μέσω αντεξέτασης, να πλήξουν αυτές τις ουσιώδεις πτυχές της μαρτυρίας του ενάγοντα ώστε να διαφανεί κατά πόσο «.τα γεγονότα που ισχυρίζεται η άλλη πλευρά δεν έγιναν, . (και) μόνο και μόνο για να αποδειχθεί η έλλειψη υπόβαθρου..., να επισημανθούν αντιφάσεις και ανακρίβειες» (βλ. Κ. Λ. ανωτέρω). Οι πιο πάνω παραλείψεις των εναγομένων αφήνουν τους επί του προκειμένου ισχυρισμούς του Ευριπίδου μετέωρους και έκθετους σε απόρριψη ενώ η επί του προκειμένου εκδοχή του ενάγοντα, ως αυτή προωθήθηκε από τον ίδιο και δεν κατέστη αντικείμενο αντεξέτασης αλλά και επιβεβαιώθηκε από την βεβαίωση του ανεξάρτητου τεχνικού η οποία επίσης δεν αμφισβητήθηκε μέσω αντεξέτασης ή άλλης ανάλογης βαρύτητας μαρτυρία, κρίνεται πλήρως αξιόπιστη (βλ. ΝΕΟΦΥΤΟΥ ΠΙΡΙΛΛΙΔΗ ν. ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ, Ποινική Έφεση Αρ. 331/2015, 11/12/2017). Τα ίδια όμως ισχύουν και σε σχέση με τη μαρτυρία του ενάγοντα αναφορικά με την αξία της επίδικης τηλεόρασης κατά τον ουσιώδη χρόνο, ήτοι €500 αλλά και την αγορά νέας τηλεόρασης για €1041, μαρτυρία που ενώ υποστηρίχθηκε και τεκμηριώθηκε με τις ανάλογες αποδείξεις και βεβαιώσεις, επίσης δεν αντικρούστηκε από τους εναγόμενους. Στη βάση της πιο πάνω αξιολόγησης της μαρτυρίας, κρίνω ότι τα πραγματικά γεγονότα της υπόθεσης είναι ως τα ισχυρίστηκε ο ενάγοντας και προβαίνω σε περαιτέρω ανάλογα ευρήματα ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο και ενώ οι εναγόμενοι είχαν τοποθετήσει νερό στην ταράτσα για να ελέγξουν την υδρομόνωση που είχαν κάμει, αυτό διέφυγε από την ταράτσα και κατέληξε στον εξωτερικό χώρο της μπυραρίας του ενάγοντα, περιλούζοντας τόσο τα έπιπλα του όσο και την επίδικη τηλεόραση. Βρίσκω επίσης ότι η εν λόγω τηλεόραση, η οποία κατά τον ουσιώδη χρόνο άξιζε €500, υπέστη τέτοια καταστροφική ζημιά από την εισχώρηση του νερού στα κυκλώματα της, που ήταν ασύμφορο να επισκευαστεί οπόταν και χρειάστηκε να αντικατασταθεί. Τέλος βρίσκω ότι ο ενάγοντας αγόρασε καινούρια τηλεόραση αξίας €1041. Προχωρώ τώρα να εξετάσω κατά πόσο οι εναγόμενοι ευθύνονται νομικά για την όποια ζημιά προκλήθηκε στον ενάγοντα εφόσον το συγκεκριμένο θέμα αναπόφευκτα εγείρεται λόγω των πιο πάνω ευρημάτων μου. Στο στάδιο αυτό, υπενθυμίζω την πάγια νομολογιακή αρχή ότι εφόσον πρόκειται για αστική υπόθεση και δη αγωγή στη βάση αμέλειας, το βάρος απόδειξης της αμέλειας το φέρει κατά τη διάρκεια όλης της δίκης ο ενάγων, ο οποίος και θα πρέπει να αποδείξει την υπόθεση του στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων (βλ. Ng Chun Pui v. Lee Chuen Tat [1988] R.T.R. 298 και Henderson v. Henry E. Jenkins & Sons and Evans [1970] A.C. 282, η οποία αναφέρθηκε με επιδοκιμασία σε αριθμό αποφάσεων του Ανωτάτου βλ. μεταξύ άλλων, Καμέρης ν. Σούλη κ.α.
(1990)1 ΑΑΔ 880 και Σοφοκλέους Κυριάκος ν. Γιώτας Κυριάκου,
(2010)1 Α.Α.Δ. 665). Το κριτήριο του ισοζυγίου των πιθανοτήτων δεν είναι αν η θέση ή η εκδοχή του διάδικου που φέρει το βάρος της απόδειξης (onus of proof) είναι "πιο πιθανή παρά ή αντίθετη", εκείνης, δηλαδή, του αντιδίκου του. Το κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης, ικανοποίησε το Δικαστήριο με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση ή εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι (is more probable than not). Αν απέτυχε να αποδείξει τη θέση ή την εκδοχή του σε αυτό το επίπεδο (standard of proof), ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης δεν θεωρείται ότι το απέσεισε, έστω και αν η θέση ή η εκδοχή του είναι "πιο πιθανή παρά ή αντίθετη", εκείνης, δηλαδή, του αντιδίκου του (βλ Κυριάκου ανωτέρω). Το ερώτημα επομένως στην παρούσα υπόθεση, είναι αν ο ενάγοντας παρουσίασε τέτοια αποδεκτή μαρτυρία, που στη βάση της απλής πιθανολόγησης, αρκεί για να αποσείσει το γενικό βάρος απόδειξης (burden of proof) αμέλειας του εναγόμενου. Αν το έχει καταφέρει αυτό, τότε το ερώτημα είναι αν ο εναγόμενος, ο οποίος έχει ειδικό βάρος απόδειξης (evidential burden), παρουσίασε με τη σειρά του, τέτοια ικανοποιητική μαρτυρία προς υποστήριξη των θεμάτων που κατέστησε επίδικα με τη δική του εκδοχή, ώστε το βάρος να μετατοπιστεί πίσω στην ενάγουσα να απαντήσει ικανοποιητικά και να αποσείσει το εκ πρώτης όψεως, περί αντιθέτου συμπέρασμα που δημιουργήθηκε από τον εναγόμενο. Κρίνω σκόπιμο στο σημείο αυτό να παραθέσω αυτούσια τα πιο κάτω αποσπάσματα αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου, οι οποίες πραγματεύτηκαν το θέμα πρόκλησης ζημιάς από νερό σε υποθέσεις που αφορούσαν αμέλεια, όπου το θέμα εξετάστηκε τόσο σε συνάρτηση με τις πρόνοιες του αρ.51 όσο και του αρ.52 που απασχόλησαν τους συνηγόρους στην παρούσα υπόθεση. ΔΗΜΟΣ ΠΑΦΟΥ ν. C&N KYRIAKOY LTD, ECLI:CY:AD:2017:A100, Πολιτική Έφεση Αρ. 228/2009, 23/03/2017 Το καθήκον επιμέλειας συναρτάται προς τη δυνατότητα πρόβλεψης του κινδύνου. Εφόσον, υπό τις εκάστοτε συγκεκριμένες περιστάσεις, η πιθανότητα δημιουργίας κινδύνου είναι ευλόγως εμφανής, τότε η παράλειψη λήψης ανάλογου μέτρου προφύλαξης συνιστά αμέλεια (βλ. Φοινικαρίδης κ.ά. ν. Γεωργίου κ.ά.
(1991)1 ΑΑΔ 484). Μετά την απόδειξη υπαιτιότητας που συναρτάται με την μη ή την πλημμελή εκπλήρωση οφειλόμενου καθήκοντος, το Δικαστήριο εξετάζει την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της αμέλειας και της ζημιάς που προκλήθηκε. Όπως αναφέρθηκε στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Ελευθερίας Ζαπίτη κ.ά.
(2003)1Β ΑΑΔ 749 στη σελ. 760 η «αιτιώδης συνάφεια είναι θέμα πραγματικό και θα πρέπει να αποφασίζεται, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, κατά τη δίκη (Hotson v. East Berkshire Area Health Authority [1987] 2 All E.R. 909). Θέμα πραγματικό είναι και ο λόγος που προκάλεσε το δυστύχημα. Ακόμα και στην περίπτωση που εναγόμενος παραδέχεται αμέλεια, ο ενάγων δεν δικαιούται, άνευ άλλου τινός, αποζημίωσης, εκτός αν μπορεί να συνδέσει τη ζημιά του με την αμέλεια αυτή (Rankine v. Garton Sons & Co. Ltd [1979] 2 All E.R. 1185).» Στην προκείμενη περίπτωση, οι υπόγειοι αγωγοί βρίσκονταν κάτω από δρόμο, ο οποίος συνόρευε με υποστατικά, μεταξύ των οποίων και αυτό των εφεσιβλήτων. Δεν έχει αμφισβητηθεί ότι η ζημιά που προέκυψε στα εμπορεύματα που ευρίσκονταν εντός του υποστατικού των εφεσιβλήτων ήταν αποτέλεσμα διαρροής νερού από τον υπόγειο αγωγό, λόγω του ότι έσπασε ένα λάστιχο. Να σημειωθεί ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο απέρριψε ισχυρισμό των εφεσιβλήτων ότι εφαρμόζεται η αρχή Res Ipsa Loquitur και δεν καταχωρήθηκε αντέφεση επί του ζητήματος έτσι ώστε να τίθεται θέμα εξέτασής του. Ως εκ τούτου, αυτό που απομένει είναι να εξεταστεί κατά πόσο οι εφεσίβλητοι απέδειξαν ότι η ζημιά που έχουν υποστεί ήταν το αποτέλεσμα της όποιας αμέλειας των εφεσιβλήτων. Όπως έχουμε προαναφέρει, η πρωτόδικη απόφαση στηρίζεται στην παράλειψη του Δήμου να συντηρήσει το σύστημα ύδρευσης. Δεν υπήρξε, όμως, μαρτυρία ότι ο λόγος που προκλήθηκε η βλάβη στο λάστιχο του σωλήνα ήταν η παράλειψη συντήρησης, όπως αυθαίρετα κατέληξε το πρωτόδικο Δικαστήριο. Ελλείπει ουσιαστικά η απόδειξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της κατ΄ ισχυρισμό αμέλειας των εφεσειόντων και της προκληθείσας ζημιάς. Το μόνο στοιχείο που υπήρχε ήταν ότι η διαρροή προήλθε από το σπάσιμο ενός λαστίχου, η οποία επιδιορθώθηκε αμέσως μόλις εντοπίστηκε το πρόβλημα. Δεν είναι επίσης χωρίς σημασία το γεγονός ότι στην περιοχή διεξάγοντο υπογείως εργασίες από άλλες υπηρεσίες και ότι δεν υπήρξε διαρροή στην επιφάνεια του δρόμου, η οποία θα μπορούσε να γίνει αντιληπτή αμέσως και να επιδιορθωθεί προτού το νερό συσσωρευθεί σε παρακείμενα υποστατικά. Από τη στιγμή που το Δικαστήριο προσέγγισε την υπόθεση στη βάση της παράβασης θεσμοθετημένου καθήκοντος και αμέλειας και δεν έκανε αποδεκτή οποιαδήποτε άλλη εισήγηση των εφεσιβλήτων, είτε λόγω εφαρμογής της αρχής Res Ipsa Loquitur, είτε ότι επρόκειτο για υπόθεση ιδιωτικής οχληρίας, έπρεπε να υπήρχε μαρτυρία που να καταδεικνύει αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της κατ΄ισχυρισμό παράβασης ή της αμέλειας και της ζημιάς που προέκυψε. Στην απουσία τέτοιας μαρτυρίας και ενώ υπήρχε η μαρτυρία του μηχανικού του Δήμου ότι το σπάσιμο του λαστίχου ήταν ένα τυχαίο γεγονός, το Δικαστήριο λανθασμένα έκρινε ότι οι εφεσίβλητοι ικανοποίησαν το βάρος απόδειξης που είχαν και εξέδωσε απόφαση υπέρ τους.» ΜΑΡΩΣ ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΠΕΡΣΙΑΝΗ ν. ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ, ECLI:CY:AD:2018:A123, Πολιτική Έφεση Αρ. 194/2012, 20/03/2018 Παραμένουν προς εξέταση οι λόγοι έφεσης 5 και 6, οι οποίοι αφορούν στο άρθρο 52 του Κεφ. 148 και στην αρχή της Rylands v. Fletcher (ανωτέρω). Καταρχάς παρατηρούμε ότι στην έκθεση απαιτήσεως, δεν γίνεται ειδική αναφορά σε αμέλεια εκ μέρους του Εφεσίβλητου, ούτε βέβαια δίδονται και οποιεσδήποτε λεπτομέρειες αμέλειας, και δεν γίνεται αναφορά και σε ιδιωτική οχληρία ή σε λεπτομέρειες τέτοιας οχληρίας. Επίσης, δεν γίνεται αναφορά ούτε στο άρθρο 52 του Κεφ. 148, αλλά ούτε και στην αρχή της Rylands v. Fletcher (ανωτέρω). Όπως ήδη παρατηρήσαμε, γίνεται απλώς αναφορά σε ευθύνη του Εφεσίβλητου για έργα δημόσιας ωφελείας και σε ύπαρξη αγωγού ή οχετού ομβρίων υδάτων σε οικόπεδο γειτνιάζον με αυτά της Εφεσείουσας, το οποίο, μάλιστα, ανήκει στον αδελφό της που βρίσκεται στο εξωτερικό και δεν δέχθηκε να λάβει οποιαδήποτε μέτρα για απάμβλυνση του προβλήματος των λιμναζόντων υδάτων μέσα στο ακίνητο του. Στην έκθεση απαίτησης, ο βασικός ισχυρισμός που γίνεται είναι ότι τα λιμνάζοντα νερά στο γειτνιάζον οικόπεδο, οφείλονται ή οφείλονται κατά κύριο λόγο στην απορροή από τον αγωγό ομβρίων υδάτων του δημόσιου οδικού δικτύου. Είναι αδιαμφισβήτητο ότι ο αγωγός ή ο οχετός ομβρίων υδάτων που αναφέρεται στην έκθεση απαιτήσεως, έχει σφραγιστεί στις αρχές του 2009 και δημιουργήθηκε νέος αγωγός κατά μήκος της παραλίας, ο οποίος φαίνεται ότι απάμβλυνε ή έλυσε το πρόβλημα των λιμναζόντων νερών, σε μεγάλο βαθμό. Το ζήτημα που τίθεται με τους λόγους 5 και 6 της Έφεσης, είναι κατά πόσο ορθά ή εσφαλμένα το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε ότι στην προκείμενη περίπτωση δεν ίσχυε το άρθρο 52 του Κεφ. 148 αλλά ούτε και η αρχή της Rylands v. Fletcher (ανωτέρω). Το άρθρο 52 του Κεφ. 148 προνοεί ότι, σε αγωγή που εγείρεται σε σχέση με ζημιά, κατά την οποία αποδεικνύεται: (α) ότι η ζημιά προκλήθηκε από οποιοδήποτε επικίνδυνο πράγμα ή φωτιά ή ζώο, ή λόγω της διαφυγής οποιουδήποτε πράγματος, διαφυγή του οποίου ενδέχεται να προκαλέσει ζημιά και (β) ότι ο Εναγόμενος ήταν ο ιδιοκτήτης ή είχε την ευθύνη του πράγματος ή ήταν ο κάτοχος της ιδιοκτησίας από την οποία έγινε η διαφυγή του εν λόγω πράγματος, ο Εναγόμενος φέρει το βάρος της απόδειξης του ότι δεν υφίσταται αμέλεια για την οποία αυτός ευθύνεται σε σχέση με το επικίνδυνο αυτό πράγμα ή τη διαφυγή του. Το άρθρο 52, στις περιπτώσεις που ικανοποιούνται οι προαναφερόμενες δύο προϋποθέσεις, μετατοπίζει το βάρος της απόδειξης ότι δεν υφίσταται αμέλεια, για την οποία ευθύνεται ο εναγόμενος, στους ώμους του. Στην προκείμενη περίπτωση, όμως, όπως ήδη παρατηρήσαμε, δεν αποδείχθηκε η αιτία των, κατ' ισχυρισμόν, ζημιών της Εφεσείουσας, που δεν ήταν παραδεκτές, ούτε και ότι ο Εφεσίβλητος ήταν ο ιδιοκτήτης ή είχε την ευθύνη οποιουδήποτε πράγματος ή ήταν ο κάτοχος της ιδιοκτησίας από την οποία έγινε η διαφυγή επικίνδυνου πράγματος. Επομένως, δεν τίθεται ζήτημα εφαρμογής του άρθρου 52 του Κεφ. 148 στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης. Ο κανόνας της Rylands v. Fletcher (ανωτέρω) είναι, βασικά, ότι πρόσωπο το οποίο, για δικούς του σκοπούς, φέρνει στη γη του και διατηρεί εκεί οτιδήποτε ενδέχεται να προκαλέσει ζημιά αν διαφύγει, είναι, εκ πρώτης όψεως, υπεύθυνο για οποιαδήποτε ζημιά θα προκληθεί από τη διαφυγή του, η οποία είναι η φυσική συνέπεια της διαφυγής. Η ευθύνη, δυνάμει της προαναφερόμενης αρχής, είναι αστική ευθύνη για ιδιωτική οχληρία και έχει εφαρμογή αναφορικά με ζημιά σε ακίνητη ιδιοκτησία. Ο ευπαίδευτος συνήγορος της Εφεσείουσας εισηγήθηκε ότι η διοχέτευση νερού στο γειτνιάζον οικόπεδο από τον προαναφερόμενο αρχικό αγωγό, και η δημιουργία λιμναζόντων νερών ήταν πράγμα επικίνδυνο, για τη διαφυγή του οποίου ήταν υπεύθυνος ο Εφεσίβλητος. Δεν μπορεί να τεκμηριωθεί τέτοια εισήγηση διότι δεν αποδείχθηκε, με αξιόπιστη μαρτυρία, ότι η αιτία ή η κύρια αιτία των λιμναζόντων νερών στο γειτνιάζον οικόπεδο ήταν η εκροή από τον αγωγό δημόσιας ωφελείας. Επίσης δεν απεδείχθη πως ο Εφεσίβλητος ήταν καθ' οιονδήποτε τρόπο υπεύθυνος για τη διαφυγή των λιμναζόντων νερών προς το ακίνητο της Εφεσείουσας και την πρόκληση ζημιάς σ' αυτήν. Επιπρόσθετα, δεν απεδείχθησαν και οι ζημιές της Εφεσείουσας, τις οποίες αρνήθηκε ο Εφεσίβλητος. Στην υπόθεση Lambert and others v. Barratt Homes Ltd and another
(2010)EWCA Civ. 681, εξετάστηκε από το Αγγλικό Εφετείο, ζήτημα αμέλειας και οχληρίας εξαιτίας πλημμύρας. Έγινε αναφορά στην προηγούμενη απόφαση, στην Goldman v. Hargrave
(1966)2 All ER 989
(1967)1 AC 645, και επεξηγήθηκε το σχετικό καθήκον επιμέλειας. Χρήσιμη αναφορά μπορεί επίσης να γίνει και στην υπόθεση Dobson v. Thames Water Utilities
(2009)EWCA Civ. 28, στην οποία εξετάστηκε ζήτημα οχληρίας από οχετό. Στην προκείμενη περίπτωση δεν συντρέχουν οποιεσδήποτε προϋποθέσεις για τη δημιουργία αστικής ευθύνης εις βάρος του Εφεσίβλητου είτε στη βάση της αμέλειας είτε της οχληρίας είτε του άρθρου 52 του Κεφ. 148 είτε της αρχής της Rylands v. Fletcher (ανωτέρω). Με γνώμονα τις πιο πάνω αρχές και στη βάση των ευρημάτων στα οποία έχω προβεί ανωτέρω παρατηρώ τα εξής: Κατά πρώτο, ο κίνδυνος στην παρούσα υπόθεση να διαφύγει νερό από την ταράτσα κατά τον έλεγχο της υδρομόνωσης και σε τέτοια περίπτωση, να περιλούσει, ανθρώπους ή αντικείμενα που βρίσκονταν στο κάτω μέρος της πολυκατοικίας, περιλαμβανόμενου και του εξωτερικού χώρου της μπυραρίας που βρισκόταν στο ισόγειο της πολυκατοικίας, ήταν, τόσο αντικειμενικά όσο και υποκειμενικά κρινόμενος, ένας εύλογα προβλεπτός κίνδυνος. Υπενθυμίζω ότι και οι ίδιοι οι εναγόμενοι αναφέρουν ότι από μόνοι τους είχαν σκεφτεί να ελέγξουν αν υπήρχαν σημεία στην υδρομόνωση και ταράτσα απ' όπου θα μπορούσε να διαφύγει το νερό προτού το τοποθετήσουν. Κατά λογική και νομική επέκταση, ήταν εύλογα προβλεπτός και ο κίνδυνος ότι πολύ πιθανόν να πάθαιναν ζημιά οι άνθρωποι και τα αντικείμενα, όπως η επίδικη τηλεόραση, που θα περιλούζονταν από νερό που τυχόν διέφευγε. Η άμεση και ενεργός εμπλοκή των εναγομένων στην τοποθέτηση νερού στην ταράτσα κατά την εκτέλεση των εργασιών τους συνεπώς, τους επέβαλλε και ανάλογο καθήκον επιμέλειας να φροντίσουν όπως το νερό μη διαφύγει της ταράτσας και του ελέγχου τους και καταλήξει σε οποιοδήποτε άλλο σημείο ή χώρο όπου πρόσωπα όπως ο ενάγοντας, θα ήταν ορθό και δίκαιο να θεωρηθούν, λόγω και της σχέσης γειτνίασης (proximity) που είχαν με αυτούς εναγόμενους, ότι εύλογα μπορούσαν να επηρεαστούν από την συγκεκριμένη εργασία. Το καθήκον επιμέλειας αυτό των εναγομένων, λόγω ακριβώς της άμεσης και ενεργού εμπλοκής τους στο όλο θέμα, υφίστατο ανεξαρτήτως της ιδιότητας που αυτοί είχαν κατά τον ουσιώδη χρόνο ως υπεργολάβοι ή του γεγονότος ότι ενδεχομένως ευθύνη και καθήκον επιμέλειας να είχαν και άλλα πρόσωπα όπως π.χ. οι ιδιοκτήτες που τους προσέλαβαν ή ο εργολάβος που τους έδινε οδηγίες (βλ. ΚΥΠΡΟΣ ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ ν. KN ZOO BAR RESTAURANT LTD, ECLI:CY:AD:2016:A554, Πολιτική Έφεση Αρ. 447/2011, 15/12/2016). Κατά δεύτερο, από την αξιόπιστη μαρτυρία που προσκόμισε ο ενάγοντας και η οποία αποτέλεσε βάση για τα ευρήματα μου, προκύπτει ότι τελικά όντως διέφυγε νερό από την ταράτσα κατά την ώρα που το τοποθετούσαν οι εναγόμενοι και ότι αφού αυτό διέφυγε, κατέληξε να περιλούσει την επίδικη τηλεόραση η οποία βρισκόταν στον εξωτερικό χώρο εστίασης της μπυραρίας στο ισόγειο της πολυκατοικίας. Εκ του αποτελέσματος και μόνο συνεπώς προκύπτει, τουλάχιστο στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων, ότι οι εναγόμενοι παρέλειψαν να εκπληρώσουν το καθήκον επιμέλειας που όφειλαν απέναντι στον ενάγοντα. Κατά τρίτο, η αναμφισβήτητη μαρτυρία του τεχνικού του ενάγοντα επιβεβαιώνει ότι η τηλεόραση του τελευταίου, αξίας τότε €500, υπέστη τέτοια καταστροφική ζημιά από την εισχώρηση νερού στα κυκλώματα της που ήταν ασύμφορο να επισκευαστεί, ενώ η αναμφισβήτητη απόδειξη αγοράς νέας τηλεόρασης τον Ιούλιο 2016, καταδεικνύει ότι ο ενάγοντας δαπάνησε €1041 για να αντικαταστήσει την κατεστραμμένη πλέον τηλεόραση. Στη βάση ενός αντικειμενικού επιπέδου πιθανότητας συνεπώς, καταδεικνύεται και το απαιτούμενο στοιχείο υπαιτιότητας των εναγομένων που συναρτάται με την μη ή την πλημμελή εκπλήρωση του οφειλόμενου καθήκοντος τους προς τον ενάγοντα να επιδείξουν επιμέλεια κατά την εκτέλεση της εργασίας τους, ήτοι την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της αμέλειας και της ζημιάς που προκλήθηκε στον ενάγοντα. Στη βάση των πιο πάνω παρέχεται, εκ πρώτης όψεως, ασφαλές υπόβαθρο για θετική διαπίστωση στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων περί αμέλειας των εναγομένων και συνεπεία της εν λόγω αμέλειας, πρόκλησης ζημιάς στον ενάγοντα ως ο τελευταίος ισχυρίζεται. Αυτή την θετική διαπίστωση οι εναγόμενοι, για τους λόγους που έχω ήδη εξηγήσει, απέτυχαν να την ανατρέψουν με αξιόπιστη και θετική μαρτυρία και συνεπώς κρίνονται υπεύθυνοι για τη ζημιά που υπέστη ο ενάγοντας την οποία προχωρώ να εξετάσω. Κεντρικό στοιχείο του κανόνα αναφορικά με το μέτρο αποζημιώσεων σε σχέση με ζημιά που προκαλείται λόγω αμέλειας, είναι η υποχρέωση για αποκατάσταση της ζημίας που προκλήθηκε στον ζημιωθέντα ως αποτέλεσμα του ζημιογόνου συμβάντος. Η υποχρέωση προς αποζημίωση του παθόντος αφορά στο να τεθεί ο τελευταίος στην κατάσταση που θα ήταν αν δεν επεσυνέβαινε η αμελής πράξη ή παράλειψη (βλ. D C M Mastersoft Limited ν. Δέσπως Στυλιανού
(2001)1 ΑΑΔ 1736 και την αναφορά που εκεί γίνεται στο McGregor on Damages, 15η έκδοση, σελ. 7 και 8). Ο ενάγοντας αξιώνει από τους εναγόμενους €1041 ως τη ζημιά που υπέστη για να αγοράσει καινούρια τηλεόραση σε αντικατάσταση της επίδικης και διαζευκτικά €500 ως την αξία της επίδικης τηλεόρασης που καταστράφηκε. Σαφέστατα ο ενάγοντας δεν μπορεί να λάβει τέτοια αποζημίωση από τους εναγόμενους η οποία να τον θέτει σε καλύτερη κατάσταση από την οποία βρισκόταν πριν λάβει χώρα η αμελής πράξη ή παράλειψη τους. Το ότι ο ενάγοντας αποφάσισε να δαπανήσει €1041 για να αγοράσει καινούρια τηλεόραση σαφώς, δεν συνεπάγεται και υποχρέωση των εναγομένων να του αντικαταστήσουν τη μεταχειρισμένη τηλεόραση με καινούρια. Ούτε όμως συνεπάγεται να του καταβάλουν τη διαφορά των €541 επιπρόσθετα των €500 που άξιζε η επίδικη τηλεόραση, αφού η ουσιώδης κατάσταση πραγμάτων που υφίστατο πριν την επίδειξη αμέλειας από πλευράς εναγομένων, έφερε τον ενάγοντα να είχε μία μεταχειρισμένη τηλεόραση αξίας €500 την οποία δεν έχει πλέον. Αυτή είναι και η κατάσταση στην οποία θα πρέπει οι εναγόμενοι να διαταχθούν να επαναφέρουν τον ενάγοντα μέσω ανάλογης αποζημίωσης. Κρίνω συνεπώς ότι οι εναγόμενοι θα πρέπει να καταβάλουν στον ενάγοντα ως αποζημίωση για τη ζημιά που υπέστη από την αμέλεια τους, το ποσό των €500. Στη βάση όλων των πιο πάνω, εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον των εναγομένων για το ποσό των €500, πλέον νόμιμο τόκο ως αξιώνεται, πλέον έξοδα ως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο στην κλίμακα του ποσού που επιδικάστηκε. (Υπ). ........... Λ. Πασχαλίδης, Ε.Δ. Πιστόν αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο