ΑΡΧΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ν. ΞΥΣΤΟΥΡΗ, Αρ. Αγωγής: 1229/16, 20/6/2019

(1)Ο εξ αποφάσεως οφειλέτης όταν εμφανίζεται ή εξαναγκάζεται να εμφανισθεί ενώπιον Δικαστηρίου δυνάμει του Μέρους αυτού, εξετάζεται ενόρκως από ή εκ μέρους του εξ αποφάσεως πιστωτή και από το Δικαστήριο αναφορικά με - (α) Την ικανότητα του να πληρώσει το οφειλόμενο ποσό (β) την αποκάλυψη περιουσιακών στοιχείων τα οποία μπορούν να διατεθούν για την πληρωμή του χρέους٠ και (γ) τη διάθεση οποιωνδήποτε περιουσιακών στοιχείων στην οποία προέβη μετά τη δημιουργία ή τη γένεση της αστικής ευθύνης.

(2)Ο εξ αποφάσεως οφειλέτης υποχρεούται να παρουσιάσει ενόρκως ή με οποιοδήποτε άλλο τρόπο νόμιμα θεωρούμενο υποκατάστατο του όρκου όλα τα βιβλία, έγγραφα, συμβόλαια, καταστάσεις λογαριασμών, αποδείξεις και άλλα παρόμοια αποδεικτικά τα οποία βρίσκονται στην κατοχή του ή υπό τον έλεγχο του ή στη φύλαξη ή κάτω από τον έλεγχο τρίτου και τα οποία σχετίζονται με περιουσία που δύναται ή εδύνατο να διατεθεί για σκοπούς πληρωμής του χρέους.

(3)Άνευ επηρεασμού της γενικότητας του εδαφίου

(2), ο οφειλέτης υποχρεούται να αποκαλύψει στο Δικαστήριο με οποιοδήποτε τρόπο τα πιο κάτω στοιχεία: (α) Το όνομα και τη διεύθυνση του εργοδότη του ή άλλου προσώπου το οποίο του καταβάλλει μισθούς ή άλλα ποσά (β) λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τις απολαβές πραγματικές ή αναμενόμενες (γ) αντίγραφα όλων των καταστάσεων λογαριασμών που διατηρεί σε τραπεζικά ή άλλα πιστωτικά ιδρύματα (δ) οποιαδήποτε εισοδήματα από εργασία ή άλλες πηγές (ε) τις ανάγκες του ιδίου και της οικογένειας του (στ) οποιαδήποτε άλλη πληροφορία η οποία είναι αναγκαία για σκοπούς του παρόντος άρθρου.″ Όπως επιβεβαιώθηκε σε σειρά αποφάσεων, η διαδικασία αυτή στοχεύει στην εξέταση του εξ' αποφάσεως χρεώστη σχετικά με την ικανότητα του να πληρώσει το χρέος του. Στην πρόσφατη απόφαση στην υπόθεση S Χ. ν. Χ. Χ., Έφεση Αρ. 31/2015, 19/10/2018, λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Στη βάση του εδαφίου

(2)του άρθρου 84 (πιο πάνω), ο εξ' αποφάσεως οφειλέτης υποχρεούται να παρουσιάσει ενόρκως όλα τα βιβλία, έγγραφα ή αποδεικτικά στοιχεία, τα οποία βρίσκονται στην κατοχή του, με σκοπό τη διαπίστωση της περιουσιακής του ικανότητας. Ο σκοπός της πιο πάνω νομοθετικής πρόνοιας δεν είναι άλλος παρά να προστατεύσει τον εξ' αποφάσεως πιστωτή, ο οποίος δεν μπορεί να γνωρίζει ποια είναι τα περιουσιακά στοιχεία του εξ' αποφάσεως οφειλέτη τα οποία θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν την έκδοση διατάγματος καταβολής του εξ' αποφάσεως χρέους. Καθίσταται, συναφώς, έκδηλο ότι το βάρος απόδειξης βρίσκεται στους ώμους του εξ' αποφάσεως οφειλέτη, ο οποίος θα πρέπει να καταδείξει ότι δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να εξοφλήσει το χρέος του. Υποχρεούται προς τούτο να προβεί σε πλήρη αποκάλυψη των περιουσιακών του στοιχείων. (Βλ. Βασιλειάδης ν. Τσουρή

(2007)1(Α) Α.Α.Δ. 43 και THE OLD SALT YACHTING CO. LTD. v. Bίκης, ECLI:CY:AD:2018:D358, Αγ. Ναυτ. 42/2014, ημερ. 11 Ιουλίου 2018).» (η υπογράμμιση και έμφαση είναι του Δικαστηρίου) Έχω εξετάσει το λόγο ένστασης με τον οποίο προβάλλεται ότι η ένορκος δήλωση η οποία συνοδεύει την Αίτηση είναι παράτυπη. Η ενόρκως δηλούσα αναφέρει ότι είναι Λειτουργός Νομικών Υπηρεσιών των εναγόντων και έλαβε τις πληροφορίες από έγγραφα τα οποία κατέχει και αφορούν την υπόθεση. Αναφέρει επίσης ότι γνωρίζει πολύ καλά και προσωπικά τα γεγονότα της υπόθεσης. Έχοντας υπόψη ότι το βάρος απόδειξης, σύμφωνα με την ως άνω Νομολογία, βρίσκεται αποκλειστικά στους ώμους του εναγομένου να αποδείξει την οικονομική του αδυναμία για αποπληρωμή του χρέους, δεν απαιτείται τίποτε περισσότερο από τα όσα αναφέρει η ενόρκως δηλούσα στην Αίτηση. Από πλευράς εναγόντων απαιτείται η απόδειξη ότι υφίσταται εξ αποφάσεως χρέος ως προβλέπεται στο άρθρο 82

(1)του κεφ. 6, γεγονός το οποίο δεν αμφισβητείται. Συνεπώς ο λόγος ένστασης αυτός δεν μπορεί να πετύχει. Ο εναγόμενος ανέφερε ότι μετά το κλείσιμο των επιχειρήσεων του προσπάθησε να λειτουργήσει άλλες ταβέρνες οι οποίες και πάλι λόγω της οικονομικής κρίσης δεν ήταν κερδοφόρες και έκλεισαν. Προσπάθησε στη συνέχεια να εργαστεί ως σουβλιτζής αλλά μετά από 1-2 ώρες δεν άντεξε και σταμάτησε. Ουσιαστικά όπως ανέφερε ο συνήγορος του κατά την αγόρευση του, δεν άντεξε το γεγονός ότι ενώ ήταν ένας επιχειρηματίας με πολλούς υπαλλήλους είχε τέτοια επαγγελματική κατάληξη. Ο εναγόμενος αναφέρθηκε επίσης στο πρόβλημα που αντιμετωπίζει με τα πόδια του με αποτέλεσμα να μην μπορεί να στέκεται και αιμορραγεί. Προς τούτο όμως δεν είχε οποιοδήποτε έγγραφο ή στοιχείο να παρουσιάσει. Δεν είχε επίσης να παρουσιάσει οποιοδήποτε στοιχείο αναφορικά με τα εντάλματα τα οποία εκκρεμούν εναντίον του. Εις ότι αφορά το τεκμήριο 1, όπου απεικονίζεται ο ίδιος με κιθάρα, εξήγησε ότι λόγω του κύκλου του και ότι τον γνωρίζει πολύς κόσμος φωτογραφήθηκε στην εν λόγω ταβέρνα όπου εργαζόταν ο αδερφός του για να τους βοηθήσει. Μετά από ερωτήσεις οι οποίες του τεθήκαν από το Δικαστήριο, ανέφερε ότι στο διαμέρισμα το οποίο είναι επ' ονόματι του διαμένει με τον αδερφό του και ότι το χωράφι δεν έχει κάποια αξία. Ανέφερε επίσης ότι δεν έχει εγγραφεί ως άνεργος στο γραφείο εργασίας. Έλαβα υπόψη μου όλα όσα ανέφερε ο εναγόμενος κατά την εξέταση του σε συνάρτηση με τις αρχές που έθεσε η νομολογία αναφορικά με το υπό κρίση ζήτημα, ως αυτή έχει αναφερθεί κατά την αγόρευση της συνηγόρου των εναγόντων. Το Δικαστήριο κατανοεί τα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει ο εναγόμενος και δεν έχω λόγο να τα αμφισβητήσω. Όμως, δεν παρουσίασε κανένα στοιχείο το οποίο θα μπορούσε να τεκμηριώσει τη θέση του ότι τα προβλήματα αυτά δεν του επιτρέπουν να εργαστεί. Αντιθέτως, από τη μαρτυρία του προκύπτει ότι η απόφαση να μην εργάζεται ήταν δική του. Δεν ανέφερε επίσης οτιδήποτε αναφορικά με το πώς αντιμετωπίζει τα προβλήματα υγείας που αφορούν τα πόδια του. Αντιλαμβάνομαι τη δυσκολία του να αποδεχτεί το γεγονός ότι από επιχειρηματίας είχε καταλήξει σε κάποιο στάδιο να είναι υπάλληλος, αλλά όπως είπε και ο ίδιος, μόνο κάποιες ώρες είχε αντέξει στη δουλεία την οποία είχε βρει. Και τούτο χωρίς να υποστηρίζεται από ιατρική μαρτυρία ότι είναι ανίκανος για εργασία. Αντιθέτως, φαίνεται ότι ο ίδιος του κατέστησε τον εαυτό του ανίκανο να εργαστεί, εφόσον έχει τις γνώσεις και εμπειρία επιχειρηματία εστιάτορα και ψήστη. Φαίνεται επίσης ότι είναι σε θέση να εξεύρει εργασία, όπως και έγινε, αλλά για λόγους δικούς του, εγκατέλειψε την εργασία την οποία είχε βρει ως υπάλληλος. Σημειώνω εδώ ότι το τεκμήριο 1 δεν μπορεί να καταδείξει ότι ο εναγόμενος εργάζεται και το αποκρύβει. Σύμφωνα όμως με τα όσα εξήγησε ο ίδιος εν σχέση με το εν λόγω τεκμήριο, δεν μπορώ να δεχτώ ότι φωτογραφήθηκε με τον αδερφό του στην εργασία που εργαζόταν ο τελευταίος, για να βοηθήσει την επιχείρηση αυτή και να προσελκύσει πελατεία, ενώ δεν μπορούσε να προβεί σε αντίστοιχη ενέργεια για να βοηθήσει και τον ίδιο. Ούτε καν όπως φαίνεται δεν έχει εγγραφεί ως άνεργος στο γραφείο εργασίας ενώ θα ήταν λογικά αναμενόμενο εφόσον βρίσκεται σε τέτοια οικονομική κατάσταση να εγγραφεί ως άνεργος ή έστω να επιμένει και να προσπαθήσει ξανά για να λαμβάνει το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα από το κράτος εφόσον όπως είπε η αίτηση του απορρίφθηκε εφόσον δεν κατέθεσε τα απαραίτητα έγγραφα. Ο εναγόμενος επίσης είναι ιδιοκτήτης ακίνητης περιουσίας. Ναι μεν στο διαμέρισμα του διαμένει με τον αδερφό του όπως είπε, όμως δεν φαίνεται να σκέφτηκε ποτέ πως και με ποιο τρόπο θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί την ακίνητη του περιουσία για να εξασφαλίσει κάποιο εισόδημα. Δεν παρουσίασε επίσης οποιοδήποτε στοιχείο είτε αναφορικά με τους τραπεζικούς του λογαριασμούς είτε με τα εντάλματα τα οποία εκκρεμούν εναντίον του. Η παρουσίαση πειστικών στοιχείων αναφορικά με την οικονομική αδυναμία του εναγόμενου να αποπληρώσει το χρέος του εναπόκειτο μόνο στον ίδιο και όχι στην πλευρά των εναγόντων, ως αποτέλεσε εισήγηση του συνηγόρου του εναγομένου, όπως προκύπτει από την ως άνω νομολογία. Ο εναγόμενος απέτυχε να αποσείσει το βάρος απόδειξης που έφερε και κυρίως απέτυχε να αποδείξει ότι αντιμετωπίζει τέτοια προβλήματα υγείας που δεν του επιτρέπουν να εργάζεται. Τα πιο πάνω οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ο εναγόμενος έχει εισοδηματική ικανότητα η οποία του επιτρέπει να εργαστεί και να λαμβάνει εισόδημα μέρος του οποίου θα μπορούσε να διατεθεί προς εξόφληση του εξ αποφάσεως χρέους του. Επαναλαμβάνω ότι δεν έχει τεκμηριωθεί κάποιος ιδιαίτερος λόγος για τον οποίο δεν εργάζεται ο εναγόμενος ούτε όμως έχει καταδειχθεί η όποια προσπάθεια του για εξεύρεση εργασίας. Σύμφωνα με τη νομολογία είναι δυνατή η έκδοση διατάγματος μηνιαίων δόσεων έστω και εάν τη δεδομένη στιγμή ο εναγόμενος δεν εργάζεται, εφόσον κριθεί ότι έχει τέτοια δυνατότητα, αλλά το μόνο που απομένει είναι η αναγκαία βούληση. Σχετική είναι η υπόθεση Νίτσα Χριστάκη ή άλλως Παγωνίτσα Χριστάκη Παναγιώτου v. Μάρω Μιχαήλ

(1998)1 Α.Α.Δ. 422 και Δέσποινα Προκοπίου κ.α. ν. Ανδρέας Λάμπρου Λτδ

(2004)1 Α.Α.Δ.

1. Όπως έχω προαναφέρει ο εναγόμενος είναι 42 ετών, ώριμος άντρας με χρόνια εμπειρία ως επιχειρηματίας εστιάτορας και ψήστης. Η εμπειρία του μάλιστα αυτή αλλά και τα χρόνια δραστηριοποίησης του τον έκαναν πολύ γνωστό κατά τρόπο όπου μπορεί να βοηθήσει στην λειτουργία μιας επιχείρησης, όπως ανέφερε και ο ίδιος εν σχέση με το περιεχόμενο του τεκμηρίου
2. Με τα πιο πάνω δεδομένα και λαμβάνοντας υπόψη το τεκμήριο 2 το οποίο κατέθεσε ο εναγόμενος αναφορικά με τις ασφαλιστέες αποδοχές του μέχρι το 2012, καταλήγω ότι η εισοδηματική ικανότητα του εναγόμενου ανέρχεται σε τουλάχιστο €800.- μηνιαίως. Έχοντας υπόψη ότι δεν έχει εξαρτώμενους και διαμένει σε ιδιόκτητο διαμέρισμα αλλά και τα αναγκαία έξοδα διαβίωσης του, όπως είπε καταβάλλονται από τον αδερφό του, χωρίς να πληρώνει οτιδήποτε αναφορικά με τα προβλήματα υγείας ή άλλα έξοδα, θεωρώ ότι το ποσό των €250.- μηνιαίως θα μπορούσε να διατεθεί για την αποπληρωμή του εξ αποφάσεως χρέους του (Λουγκρίδης Νίκος ν. Eurolife Limited,

(2004)1 Α.Α.Δ. 886). Συνεπώς, ο εναγόμενος διατάσσεται να πληρώνει στους ενάγοντες το ποσό των €250.- μηνιαίως αρχής γενομένης την 1.8.19 και στη συνέχεια την 1η ημέρα κάθε επόμενου μήνα μέχρι εξοφλήσεως του εξ αποφάσεως χρέους, τόκων και εξοδων πλέον τα έξοδα της παρούσας Αίτησης, ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο και να πληρωθούν με τον ίδιο τρόπο που προβλέπεται με το παρών Διάταγμα. . (Υπ.) ............. Χρ. Χατζηγεωργίου, Ε.Δ ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο