ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ ν. ΦΩΤΙΟΥ, Αρ. Αγωγής: 527/12, 6/5/2019

(1996)1Α Α.Α.Δ 447 και Ζαμπάς v. A & G Tsierkezos Constructions Ltd

(1998)1 Α.Α.Δ 820). Είναι καλά γνωστό ότι η μαρτυρία που παρουσιάζεται δεν κρίνεται μικροσκοπικά, υπό την έννοια πως δεν απομονώνονται τα λεγόμενα του κάθε μάρτυρα από το συνολικό πλαίσιο της μαρτυρίας στη δίκη. Πιο κάτω γίνεται ξεχωριστή αξιολόγηση του κάθε μάρτυρα. Η αξιολόγηση αυτή ωστόσο δεν έχει περιοριστεί στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα αλλά συσχετίστηκε, τέθηκε σε αντιπαράθεση και διερευνήθηκε με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων (Στυλιανίδης v. Χατζηπιέρα

(1992)1 Α.Α.Δ 1056 και Mustafa v. Κακουρή κ.α

(2002)1Α Α.Α.Δ 165). Το πλήρες περιεχόμενο της μαρτυρίας βρίσκεται καταγεγραμμένο στα πρακτικά της υπόθεσης και μαζί με το περιεχόμενο των Τεκμηρίων έχει μελετηθεί και λαμβάνεται υπόψη στο σύνολό του. Η Μ.Ε.1 ως μέρος της κυρίως εξέτασης της υιοθέτησε γραπτή δήλωση δυνάμει του άρθρο 25 του περί Απόδειξης Νόμου, Κεφ. 9 (Έγγραφο Α). Σε αυτήν αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι στις 31.07.10 και ενώ οδηγούσε με τη δέουσα προσοχή και φροντίδα το αυτοκίνητο της, το αυτοκίνητο που οδηγούσε ο Εναγόμενος συγκρούστηκε με το πίσω μέρος του δικού της αυτοκινήτου. Αποτέλεσμα της πιο πάνω σύγκρουσης ήταν η πρόκληση ζημιών στο αυτοκίνητο και σωματικών βλαβών στην ίδια. Μετά το επίδικο δυστύχημα επισκέφθηκε αρχικά το Γ.Ν. Λεμεσού από το οποίο και εξασφάλισε το ιατρικό πιστοποιητικό ημερομηνίας 18.08.10 (Τεκμήριο 4). Ακολούθως επισκέφθηκε τον Μ.Ε.2 και παρουσίασε σχετικό ιατρικό πιστοποιητικό ημερομηνίας 25.10.10 (Τεκμήριο 5). Λόγω του επίδικου δυστυχήματος υπέστη διάστρεμμα αυχενικής μοίρας σπονδυλικής στήλης, κάκωση δεξιού ώμου και κλειδικής χώρας δεξιά, κάκωση αριστερών κατωτέρων πλευρών, εγκεφαλική διάσειση και κεφαλαλγία. Περαιτέρω, ένοιωσε πόνο στον αυχένα, στον δεξιό ώμο και κλειδική χώρα, καθώς και στις αριστερές πλευρές. Επίσης, ένοιωσε μούδιασμα στο αριστερό χέρι. Λόγω των τραυμάτων χρειάστηκε να χρησιμοποιήσει αυχενικό κολλάρο και να εκτελεί ασκήσεις διάτασης των μυών του αυχένα. Η αυχεναλγία και οι πόνοι συνεχίζουν να την ταλαιπωρούν μέχρι σήμερα και έχουν αποκτήσει μονιμότητα στην καθημερινή της ζωή. Ειδικά η αυχεναλγία εμφανίζεται μετά από ενέργειες που αναγκάζουν τον αυχένα να λειτουργεί συνεχώς, ενώ κατά τη διάρκεια της νύκτας ξυπνά 1 - 2 φορές με πόνο στον αυχένα και αναγκάζεται να αλλάξει θέση. Επιπρόσθετα, ταλαιπωρείται και από πρωϊνή δυσκαμψία του αυχένα. Οι προαναφερόμενες ενοχλήσεις έχουν επηρεάσει το επίπεδο ποιότητας της ζωής της, καθώς πλέον είναι δύσκολο να συμμετάσχει σε κοινωνικές δραστηριότητες που απαιτούν καθιστική στάση και προσήλωση. Στη διά ζώσης μαρτυρία της ανέφερε ότι μετά το επίδικο δυστύχημα ένοιωσε ζάλη και αφού ήλθαν στον χώρο του δυστυχήματος αντιπρόσωποι των ασφαλιστικών εταιρειών και υπογράφηκε η φιλική διευθέτηση, μετέβηκε στο Γ.Ν. Λεμεσού όπου και εξετάστηκε. Επανέλαβε ότι οι σωματικές βλάβες που προκλήθηκαν από το δυστύχημα επηρέασαν την καθημερινότητα της και ανέφερε ως παραδείγματα το ότι αντιμετωπίζει δυσκολίες στην κολύμβηση και στον χορό. Επιπρόσθετα, επηρεάστηκε και η εργασία της η οποία είναι καθιστική. Αντεξεταζόμενη ανέφερε ότι μετά το επίδικο δυστύχημα ήταν μεν ζαλισμένη, πλην όμως αντιλαμβανόταν πλήρως το τι συνέβαινε και ήταν σε θέση να προβεί στη δήλωση φιλικής διευθέτησης του δυστυχήματος. Στο Γ Ν Λεμεσού της ζητήθηκε όπως υποβληθεί σε ακτινολογικό έλεγχο, αλλά επειδή φοβόταν δεν υποβλήθηκε στον εν λόγω έλεγχο και αποχώρησε από το Νοσοκομείο. Αρνήθηκε την υποβληθείσα θέση του ευπαίδευτου συνηγόρου του Εναγόμενου ότι ο λόγος που δεν της ζητήθηκε να παραμείνει στο Νοσοκομείο ήταν διότι δεν αντιμετώπιζε οποιοδήποτε πρόβλημα. Συγκεκριμένα η Μ.Ε.1 ανέφερε ότι η ιατρός που την εξέτασε της ζήτησε να υποβληθεί σε ακτινολογικό έλεγχο και ακολούθως θα την εξέταζε εκ νέου έχοντας και τις σχετικές ακτινογραφίες. Στο ιατρείο του Μ.Ε.2 μετέβηκε την μέρα του επίδικου δυστυχήματος και ανέφερε ότι συνολικά τον επισκέφθηκε 2 -3 φορές. Μετά την τελευταία εξέταση της από τον Μ.Ε.2, η οποία έγινε στις 22.10.10, δεν τον ξαναεπισκέφθηκε καθώς της έδωσε οδηγίες για το τι έπρεπε να πράττει. Στην επισήμανση του κ. Ελευθερίου ότι κατά την κυρίως εξέταση της ισχυρίστηκε ότι εξακολουθεί να ταλαιπωρείται από την αυχεναλγία και να νοιώθει πόνο, γεγονότα τα οποία θα έπρεπε να την οδηγήσουν στο να επισκεφθεί ξανά τον θεράποντα ιατρό της, η Μ.Ε.1 απάντησε ότι για τα αυχενικά προβλήματα δεν υπάρχει άλλη θεραπεία εκτός από την ξεκούραση. Περαιτέρω, δήλωσε ότι μέχρι και σήμερα νοιώθει μούδιασμα στα χέρια ενώ λόγω της αυχεναλγίας μπορεί να ξυπνήσει και το βράδυ έχοντας μούδιασμα στα χέρια. Επίσης όταν εργάζεται νοιώθει κόπωση. Σε σχετικές ερωτήσεις του κ. Ελευθερίου ανέφερε ότι δεν είχε οποιοδήποτε άλλο δυστύχημα, ούτε και υπέστη άλλο τραυματισμό. Η μαρτυρία της Μ.Ε.1 επικεντρώθηκε στους τραυματισμούς που υπέστη συνεπεία του επίδικου δυστυχήματος και στα κατάλοιπα που σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της έχουν παραμείνει. Το σκέλος της μαρτυρίας της που αφορά τα τραύματα που υπέστη δεν έτυχε ουσιαστικής αμφισβήτησης και τα όσα ανέφερε σχετικά η Μ.Ε.1 επιβεβαιώνονται και από τη διάγνωση του Μ.Ε.2. Αυτό το οποίο επιχείρησε κυρίως να πλήξει η υπεράσπιση είναι τους ισχυρισμούς της Μ.Ε.1 περί ύπαρξης μόνιμων καταλοίπων και επηρεασμού της ποιότητας ζωής της. Σε σχέση με αυτό το σκέλος της μαρτυρίας της, θεωρώ ότι δεν μπορώ να αποδώσω βαρύτητα στους ισχυρισμούς της Μ.Ε.1 για τους λόγους που θα επεξηγήσω πιο κάτω. Οι αναφορές της ότι η ποιότητα ζωής της έχει επηρεαστεί προς το χειρότερο, ότι επέρχεται κόπωση στην εργασία της και ότι εξακολουθεί μέχρι και σήμερα να ξυπνά 1 - 2 φορές το βράδυ λόγω του πόνου στον αυχένα, θεωρώ ότι ενέχουν το στοιχείο της υπερβολής. Καταρχάς η μάρτυρας δεν ισχυρίστηκε ότι ένεκα των εν λόγω προβλημάτων χρειάστηκε να εγκαταλείψει είτε την εργασία της, είτε ασχολίες όπως τον χορό και το κολύμπι στις οποίες ειδικά αναφέρθηκε. Περαιτέρω, εάν τα κατάλοιπα και ειδικότερα ο πόνος στον αυχένα και το μούδιασμα των χεριών εξακολουθούσαν να την ταλαιπωρούν, σε βαθμό μάλιστα που χρειάζεται να ξυπνά τα βράδια, ενώ κοιμάται, τότε το λογικά αναμενόμενο θα ήταν να επισκεφθεί εκ νέου τον Μ.Ε.2 αναζητώντας βοήθεια. Αντ' αυτού η τελευταία επίσκεψη της στον θεράποντα ιατρό της ήταν στις 22.10.10 τρείς περίπου μήνες μετά το επίδικο δυστύχημα. Παράλληλα, επισημαίνω ότι δεν τέθηκε ενώπιον μου μαρτυρία που να υποστηρίζει ότι κατά τη διάρκεια όλων αυτών των ετών η Ενάγουσα χρειάστηκε να χρησιμοποιήσει ξανά αυχενικό κολλάρο ή να λάβει φαρμακευτική αγωγή προς αντιμετώπιση των ενοχλήσεων που ισχυρίζεται ότι εξακολουθεί να νιώθει. Σημειώνω και το εξής. Προς υποστήριξη της θέσης της περί ύπαρξης καταλοίπων η μάρτυρας ισχυρίστηκε ότι υποβλήθηκε σε φυσιοθεραπείες. Ο εν λόγω ισχυρισμός της όμως δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός διότι αφενός δεν δικογραφείται (Μελάς ν. Κυριάκου

(2003)1Β Α.Α.Δ. 826) και αφετέρου δεν παρουσιάστηκε οποιοδήποτε στοιχείο προς τεκμηρίωση του. Κατά συνέπεια, με εξαίρεση το σκέλος της μαρτυρίας της που αφορά την ύπαρξη μόνιμων καταλοίπων, η μαρτυρία της Μ.Ε.1 κρίνεται ως αποδεκτή και αξιόπιστη. Έχει κριθεί νομολογιακά ότι όταν ένας μάρτυρας κριθεί αξιόπιστος, το Δικαστήριο μπορεί να αποδεχθεί μέρος της μαρτυρίας του και να απορρίψει άλλο (Shahin Mohamed v. Δημοκρατίας

(2010)2 Α.Α.Δ. 266, 268 και Ιωσηφίδη v. Αστυνομίας, Ποινική Έφεση 243/12, ημερομηνίας 02.05.14). Ο Μ.Ε.2 κατά την κυρίως εξέταση του υιοθέτησε και επεξήγησε το περιεχόμενο του ιατρικού πιστοποιητικού του (Τεκμήριο 5). Συνοπτικά στο Τεκμήριο 5 καταγράφει ότι η Ενάγουσα τον επισκέφθηκε για πρώτη φορά στις 31.07.10 και κατά την κλινική εξέταση της διαπίστωσε ότι υπέστη διάστρεμμα αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης τύπου Whiplash, κάκωση δεξιού ώμου και κλειδικής χώρας δεξιά, κάκωση αριστερών κατωτέρων πλευρών και ελαφριά εγκεφαλική διάσειση. Έδωσε οδηγίες για χρήση αυχενικού κολλάρου, λήψη φαρμακευτικής αγωγής η οποία συνίστατο σε παυσίπονα, αντιφλεγμονώδη και μυοχαλαρωτικά. Επίσης χορήγησε στην Ενάγουσα αναρρωτική άδεια και συνέστησε την αποφυγή έντονης σωματικής κόπωσης. Κατά τη δεύτερη εξέταση στις 13.08.10, η Ενάγουσα παραπονέθηκε για μούδιασμα στο αριστερό χέρι. Η νευρολογική εξέταση των άνω άκρων δεν έδειξε παθολογικά ευρήματα και έγινε σύσταση για εξακολούθηση της χρήσης του αυχενικού κολάρου και έναρξη ασκήσεων διάτασης των μυών του αυχένα. Στην τρίτη εξέταση, η οποία πραγματοποιήθηκε την 01.09.10, η Ενάγουσα ανέφερε ότι η αυχεναλγία επέμενε να εμφανίζεται και διαρκούσε από λίγη ώρα μέχρι και ολόκληρη την ημέρα. Επεξήγησε στην Ενάγουσα ότι η πιθανότητα να παραμείνουν μόνιμα ενοχλήματα στον αυχένα είναι αρκετή. Κατά την τελευταία εξέταση της στις 22.10.10 η Ενάγουσα ανέφερε ότι εξακολουθεί να ταλαιπωρείται από την αυχεναλγία η οποία έχει αποκτήσει μονιμότητα στην καθημερινή της ζωή. Η πιθανότητα να παραμείνουν μόνιμα τα ενοχλήματα με συχνές κρίσεις πόνου είναι πολύ μεγάλη από κακώσεις αυτού του είδους. Ο Μ.Ε.2 ανέφερε ότι οι τραυματισμοί που υπέστη η Ενάγουσα συνάδουν με τραυματισμούς που μπορούν να προκληθούν από τροχαίο δυστύχημα. Διευκρίνισε επίσης ότι υπάρχουν άτομα που κτυπήματα αυτής της φύσης τα βιώνουν εντονότερα από ότι άλλα άτομα. Η ένταση με την οποία βιώνει ο καθένας τους εν λόγω τραυματισμούς εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από τη βιαιότητα της σύγκρουσης, από τη θέση του τραυματία και από την ηλικία. Τραυματισμοί αυτής της φύσης μπορούν να επηρεάσουν την καθημερινή ζωή των προσώπων που τους βιώνουν. Όσον αφορά συγκεκριμένα την Ενάγουσα, ο Μ.Ε.2 ξεκαθάρισε ότι δεν είναι σε θέση να εκφέρει άποψη ως προς το κατά πόσο η τελευταία εξακολουθεί μέχρι σήμερα να ταλαιπωρείται από τους τραυματισμούς που υπέστη διότι δεν την εξέτασε ξανά μετά τις 22.10.

1. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι η κλινική εξέταση περιλαμβάνει τον έλεγχο διαφόρων σημείων του σκελετού και πιο συγκεκριμένα ελέγχεται κατά πόσο μία άρθρωση λειτουργεί όπως αναμένεται υπό φυσιολογικές συνθήκες να λειτουργήσει. Δεν έγιναν άλλες πιο εξειδικευμένες εξετάσεις και ειδικότερα δεν ζήτησε από την Ενάγουσα να υποβληθεί σε ακτινολογικό έλεγχο, καθώς η ίδια δεν ήθελε κάτι τέτοιο. Διευκρίνισε ότι εάν θεωρούσε επιβεβλημένο τον ακτινολογικό έλεγχο τότε θα το ζητούσε έντονα από την Ενάγουσα. Συμφώνησε με τη θέση του ευπαίδευτου συνηγόρου του Εναγόμενου ότι οι τραυματισμοί που υπέστη η Ενάγουσα δεν είναι ιδιαίτερα σοβαροί. Κληθείς να επεξηγήσει το διάστρεμμα τύπου Whiplash, ανέφερε ότι η ελληνική ονομασία είναι «κάκωση δίκην κίνησης μαστιγίου». Πρόκειται ουσιαστικά για τραυματισμό στους μυς και συνδέσμους της περιοχής του αυχένα ο οποίος προκαλεί πόνο και δυσκαμψία. Ο συγκεκριμένος τραυματισμός διαπιστώνεται από τον μηχανισμό πρόκλησης της κάκωσης ο οποίος προϋποθέτει κτύπημα στο πίσω μέρος ενός οχήματος. Ο Μ.Ε.2 διαφώνησε με τη θέση του κ. Ελευθερίου ότι ο υπό αναφορά τραυματισμός διαπιστώνεται μέσω ακτινολογικού ελέγχου. Επανέλαβε ότι δεν είναι σε θέση να γνωρίζει τη σημερινή κατάσταση της Ενάγουσας και διευκρίνισε ότι η αναφορά του στο Τεκμήριο 5 ότι κατά την τελευταία εξέταση της Ενάγουσας στις 22.10.10 η αυχεναλγία απέκτησε μονιμότητα έγινε λόγω της σχετικής δήλωσης της Ενάγουσας για την εμφάνιση της αυχεναλγίας μετά από συγκεκριμένες ενέργειες που γίνονται στην καθημερινότητα της. Επεξήγησε ότι οι συγκεκριμένες αναφορές αποτελούν υποκειμενικά και όχι αντικειμενικά ευρήματα. Τέλος, δήλωσε ότι οι τραυματισμοί στον αυχένα παρουσιάζουν εξάρσεις και υφέσεις. Ο Μ.Ε.2 κατέθεσε υπό την ιδιότητα του ιατρού και επομένως η μαρτυρία του θα πρέπει να αντικριστεί ως μαρτυρία εμπειρογνώμονα (Σπύρου και Παπαδόπουλου Πολ. Έφεση 29/12 ημερ. 02.04.18). Ο Μ.Ε.2 υπήρξε θετικός κατά τη μαρτυρία του και θεωρώ ότι μετέφερε αντικειμενικά και με ειλικρίνεια τα ευρήματα του από την εξέταση της Μ.Ε.1 τα οποία και τεκμηρίωσε επιστημονικά. Δεν διαπίστωσα την ύπαρξη αλλότριων κινήτρων, ή προσπάθεια υποβοήθησης της υπόθεσης της Μ.Ε.
2. Αντιθέτως, ο Μ.Ε.2 με ειλικρίνεια ανέφερε όταν ρωτήθηκε σχετικά ότι δεν είναι σε θέση να δώσει μαρτυρία για την παρούσα κατάσταση της Μ.Ε.1 εφόσον η τελευταία φορά που την εξέτασε ήταν στις 22.10.
3. Η διάγνωση του σε σχέση με την κατάσταση της Μ.Ε.1 μετά το επίδικο δυστύχημα, όπως αυτή περιγράφεται στο ιατρικό πιστοποιητικό - Τεκμήριο 5, και γενικότερα τα όσα ανέφερε στη μαρτυρία του σε σχέση με τον τρόπο πρόκλησης και τις συνέπειες που προκαλούνται από το διάστρεμμα αυχενικής μοίρας τύπου whiplash δεν έτυχαν αμφισβήτησης κατά την αντεξέταση του, η οποία περιορίστηκε κυρίως στην υποβολή διευκρινιστικών ερωτήσεων. Υπό το φως των πιο πάνω η μαρτυρία του Μ.Ε.2 κρίνεται ως αποδεκτή και αξιόπιστη στην ολότητα της. Ευρήματα Έχοντας μελετήσει και αξιολογήσει τη μαρτυρία που προσάχθηκε ενώπιον μου και τα Τεκμήρια που κατατέθηκαν και έχοντας ταυτόχρονα υπόψη μου τα παραδεκτά γεγονότα, καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα: Στις 31.07.10 η Ενάγουσα οδηγούσε το αυτοκίνητο της επί της οδού Πάφου στη Λεμεσό. Κατά τον ίδιο χρόνο ο Εναγόμενος οδηγούσε το δικό του αυτοκίνητο στον πιο πάνω δρόμο. Το αυτοκίνητο του Εναγόμενου βρισκόταν πίσω από το αυτοκίνητο της Ενάγουσας και σε κάποιο σημείο του δρόμου συγκρούστηκε με το πίσω μέρος του αυτοκινήτου της Ενάγουσας. Την αποκλειστική ευθύνη για το επίδικο δυστύχημα φέρει ο Εναγόμενος. Από την προαναφερόμενη σύγκρουση προκλήθηκαν σωματικές βλάβες στην Ενάγουσα και άλλες ζημιές. Συγκεκριμένα η Ενάγουσα υπέστη διάστρεμμα αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης τύπου whiplash, κάκωση δεξιού ώμου και κλειδικής χώρας δεξιά, κάκωση αριστερών κατωτέρων πλευρών και ελαφρά εγκεφαλική διάσειση. Έλαβε φαρμακευτική αγωγή, η οποία συνίστατο σε παυσίπονα, αντιφλεγμονώδη και μυοχαλαρωτικά. Επίσης για κάποια χρονική περίοδο χρησιμοποίησε αυχενικό κολάρο. Λόγω των προαναφερόμενων τραυμάτων της, έλαβε αναρρωτική άδεια μέχρι τις 30.09.
4. Επιπρόσθετα, η Ενάγουσα υπέστη συνεπεία του επίδικου δυστυχήματος ειδικές ζημιές ύψους €920,
5. Συμπεράσματα Έχοντας ως δεδομένο ότι την απόλυτη ευθύνη για το επίδικο δυστύχημα φέρει ο Εναγόμενος καθώς και ότι οι ειδικές αποζημιώσεις συμφωνήθηκαν στο ποσό των €920,00, τα ζητήματα που απομένει να επιλυθούν αφορούν τις γενικές αποζημιώσεις που διεκδικεί η Ενάγουσα και τον τόκο επί των αποζημιώσεων που θα επιδικαστούν. Σωματικές βλάβες - Γενικές Αποζημιώσεις Οι γενικές αποζημιώσεις συναρτώνται άμεσα με τον πόνο, την ταλαιπωρία, την απώλεια των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής. Οι αρχές που διέπουν τον προσδιορισμό του ύψους των αποζημιώσεων έχουν πλέον αποκρυσταλλωθεί μέσα από σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Το απαύγασμα της νομολογίας καταδεικνύει ότι οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Παράγοντες οι οποίοι θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον προσδιορισμό των γενικών αποζημιώσεων είναι, μεταξύ άλλων, η σοβαρότητα των τραυμάτων που υπέστη το πρόσωπο το οποίο διεκδικεί τις αποζημιώσεις, ο πόνος, η οδύνη, η ταλαιπωρία και η διάρκεια της δυσχέρειας (Μαυροπετρή ν. Λουκά

(1995)1 Α.Α.Δ 66). Στην υπόθεση Lankuttis v Νικόλα,

(2002)1B Α.Α.Δ 1128, αναφέρονται και τα ακόλουθα για τη σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που ως υποδείχθηκε και στην Μαυροπετρή (ανωτέρω), αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες ενός ανθρώπου: «Η πρόσφατη σταθερή νομολογία μας θέλει τις αποζημιώσεις για σωματική αναπηρία, φυσικό και ψυχικό πόνο να αυξάνονται εξελικτικά. Η τάση αυτή της νομολογίας δεν οφείλεται σε συναισθηματική απόκλιση προς τα θύματα. Βασίζεται στις πραγματικότητες της ζωής. Τα Δικαστήρια έχουν επίγνωση της υψηλής αξίας που συνεχώς αποδίδεται από πολιτισμένες κοινωνίες στη σωματική ακεραιότητα και ψυχική υγεία του ατόμου μέλους της. Η πνευματική και σωματική υγεία συναποτελούν το προαπαιτούμενο στοιχείο για την καλή ποιότητα ζωής του ανθρώπου. Οι αποζημιώσεις, που εκφράζονται σε χρήμα αποσκοπούν όσο είναι δυνατό με το υλικό τους στοιχείο να προσφέρουν κάποια ποιότητα ζωής στο θύμα, επαναφέροντας την, όσο είναι δυνατό, στην προ του δυστυχήματος κατάσταση. Γι' αυτό και οι αποζημιώσεις πρέπει να αντικατοπτρίζουν την αγοραστική αξία του χρήματος ώστε να προσεγγίζεται η εύλογη αποκατάσταση ζημιάς.» Αποτελεί εμπεδωμένη αρχή ότι προηγούμενες αποφάσεις που αφορούν το ποσό των αποζημιώσεων μόνο ενδεικτική σημασία μπορεί να έχουν, αφού κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες της κάθε υπόθεσης. Δεν αποτελούν δηλαδή προηγούμενες επί του θέματος αποφάσεις δεσμευτικό προηγούμενο, αλλά παρέχουν απλά καθοδήγηση. Στην προκείμενη περίπτωση για σκοπούς καθοδήγησης έχω ανατρέξει στις υποθέσεις που αναφέρονται αμέσως πιο κάτω, καθώς σε αυτές περιλαμβάνονται και τραυματισμοί όμοιοι με αυτούς που έχει υποστεί η Ενάγουσα. Στην υπόθεση Νεοκλέους v. Worley

(2001)1A Α.Α.Δ 652, ο εφεσείων υπέστη, μεταξύ άλλων, βαρύ διάστρεμμα του αυχένα και συνεπεία του τραυματισμού του υπήρξε μεγάλη αύξηση των οστεοαρθριτκών αλλοιώσεων σε σχέση με αυτές που προϋπήρχαν του τραυματισμού του. Πρωτοδίκως επιδικάστηκαν αποζημιώσεις ύψους Λ.Κ.2.000, οι οποίες κατ' έφεση αυξήθηκαν σε Λ.Κ.3.500. Στην υπόθεση Κεζαρίδης ν. Κωνσταντίνου

(2007)1Β Α.Α.Δ 1373 ο εφεσίβλητος υπέστη σοβαρό διάστρεμμα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, κακώσεις στην κεφαλή και εγκεφαλική διάσειση. Έφερε αυχενικό κολάρο και του χορηγήθηκαν αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Οι ακτινογραφίες της αυχενικής μοίρας έδειξαν ευθειασμό της σπονδυλικής στήλης και σπονδυλοαρθριτικές αλλοιώσεις στους Α5 και Α6 σπονδύλους. Επειδή η κατάστασή του δεν παρουσίαζε βελτίωση με τα φάρμακα και το κολάρο, συνεστήθη αγωγή φυσιοθεραπείας, την οποία ακολούθησε. Το Ανώτατο Δικαστήριο επικύρωσε ποσό Λ.Κ.6.000 που επιδικάστηκε πρωτόδικα ως γενικές αποζημιώσεις, παρά το ότι θεώρησε ότι το ποσό αυτό είναι πολύ κοντά στο ανώτατο όριο της αποζημίωσης που θα μπορούσε να επιδικαστεί υπέρ του εφεσίβλητου. Ποσό Λ.Κ.2.500 επικυρώθηκε κατ' έφεση στην L.P. Transbeton Ltd v. Σταύρου κ.α

(2009)1Α Α.Α.Δ 304 για τραυματισμούς που υπέστη άνδρας 37 ετών. Συγκεκριμένα είχε υποστεί αιμάτωμα περιοφθαλμικά, εγκεφαλική διάσειση, διάστρεμμα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και ένεκα των εν λόγω τραυμάτων παρέμεινε εκτός εργασίας για δύο περίπου μήνες. Οι τραυματισμοί στις υποθέσεις Νεοκλέους και Κεζαρίδης (ανωτέρω) ήταν ασφαλώς σοβαρότερης μορφής από αυτούς που υπέστη η Ενάγουσα. Πλησιέστερη στους τραυματισμούς της ενάγουσας και την περίοδο απουσίας από την εργασία είναι η L.P. Transbeton Ltd (ανωτέρω). Από την άλλη, δεν παραγνωρίζω ότι παρήλθε σημαντικό χρονικό διάστημα από την έκδοση των προαναφερόμενων αποφάσεων, γεγονός το οποίο θα προσμετρηθεί στον υπολογισμό της αγοραστικής αξίας του χρήματος. Έχοντας επομένως υπόψη μου τις νομολογιακές αρχές που διέπουν το ζήτημα του καθορισμού του ύψους των γενικών αποζημιώσεων, τα τραύματα και την ταλαιπωρία που υπέστη η Ενάγουσα και αντλώντας καθοδήγηση από τις υποθέσεις που έχω παραθέσει πιο πάνω, θεωρώ υπό τις περιστάσεις ως εύλογο και δίκαιο ποσό γενικών αποζημιώσεων, το ποσό των €4.500. Η ευπαίδευτη συνήγορος της Ενάγουσας εισηγήθηκε ότι η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Πολ. Έφεση 328/11 Χριστοφίνης και Φραντζή ημερ.31.05.17 στην οποία επιδικάστηκαν κατ΄εφεση γενικές αποζημιώσεις €7.000 παρουσιάζει σημαντικές ομοιότητες με την παρούσα. Η εν λόγω εισήγηση δεν με βρίσκει σύμφωνο καθώς μεταξύ των δύο υποθέσεων υπάρχει μία σημαντική διαφορά. Συγκεκριμένα στη Χριστοφίνης (ανωτέρω) αποτέλεσε εύρημα του Δικαστηρίου ότι παρέμειναν κατάλοιπα στην εφεσίβλητη η οποία εξακολουθούσε να νιώθει άλγος, δυσκαμψία του αυχένα και αιμωδίες άνω άκρων κατά τις αλλαγές του καιρού ή όταν κουραζόταν αρκετά. Στην προκείμενη περίπτωση, ως ήδη αναφέρθηκε, δεν αποδείχθηκε ότι παρέμειναν κατάλοιπα στην Ενάγουσα. Τόκος Το τελευταίο ζήτημα που απομένει προς εξέταση αφορά την επιδίκαση τόκου. Στην υπόθεση Φοινικαρίδης κ.α ν. Γεωργίου κ.α

(1991)1 Α.Α.Δ 475 ο τότε Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου, κ. Κωνσταντινίδης, ανέφερε, ότι όσον αφορά το θέμα της επιδίκασης τόκου υιοθετήθηκε η μέθοδος της επιδίκασης τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των γενικών αποζημιώσεων από την ημέρα κατά την οποία ο Εναγόμενος θα έπρεπε να είχε πληρώσει την αποζημίωση, αλλά δεν το έπραξε, δεδομένου, ότι είναι μόνο από την ημέρα εκείνη που μπορεί να λεχθεί, ότι ο Ενάγων στερήθηκε τα χρήματα αυτά. Ο χρόνος αυτός θα μπορούσε να είναι η ημέρα κατά την οποία επιδόθηκε το κλητήριο ένταλμα. Γίνεται ακόμα αναφορά στην ημέρα κατά την οποία καταχωρήθηκε η αγωγή, εφόσον και εκείνη την ημερομηνία θα μπορούσε να λεχθεί, ότι ο Ενάγων στερήθηκε το ποσό της αποζημίωσης. Η ύπαρξη ιδιαίτερων περιστάσεων, που δεν θα κατέτασσαν μια υπόθεση στην κατηγορία των συνηθισμένων υποθέσεων, μπορούν να ληφθούν υπόψη και ενδεχομένως να οδηγήσουν σε κάποια διαφορετική προσέγγιση. Επισημαίνεται, ότι σε όλες τις περιπτώσεις είναι δυνατό να διαδραματίσει ρόλο ο τρόπος με τον οποίο προωθήθηκε μια αγωγή προς εκδίκαση και ότι στις περιπτώσεις που παρατηρείται αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθησή της θα ήταν λανθασμένο να επιδικάζεται τόκος χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η καθυστέρηση αυτή. Ο λόγος είναι ότι για όσο χρόνο διαρκεί η αδικαιολόγητη καθυστέρηση ο διάδικος στερείται τα χρήματα στα οποία δικαιούται από δικό του σφάλμα (Birkett v. Hayes and Another

(1982)2 All E.R. 710 (C.A.). Στην προκείμενη περίπτωση το επίδικο δυστύχημα συνέβη στις 31.07.10 και η αγωγή καταχωρήθηκε περίπου ενάμιση χρόνο αργότερα, στις 03.02.

1. Η κατάσταση της υγείας της Ενάγουσας, σύμφωνα με τη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον μου, ήταν αποκρυσταλλωμένη από τις 22.10.
2. Δεν τέθηκε οποιαδήποτε μαρτυρία που να επεξηγεί για ποιο λόγο η αγωγή καταχωρήθηκε στις 03.02.
3. Συνεπώς, θεωρώ ότι υπήρξε καθυστέρηση στην καταχώρηση της αγωγής η οποία βαρύνει την Ενάγουσα. Στην υπόθεση Daria v. Βλαβή

(2012)1B A.A.Δ 111 λέχθηκαν τα ακόλουθα ως προς την επιδίκαση τόκου στις περιπτώσεις ύπαρξης καθυστέρησης: «Επομένως εκεί όπου παρατηρείται αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής, ο Ενάγων θα πρέπει να στερείται των χρημάτων στα οποία δικαιούται, από την άποψη βέβαια τις επιδίκασης τόκου επ' αυτών, εφόσον η καθυστέρηση προέρχεται από δικό του σφάλμα.» Ως εκ των ανωτέρω θεωρώ υπό τις περιστάσεις ορθό και δίκαιο όπως ο τόκος επιδικαστεί από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής. Όσον αφορά τις ειδικές αποζημιώσεις έχει επικρατήσει η άποψη της επιδίκασης τόκου επί του συνόλου των ειδικών αποζημιώσεων από την ημερομηνία γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος μέχρι την απόφαση μειωμένου όμως κατά το ήμισυ, χωρίς να αποκλείεται διαφορετική προσέγγιση όταν τα ιδιαίτερα περιστατικά της υπόθεσης το δικαιολογούν (Φοινικαρίδης κ.α ν. Γεωργίου κ.α ανωτέρω). Κατάληξη Υπό το φως των πιο πάνω εκδίδεται απόφαση υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον του Εναγόμενου ως ακολούθως: Για το ποσό των €4.500,00 ως γενικές αποζημιώσεις πλέον το εκάστοτε νόμιμο επιτόκιο επί του εν λόγω ποσού από τις 03.02.12 μέχρι εξοφλήσεως. Για το ποσό των €920,00 ως ειδικές αποζημιώσεις πλέον το εκάστοτε νόμιμο επιτόκιο επί του εν λόγω ποσού, μειωμένου όμως κατά το ήμισυ από τις 31.07.10 μέχρι σήμερα και ακολούθως με νόμιμο τόκο από σήμερα μέχρι εξοφλήσεως. Περαιτέρω, επιδικάζονται υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον του Εναγόμενου τα δικηγορικά έξοδα όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .............. Μ. Αγιομαμίτης, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ Subject: Civil/Other Actions/Final Αναφορά: Τροχαίο - αμέλεια cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο