WAHI ν. ΜΑΡΙΟΣ ΦΟΙΤΙΔΗΣ ΑΡΤΟΠΟΙΕΙΑ ΛΤΔ, Αρ. Αγωγής: 3000/11, 30/9/2019

(1992)1 Α.Α.Δ. 1056 και Mustafa v. Κακουρή κ.α

(2002)1Α Α.Α.Δ. 165). Ως Μ.Ε.1 κατέθεσε η χχχχχ Αλιούρη η οποία κατά τον επίδικο χρόνο ήταν Επιθεωρήτρια στο Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας. Ανέλαβε τη διερεύνηση του επίδικου ατυχήματος και κατέθεσε ως δέσμη Τεκμηρίου 2 την πλήρη έκθεση διερεύνησης ατυχήματος η οποία ετοιμάστηκε από την ίδια και συνοδεύεται από φωτογραφίες του χώρου όπου επεσυνέβη το ατύχημα. Κατά τη διερεύνηση έλαβε καταθέσεις από τον διευθυντή της Εναγόμενης (Τεκμήριο 3) και τον Ενάγοντα και ακολούθως εισηγήθηκε την ποινική δίωξη της Εναγόμενης και του Διευθυντή της (Τεκμήριο 4). Τα συμπεράσματα της από τη διερεύνηση που πραγματοποίησε αποτυπώνονται στην παράγραφο 7 της δέσμης Τεκμηρίου 2 και είναι, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: «7.1 Οι αναμικτήρες δεν έφεραν κανένα κάλυμμα. Κατά τη λειτουργία του μηχανήματος, ο αναδευτήρας, που βρίσκεται σε κίνηση, είναι εύκολα προσβάσιμος από τον χειριστή. 7.2 Οι τρεις αναμικτήρες ξεκινούν τη λειτουργία τους από αντίστοιχους ηλεκτρικούς διακόπτες στον κοντινό τοίχο σε απόσταση περίπου 1,5 m από τον 3ο αναμικτήρα στα δεξιά. 7.3 Ο αναμικτήρας δεν διαθέτει εκκινητήρα με κομβία εκκίνησης και στάσης (push buttons)». Περαιτέρω, η Μ.Ε.1 ανέφερε ότι η Εναγόμενη δεν διέθετε Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας και Γραπτή Εκτίμηση Κινδύνων. Η τελευταία αποτελεί μέρος του Συστήματος Διαχείρισης Ασφάλειας και σε αυτήν αναγνωρίζονται προληπτικά οι πηγές κινδύνου σε ένα υποστατικό. Επίσης, καθορίζονται οι εργοδοτούμενοι οι οποίοι επηρεάζονται από τους εν λόγω κινδύνους και εφαρμόζονται μέτρα για επίλυση τους. Εάν υπήρχε η συγκεκριμένη μελέτη, τότε θα διαφαινόταν ότι οι αναμικτήρες ήταν παλιάς τεχνολογίας, χωρίς προστατευτικά καλύμματα. Επιπρόσθετα, θα διαφαινόταν η ανάγκη πρόβλεψης τρόπου κλειδώματος των αναμικτήρων στον ηλεκτρικό πίνακα λειτουργίας όταν διεξάγονται εργασίες καθαρισμού ή συντήρησης τους. Η Μ.Ε.1 δήλωσε ότι το επίδικο ατύχημα θα μπορούσε να αποφευχθεί εάν υπήρχαν τα προστατευτικά καλύμματα ή κομβίο εκκίνησης ή κάποιο άλλο σύστημα που να προστατεύει το μηχάνημα από κατά λάθος εκκίνηση του. Αντεξεταζόμενη συμφώνησε ότι κάθε αναμικτήρας διέθετε ξεχωριστό διακόπτη, ωστόσο παραπέμποντας στις φωτογραφίες 2(α), 2(β) και 4 της δέσμης Τεκμηρίου 2 τόνισε ότι δεν είχαν ευκρινή σήμανση και εύκολα μπορούσε κάποιος να συγχυστεί. Επίσης, οι διακόπτες βρίσκονταν μακριά από τους αναμικτήρες. Σε σχέση με τον αριθμό 3 που εμφαίνεται κάτω από τον διακόπτη του επίμαχου αναμικτήρα (φωτογραφία 2(α) δέσμης Τεκμηρίου 2), η Μ.Ε.1 ισχυρίστηκε ότι αναγράφηκε ευκρινώς μετά το ατύχημα. Στη θέση της ευπαίδευτης συνηγόρου της Εναγόμενης ότι οι εργοδοτούμενοι της τελευταίας ήταν έμπειροι και γνώριζαν ποιος διακόπτης αντιστοιχεί σε κάθε αναμικτήρα, η Μ.Ε.1 απάντησε ότι τα εν λόγω μηχανήματα δεν ήταν ασφαλή, καθώς θα έπρεπε να διαθέτουν τους απαραίτητους μηχανισμούς που θα απέτρεπαν την εκκίνηση τους κατά τη διαδικασία καθαρισμού ή συντήρησης τους. Η Μ.Ε.1 διαφώνησε με τη θέση της κας Παναγή ότι η χρήση προστατευτικού καλύμματος δεν θα απέτρεπε το ατύχημα. Επεξήγησε ότι όταν υπάρχει το προστατευτικό κάλυμμα τροφοδοτείται μεν το μηχάνημα με ρεύμα, πλην όμως δεν τίθεται σε λειτουργία αν δεν κλείσει το κάλυμμα. Συνεπώς, στην προκείμενη περίπτωση που ο Ενάγων ασχολούνταν με τον καθαρισμό του μηχανήματος το κάλυμμα θα ήταν εκ των πραγμάτων ανοιχτό και επομένως δεν θα μπορούσε να εκκινήσει το μηχάνημα. Στην υποβληθείσα θέση ότι το ατύχημα δεν μπορούσε να προβλεφθεί, η Μ.Ε.1 επανέλαβε ότι η Εναγόμενη φέρει ευθύνη καθώς δεν παρείχε ασφαλές σύστημα εργασίας. Ανέφερε ότι η Εναγόμενη όφειλε να εντοπίσει και να διορθώσει τις παραλείψεις που αφορούσαν την ασφάλεια των μηχανημάτων και δεν μπορούσε να εξαρτάται η ασφαλής λειτουργία τους από τη συμπεριφορά των εργοδοτουμένων της. Η μαρτυρία της Μ.Ε.1 κρίνεται ως αποδεκτή και αξιόπιστη. Η μάρτυρας παρουσίασε με αντικειμενικότητα τα ευρήματα της και κατέθεσε με ενάργεια προσδιορίζοντας τις παραλείψεις της Εναγόμενης σε σχέση με την παροχή ασφαλούς συστήματος εργασίας. Όσα καταγράφονται στην έκθεση διερεύνησης ατυχήματος (δέσμη Τεκμηρίου 2) δεν έτυχαν ουσιαστικής αμφισβήτησης από την Εναγόμενη και σε κάθε περίπτωση βρίσκουν έρεισμα στις φωτογραφίες που αποτελούν μέρος της δέσμης Τεκμηρίου 2 και συνιστούν εν προκειμένω πραγματική μαρτυρία. Σημειώνω ότι η γνησιότητα των εν λόγω φωτογραφιών, ως επίσης και η απεικόνιση του χώρου όπου επεσυνέβη το ατύχημα δεν αμφισβητήθηκαν. Η Εναγόμενη, μέσω της αντεξέτασης, επιχείρησε να κλονίσει τη θέση της Μ.Ε.1 ότι το επίδικο ατύχημα οφείλεται σε παραλείψεις της Εναγόμενης ως προς την παροχή ασφαλούς εξοπλισμού και χώρου εργασίας υποστηρίζοντας ότι το ατύχημα συνέβη λόγω της λανθασμένης ενέργειας ενός εκ των υπαλλήλων της. Είναι αδιαμφισβήτητο ότι ο αναμικτήρας στον οποίο εργαζόταν τον επίδικο χρόνο ο Ενάγων τέθηκε σε λειτουργία εκ λάθους από άλλον υπάλληλο της Εναγόμενης. Το γεγονός αυτό ωστόσο δεν απαλλάσσει, κατά την κρίση μου, την Εναγόμενη από την ευθύνη που φέρει λόγω της μη παροχής ασφαλούς εξοπλισμού και συστήματος εργασίας. Για να είμαι πιο συγκεκριμένος οι διαπιστώσεις της Μ.Ε.1 ότι οι αναμικτήρες, περιλαμβανομένου του επίμαχου, δεν έφεραν προστατευτικό κάλυμμα, δεν διέθεταν στο σώμα τους εκκινητήρα με κομβία εκκίνησης και στάσης, καθώς και ότι οι διακόπτες με τους οποίους τίθονταν σε λειτουργία βρίσκονταν σε απόσταση περίπου 1,5 μέτρων παρέμειναν άτρωτες. Ειδικότερα όσον αφορά το προστατευτικό κάλυμμα η μάρτυρας επεξήγησε τον τρόπο λειτουργίας του καθιστώντας σαφές ότι αν υπήρχε το εν λόγω κάλυμμα, τότε το ατύχημα δεν θα συνέβαινε. Επισημαίνω ότι οι αναφορές της Μ.Ε.1 σε σχέση με τη λειτουργία και τη σκοπιμότητα ύπαρξης των προστατευτικών καλυμμάτων δεν αμφισβητήθηκαν. Εν κατακλείδι παρατηρώ ότι η υπεράσπιση δεν επιχείρησε να κλονίσει την αντικειμενικότητα της Μ.Ε.1 και σε κάθε περίπτωση δεν διεφάνη μέσα από το σύνολο της μαρτυρίας της ότι η τελευταία είχε οποιοδήποτε λόγο για να βλάψει την Εναγόμενη ή να ευνοήσει τον Ενάγοντα. Ως Μ.Ε.2 κατέθεσε ο χχχχχ Τριανταφυλλίδης, ο οποίος εκτέλεσε χρέη διερμηνέα κατά τη μαρτυρία του Ενάγοντα. Ο Μ.Ε.2 παρουσίασε τη γραπτή δήλωση του Ενάγοντα στα Αραβικά (Έγγραφο Α1) και τη μετάφραση της, την οποία ο ίδιος πραγματοποίησε, στα Ελληνικά (Έγγραφο Α2). Η μαρτυρία του Μ.Ε.2 δεν χρήζει αξιολόγησης, αφού αυτή περιορίστηκε στην παρουσίαση της μετάφρασης της γραπτής δήλωσης του Ενάγοντα η ορθότητα της οποίας δεν τέθηκε υπό αμφισβήτηση. Ο Ενάγων κατά την κυρίως εξέταση του υιοθέτησε δυνάμει του άρθρου 25 του Κεφ.9 γραπτή δήλωση (Έγγραφο Α1). Σε αυτήν αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι στις 23.08.19 και ώρα 23:00 ανέλαβε καθήκοντα στο εργοστάσιο της Εναγόμενης και η εργασία του θα ολοκληρωνόταν στις 11:00 της 24.08.

1. Περί ώρα 05:00 της 24.08.09 έλαβε οδηγίες από τον χχχχχ Φοιτίδη όπως καθαρίσει τον αναμικτήρα με αρ.3 από τα εναπομείναντα κομμάτια ζύμης. Ενώ ασχολούνταν με τον καθαρισμό του αναμικτήρα χρησιμοποιώντας το αριστερό του χέρι, ξαφνικά ο αναμικτήρας τέθηκε σε λειτουργία με αποτέλεσμα ο έλικας του αναμικτήρα να σφηνώσει το αριστερό του χέρι στο ύψος του αγκώνα. Ο αναμικτήρας τέθηκε σε λειτουργία εκ λάθους από κάποιον συνάδελφο του, ο οποίος ήθελε να εκκινήσει άλλον αναμικτήρα εντός του οποίου υπήρχε έτοιμο ζυμάρι και έπρεπε να το κόψει. Δεν μπορούσε να σταματήσει τον αναμικτήρα διότι ο διακόπτης με τον οποίο τίθεται σε λειτουργία βρισκόταν 1,5 μέτρα μακριά από τον αναμικτήρα στον οποίο δούλευε. Τόσο ο εν λόγω αναμικτήρας, όσο και οι άλλοι δύο που βρίσκονταν στον ίδιο χώρο δεν διέθεταν εκκινητήρα με κομβία εκκίνησης και παύσης, ούτε και κάλυμμα προστασίας. Κατόπιν οδηγιών του χχχχχ Φοιτίδη μεταφέρθηκε από συναδέλφους του στην Πολυκλινική «Υγεία» όπου υποβλήθηκε σε ακτινογραφίες και ακολούθως σε εγχείρηση από τον Μ.Ε.
2. Παρέμεινε στην κλινική μέχρι τις 31.08.
3. Στη συνέχεια ήταν υπό την παρακολούθηση του Μ.Ε.4, ακολούθησε πρόγραμμα φυσιοθεραπείας και έλαβε αναρρωτική άδεια μέχρι τις 31.12.
4. Όσον αφορά τη σημερινή του κατάσταση ο Ενάγων δήλωσε ότι παρουσιάζει ουλή μήκους 10 εκατοστών στο άνω ήμισυ της ραχιαίας επιφάνειας του αριστερού αντιβραχίου και δύσμορφη ανώμαλη ουλή από μεταμόσχευση δέρματος διαστάσεων περίπου 3Χ10 εκατοστών. Κατά τη λειτουργία της άκρας αριστερής χειρός αισθάνεται πόνους, ενώ τον χειμώνα αισθάνεται περιοδικές ενοχλήσεις στο αριστερό αντιβράχιο. Κατά την αντεξέταση του αρνήθηκε ότι μετά τον τραυματισμό του επέστρεψε στην εργασία του στην Εναγόμενη, καθώς και ότι παρέμεινε σε αυτήν μέχρι τις 28.02.
5. Τα καθήκοντα του στην Εναγόμενη περιλάμβαναν το ζύμωμα και όταν ολοκληρωνόταν η εν λόγω εργασία είχε και την ευθύνη της καθαριότητας του αναμικτήρα. Την ώρα του επίδικου ατυχήματος ήταν σκυφτός και καθάριζε τον αναμικτήρα. Δεν είδε τον συνάδελφο του ότι έθεσε σε λειτουργία τον αναμικτήρα τον οποίο καθάριζε. Ο συνάδελφος του ήθελε να θέσει σε λειτουργία άλλον αναμικτήρα και εκ λάθους εκκίνησε τον επίμαχο. Μετά τον τραυματισμό του ο αναμικτήρας τέθηκε εκτός λειτουργίας και μεταφέρθηκε από συναδέλφους του στην κλινική. Από την ημέρα του τραυματισμού του δεν μπόρεσε να εργαστεί ξανά λόγω του προβλήματος στο αριστερό του χέρι. Ο Ενάγων ανέφερε ότι μπορεί να κινεί το χέρι του, όμως με την πάροδο λίγης ώρας νιώθει έντονο πόνο. Επίσης, νιώθει το χέρι του κενό στο σημείο που τοποθετήθηκε μόσχευμα. Η κα. Παναγή υπέδειξε στον Ενάγοντα ότι τόσο ο Μ.Ε.4, όσο και ο χχχχχ Γεωργίου διαπίστωσαν ότι είναι ικανός προς εργασία. Ο Ενάγων επέμεινε ότι δεν μπορεί να εργαστεί λόγω των μόνιμων προβλημάτων στο αριστερό του χέρι. Αρνήθηκε την υποβληθείσα θέση της ευπαίδευτης συνηγόρου της Εναγόμενης ότι λήφθηκαν όλα τα αναγκαία μέτρα για την ασφαλή εκτέλεση της εργασίας του. Διαφώνησε επίσης με τη θέση της ότι αν υπήρχε συντονισμός μεταξύ του ιδίου και του άλλου συναδέλφου του που έθεσε σε λειτουργία τον αναμικτήρα θα αποφευγόταν το ατύχημα. Συγκεκριμένα ο Ενάγων διερωτήθηκε τι θα μπορούσε να πράξει, αφ' ης στιγμής ήταν σκυφτός καθαρίζοντας τον αναμικτήρα και ο άλλος συνάδελφος του έπρεπε να θέσει σε λειτουργία άλλον αναμικτήρα. Κατά την επανεξέταση του διευκρίνισε ότι μετά τη λήξη της άδειας ασθενείας του στις 31.12.09 δεν επέστρεψε στην εργασία του. Η μαρτυρία του Ενάγοντα θα πρέπει να διαχωριστεί ανάμεσα στις συνθήκες πρόκλησης του ατυχήματος και τα τραύματα που υπέστη αφενός και τις συνέπειες ή τα κατάλοιπα των τραυμάτων του αφετέρου. Τούτο διότι, για τους λόγους που θα προσπαθήσω να εξηγήσω πιο κάτω, στο δεύτερο σκέλος της μαρτυρίας του, όπως αυτό προσδιορίστηκε πιο πάνω, δεν μπορεί να αποδοθεί βαρύτητα σε αντίθεση με το πρώτο. Οι συνθήκες πρόκλησης του ατυχήματος, όπως αυτές περιγράφηκαν από τον Ενάγοντα, συνάδουν με όσα ανέφερε η Μ.Ε.1, καθώς επίσης και με την κατάθεση (Τεκμήριο 3) του Μ.Υ. Συγκεκριμένα αποτελεί κοινό έδαφος ότι ο Ενάγων ανέλαβε την εργασία καθαρισμού του αναμικτήρα κατόπιν οδηγιών του χχχχχ Φοιτίδη, υπεύθυνου παραγωγής, καθώς και ότι ο τραυματισμός του προκλήθηκε λόγω της λανθασμένης ενέργειας άλλου υπαλλήλου ο οποίος έθεσε σε λειτουργία τον επίμαχο αναμικτήρα. Περαιτέρω, η θέση του Ενάγοντα ότι του δόθηκαν οδηγίες για να καθαρίσει μόνο τον αναμικτήρα υπ΄ αρ. 3 και ότι σκοπός του άλλου υπαλλήλου ήταν να θέσει σε λειτουργία άλλον αναμικτήρα για να ζυμώσει δεν έτυχαν ουσιαστικής αμφισβήτησης. Εν πάση περιπτώσει ο Ενάγων ήταν σταθερός και πειστικός στις προαναφερόμενες θέσεις του. Όσον αφορά τα τραύματα που υπέστη ο Ενάγων και τη θεραπεία στην οποία υποβλήθηκε, σημειώνω ότι δεν αμφισβητήθηκαν και επιβεβαιώνονται και από τη μαρτυρία του Μ.Ε.
6. Η προσπάθεια τώρα της υπεράσπισης να μετακυλήσει μέρος της ευθύνης στον Ενάγοντα δεν μπορεί να ευοδωθεί, καθώς παρέμεινε σε επίπεδο απλών ισχυρισμών. Δεν τέθηκε οτιδήποτε χειροπιαστό στον Ενάγοντα το οποίο να δημιουργεί υποψία ευθύνης του ιδίου για το επίδικο ατύχημα. Σε κάθε περίπτωση δεν κλονίστηκε καθ΄ οιονδήποτε τρόπο η θέση του Ενάγοντα ότι κατά τον χρόνο του ατυχήματος ήταν σκυφτός, απασχολούμενος με τον καθαρισμό του αναμικτήρα και ως εκ τούτου δεν ήταν σε θέση να δει τον συνάδελφο του ο οποίος έθεσε σε λειτουργία τον επίμαχο αναμικτήρα. Σε ό,τι αφορά όμως το σκέλος της μαρτυρίας του σε σχέση με τα κατάλοιπα του τραυματισμού του, θεωρώ ότι ο Ενάγων υπήρξε υπερβολικός. Οι θέσεις του ότι κατέστη ανίκανος για εργασία λόγω μόνιμων καταλοίπων δεν υποστηρίζονται από οποιοδήποτε στοιχείο και βρίσκονται σε σύγκρουση με τη μαρτυρία του Μ.Ε.
7. Όπως θα διαφανεί από τη μαρτυρία του Μ.Ε.4, η οποία παρατίθεται κατωτέρω, ο τελευταίος ανέφερε ότι επανήλθε πλήρως η λειτουργία της άκρας αριστερής χειρός χωρίς οποιοδήποτε παθολογικό πρόβλημα. Ο Μ.Ε.4 τόνισε επίσης ότι ο Ενάγων δεν κατέστη ανίκανος προς εργασία ένεκα του τραυματισμού του. Επομένως, η μαρτυρία του Μ.Ε.4, θεράποντα ιατρού του Ενάγοντα, καταρρίπτει τους υπό αναφορά ισχυρισμούς του τελευταίου. Ταυτόχρονα, υπογραμμίζω ότι δεν παρουσιάστηκε οποιοδήποτε στοιχείο προς υποστήριξη των ισχυρισμών του Ενάγοντα. Δεν τέθηκε ενώπιον μου οποιοδήποτε ιατρικό πιστοποιητικό που να αναφέρει ότι ο Ενάγων είναι ανίκανος προς εργασία. Αν ο Ενάγων αντιμετωπίζει τα προβλήματα που ισχυρίζεται, τα οποία δεν επιβεβαιώνονται από τον Μ.Ε.4, το λογικά αναμενόμενο θα ήταν να αναζητήσει και άλλη ιατρική συμβουλή πράγμα το οποίο δεν έπραξε χωρίς μάλιστα να προσφέρει οποιαδήποτε εξήγηση. Επίσης, ο Ενάγων δεν υποστήριξε ότι αποτάθηκε στις αρμόδιες αρχές για λήψη σύνταξης ανικανότητας. Σε σχέση με την τελευταία μου παρατήρηση σημειώνω ότι δεν προβλήθηκε οποιοσδήποτε ισχυρισμός ότι ο Ενάγων για οποιοδήποτε λόγο κωλύεται να αποταθεί στις αρμόδιες αρχές για παροχή σύνταξης ανικανότητας. Οι ισχυρισμοί επομένως του Ενάγοντα ότι ως εκ του τραυματισμού του παρέμειναν μόνιμα κατάλοιπα και είναι ανίκανος προς εργασία στερούνται ερείσματος και δεν μπορούν να γίνουν δεκτοί. Αυτό το γεγονός δεν επηρεάζει ωστόσο τη δυνατότητα αποδοχής της μαρτυρίας του ως προς τη βασική εκδοχή του σε σχέση με τις συνθήκες πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος (Παπαλλής ν. Κυριακίδης

(2008)1 Α.Α.Δ 83). Άλλωστε έχει κριθεί νομολογιακά ότι όταν ένας μάρτυρας κριθεί αξιόπιστος, το Δικαστήριο μπορεί να αποδεχθεί μέρος της μαρτυρίας του και να απορρίψει άλλο (Shahin Mohamed v. Δημοκρατίας

(2010)2 Α.Α.Δ 266, 268 και Ιωσηφίδη v. Αστυνομίας

(2014)2Α Α.Α.Δ 307). Επόμενος και τελευταίος μάρτυρας για την πλευρά του Ενάγοντα ήταν ο χχχχχ Αλκιβιάδους (Μ.Ε.4). Ο Μ.Ε.4 κατέθεσε δύο ιατρικά πιστοποιητικά ημερομηνίας 08.02.18 και 14.03.18 ως Τεκμήρια 10 και 11 αντίστοιχα. Σε αυτά αναφέρει ότι ο Ενάγων μετά από κάκωση αριστερού αντιβραχίου υπέστη σύνδρομο Volkmann με αιμάτωμα στην έσω έξω επιφάνεια του αντιβραχίου. Υποβλήθηκε άμεσα σε χειρουργική επέμβαση στην πρόσθια επιφάνεια του αριστερού αντιβραχίου, διάνοιξη των διαμερισμάτων, αφαίρεση του αιματώματος και κλείσιμο της πληγής με δερματικό μόσχευμα για αποφυγή διάτασης του δέρματος. Κατά την κλινική εξέταση στις 08.02.18 και 14.03.18 διαπιστώθηκε πλήρης λειτουργία της άκρας χειρός χωρίς κανένα παθολογικό πρόβλημα, αν και ο Ενάγων ανέφερε ότι κατά τη λειτουργία της άκρας αριστερής χειρός νιώθει πόνο. Ο Μ.Ε.4 διευκρίνισε ότι το σύνδρομο Volkmann είναι τραυματισμός του αντιβραχίου ή του ποδιού. Όταν πιεστεί το χέρι και δημιουργηθεί αιμάτωμα χρειάζεται άμεση διάνοιξη των διαμερισμάτων του αντιβραχίου. Αν δεν υπάρξει έγκαιρη επέμβαση μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια του χεριού. Στην προκείμενη περίπτωση η επέμβαση έγινε με τοπική αναισθησία και ο Ενάγων χρειάστηκε να νοσηλευτεί για 7 μέρες προκειμένου να υποχωρήσει το οίδημα και να κλείσει το τραύμα. Περαιτέρω, ο Μ.Ε.4 ανέφερε ότι το δερματικό μόσχευμα που χρησιμοποίησε λήφθηκε από τον Ενάγοντα. Αναφορικά με τον πόνο για τον οποίο παραπονείται ο Ενάγων και το κενό που υποστηρίζει ότι νιώθει στο σημείο που τοποθετήθηκε το μόσχευμα, ο Μ.Ε.4 είπε ότι δεν δικαιολογούνται. Κατά την αντεξέταση του συμφώνησε με την κα. Παναγή ότι το μοναδικό κατάλοιπο που φέρει ο Ενάγων είναι η ουλή. Συμφώνησε επίσης ότι ο Ενάγων από τον τραυματισμό του δεν κατέστη ανίκανος για εργασία. Ο Μ.Ε.4 κατέθεσε υπό την ιδιότητα του ιατρού και επομένως η μαρτυρία του θα πρέπει να αντικριστεί ως μαρτυρία εμπειρογνώμονα (Σπύρου και Παπαδόπουλου Πολ. Έφεση 29/12 ημερ. 02.04.18). Θεωρώ ότι ο Μ.Ε.4 κατέθεσε αντικειμενικά και αμερόληπτα επεξηγώντας τα τραύματα που υπέστη ο Ενάγων, την αντιμετώπιση τους και την πορεία αποθεραπείας του. Τα προσόντα του μάρτυρα και η εμπειρία του δεν έτυχαν αμφισβήτησης από την Εναγόμενη Επίσης δεν τέθηκαν υπό αμφισβήτηση τα ευρήματα του Μ.Ε.4 αφού στην αντεξέταση του, του υποβλήθηκαν διευκρινιστικές μόνο ερωτήσεις. Ως εκ των ανωτέρω η μαρτυρία του Μ.Ε.4 κρίνεται ως αποδεκτή και αξιόπιστη. Ο Μ.Υ. υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως εξέτασης του δυνάμει του άρθρου 25 του Κεφ.9 γραπτή δήλωση (Έγγραφο Β) στην οποία αναφέρει, ανάμεσα σε άλλα, ότι είναι διευθυντής της Εναγόμενης. Το επίδικο ατύχημα συνέβη στο εργοστάσιο που διατηρούσε η Εναγόμενη κατά τον επίδικο χρόνο. Το εν λόγω εργοστάσιο αποτελείτο από δύο χώρους παραγωγής, ένα στο ισόγειο και ένα στον πρώτο όροφο. Οι τρεις αναμικτήρες βρίσκονταν στον πρώτο όροφο. Σε τοίχο που βρισκόταν πλησίον τους, σε απόσταση περίπου 1 - 1,5 μέτρα, ήταν εγκαταστημένοι τρεις διακόπτες εκκίνησης που αντιστοιχούσαν σε καθένα από τους αναμικτήρες. Οι διακόπτες εκκίνησης ήταν σαφώς αναγνωρίσιμοι από τους υπαλλήλους της Εναγόμενης. Περαιτέρω, ως επιπρόσθετη ασφάλεια υπήρχε κεντρικός διακόπτης. Όταν ο κεντρικός διακόπτης ήταν απενεργοποιημένος, δεν μπορούσαν να τεθούν σε λειτουργία οι αναμικτήρες με τους διακόπτες εκκίνησης. Η ακολουθητέα διαδικασία παραγωγής είναι καθορισμένη και εφαρμόζεται πάντοτε η ίδια. Σύμφωνα με αυτήν η διαδικασία καθαρισμού των αναμικτήρων ξεκινά αφότου ολοκληρωθεί η διαδικασία ζυμώματος και δεν θα ξαναχρησιμοποιηθούν οι αναμικτήρες. Τότε τίθενται εκτός λειτουργίας από τον κεντρικό διακόπτη και ξεκινά ο καθαρισμός τους. Αυτή η διαδικασία ακολουθήθηκε και κατά το επίμαχο συμβάν. Οι αναμικτήρες απενεργοποιήθηκαν από τον κεντρικό διακόπτη και ο χχχχχ Φοιτίδης, ο οποίος είναι αδελφός του και ήταν κατά τον επίδικο χρόνο ο υπεύθυνος παραγωγής, έδωσε οδηγίες στον Ενάγοντα για να καθαρίσει τους αναμικτήρες. Περί ώρα 05:00 της 24.08.09 ενημερώθηκε τηλεφωνικά από τον χχχχχ Φοιτίδη ότι τραυματίστηκε ο Ενάγων κατά τον καθαρισμό ενός εκ των τριών αναμικτήρων. Συγκεκριμένα κάποιος άλλος υπάλληλος ενεργοποίησε αρχικά τον κεντρικό διακόπτη και στη συνέχεια έθεσε εκ λάθους σε λειτουργία με τον διακόπτη εκκίνησης τον αναμικτήρα που καθάριζε ο Ενάγων. Όταν έγινε αντιληπτό το τι συνέβη, ο αναμικτήρας τέθηκε εκτός λειτουργίας με την απενεργοποίηση του κεντρικού διακόπτη. Ακολούθως ο Ενάγων μεταφέρθηκε άμεσα στην Πολυκλινική «Υγεία». Η Εναγόμενη λάμβανε όλα τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλιστεί η ασφάλεια και υγεία των υπαλλήλων της, οι οποίοι τύγχαναν εκπαίδευσης ως προς τον χειρισμό των μηχανημάτων, τη γραμμή παραγωγής που πρέπει να ακολουθούν, καθώς και τους κινδύνους που πιθανόν να προκύψουν και τρόπους αποφυγής και αντιμετώπισης τους. Στη δια ζώσης μαρτυρία του ανέφερε ότι ο Ενάγων μετά τον τραυματισμό του δεν επέστρεψε στην εργασία του. Κατά την αντεξέταση του δήλωσε ότι δεν ήταν παρών στο εργοστάσιο κατά τον επίδικο χρόνο και το τι συνέβη το πληροφορήθηκε από άλλους. Σε σχέση με την κατάθεση του στη Μ.Ε.1 (Τεκμήριο 3) συμφώνησε με το περιεχόμενο της διευκρινίζοντας ότι ο Ενάγων κατά την ώρα του ατυχήματος καθάριζε έναν από τους τρεις αναμικτήρες, ωστόσο του είχαν δοθεί οδηγίες να καθαρίσει και τους τρείς. Δεν θυμόταν σε ποιον εκ των τριών αναμικτήρων εργαζόταν ο Ενάγων και στην υποβληθείσα θέση ότι οι οδηγίες που δόθηκαν ήταν να καθαρίσει τον αναμικτήρα με αρ.3 απάντησε ότι θεωρεί πολύ παράξενο να δόθηκαν τέτοιες οδηγίες. Επίσης, ως πολύ παράξενο θεώρησε και τον ισχυρισμό ότι ο άλλος υπάλληλος σκόπευε να θέσει σε λειτουργία αναμικτήρα εντός του οποίου υπήρχε ζυμάρι για να ζυμωθεί. Ανέφερε ο Μ.Υ. ότι δεν καθαρίζονται οι αναμικτήρες πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία του ζυμώματος. Ερωτηθείς για ποιο λόγο τίθεται σε λειτουργία ένας αναμικτήρας, ο Μ.Υ. απάντησε ότι τίθεται σε λειτουργία είτε για τη διαδικασία ζυμώματος, είτε για το καθάρισμα τους. Δεν θυμόταν ωστόσο κατά πόσο ρώτησε τον άλλο υπάλληλο για ποιο λόγο έθεσε σε λειτουργία τον αναμικτήρα. Συμφώνησε με τον ευπαίδευτο συνήγορο του Ενάγοντα ότι δεν υπήρχαν κομβία εκκίνησης και διακοπής στους αναμικτήρες και προστατευτικά καλύμματα. Επίσης, συμφώνησε ότι δεν είχε εκπονηθεί Σύστημα Ασφάλειας και Διαχείρισης Κινδύνων, επισημαίνοντας όμως ότι είχε ξεκινήσει η διαδικασία ετοιμασίας του. Περαιτέρω, συμφώνησε με τη θέση του κ. Αδάμου ότι ο Ενάγων δεν ευθύνεται για το επίδικο ατύχημα. Τέλος, ανέφερε ότι οι αναμικτήρες ήταν μεν παλαιάς κατασκευής, αλλά ήταν καλής ποιότητας. Ο Μ.Υ. μέσα από τη μαρτυρία του επιχείρησε να μετριάσει την ευθύνη της Εναγόμενης για το επίδικο ατύχημα. Αυτή η προσπάθεια του επικεντρώθηκε στην περιγραφή της ακολουθητέας διαδικασίας παραγωγής, η οποία όπως τόνισε τηρείται σε κάθε περίπτωση. Εστίασε ο Μ.Υ. στη θέση ότι ο καθαρισμός των αναμικτήρων ξεκινά μόνο αφού ολοκληρωθεί η διαδικασία ζυμώματος και επομένως οι αναμικτήρες δεν θα χρησιμοποιηθούν ξανά για ζύμωμα. Παράλληλα τόνισε ότι οι οδηγίες που δόθηκαν στον Ενάγοντα ήταν για να καθαρίσει και τους τρεις αναμικτήρες. Τούτο προφανώς έγινε στην προσπάθεια του να δείξει ότι το σύστημα ήταν ασφαλές και σημαντικό μερίδιο ευθύνης για το ατύχημα φέρει ο υπάλληλος που ενεργοποίησε εκ λάθους τον αναμικτήρα. Αυτό διότι, αφ' ης στιγμής οι οδηγίες για καθαρισμό δόθηκαν στον Ενάγοντα και για τους τρεις αναμικτήρες, ο άλλος υπάλληλος δεν θα έπρεπε να βρισκόταν στον επίδικο χώρο. Η θέση ωστόσο του Μ.Υ. ότι οι οδηγίες που δόθηκαν στον Ενάγοντα ήταν για να καθαρίσει και τους τρεις αναμικτήρες δεν μπορεί να γίνει δεκτή για τους ακόλουθους λόγους. Πρώτον, η προαναφερθείσα θέση δεν τέθηκε στον Ενάγοντα κατά τη μαρτυρία του και τούτο παρά το γεγονός της ρητής δήλωσης του ότι οι οδηγίες που έλαβε ήταν για να καθαρίσει τον αναμικτήρα με αρ.3. Δεν δόθηκε επομένως η δυνατότητα στον Ενάγοντα να τοποθετηθεί επί του εν λόγω ουσιώδους ισχυρισμού ο οποίος προβλήθηκε για πρώτη φορά στη μαρτυρία του Μ.Υ. (Pal ν. Δημοκρατίας

(2010)2 A.A.Δ 551 και M & TH PETROU & SONS DEVELOPERS LTD και ΚΟΥΚΚΟΥΛΗ Πολ. Έφεση αρ.18/2011 ημερ. 16.11.16). Δεύτερον, στην κατάθεση του (Τεκμήριο 3), η οποία δόθηκε στις 15.12.09, δεν προέβαλε τον εν λόγω ισχυρισμό. Αντιθέτως, δήλωσε ότι άλλος υπάλληλος έθεσε εκ λάθους σε λειτουργία το επίμαχο ζυμωτήρι αντί για άλλο που ήθελε να χρησιμοποιήσει. Εύλογα τίθεται το εξής ερώτημα. Εφόσον στον συγκεκριμένο χώρο βρίσκονταν μόνο οι τρεις αναμικτήρες για τους οποίους δόθηκαν οδηγίες στον Ενάγοντα να τους καθαρίσει, τότε γιατί ο άλλος υπάλληλος ήθελε να θέσει σε λειτουργία έναν εκ των τριών αναμικτήρων και κατ' επέκταση ποιος και γιατί του έδωσε οδηγίες να βρίσκεται στον εν λόγω χώρο. Τρίτον, ο Μ.Υ. δήλωσε ότι κατά τον επίδικο χρόνο δεν ήταν παρών στο εργοστάσιο. Όσα δήλωσε επομένως συνιστούν εξ ακοής μαρτυρία. Η εν λόγω μαρτυρία δεν αποκλείεται από μόνο τον λόγο ότι είναι εξ ακοής. Για την αξιολόγηση ωστόσο της βαρύτητας που μπορεί να της αποδοθεί λαμβάνεται υπόψη το σύνολο των περιστάσεων (άρθρα 24 και 27 του Κεφ.9). Στην προκείμενη περίπτωση ο Μ.Υ. δεν αποκάλυψε την πηγή της πληροφόρησης του, αν και μπορεί να συναχθεί ότι όσα ισχυρίστηκε τα πληροφορήθηκε από τον αδελφό του χχχχχ Φοιτίδη. Ακόμη όμως και έτσι να έχουν τα πράγματα, δεν μπορεί να δοθεί η παραμικρή βαρύτητα στη μαρτυρία του εφόσον δεν κλητεύθηκε ως μάρτυρας το πρόσωπο που προέβη στην αρχική δήλωση, χωρίς μάλιστα να δοθεί οποιαδήποτε εξήγηση ή δικαιολογία έτσι ώστε να προσμετρηθεί κατά πόσο ήταν εύλογο και εφικτό να κληθεί το εν λόγω πρόσωπο (άρθρο 27

(2)(α) και

(3)του Κεφ.9). Η θέση τώρα του μάρτυρα ότι η Εναγόμενη λάμβανε όλα τα αναγκαία μέτρα για την ασφάλεια και υγεία των υπαλλήλων της αντιστρατεύεται το κοινά αποδεκτό γεγονός ότι κατά τον επίδικο χρόνο δεν εφάρμοζε Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας και δεν διέθετε Γραπτή Εκτίμηση Κινδύνων. Περαιτέρω, η θέση του καταρρίπτεται από το αναντίλεκτο γεγονός ότι οι αναμικτήρες δεν διέθεταν προστατευτικό κάλυμμα ή άλλο μηχανισμό που θα απέτρεπε την εκκίνηση τους όταν αυτοί καθαρίζονταν. Αυτό το γεγονός από μόνο του καθιστά φανερό ότι ο εξοπλισμός που παρείχε η Εναγόμενη δεν ήταν ασφαλής. Όσον αφορά τα υπόλοιπα μέρη της μαρτυρίας του Μ.Υ. είναι ουσιαστικά παραδεκτά και επομένως δεν χρήζουν αξιολόγησης (Παπαλλής ν. Κυριακίδη ανωτέρω). Στη βάση των πιο πάνω, με εξαίρεση τα σημεία που αποτελούν κοινά αποδεκτά γεγονότα, η μαρτυρία του Μ.Υ. δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Ευρήματα Έχοντας μελετήσει και αξιολογήσει την μαρτυρία που προσάχθηκε ενώπιον μου και έχοντας περαιτέρω υπόψη μου τα παραδεκτά γεγονότα, καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα: Ο Ενάγων κατά τον ουσιώδη για την παρούσα αγωγή χρόνο ήταν υπάλληλος της Εναγόμενης και εκτελούσε χρέη αρτοποιού. Στις 23.08.09 και ώρα 23:00 ανέλαβε καθήκοντα στο εργοστάσιο της Εναγόμενης. Περί ώρα 05:00 της 24.08.09 ο υπεύθυνος παραγωγής της Εναγόμενης του έδωσε οδηγίες να καθαρίσει τον αναμικτήρα με αρ.3 ο οποίος βρισκόταν στον πρώτο όροφο του εργοστασίου της Εναγόμενης. Στον εν λόγω χώρο υπήρχαν εγκατεστημένοι τρεις συνολικά αναμικτήρες. Ο Ενάγων μετέβη στον προαναφερόμενο χώρο και ενώ ήταν σκυφτός στον αναμικτήρα με αρ.3 και τον καθάριζε, ξαφνικά ο τελευταίος τέθηκε σε λειτουργία από άλλον υπάλληλο της Εναγόμενης με αποτέλεσμα να εγκλωβιστεί το αριστερό του χέρι και να τραυματιστεί. Ο εν λόγω υπάλληλος έθεσε εκ λάθους σε λειτουργία τον αναμικτήρα στον οποίο εργαζόταν ο Ενάγων, καθώς πρόθεση του ήταν να χρησιμοποιήσει άλλον αναμικτήρα. Ο αναμικτήρας στον οποίο εργαζόταν ο Ενάγων και τραυματίστηκε τέθηκε εκτός λειτουργίας και ο τελευταίος μεταφέρθηκε στην Πολυκλινική «Υγεία». Εκεί διαπιστώθηκε από τον θεράποντα ιατρό ότι υπέστη κάκωση αριστερού αντιβραχίου, σύνδρομο Volkmann με αιμάτωμα στην έσω έξω επιφάνεια του αντιβραχίου. Υποβλήθηκε άμεσα σε χειρουργική επέμβαση στην πρόσθια επιφάνεια του αριστερού αντιβραχίου, διάνοιξη των διαμερισμάτων, αφαίρεση του αιματώματος και κλείσιμο της πληγής με δερματικό μόσχευμα για αποφυγή διάτασης του δέρματος. Η επέμβαση διενεργήθηκε με τοπική αναισθησία. Παρέμεινε κλινήρης για μία εβδομάδα, ενώ έλαβε άδεια ασθενείας από τις 27.08.09 μέχρι τις 31.12.

1. Μετά το εξιτήριο παρακολουθείτο για ένα μήνα και στη συνέχεια ακολούθησε πρόγραμμα φυσιοθεραπείας. Η λειτουργία της αριστερής άκρας χειρός είναι πλήρης και δεν παρουσιάζει οποιοδήποτε παθολογικό πρόβλημα. Συνεπεία του τραυματισμού του ο Ενάγων παρουσιάζει ουλή μήκους 10 εκατοστών στο άνω ήμισυ της ραχιαίας επιφάνειας του αριστερού αντιβραχίου και δύσμορφη ανώμαλη ουλή διαστάσεων περίπου 3Χ10 εκατοστών. Η Εναγόμενη κατά τον ουσιώδη χρόνο δεν εφάρμοζε Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας και δεν διέθετε Γραπτή Εκτίμηση Κινδύνων. Οι αναμικτήρες δεν έφεραν προστατευτικό κάλυμμα ή άλλο μηχανισμό που θα απέτρεπε την χρήση τους ενόσω αυτοί καθαρίζονταν. Η ενεργοποίηση των αναμικτήρων γινόταν από ηλεκτρικούς διακόπτες οι οποίοι ήταν τοποθετημένοι σε τοίχο. Η απόσταση του τοίχου ήταν περί τα 1,5 μέτρα από τον πλησιέστερο αναμικτήρα. Ο Ενάγων κατά τον επίδικο χρόνο εργαζόταν στον αναμικτήρα υπ' αρ.3 ο οποίος, σε σχέση με τους υπόλοιπους αναμικτήρες βρισκόταν στη μεγαλύτερη απόσταση από τον τοίχο με τους ηλεκτρικούς διακόπτες. Περαιτέρω, οι αναμικτήρες δεν διέθεταν στο σώμα τους εκκινητήρα με κομβία εκκίνησης και στάσης. Τα ιατρικά έξοδα, ως επίσης και τα έξοδα του νοσηλευτηρίου εκ συνολικού ποσού €4.286,51 πληρώθηκαν από την Εναγόμενη. Ο Ενάγων απώλεσε μισθούς τεσσάρων μηνών συνολικού ύψους €5.408 και αναλογία 13ου μισθού εκ ποσού €450,
2. Όσον αφορά τα έξοδα φυσιοθεραπείας, αυτά ανήλθαν στο συνολικό ποσό των €350,
3. Τέλος, αποτελεί εύρημα μου ότι ο Ενάγων δεν κατέστη ανίκανος προς εργασία λόγω του τραυματισμού του. Νομική πτυχή Αποτελεί υποχρέωση του εργοδότη η παροχή ασφαλούς συστήματος και χώρου εργασίας στους υπαλλήλους του. Η εν λόγω υποχρέωση αναγνωρίζεται στο άρθρο 51 του Κεφ.
4. Στο σύγγραμμα Αστικά Αδικήματα, Δίκαιο και Αποφάσεις, Τόμος 2 των κκ Αρτέμη και Ερωτοκρίτου αναφέρεται στη σελ.28 ότι το καθήκον συνίσταται στην εργοδότηση ικανού προσωπικού, στην προμήθεια ασφαλούς εξοπλισμού και μηχανημάτων και στην παροχή ασφαλούς συστήματος εργασίας στο οποίο περιλαμβάνεται και η επαρκής επίβλεψη. Επίσης, αποτελεί υποχρέωση του εργοδότη η τήρηση ασφαλούς χώρου εργασίας. Η φύση του καθήκοντος επιμέλειας του εργοδότη έχει αναλυθεί σε σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Στην Α.Η.Κ ν. Χριστοφόρου Πολ. Εφέσεις αρ.82/10 και 82Α/10 ημερ.05.02.15 ειπώθηκαν τα ακόλουθα ως προς την προαναφερόμενη υποχρέωση του εργοδότη: «Τα συστατικά στοιχεία του αστικού αδικήματος της αμέλειας, οι συσχετισμοί τους με τα εργατικά ατυχήματα, η ευθύνη εργοδότη προς τους εργοδοτούμενούς του, το εύρος του καθήκοντος επιμέλειας που υπέχει ο εργοδότης, η υποχρέωσή του να μην εκθέτει τον εργοδοτούμενό του σε «περιττό κίνδυνο» και να παρέχει και διατηρεί ασφαλή χώρο εργασίας, το καθήκον του για παροχή ασφαλούς συστήματος διεξαγωγής εργασίας και η υποχρέωση του να καθοδηγεί τους εργοδοτούμενούς του ως προς τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνουν για αποφυγή ατυχημάτων, έχουν γίνει αντικείμενο εκτενούς ανάλυσης σε σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. (Δήμος Λεμεσού ν. Χαραλάμπους

(1989)1 ΑΑΔ (Ε) 423, Στρατμάρκο Λτδ ν. Μιχαήλ

(1989)1 ΑΑΔ (Ε) 453, Metalco Heaters Ltd v. Νεοφύτου κ.ά.

(1997)1 ΑΑΔ 211, Αλεξάνδρου ν. Θεόδωρος Κυριάκου & Υιοί Λτδ

(1997)1 Α.Α.Δ. 506, Μεταφορική Εταιρεία Γ. και Μ. Περικλέους Λτδ ν. Μιχαήλ κ.ά.

(2000)1 ΑΑΔ 1661, Σκυροποιία Λεωνίκ Λτδ ν. Παπαδόπουλου

(2000)1 ΑΑΔ 1855, Κυριάκου ν. Caramondani Bros Limited

(2001)1 ΑΑΔ 219, Ευαγγελίδης ν. Aegeas Navigation Ltd κ.ά.

(2002)1 ΑΑΔ 709, Ανάγνου ν. Alco Filters (Cyprus) Ltd

(2002)1 ΑΑΔ 918, Ράλλης Μακρίδης και Υιοί Λτδ ν. Λουκά

(2003)1 ΑΑΔ 447, Λαμπής ν. Shiptrans Ship. and Trad. Agency Ltd

(2004)1 ΑΑΔ 370, Χριστοδουλίδης ν. Laser Plastics Industry Ltd

(2005)1 ΑΑΔ 556, L.P. Transbeton Ltd v. Σταύρου κ.ά.

(2009)1 ΑΑΔ 304, Iacovou Brothers (Constructions) Ltd v. Μιχαήλ

(2009)1 ΑΑΔ 113, Ευθυμίου ν. Αρτοποιεία Δημήτρη Γεωργίου & Υιών Λτδ

(2012)1 ΑΑΔ 206 ). Αναφέρονται τα ακόλουθα στην απόφαση Κυριάκου (ανωτέρω): «Ένα από τα πιο σημαντικά καθήκοντα του εργοδότη, που είναι απόλυτο, απέναντι στους υπαλλήλους του, είναι να τους παρέχει ασφαλή τόπο ή ασφαλές σύστημα εργασίας. Η τάση της νομολογίας τα τελευταία χρόνια ήταν η πλήρης εμπέδωση αυτής της προστασίας των εργαζομένων. Άλλωστε όπως τόνισε ο Πικής, Δ., στην υπόθεση United Brick Works Ltd v. Ευαγγέλου

(1992)1 Α.Α.Δ. 123: "Στην Κύπρο η προστασία των εργαζομένων αποτελεί διακηρυγμένο συνταγματικό στόχο (Άρθρο 9) στο πλαίσιο εξασφάλισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου που αναμφίβολα περιλαμβάνουν και την ασφάλειά του στον τόπο της εργασίας του." Στην Αγγλία, όπου επικρατεί η ίδια τάση, ερμηνεύοντας σχετική νομοθετική πρόνοια στην υπόθεση Larner v. British Steel plc

(1993)ICR 551, το δικαστήριο έκρινε ότι το καθήκον του εργοδότη, που επέβαλλε η παραπάνω πρόνοια, ήταν να προσφέρει και διατηρεί ασφαλή χώρο εργασίας από κινδύνους, ανεξάρτητα αν αυτοί μπορούσαν να προβλεφθούν ή όχι. Η απόφαση επικροτήθηκε στην υπόθεση Mains ν. Uniroyal Englebert Tyres Ltd, ημερ. 1/6/95, από το Court of Session (Εφετείο Σκωτίας). Έτσι η προβλεπτικότητα δε θεωρήθηκε απαραίτητο κριτήριο.» ......................................... Το καθήκον παροχής ασφαλούς συστήματος εργασίας εκ μέρους του εργοδότη συμπεριλαμβάνει, λοιπόν, και τη λήψη εύλογων μέτρων προς διασφάλιση της επιτήρησης εφαρμογής του όλου συστήματος, μεταξύ των οποίων της επιτήρησης του χώρου και της εποπτείας του όλου συστήματος εργασίας.» Συμπεράσματα Ευθύνη Η ευπαίδευτη συνήγορος της Εναγόμενης στην επιμελή αγόρευση της με παραπομπή σε αποφάσεις τόσο του Ανωτάτου Δικαστηρίου, όσο και πρωτόδικων υποστηρίζει αφενός ότι η αποφασιστική αιτία του επίδικου ατυχήματος ήταν η έλλειψη συντονισμού μεταξύ του Ενάγοντα και του άλλου υπαλλήλου και αφετέρου ότι ο Ενάγων φέρει συντρέχουσα ευθύνη. Με κάθε σεβασμό στην άποψη της συνηγόρου της Εναγόμενης, στην προκείμενη περίπτωση δεν χωρεί, κατά την κρίση μου, αμφιβολία ότι την αποκλειστική ευθύνη για το επίδικο ατύχημα φέρει η Εναγόμενη. Και τούτο διότι δεν τήρησε τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφαλείας. Καταρχάς η Εναγόμενη δεν διέθετε Γραπτή Εκτίμηση Κινδύνων και δεν εφάρμοζε Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας (ANDREAS V. VRONDIS & SONS (CONSTRUCTIONS) LTD -KAI- ΠΑΠΑΛΕΟΝΤΙΟΥ Πολ. Έφεση αρ.189/2011 ημερ.15.05.17). Αυτό το γεγονός συνέτεινε προφανώς στο να μην ληφθούν τα δέοντα μέτρα για πρόληψη και αποφυγή του ατυχήματος. Συγκεκριμένα, το ατύχημα θα μπορούσε να προβλεφθεί και να αποφευχθεί εάν υπήρχε πρόνοια για λειτουργία του αναμικτήρα με προστατευτικό κάλυμμα. Όπως δήλωσε η Μ.Ε.1 σε μία τέτοια περίπτωση θα ήταν αδύνατη η ενεργοποίηση του αναμικτήρα, ενόσω αυτός καθαριζόταν. Αυτό διότι ο αναμικτήρας θα μπορούσε να εκκινήσει μόνο αν ήταν τοποθετημένο σε αυτόν το προστατευτικό κάλυμμα. Επομένως, εάν υπήρχε το προστατευτικό κάλυμμα, θα έπρεπε να αφαιρεθεί για να καθαρισθεί ο αναμικτήρας και ως εκ τούτου δεν θα μπορούσε ο τελευταίος να τεθεί σε λειτουργία, ούτε και εκ λάθους. Περαιτέρω, ο αναμικτήρας δεν διέθετε κομβία εκκίνησης και στάσης στο σώμα του, έτσι ώστε να μπορεί άμεσα να απενεργοποιηθεί σε περίπτωση που εκ λάθους ενεργοποιείτο. Αντίθετα, ο διακόπτης βρισκόταν σε τοίχο σε απόσταση 1,5 περίπου μέτρα από τον αναμικτήρα, καθιστώντας αδύνατη την απενεργοποίηση του από τον Ενάγοντα του οποίου το αριστερό χέρι εγκλωβίστηκε στον αναμικτήρα. Η απουσία προστατευτικού καλύμματος ή άλλου μηχανισμού που θα εμπόδιζε την χρήση του αναμικτήρα ενόσω αυτός καθαριζόταν, καθώς επίσης και η απουσία κομβίου εκκίνησης και στάσης στο σώμα του καταδεικνύουν ότι το εν λόγω μηχάνημα δεν ήταν ασφαλές και το γεγονός αυτό βαρύνει αποκλειστικά την Εναγόμενη. Επιπρόσθετα, δεν υπήρξε οποιαδήποτε επίβλεψη στον χώρο όπου επεσυνέβη το ατύχημα, με αποτέλεσμα άλλος συνάδελφος του Ενάγοντα να θέσει εκ λάθους σε λειτουργία τον αναμικτήρα που καθάριζε ο τελευταίος. Η επίβλεψη θα μπορούσε να αποτρέψει το ατύχημα, ιδιαιτέρως από τη στιγμή που η σήμανση στους διακόπτες εκκίνησης των αναμικτήρων δεν ήταν ευκρινής. Επισημαίνω ότι η δήλωση της Μ.Ε.1 ότι ο αριθμός 3 αναγράφηκε ευκρινώς κάτω από τον επίμαχο διακόπτη μετά το ατύχημα δεν αμφισβητήθηκε. Θα πρέπει δε να σημειωθεί και η εξής παράμετρος σε σχέση με την επίβλεψη. Εάν υπήρχε επίβλεψη, τότε υπό κανονικές συνθήκες δεν θα έπρεπε να βρισκόταν άλλος υπάλληλος στον χώρο των αναμικτήρων εφόσον, ως δήλωσε ο Μ.Υ., οι αναμικτήρες καθαρίζονταν μόνον όταν ολοκληρωνόταν η διαδικασία ζυμώματος. Επομένως, δεν δικαιολογείτο η παρουσία του άλλου υπαλλήλου στον χώρο, του οποίου μάλιστα πρόθεση ήταν να θέσει σε λειτουργία άλλον αναμικτήρα για να ζυμωθεί το ζυμάρι που βρισκόταν σε αυτόν. Σε κάθε περίπτωση επισημαίνω ότι δεν υποστηρίχθηκε ότι δεν δόθηκαν οδηγίες από την Εναγόμενη στον εν λόγω υπάλληλο για να μεταβεί στον χώρο των ζυμωτηρίων. Όλα τα προαναφερόμενα καταδεικνύουν, κατά την άποψη μου, ότι ο κίνδυνος ήταν υπαρκτός, προβλεπτός και διαχειρίσιμος. Παρά ταύτα, η Εναγόμενη δεν ενήργησε επιμελώς λαμβάνοντας τα απαραίτητα μέτρα για την παροχή ασφαλούς εξοπλισμού και συστήματος εργασίας, με αποτέλεσμα να εκθέσει τον Ενάγοντα σε περιττό κίνδυνο. Από την άλλη, δεν μπορεί να αποδοθεί οποιαδήποτε συντρέχουσα αμέλεια στον Ενάγοντα. Ο τελευταίος εκτελούσε κανονικά την εργασία που του ανέθεσε ο υπεύθυνος παραγωγής της Εναγόμενης και δεν προέβη σε οποιαδήποτε ενέργεια, ούτε και παρέλειψε οποιοδήποτε καθήκον του που να συνέτεινε στην πρόκληση του ατυχήματος. Εν πάση περιπτώσει δεν τέθηκε ενώπιον μου οποιοσδήποτε ισχυρισμός ότι θα μπορούσε ο Ενάγων να λάβει οποιοδήποτε συγκεκριμένο μέτρο αυτοπροστασίας και δεν το έπραξε. Σωματικές βλάβες - Γενικές Αποζημιώσεις Όπως έχει ήδη αναφερθεί το ποσό των ειδικών αποζημιώσεων που δικαιούται ο Ενάγων έχει δηλωθεί ως παραδεκτό γεγονός. Πιο συγκεκριμένα οι ευπαίδευτοι συνήγοροι έχουν δηλώσει ότι τα κονδύλια των ειδικών αποζημιώσεων που περιλαμβάνονται στις λεπτομέρειες ειδικών ζημιών της Έκθεσης Απαίτησης με αριθμούς 1 - 3 έχουν ήδη καταβληθεί από την Εναγόμενη. Σε σχέση με τα υπόλοιπα κονδύλια, ήτοι την απώλεια απολαβών, απώλεια 13ου μισθού και έξοδα φυσιοθεραπείας δηλώθηκε ότι αυτά ανέρχονται στο ποσό των €5.408 (€1.352 για περίοδο 4 μηνών), €450 και €350 αντίστοιχα. Συνεπώς το σύνολο των ειδικών αποζημιώσεων που δικαιούται ο Ενάγων ανέρχεται στο ποσό των €6.208. Ενόψει των πιο πάνω απομένει να εξεταστεί το ύψος των γενικών αποζημιώσεων και ο τόκος. Οι γενικές αποζημιώσεις συναρτώνται άμεσα με τον φυσικό πόνο, την ταλαιπωρία, την απώλεια των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής. Οι αρχές που διέπουν τον προσδιορισμό του ύψους των αποζημιώσεων έχουν πλέον αποκρυσταλλωθεί μέσα από σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Το απαύγασμα της νομολογίας ορίζει ότι οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Παράγοντες οι οποίοι θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον προσδιορισμό των γενικών αποζημιώσεων είναι, μεταξύ άλλων, η σοβαρότητα των τραυμάτων που υπέστη το πρόσωπο το οποίο διεκδικεί τις αποζημιώσεις, ο πόνος, η οδύνη, η ταλαιπωρία και η διάρκεια της δυσχέρειας (Μαυροπετρή ν. Λουκά

(1995)1 Α.Α.Δ 66). Στην υπόθεση Lankuttis v Νικόλα,

(2002)1B Α.Α.Δ 1128, αναφέρονται και τα ακόλουθα για τη σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που ως υποδείχθηκε και στην Μαυροπετρή (ανωτέρω), αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες ενός ανθρώπου: «Η πρόσφατη σταθερή νομολογία μας θέλει τις αποζημιώσεις για σωματική αναπηρία, φυσικό και ψυχικό πόνο να αυξάνονται εξελικτικά. Η τάση αυτή της νομολογίας δεν οφείλεται σε συναισθηματική απόκλιση προς τα θύματα. Βασίζεται στις πραγματικότητες της ζωής. Τα Δικαστήρια έχουν επίγνωση της υψηλής αξίας που συνεχώς αποδίδεται από πολιτισμένες κοινωνίες στη σωματική ακεραιότητα και ψυχική υγεία του ατόμου μέλους της. Η πνευματική και σωματική υγεία συναποτελούν το προαπαιτούμενο στοιχείο για την καλή ποιότητα ζωής του ανθρώπου. Οι αποζημιώσεις, που εκφράζονται σε χρήμα αποσκοπούν όσο είναι δυνατό με το υλικό τους στοιχείο να προσφέρουν κάποια ποιότητα ζωής στο θύμα, επαναφέροντας την, όσο είναι δυνατό, στην προ του δυστυχήματος κατάσταση. Γι' αυτό και οι αποζημιώσεις πρέπει να αντικατοπτρίζουν την αγοραστική αξία του χρήματος ώστε να προσεγγίζεται η εύλογη αποκατάσταση ζημιάς.» Αποτελεί εμπεδωμένη αρχή ότι προηγούμενες αποφάσεις που αφορούν το ποσό των αποζημιώσεων μόνο ενδεικτική σημασία μπορεί να έχουν, αφού κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες της κάθε υπόθεσης. Δεν αποτελούν δηλαδή προηγούμενες επί του θέματος αποφάσεις δεσμευτικό προηγούμενο, αλλά παρέχουν απλά καθοδήγηση. Για σκοπούς καθορισμού των γενικών αποζημιώσεων έχω λάβει υπόψη μου τις υποθέσεις στις οποίες θα γίνει αναφορά αμέσως πιο κάτω. Επισημαίνω ότι από την έρευνα που έχω πραγματοποιήσει δεν έχω εντοπίσει νομολογία η οποία να αφορά τα τραύματα που υπέστη ο Ενάγων. Οι υποθέσεις στις οποίες θα γίνει αναφορά αφορούν τραύματα του χεριού και υπό αυτή την έννοια παρουσιάζουν κάποια ομοιότητα με τους επίδικους τραυματισμούς. Στη Ρούσου ν. Αλεξάνδρου κ.α.

(1999)1Β Α.Α.Δ 1060, η εφεσείουσα υπέστη κατάγματα στους καρπούς των δύο χεριών τα οποία επουλώθηκαν πλήρως. Πέραν των προαναφερόμενων τραυμάτων η εφεσείουσα έφερε μώλωπες κάτω και γύρω από το δεξιό μάτι, υπέστη συμπίεση της δεξιά ζυγωματικής χώρας, ελαφρά εγκεφαλική διάσειση και θλαστικό τραύμα στην αριστερή επιγονατίδα. Το Ανώτατο Δικαστήριο επικύρωσε τις αποζημιώσεις που επιδικάστηκαν πρωτόδικα εκ ποσού Λ.Κ.5.000 επισημαίνοντας ωστόσο ότι το ποσό των αποζημιώσεων βρίσκεται στα χαμηλά όρια του πλαισίου. Στη Ζαχαρία κ.α. ν. Καραολή

(2004)1Α Α.Α.Δ 72, η εφεσίβλητη ηλικίας 35 ετών κατά τον ουσιώδη χρόνο υπέστη τραύματα σε διάφορα μέρη του σώματος της με το πιο σοβαρό τραύμα να εντοπίζεται στο δεξί της χέρι. Συγκεκριμένα υπέστη κάταγμα βραχίονα και αντιμετώπισε άμεσο κίνδυνο απώλειας του χεριού της. Υποβλήθηκε σε δέκα συνολικά χειρουργικές επεμβάσεις κάτω από γενική αναισθησία. Παρέμειναν μόνιμα προβλήματα αφού εξακολουθούσε να υπάρχει μεγάλη δυσκαμψία και αδυναμία σύσφιξης του δεξιού χεριού κατάσταση η οποία περιόριζε την κινητικότητα του. Επιπρόσθετα παρουσίαζε μόνιμα δύσμορφες ουλές σε όλη την έκταση του βραχίονα και στην εμπρόσθια επιφάνεια του αντιβραχίου. Έμμεσο αποτέλεσμα των τραυμάτων και της ακινησίας που αυτά επέφεραν ήταν η αύξηση του βάρους της κατά 30 κιλά. Επιπλέον, ένεκα της όλης κατάστασης στην οποία περιήλθε λόγω των τραυματισμών της αντιμετώπισε και ψυχολογικά προβλήματα. Το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε την έφεση και επικύρωσε τις επιδικασθείσες γενικές αποζημιώσεις ύψους Λ.Κ.28.000. Στην Ε. Συκοπετρίτης Λτδ ν. Αθηνάκη

(2005)1Β Α.Α.Δ 844, ο εφεσίβλητος μετά από εργατικό ατύχημα υπέστη συντριπτικό κάταγμα μεσότητας δεξιάς κλείδας, αιμάτωμα και διάστρεμμα αριστερού ώμου. Υποβλήθηκε άμεσα σε χειρουργική επέμβαση κατά τη διάρκεια της οποίας χρησιμοποιήθηκε πλάκα και βίδες, καθώς και οστικό μόσχευμα από τη λεκάνη. Παρέμεινε κλινήρης για μία εβδομάδα και επειδή εξακολουθούσε να νιώθει έντονα ενοχλήματα στον αριστερό ώμο υποβλήθηκε σε δεύτερη χειρουργική επέμβαση για αποσυμπίεση του αριστερού ώμου. Κατά τη δεύτερη επέμβαση διαπιστώθηκε τραυματική ρήξη του υπερακάνθιου τένοντα και έγινε μερική αφαίρεση του ακρομίου. Παρέμειναν στον εφεσίβλητο μόνιμα ενοχλήματα τα οποία δεν του επέτρεπαν να ασχοληθεί με βαριά χειρωνακτική εργασία. Η αντέφεση του εφεσίβλητου με την οποία διεκδικούσε αύξηση του ποσού των γενικών αποζημιώσεων απορρίφθηκε και ως εκ τούτου παρέμειναν οι επιδικασθείσες γενικές αποζημιώσεις εκ ποσού Λ.Κ.15.000. Τέλος, στην Πέτρου ν. Γαλάνη

(2009)1Α Α.Α.Δ 84 η εφεσείουσα μετά από οδικό δυστύχημα υπέστη συντριπτικό διπολικό κάταγμα του αριστερού βραχιονίου. Υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση με γενική αναισθησία και στη συνέχεια ακολούθησε εντατική φυσιοθεραπευτική και κινησιοθεραπευτική αγωγή διάρκειας τριών μηνών. Η εφεσείουσα κατά την εκδίκαση της έφεσης ήταν 37 ετών και εκ των τραυμάτων της παρέμειναν μόνιμα κατάλοιπα τα οποία προκαλούσαν πόνο και περιορισμό χρήσης του ώμου. Το Ανώτατο Δικαστήριο αφού ανέφερε ότι η εμφάνιση περιαρθρίτιδας στον ώμο είναι πολύ πιθανή αύξησε το ποσό των γενικών αποζημιώσεων από Λ.Κ.7.000 σε Λ.Κ.10.

1. Στην προκείμενη περίπτωση ο Ενάγων υπέστη κάκωση του αριστερού αντιβραχίου με σύνδρομο Volkmann. Υποβλήθηκε σε μία χειρουργική επέμβαση με τοπική αναισθησία και παρέμεινε κλινήρης για περίοδο 7 ημερών, ενώ στη συνέχεια ακολούθησε πρόγραμμα φυσιοθεραπείας. Ήταν ανίκανος για εργασία για περίοδο 4 μηνών κα έλαβε άδεια ασθενείας μέχρι τις 31.12.
2. Πέραν των ουλών που παρουσιάζονται στο αριστερό χέρι του δεν έχουν παραμείνει οποιαδήποτε άλλα κατάλοιπα στον Ενάγοντα ο οποίος κατά το χρόνο του ατυχήματος ήταν 51 ετών. Έχοντας κατά νου τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη ο Ενάγων, την ύπαρξη μονίμων ουλών και αντλώντας καθοδήγηση από τη νομολογία που έχει παρατεθεί πιο πάνω, σε σχέση με την οποία σημειώνω ότι παρήλθε σημαντικό χρονικό διάστημα μέχρι σήμερα γεγονός το οποίο συνεπάγεται τη μείωση της αξίας του χρήματος, θεωρώ υπό τις περιστάσεις ως δίκαιο και εύλογο το ποσό των €15.000 ως γενικές αποζημιώσεις επί πλήρους ευθύνης. Τόκος Το τελευταίο ζήτημα που απομένει προς εξέταση αφορά την επιδίκαση τόκου. Στην υπόθεση Φοινικαρίδης κ.α ν. Γεωργίου κ.α

(1991)1 Α.Α.Δ 475 ο τότε Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου, κ. Κωνσταντινίδης, ανέφερε ότι στο ζήτημα του τόκου υιοθετήθηκε η μέθοδος της επιδίκασης τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των γενικών αποζημιώσεων από την ημέρα κατά την οποία ο Εναγόμενος θα έπρεπε να είχε πληρώσει την αποζημίωση, αλλά δεν το έπραξε, δεδομένου, ότι είναι μόνο από την ημέρα εκείνη που μπορεί να λεχθεί, ότι ο Ενάγων στερήθηκε τα χρήματα αυτά. Ο χρόνος αυτός θα μπορούσε να είναι η ημέρα κατά την οποία επιδόθηκε το κλητήριο ένταλμα. Γίνεται ακόμα αναφορά στην ημέρα κατά την οποία καταχωρήθηκε η αγωγή, εφόσον και εκείνη την ημερομηνία θα μπορούσε να λεχθεί, ότι ο Ενάγων στερήθηκε το ποσό της αποζημίωσης. Η ύπαρξη ιδιαίτερων περιστάσεων, που δεν θα κατέτασσαν μια υπόθεση στην κατηγορία των συνηθισμένων υποθέσεων, μπορούν να ληφθούν υπόψη και ενδεχομένως να οδηγήσουν σε κάποια διαφορετική προσέγγιση. Επισημαίνεται, ότι σε όλες τις περιπτώσεις είναι δυνατό να διαδραματίσει ρόλο ο τρόπος με τον οποίο προωθήθηκε μια αγωγή προς εκδίκαση και ότι στις περιπτώσεις που παρατηρείται αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθησή της θα ήταν λανθασμένο να επιδικάζεται τόκος χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η καθυστέρηση αυτή. Ο λόγος είναι ότι για όσο χρόνο διαρκεί η αδικαιολόγητη καθυστέρηση ο διάδικος στερείται τα χρήματα στα οποία δικαιούται από δικό του σφάλμα (βλ. Birkett v. Hayes and Another

(1982)2 All E.R. 710 (C.A.). Στην προκείμενη περίπτωση το επίδικο δυστύχημα συνέβη στις 24.08.09 και η αγωγή καταχωρήθηκε δύο σχεδόν χρόνια αργότερα, στις 27.06.

1. Σύμφωνα με τον θεράποντα ιατρό του Ενάγοντα (Μ.Ε.4) μετά το εξιτήριο του από την κλινική στις 31.08.09 έγινε παρακολούθηση για ένα μήνα και στη συνέχεια ακολούθησε πρόγραμμα φυσιοθεραπείας. Σύμφωνα δε με το Τεκμήριο 9, ο Ενάγων υποβλήθηκε σε 14 φυσιοθεραπείες. Στη βάση των πιο πάνω προκύπτει ότι η κατάσταση της υγείας του Ενάγοντα αποκρυσταλλώθηκε από το τέλος Σεπτεμβρίου 2009, οπότε και ολοκληρώθηκε η παρακολούθηση του από τον Μ.Ε.
2. Δεν παραβλέπω ότι υποβλήθηκε και σε φυσιοθεραπείες. Αν και δεν τέθηκε μαρτυρία ως προς τη χρονική διάρκεια τους, εντούτοις υπάρχει μαρτυρία ως προς το συνολικό αριθμό τους. Ακόμα επομένως και αν θεωρηθεί ότι για την πλήρη εικόνα της κατάστασης της υγείας του Ενάγοντα θα έπρεπε να ολοκληρωθεί το πρόγραμμα φυσιοθεραπειών, τότε η πλήρης εικόνα της υγείας του μπορούσε να διαπιστωθεί το αργότερο μέχρι το τέλος του 2009, οπότε και έληξε η άδεια ασθενείας του. Παρά ταύτα η αγωγή καταχωρήθηκε, ως ήδη αναφέρθηκε, στις 27.06.11 και η Έκθεση Απαίτησης στις 05.12.12, ενώ το σημείωμα εμφάνισης του Ενάγοντα καταχωρήθηκε στις 19.07.
3. Επισημαίνω δε ότι η Έκθεση Απαίτησης καταχωρήθηκε, αφού προηγήθηκε αίτηση της Εναγόμενης για απόρριψη της αγωγής λόγω μη προώθησης της. Ως εκ των ανωτέρω, διαπιστώνεται καθυστέρηση στην καταχώρηση και προώθηση της αγωγής για την οποία δεν προσφέρθηκε οποιαδήποτε εξήγηση. Στην υπόθεση Daria v. Βλαβή

(2012)1B A.A.Δ 111 λέχθηκαν τα ακόλουθα ως προς την επιδίκαση τόκου: «Επομένως εκεί όπου παρατηρείται αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής, ο Ενάγων θα πρέπει να στερείται των χρημάτων στα οποία δικαιούται, από την άποψη βέβαια τις επιδίκασης τόκου επ' αυτών, εφόσον η καθυστέρηση προέρχεται από δικό του σφάλμα.» Υπό τις περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης θεωρώ ορθό και δίκαιο όπως ο τόκος επί των γενικών αποζημιώσεων επιδικαστεί από τις 05.12.12, ημερομηνία καταχώρησης της Έκθεσης Απαίτησης. Όσον αφορά τις ειδικές αποζημιώσεις έχει επικρατήσει η άποψη της επιδίκασης τόκου επί του συνόλου των ειδικών αποζημιώσεων από την ημερομηνία γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος μέχρι την απόφαση μειωμένου όμως κατά το ήμισυ, χωρίς να αποκλείεται διαφορετική προσέγγιση όταν τα ιδιαίτερα περιστατικά της υπόθεσης το δικαιολογούν (Φοινικαρίδης κ.α ν. Γεωργίου κ.α ανωτέρω). Στην προκείμενη περίπτωση θεωρώ ότι δεν υπάρχουν ιδιαίτερα περιστατικά τα οποία να δικαιολογούν διαφορετική προσέγγιση. Κατά συνέπεια, ο τόκος επί των ειδικών αποζημιώσεων θα επιδικαστεί από τις 24.08.09 μειωμένος κατά το ήμισυ. Τέλος, ο ευπαίδευτος συνήγορος του Ενάγοντα στο στάδιο των τελικών αγορεύσεων διευκρίνισε ότι ο πελάτης του δεν διεκδικεί τη θεραπεία της παραγράφου Ε του παρακλητικού της Έκθεσης Απαίτησης, ενώ όσον αφορά τη θεραπεία της παραγράφου ΣΤ της Έκθεσης Απαίτησης διευκρίνισε ότι περιορίζεται στη διεκδίκηση περαιτέρω και/ή επαυξημένων αποζημιώσεων για την απώλεια, στερήσεις και απολαύσεις ζωής. Θεωρώ ότι δεν δικαιολογείται η επιδίκαση περαιτέρω και/ή επαυξημένων αποζημιώσεων. Σύμφωνα με τη νομολογία επαυξημένες αποζημιώσεις επιδικάζονται κατά κανόνα σε περιπτώσεις αστικών αδικημάτων όταν οι περιστάσεις διάπραξης του αδικήματος είναι τέτοιες που προκαλούν βλάβη στα αισθήματα αξιοπρέπειας του θύματος (Νικολάου ν. Επίσημου Παραλήπτη ως Διαχειριστή της Περιουσίας του Πτωχεύσαντος Λούη Αιμιλίου

(2009)1Β Α.Α.Δ 1339). Στην προκείμενη περίπτωση δεν βρισκόμαστε ενώπιον διάπραξης αστικού αδικήματος και εν πάση περιπτώσει οι περιστάσεις υπό τις οποίες έλαβε χώρα το επίδικο ατύχημα δεν είναι τέτοιες που να μπορούν να θεωρηθούν ότι προκάλεσαν βλάβη στα αισθήματα αξιοπρέπειας του Ενάγοντα ή ότι πρέπει να τιμωρηθεί η Εναγόμενη προκειμένου να αποτραπεί παρόμοια συμπεριφορά της στο μέλλον. Κατάληξη Για τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω πιο πάνω κρίνω ότι ο Ενάγων απέδειξε στα πλαίσια του ισοζυγίου των πιθανοτήτων την απαίτησή του εναντίον της Εναγόμενης η οποία φέρει την αποκλειστική ευθύνη για την πρόκληση του επίδικου ατυχήματος. Κατά συνέπεια, εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγόμενης για το ποσό των €15.000 ως γενικές αποζημιώσεις πλέον νόμιμο τόκο επί του εν λόγω ποσού από τις 05.12.12 μέχρι εξοφλήσεως, πλέον το ποσό των €6.208 ως ειδικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο μειωμένο κατά το ήμισυ επί του λόγω ποσού από τις 24.08.09 μέχρι εξοφλήσεως. Επιπλέον, επιδικάζονται υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγόμενης τα δικηγορικά έξοδα ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ................ Μ. Αγιομαμίτης, Ε.Δ. Πιστόν αντίγραφο Πρωτοκολλητής Subject: Civil/Other Actions/Final Αναφορά: Εργατικό Ατύχημα cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο