Αναφορικά με την Χωραΐτου, Αρ. Διαχείρισης: 492/2014, 18/10/2019 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2019:A499 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΕΠΙΚΥΡΩΣΕΩΣ ΔΙΑΘΗΚΩΝ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χρ. Γ. Φιλίππου, Α.Ε.Δ. Αρ. Διαχείρισης: 492/2014 Αναφορικά με τον περί Διαχείρισης Περιουσιών Νόμο, Κεφ. 189 και Αναφορικά με την ΧΧΧ Χωραΐτου, τέως από την Λεμεσό Αποβιώσασα Ημερομηνία:18 Οκτωβρίου, 2019 Εμφανίσεις: Για την αιτήτρια: Ο κ. Σ. Α. Πούγιουρος Για τον καθ' ου η αίτηση: Ο κ. Ρ. Βραχίμης για Ρ. Βραχίμης & Συνεργάτες ΔΕΠΕ ΑΠΟΦΑΣΗ (σε αίτηση για ακύρωση διορισμού διαχειριστή και αντικατάσταση του υπό άλλου προσώπου) Με την παρούσα αίτηση η οποία καταχωρίστηκε στις 16.10.2018 στα πλαίσια αίτησης διαχείρισης της περιουσίας αποβιώσαντος προσώπου, η αιτήτρια θυγατέρα της αποβιώσασας ΧΧΧ Χωραΐτου κα ΧΧΧ Χωραΐτου αιτείται τα ακόλουθα διατάγματα: (α) ακύρωσης του διορισμού του υφιστάμενου - διορισμένου διαχειριστή κ. XXXXX Βραχίμη και (β) την αντικατάσταση του από την ίδια την αιτήτρια. Η αίτηση καταχωρίστηκε διά κλήσεως και εκτός από τον διαχειριστή η αίτηση επιδόθηκε και στους δύο άλλους κληρονόμους της αποβιώσασας οι οποίοι επίσης κλήθηκαν να εμφανιστούν. Εμφανίστηκε μόνο ο ως άνω διαχειριστής δηλώνοντας ότι θα υπέβαλλε ένσταση. Στη συμπληρωματική της ένορκη δήλωση η αιτήτρια με ημερομηνία 14.05.2019 (παρ.5), αναφέρει ότι πλέον όλοι οι κληρονόμοι της αποβιώσασας - προς τούτο δε επισυνάπτει σχετική δήλωση του άλλου κληρονόμου, του συζύγου της αποβιώσασας κ. ΧΧΧ Χωραΐτη - όπως εκτός από την ίδια οριστεί και ο αδελφός της ως διαχειριστής και επίσης κληρονόμος της αποβιώσασας κ. ΧΧΧ Χωραΐτης ο οποίος επίσης με σχετική δήλωση του δηλώνει ότι επιθυμεί να αναλάβει ως συνδιαχειριστής. Η αίτηση βασίζεται στα άρθρα 52, 55, 57 του περί Διαχείρισης Κληρονομιών Αποθανόντων Νόμου, Κεφ. 189, στα άρθρα 30 και 46 των περί Διαχειρίσεως Κληρονομιών Κανονισμών του 1955, στη Δ.48 των περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμών και στην εγγενή εξουσία του Δικαστηρίου. Το πραγματικό υπόβαθρο της αίτησης το θέτει με ένορκη δήλωσή της η κα Χωραΐτου η οποία εκτός από την ιδιότητα της υπό την οποία προβαίνει στην αίτηση και αναφορά στους κληρονόμους της αποβιώσασας, κάνει αναφορά και στις συνθήκες διορισμού του κ. Βραχίμη ως διαχειριστή η οποία έγινε με πρωτοβουλία και συγκατάθεση του αδελφού της, διορισμό με τον οποίο είχαν διαφωνήσει τόσο η ίδια όσο και ο πατέρας τους - σύζυγος και κληρονόμος της αποβιώσασας. Προς τούτο είχαν καταχωρήσει ένταλμα ανακοπής παραχωρητηρίου (caveat), αλλά λόγω του ότι ο τότε δικηγόρος τους δεν καταχώρησε εντός των τριών μηνών αγωγή, ο διαχειριστής προχώρησε στην έκδοση διατάγματος διαχείρισης και παραχώρησης γραμματίων διαχείρισης στο όνομα του. Ο βασικός ισχυρισμός της συνίσταται - σύμφωνα με τα γεγονότα που παραθέτει - στο ότι ο διαχειριστής από του διορισμού του μέχρι σήμερα παράλειψε, χωρίς εύλογη αιτία, να διανέμει την περιουσία στους κληρονόμους ή να πράξει οτιδήποτε σε σχέση με αυτή παρόλο που δεν υπάρχει οποιοδήποτε κώλυμα. Προς επίρρωση του ισχυρισμού της περί της επίδειξης αδράνειας εκ μέρους του διαχειριστή αναφέρεται σε λεπτομέρειες των περιουσιακών στοιχείων της αποβιώσασας και καταλογίζει ευθύνη στον διαχειριστή για την αδράνεια του να εισπράξει οφειλόμενα ενοίκια από ενοικιαστές ακινήτου που ανήκε κατά το ½ στην κληρονομική περιουσία και κατά το ½ στην ίδια η οποία υπό την ιδιότητα της αυτή με τη σύμφωνη γνώμη των άλλων κληρονόμων με οδηγίες και ενέργειες της εξασφάλισε δικαστικό διάταγμα έξωσης την 14.02.2017 όπως και απόφαση για τα οφειλόμενα ενοίκια, τα οποία όμως όπως πιστεύει δεν θα εισπραχθούν ποτέ λόγω της αφερεγγυότητας των ενοικιαστών, καταλογίζοντας για τούτο ευθύνη στον διαχειριστή που δεν έλαβε έγκαιρα μέτρα εναντίον τους. Αντί αυτού ο διαχειριστής κατ' εντολή του πελάτη του και συγκληρονόμου κ. Χωραΐτη της απέστειλε επιστολή για να τους γνωστοποιήσει πόσα ενοίκια εισέπραξε. Η ενόρκως δηλούσα κάνει αναφορά σε επιστολή του δικηγόρου της με ημερομηνία 5.09.2017 με την οποία τον καλούσε μεταξύ άλλων να παραιτηθεί ώστε να διορισθεί κάποιος άλλος ως διαχειριστής εφόσον επιπλέον του καταλόγιζε σύγκρουση συμφερόντων ως διαχειριστή και ως δικηγόρου του αδελφού της και αναφέρεται συγκεκριμένα σε ποινικές υποθέσεις που καταχώρησε εκ μέρους του διαχειριστή για επιταγές των οποίων δικαιούχος ήταν αυτός εφόσον αν και οι επιταγές εκδόθηκαν επ' ονόματι της στη συνέχεια τις οπισθογράφησε και τον κατέστησε νόμιμο κομιστή και δικαιούχο τους. Ισχυρίζεται περαιτέρω ότι ο αδελφός της κ. Χωραΐτης μετά που πέτυχε την ανάκτηση κατοχής του ακινήτου επενέβη σε αυτό και έλαβε την κατοχή του. Τέλος, αναφέρεται στην επιστολή με ημερομηνία 4.09.2018 την οποία απέστειλε στον διαχειριστή μέσω του δικηγόρου της, με την οποία τον καλούσε να προχωρήσει άμεσα σε μεταβίβαση της περιουσίας στους κληρονόμους, να εξασφαλίσει το ακίνητο που κατέλαβε ο αδελφός της λαμβάνοντας ακόμα και δικαστικά μέτρα εναντίον του και να την πληροφορήσει αναφορικά με οποιαδήποτε ενοίκια είχε εισπράξει μέχρι τότε ο αδελφός της από την περιουσία της αποβιώσασας. Στην ως άνω επιστολή της δεν έλαβε καμιά απάντηση. Ο καθ' ου η αίτηση καταχώρησε ειδοποίηση περί της πρόθεσης του να ενστεί. Η ένσταση βασίζεται στους περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμούς Δ.39, Δ.48 θ. 1 - 4, 7, 8 και 9, στον περί Διαχείρισης Κληρονομιών Αποθανόντων Νόμο, (Κεφ.189) άρθρα 51, 52, 54, 55 και 57, στη νομολογία και στη γενική και συμφυή εξουσία και πρακτική του Δικαστηρίου. Προβλήθηκαν οι ακόλουθοι λόγοι ένστασης εκ μέρους του καθ' ου η αίτηση: «
- Δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις που θέτει η νομοθεσία και η νομολογία για την έκδοση των αιτούμενων διαταγμάτων.
- Η Αίτηση είναι νόμο και ουσία αβάσιμη και ανυπόστατη και/ή τα ενώπιον του Δικαστηρίου γεγονότα και στοιχεία δεν συνηγορούν στην έκδοση των αιτούμενων διαταγμάτων.
- Το συμφέρον της δικαιοσύνης επιβάλλει την μη έγκριση των αιτούμενων διαταγμάτων.
- Τυχόν έγκριση του αιτήματος θα έχει ως αποτέλεσμα την παραβίαση των δικαιωμάτων των λοιπών κληρονόμων.
- Δεν είναι δίκαιο και εύλογο υπό το πρίσμα όλων των δεδομένων της υπόθεσης να εκδοθούν τα αιτούμενα διατάγματα». Τα γεγονότα της ένστασης υποστηρίζονται από ένορκη δήλωση την οποία υπογράφει ο ίδιος ο διαχειριστής κ. Βραχίμης. Ως ο άμεσα εμπλεκόμενος δηλώνει προσωπικά γνώστης των γεγονότων της υπόθεσης και ότι για όσα δεν γνωρίζει αποκαλύπτει την πηγή των πληροφοριών του. Απορρίπτει διάφορους ισχυρισμούς τους οποίους προβάλλει η αιτήτρια στην ένορκη δήλωση της και κάνει εκτενή αναφορά στα γεγονότα της διαχείρισης όπως αυτά προκύπτουν και από το περιεχόμενο των 14 εγγράφων που επισυνάπτει στη δήλωση του ως τεκμήρια. Ουσιαστικά με όσα αναφέρει ο καθ' ου η αίτηση εισηγείται όπως το αίτημα απορριφθεί καθότι λόγω της μη καταχώρησης αγωγής - όταν η αιτήτρια και ο πατέρας της καταχώρησαν caveat - τεκμαίρεται ότι η αιτήτρια τον αποδέχθηκε και συμφώνησε με τον διορισμό του και επομένως το βάρος είναι στους ώμους της να αποδείξει το αντίθετο. Αναφέρεται σε συνάντηση που είχε με όλους τους κληρονόμους όπου η αιτήτρια του είχε πει ότι δέχεται να προχωρήσει με τη διαχείριση ενώ ο πατέρας της είχε πει ότι δεν τον ενδιαφέρει να λάβει καμία περιουσία από την κληρονομιά αποποιούμενος του κληρονομικού του δικαιώματος και ότι δεν έχει ένσταση στον διορισμό του. Αναφέρεται σε επαφές που είχε στη συνέχεια με τους κληρονόμους της αποβιώσασας οι οποίες αποσκοπούσαν στη διανομή της κληρονομικής περιουσίας, χωρίς η αιτήτρια να του εκφράσει κανένα παράπονο, αντίθετα του έδωσε οδηγίες να προχωρήσει και να υλοποιήσει τη συμφωνία που επιτεύχθηκε με τον αδελφό της και με τον πατέρα της. Αναφέρεται λεπτομερώς στις ενέργειες στις οποίες προέβη προς προώθηση της διαχείρισης και στα διάφορα προβλήματα που συνάντησε τα οποία προκαλούνταν λόγω των μη αρμονικών σχέσεων μεταξύ των κληρονόμων και των διαφωνιών τους και παραθέτει διάφορα ζητήματα τα οποία άπτονταν της εκμετάλλευσης της κληρονομικής περιουσίας από τους ίδιους τους κληρονόμους ερήμην του και χωρίς να του δίδουν οποιονδήποτε λογαριασμό ως όφειλαν ένεκα της ιδιότητας του. Έχοντας δε την ευθύνη της ορθής και δίκαιης για τους κληρονόμους διαχείρισης και τις υποχρεώσεις του στη βάσει της κείμενης νομοθεσίας αναφορικά με την καταβολή εξόδων, φορολογιών κ.τ.λ. που προκύπτουν από την κληρονομική περιουσία και τη διαχείριση της, ισχυρίζεται ότι η προσπάθεια του συνίστατο στην προώθηση της διαχείρισης και διανομή της κληρονομικής περιουσίας και δικαιολογεί την όποια καθυστέρηση υπήρξε επιρρίπτονταν την ευθύνη στους ίδιους τους κληρονόμους. Δεν κρίνω σκόπιμο να καταγράψω λεπτομέρειες των όσων αναφέρει εφόσον για όποια από αυτά έχουν σημασία θα γίνει αναφορά στη συνέχεια της ανάλυσης μου. Με σχετικά αιτήματα δόθηκε η δυνατότητα τόσο στην αιτήτρια όσο και στον διαχειριστή να απαντήσουν στους εκατέρωθεν ισχυρισμούς με εκτεταμένες απαντητικές ένορκες δηλώσεις. Η αιτήτρια με την δική της με ημερομηνία 14.05.2019 σε απάντηση στην ένορκη δήλωση του κ. Βραχίμη με ημερομηνία 26.03.2019 εκφράζει τη διαφωνία της σε πλείστους ισχυρισμούς του και εκθέτει τη δική της αντίληψη για τα διάφορα γεγονότα ξεκινώντας από την καταχώρηση caveat από την ίδια και τον πατέρα της η οποία καταδεικνύει ότι δεν επιθυμούσαν τον διορισμό του ως διαχειριστή. Εκφράζει τη διαφωνία της ότι με τη μη καταχώρηση σε τρεις μήνες αγωγής τεκμαίρεται ότι αποδέχθηκαν και συμφώνησαν με τον διορισμό του και εξηγεί ότι οφείλεται σε λάθος του δικηγόρου που τους εκπροσωπούσε τότε. Παραδέχεται ότι είχε συνάντηση με τον διαχειριστή στη Λεμεσό και του είχε δώσει οδηγίες για τη διανομή της κληρονομικής περιουσίας την οποία όμως αν και πέρασαν τρία χρόνια δεν έχει κάνει. Εκφράζει τη διαφωνία της σε σχέση με τους ισχυρισμούς για την υπογραφή του ενοικιαστηρίου εγγράφου, το οποίο υπέγραψε δικαιωματικά στις 26.04.2012, πριν δηλαδή διοριστεί διαχειριστής, με τη συγκατάθεση και των άλλων κληρονόμων. Επομένως είναι παραπλανητικός και μη αληθής ο ισχυρισμός του διαχειριστή ότι παράνομα ενοικίασε οτιδήποτε και η απόφαση του Δικαστηρίου Ελέγχου Ενοικιάσεων Λεμεσού/Πάφου αυτό καταδεικνύει. Υπήρξε νόμιμη ενοικίαση και δεν υπήρξε πλαστογραφία στην έννοια του νόμου. Περαιτέρω ο ίδιος ουδέποτε εξέφρασε διαφωνία ή έστω ενδιαφέρθηκε με την είσπραξη οποιωνδήποτε ενοικίων τα οποία πληρώθηκαν από τον ενοικιαστή. Ότι όλες οι ποινικές υποθέσεις τις οποίες καταχώρησε ο Διαχειριστής τις καταχώρησε όχι υπό την ιδιότητα του ως Διαχειριστής αλλά ως δικηγόρος του αδελφού της. Οι εν λόγω υποθέσεις απορρίφθηκαν όλες κατόπιν απόσυρσης των και δεν σχετίζονται με τη διαχείριση και ουδέν ποσό έχει εισπραχθεί από τις εν λόγω ποινικές υποθέσεις. Σε σχέση με την οικία στην οποία έγινε ανακαίνιση και η οποία ανήκει στην περιουσία της αποβιώσασας όπως και άλλα ακίνητα, επιδιορθώθηκαν από τον πατέρα του ενοικιαστή σε μια προσπάθεια να μειωθεί η ζημιά από τη μη πληρωμή των ενοικίων. Επομένως δεν μπορεί ο διαχειριστής να την κατηγορεί για παράνομη ενοικίαση και πλαστογραφία αλλά ο ίδιος θα πρέπει να εξηγήσει γιατί παρέλειψε να λάβει ως όφειλε οποιαδήποτε νομικά μέτρα ως διαχειριστής κατά του ενοικιαστή ο οποίος για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν πλήρωνε τα ενοίκια. Ισχυρίζεται ότι ο διαχειριστής παρερμηνεύει το περιεχόμενο της επιστολής του δικηγόρου της με ημερομηνία 5.09.2017 (Τεκμ. 5) στην αρχική της ένορκη δήλωση, εφόσον ο δικηγόρος της τον καλούσε να λάβει μέτρα εναντίον άλλου κληρονόμου αναφορικά για εισπραχθέντα ενοίκια και επομένως εξ αυτού του λόγου δεν μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι είχαν συμφωνήσει μεταξύ τους. Ισχυρίζεται περαιτέρω ότι ο διαχειριστής αδιαφόρησε πλήρως για τα καθήκοντα του και δεν δικαιούται να επιμένει σε οτιδήποτε συμπεριλαμβανομένων λογαριασμών ή εξηγήσεων από τους κληρονόμους ή την έκβαση της αγωγής για έξωση του ενοικιαστή όταν γι' αυτή εκδόθηκε απόφαση ήδη από 14.02.
- Αυτά τα επικαλείται ως προφάσεις για να αποφύγει την ευθύνη του και να δικαιολογήσει την απραξία του εδώ και χρόνια. Διερωτάται τι εμπόδιζε τον διαχειριστή για 5 ολόκληρα χρόνια να προχωρήσει σε μεταβίβαση των νόμιμων μεριδίων στους κληρονόμους επειδή καταχωρήθηκε κάποια Αίτηση έξωσης στην οποία λίγους μήνες μετά την καταχώρηση της εκδόθηκε απόφαση για την οποία λήφθηκαν μέτρα εκτέλεσης εναντίον του ενοικιαστή. Ο διαχειριστής ουσιαστικά στην ένορκη δήλωση του, ισχυρίζεται ότι για διάστημα 5 ετών δεν έχει προχωρήσει στην εκτέλεση των καθηκόντων του χωρίς οποιονδήποτε σοβαρό λόγο. Ο διαχειριστής ουδέποτε την κάλεσε στο γραφείο του για να τον πληροφορήσει για την περιουσία της αποβιώσασας και δεν καταχώρησε Απογραφή. Σε κάθε περίπτωση μπορούσε να καταχωρήσει Απογραφή και μελλοντικά αν παρουσιαζόταν κάτι άλλο να καταχωρηθεί συμπληρωματική Απογραφή. Ούτε βέβαια η δικαιολογία ότι ανέμενε απάντηση από διάφορες τράπεζες για ύπαρξη τραπεζικών λογαριασμών δικαιολογεί την καθυστέρηση του εφόσον αν τη ρωτούσε θα τον πληροφορούσε ότι δεν υπήρχαν χρήματα σε τραπεζικούς λογαριασμούς αλλά ούτε και ενδιαφέρθηκε να μάθει για τους τίτλους μετοχών που είναι εγγεγραμμένοι επ' ονόματι της αποβιώσασας. Όπως δε συμβουλεύεται, σύμφωνα με το νόμο, ο διαχειριστής όφειλε να προχωρήσει σε μεταβίβαση της περιουσίας στους κληρονόμους με βάση τα νόμιμα (ίσα) μερίδια τους. Σε τέτοια περίπτωση δεν χρειαζόταν καν η συγκατάθεση των κληρονόμων στο κλείσιμο της διαχείρισης και απλά ο διαχειριστής θα κατέθετε τους τελικούς λογαριασμούς χωρίς την συγκατάθεση των κληρονόμων και θα απαλλασσόταν των καθηκόντων του. Για τους πιο πάνω λόγους και με τη σύμφωνη γνώμη και των υπόλοιπων κληρονόμων εκφράζει την πίστη ότι ο διαχειριστής δεν δικαιούται να εξακολουθήσει να παραμένει διαχειριστής ενώ δεν προχώρησε σε οτιδήποτε ως προς την διαχείριση πέραν της καταχώρησης της αρχικής αίτησης και την αποστολή κάποιων επιστολών από την καταχώρηση της αίτησης και του ορισμού του ως διαχειριστή. Περαιτέρω από τη στιγμή που όλοι οι κληρονόμοι επιθυμούν την αντικατάσταση του με τους δύο από αυτούς να αναλαμβάνουν ως νέοι διαχειριστές της περιουσίας της αποβιώσασας της οποίας είναι και τα μοναδικά παιδιά και οι μόνοι κληρονόμοι μετά την αποποίηση της περιουσίας εκ μέρους του πατέρα τους, με τον διαχειριστή να μην έχει καμιά συγγένεια με την αποβιώσασα έτσι που καθιστά αδικαιολόγητη την εμμονή του να παραμείνει διαχειριστής. Στη συμπληρωματική του ένορκη δήλωση ο κ. Βραχίμης επισημαίνει το γεγονός ότι η επιθυμία να διοριστεί και ο κ. Χωραΐτης διαχειριστής δεν υποστηρίζεται από το αιτητικό της αίτησης. Υποστηρίζει ουσιαστικά ότι ως διαχειριστής της κληρονομικής περιουσίας δεν ενημερωνόταν για ενέργειες των κληρονόμων τις οποίες καταλογίζει ο ένας στον άλλο και οι οποίες αφορούσαν την κληρονομική περιουσία και ότι η μη συνεργασία των κληρονόμων με την υπογραφή των σχετικών δηλώσεων τον απέτρεπαν από του να προχωρήσει στη διανομή και μεταβίβαση της κληρονομικής περιουσίας. Ότι οι διαφωνίες μεταξύ των κληρονόμων για τον τρόπο διανομής της κληρονομικής περιουσίας τον απέτρεπαν από του να καταχωρήσει λογαριασμούς της περιουσίας εφόσον δεν του έδιδαν λογαριασμό για τα ενοίκια που εισέπρατταν από την ενοικίαση της κληρονομικής περιουσίας. Τέλος, ότι παραμένουν σε εκκρεμότητα η πληρωμή φόρων και εξόδων και ως εκ τούτου δεν μπορεί να προχωρήσει με την διανομή της κληρονομικής περιουσίας και την κατάθεση τελικών λογαριασμών. ΟΙ ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των δύο πλευρών προχώρησαν με τις αγορεύσεις τους και έτσι η ακροαματική διαδικασία της αίτησης έχει ως βάση τους εκατέρωθεν ισχυρισμούς που προβλήθηκαν στις ένορκες δηλώσεις που υποστηρίζουν την αίτηση και ένσταση και στις συμπληρωματικές αυτών όπως και στα επισυναπτόμενα σε αυτές τεκμήρια. Τις έχω μελετήσει με προσοχή όπως και τη νομολογία και αυθεντίες στις οποίες με έχουν παραπέμψει από τις οποίες αναδύονται οι αρχές που εφαρμόζονται όταν το Δικαστήριο καλείται να αποφανθεί επί τέτοιου αιτήματος και τις λαμβάνω υπόψη, όπου δε κριθεί αναγκαίο στη συνέχεια θα γίνει ειδική αναφορά σε αυτές. Η ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΚΑΙ ΥΠΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ ΣΕ ΑΥΤΗ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Το Δικαστήριο έχει καθήκον να διασφαλίσει με την απόφαση του (α) την ορθή και κατάλληλη διαχείριση της περιουσίας και (β) τα συμφέροντα των επωφελούμενων προσώπων, δηλαδή των κληρονόμων (βλ. Halsbury' s Laws of England, τρίτη έκδοση, τόμος 16, σελίδα 274, παράγραφος 514 όπου αναφέρονται τα ακόλουθα: «..for the real object which the Court always keeps in view is the due and proper administration of the estate and the interest of the parties beneficially entitled thereto». Στο σύγγραμμα του Αχιλλέα Κ. Αιμιλιανίδη Κυπριακό Κληρονομικό Δίκαιο, τρίτη έκδοση, σελίδες 235-237 αναφέρονται τα ακόλουθα: «Το κύριο καθήκον του διαχειριστή ως καταπιστευματοδόχου της περιουσίας είναι να προστατεύσει το συμφέρον της περιουσίας και των δικαιούχων και αυτό συνιστά και το κατά πόσο ο προσωπικός αντιπρόσωπος έχει πράξει τα δέοντα είναι το πρωταρχικό κριτήριο όταν ζητείται η αντικατάσταση του... Αίτηση για παύση του διαχειριστή λόγω εσκεμμένης παράλειψης ή παραπτώματος εξετάστηκε στην πρωτόδικη υπόθεση Κατσούρα (βλ. Αίτηση 74/98 ημερ. 28.04.2009). Το Δικαστήριο παρατήρησε ότι αν και ο διαχειριστής όφειλε εντός δώδεκα μηνών να καταθέσει λογαριασμούς της διαχείρισης, εντούτοις δεν το έπραξε, με αποτέλεσμα να δοθούν πολλές παρατάσεις για εννιά χρόνια χωρίς αποτέλεσμα και με τον διαχειριστή να ισχυρίζεται ότι δεν μπορούσε να προχωρήσει λόγω εκκρεμούσης αίτησης εχθρικής κατοχής και άλλων διεκδικήσεων που θα έπρεπε να ξεκαθαρίσουν προτού ολοκληρωθεί η διαχείριση. Υπό τις περιστάσεις κρίθηκε ότι ο διαχειριστής συνετάχθη κατ' ουσία με το συμφέρον τρίτων προσώπων με τέτοιο τρόπο ώστε να παραλείπει εσκεμμένα να εκπληρώσει τις εκ του νόμου υποχρεώσεις του έγκαιρα και απερίσπαστα. Η απραξία του διαχειριστή αποστέρησε αδικαιολόγητα την απόλαυση της περιουσίας από τους κληρονόμους και επηρέασε δυσμενώς τα συμφέροντα της περιουσίας με αποτέλεσμα η αντικατάσταση του να είναι δίκαιη και επιβεβλημένη. Παρομοίως στην πρωτόδικη υπόθεση Μαππούρα (βλ. Αίτηση 67/72ημερ. 5.12.2007) το Δικαστήριο παρατήρησε ότι μετά από είκοσι χρόνια αδράνειας, ο διαχειριστής δεν είχε καταχωρήσει τελικούς λογαριασμούς, ούτε και υπήρχαν ενδείξεις ότι είχε προβεί σε επαρκή έρευνα για την συλλογή και συνάθροιση της κληρονομίας, ισχυριζόμενος ότι όφειλαν οι κληρονόμοι να τον ενημερώσουν. Κρίθηκε ότι οι περιστάσεις ήταν τέτοιες ώστε να δημιουργείται εξ' αντικειμένου το συμπέρασμα ότι ο διαχειριστής εσκεμμένα παρέλειψε να ενεργήσει προς το συμφέρον της περιουσίας. Το γεγονός ότι άλλοι κληρονόμοι, πέραν του αιτητή, είχαν ένσταση, κρίθηκε ως αδιάφορο, ενόψει του ότι η εξουσία του δικαστηρίου να αντικαταστήσει τον διαχειριστή μπορούσε να ασκηθεί και αυτεπάγγελτα. Σε μια άλλη πρωτόδικη υπόθεση, την Θεοδούλου, κρίθηκε ότι διαχειριστής ουδέποτε συμμορφώθηκε προς τις υποδείξεις του Πρωτοκολλητή, αλλά επέμενε στην υπό αυτού προτεινόμενη διανομή κατά παράβαση της νομοθεσίας και της ομαλής διεξαγωγής της πορείας της διαχείρισης. Αυτό είχε ως γεγονός τη αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην πρόοδο της διαχείρισης, γεγονός που παράβλαψε τα δικαιώματα των κληρονόμων και δικαιολογούσε την παύση και αντικατάσταση του διαχειριστή». Ερχόμενος τώρα στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης διαπιστώνεται ότι η αίτηση ουσιαστικά βασίζεται στην επιθυμία του συνόλου πλέον των κληρονόμων να παύσει τον διαχειριστή για τον λόγο ότι από το 2014 που καταχωρίστηκε την αίτηση διαχείρισης μέχρι τις 16.10.2018 που καταχωρίστηκε η αίτηση αντικατάστασης του, δηλαδή για περίοδο 4 ετών, αλλά και μέχρι σήμερα, για λόγους που αφορούν τον ίδιο, δεν προχώρησε στην διανομή της περιουσίας στους κληρονόμους. Από την άλλη, η πλευρά του διαχειριστή προτάσσει ότι η μη προώθηση της υπόθεσης οφειλόταν στις διαφωνίες μεταξύ των κληρονόμων, την μη πληροφόρηση του με στα στοιχεία της κληρονομικής περιουσίας και γενικά την μη επίδειξη συνεργασίας μαζί του. Έχοντας υπόψιν τα γεγονότα όπως εκτίθενται στις εκατέρωθεν ένορκες δηλώσεις αρχικές και συμπληρωματικές και τα τεκμήρια που επισυνάφθηκαν σε αυτές όπως και τον φάκελο της υπόθεσης, δεν μπορώ να παραβλέψω ότι μεταξύ των κληρονόμων (της αιτήτριας και του αδελφού της) κατά κοινή παραδοχή φαίνεται ότι υπήρχαν σοβαρές διαφωνίες σε σχέση με την κληρονομική περιουσία που τους κατέλειπε η αποβιώσασα μητέρα τους, με τον πατέρα τους σύζυγο της αποβιώσασας και επίσης κληρονόμο της να φαίνεται ότι αποποιείται του κληρονομικού του δικαιώματος προς όφελος των παιδιών του. Το γεγονός ότι ορίστηκε ο διαχειριστής κατά τις νενομισμένες διαδικασίες δεν έχει αμφισβητηθεί, μάλιστα για κάποιο χρονικό διάστημα και η ίδια η αιτήτρια, παρά την αρχική της αντίδραση στον διορισμό του, συγκατατέθηκε στο να συνεχίσει τις ενέργειες του για να διεκπεραιωθεί η διαχείριση. Σύμφωνα με τα γεγονότα της υπόθεσης μετά την καταχώρηση της παρούσας αίτησης και εφόσον το αίτημα για την αντικατάσταση του προερχόταν από την αιτήτρια τη μια δηλαδή εκ των κληρονόμων και μόνο, ο διαχειριστής θα έπρεπε, εύλογα όπως κρίνω, να ξεκαθάριζε το ζήτημα, κατά πόσο δηλαδή θα παρέμενε και ο ίδιος ως διαχειριστής με επιθυμία του αδελφού της αιτήτριας κατ' επιθυμία του οποίου είχε οριστεί ή θα γινόταν κάποια διαφορετική ρύθμιση. Αυτό φαίνεται ότι ξεκαθάρισε μόλις με την καταχώρηση της συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης της αιτήτριας στις 14.05.2019 όπου επισυνάπτεται ως Τεκμ. 2 σχετική δήλωση του κ. Χωραΐτη και ένορκη δήλωση του της ίδιας ημερομηνίας, για την πρόθεση του να αναλάβει και αυτός ως συνδιαχειριστής σε αντικατάσταση του κ. Βραχίμη. Ακολούθησαν εμφανίσεις στις 16.05.2019 όπου ζητήθηκε ενόψει της απουσίας του διαχειριστή νέα ημερομηνία για να παρουσιαστεί ο ίδιος και προς τούτο ορίστηκε στις 30.05.2019, εκείνη την ημερομηνία συμφωνήθηκε να οριστεί ξανά η αίτηση με σκοπό να παρουσιαστούν και οι κληρονόμοι ενώπιον του Δικαστηρίου για να ξεκαθαρίσει το ζήτημα του ορισμού διαχειριστών καθ' ότι ο κ. Βραχίμης δεν είχε σχετικές οδηγίες από τον δικό του πελάτη. Ορίστηκε προς τούτο στις 14.06.2019 ημερομηνία κατά την οποία στην παρουσία και των κληρονόμων οι οποίοι εξέφρασαν και ενώπιον του Δικαστηρίου την επιθυμία για την παύση του, ο ίδιος επέμεινε να του παρασχεθεί η δυνατότητα για καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης για τη συμπερίληψη σε αυτή γεγονότων που μόλις είχαν περιέλθει εις γνώση του και τα οποία δεν τα είχε υπόψη του όταν είχε ετοιμάσει την ένορκη δήλωση προς υποστήριξη της ένστασης του. Προς τούτο η αίτηση ορίστηκε για ακρόαση στις 25.09.2019 με οδηγίες όπως καταχωριστεί στο μεταξύ η συμπληρωματική ένορκη δήλωση μέχρι την 9.07.
- Η τελευταία, της οποίας βασικά σημεία καταγράφηκαν πιο πάνω, δεν προσθέτει κατά την άποψη μου οτιδήποτε καινούργιο πλην της καταγραφής γεγονότων που δεν άπτονται της ουσίας της αίτησης όπως αυτή έχει εξελιχθεί. Παρόλα τα πιο πάνω ο διαχειριστής επέμεινε στην ακρόαση της αίτησης. Έχοντας επομένως υπόψιν τα ως άνω γεγονότα και με γνώμονα ότι ο διαχειριστής οφείλει σύμφωνα με τον περί Διαχειρίσεως Περιουσιών Νόμο (Κεφ. 189) Άρθρο 45) να φροντίσει όπως η διαχείριση συμπληρωθεί εντός της προθεσμίας των δύο ετών και έχουν ήδη παρέλθει πέντε έτη από της καταχώρησης της αίτησης χωρίς να έχει προχωρήσει η διανομή της περιουσίας και λαμβάνοντας υπόψιν πλέον την επιθυμία των κληρονόμων της κληρονομικής περιουσίας να τον αντικαταστήσουν με τον διορισμό των ίδιων ως των διαχειριστών, ασκώντας τη διακριτική μου ευχέρεια εγκρίνω την αίτηση και εκδίδονται διατάγματα ως τα αιτητικά (α) και (β) της αίτησης με τη διαφοροποίηση του αιτητικού (β) και τον ορισμό τόσο της κας ΧΧΧ Χωραΐτου όσο και του κ. ΧΧΧ Χωραΐτη ως των διαχειριστών της περιουσίας της αποβιώσασας. Έχω διαπιστώσει από τον φάκελο της υπόθεσης ότι ο Διαχειριστής έχει καταθέσει στις 22.05.2019 Απογραφή της κληρονομικής περιουσίας. Παραμένει η υποχρέωση του να καταθέσει λογαριασμούς για τη μέχρι σήμερα διαχείριση τυχόν οποιωνδήποτε περιουσιακών στοιχείων που περιήλθαν στην κατοχή του και αν υπάρχουν τέτοια να φροντίσει να τα παραδώσει στους νέους διαχειριστές. Οι νέοι διαχειριστές υποχρεούνται ασφαλώς όπως να καταχωρήσουν τα αναγκαία εγγυητικά έγγραφα και τα πλήρη στοιχεία και διευθύνσεις τους στον Πρωτοκολλητή Διαχειρίσεων του Ε.Δ. Λεμεσού εντός 7 ημερών από σήμερα. ΤΑ ΕΞΟΔΑ: Ασφαλώς δεν είναι της παρούσας το ζήτημα των εξόδων του μέχρι τώρα διαχειριστή ή των δικηγόρων που τον εκπροσώπησαν κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης των καθηκόντων του. Αυτό το ζήτημα, όπως ορθά το έθεσε ο κ. Πούγιουρος στην αγόρευση του αν δεν συμφωνηθεί με τους κληρονόμους θα πρέπει να αποφασιστεί από την Επιτροπή Καθορισμού Εξωδικαστηριακής Αμοιβής του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου. Όσον αφορά τα προκληθέντα έξοδα της παρούσας αίτησης με το αιτητικό (γ) της αίτησης η αιτήτρια αιτείτο διάταγμα όπως τα έξοδα της αίτησης πληρωθούν από την περιουσία. Ο ευπαίδευτος συνήγορος της όμως με την αγόρευση του εισηγείται ότι δεν επιμένει σε αυτή τη θεραπεία και αντί αυτής εισηγείται για τους λόγους που εξηγεί ότι θα πρέπει να επιβαρυνθεί με αυτά προσωπικά ο διαχειριστής ή τουλάχιστον για μέρος τους καθώς θα μπορούσε να συμμορφωθεί με την επιθυμία των κληρονόμων και να παραιτηθεί αλλά επέμενε από τις 13.11.2018 που εμφανίστηκε για πρώτη φορά στην αίτηση μέχρι και σήμερα να ενίσταται και έτσι προκλήθηκαν αχρείαστα επιπρόσθετα έξοδα. Ο βασικός κανόνας σε υποθέσεις αυτού του είδους είναι ότι τα έξοδα ακολουθούν το αποτέλεσμα. Στους Halsbury's Laws of England, τρίτη έκδοση, σελίδα 209, παράγραφος 374 αναφέρονται τα ακόλουθα: «374 Costs generally. Costs of a probate action are in the discretion of the Court, and the general rule is that they follow the event.». Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η υπό κρίση αίτηση εμπίπτει στον όρο «probate action». Η βασική διαταγή ως προς τα έξοδα είναι η Δ.59 θ.1 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας η οποία προνοεί τα ακόλουθα: «Subject to the provisions of any law or Rules, the costs of and incident to any proceeding shall be in the discretion of the Court or Judge, who may authorize an executor, administrator or trustee who has not unreasonably instituted, or carried on, or resisted any proceeding, to have his costs paid out of a particular estate or fund». Σε ελεύθερη μετάφραση: «Τηρουμένων των προνοιών οποιουδήποτε Νόμου ή Κανονισμού τα έξοδα ενός συμβάντος σε οποιανδήποτε διαδικασία θα είναι στη διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου ή Δικαστή που μπορεί να εξουσιοδοτήσει ένα εκτελεστή διαχειρίσεως ή θεματοφύλακα (trustee) ο οποίος δεν ήγειρε ή δεν ενήργησε αδικαιολόγητα σε μια διαδικασία να πληρωθεί τα έξοδα του από συγκεκριμένη περιουσία ή ταμείο». Επομένως το ζήτημα επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου. Στην Αίτηση Κώστα Πιερή
(1999)1 Α.Α.Δ. 809 υιοθετείται απόσπασμα της υπόθεσης Φιλίππου ν. Φιλίππου
(1990)1 Α.Α.Δ.890, στην οποία αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Στη Φιλίππου ν. Φιλίππου
(1990)1 Α.Α.Δ. 890 εξετάστηκαν οι προϋποθέσεις που θέτει η Διαταγή 35 θ.20 για την υποβολή έφεσης εναντίον διαταγής για έξοδα. Η Διαταγή 59 θ.1 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας αποτελεί τον πυρήνα της εξέτασης του θέματος. Η εν λόγω διάταξη αφήνει το θέμα των εξόδων στην διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου η οποία ασκείται δικαστικά και με αναφορά μόνο στους εσωγενείς παράγοντες της δίκης που περιλαμβάνουν όχι μόνο το αποτέλεσμα αλλά και γεγονότα που έχουν σχέση με χειρισμούς της υπόθεσης που έγιναν από τον κάθε διάδικο. Βλ. Θρασυβούλου ν. Arto Estates Ltd
(1993)1 Α.Α.Δ. 12. Το Δικαστήριο κατά την ενάσκηση της διακριτικής του εξουσίας πρωτίστως λαμβάνει υπόψη τον γνωστό βασικό κανόνα, που είναι κανόνας λογικής, σύμφωνα με τον οποίο τα έξοδα ακολουθούν το αποτέλεσμα της υπόθεσης. Για το πόσο ισχυρός είναι αυτός ο κανόνας ας δούμε τι έχει ειπωθεί από το Εφετείο στην υπόθεση Μάρω Ζαβρού ν. Ελενίτσας Μιχαηλίδου
(1996)1 Α.Α.Δ. 477: Τόσο μάλιστα είναι ισχυρός που από μόνος του παρέχει την αιτιολόγηση στην κάθε αντίστοιχη εξέλιξη χωρίς να παρίσταται ανάγκη εξειδίκευσης. Παρέκκλιση δικαιολογείται μόνο εφόσον συντρέχει άλλη επαρκής περίσταση που πρέπει βέβαια να εκτίθεται. Χρήσιμη υπόμνηση περί τούτου γίνεται στην Χάσικος Μιχαήλ ν. Ανδρέα Χαραλαμπίδη
(1990)1 Α.Α.Δ. 389». Έχοντας κατά νου τα γεγονότα της υπόθεσης δεν με βρίσκει σύμφωνο η εισήγηση του κ. Πούγιουρου για την επιβάρυνση προσωπικά του διαχειριστή με τα έξοδα μετά την πρώτη εμφάνιση στην αίτηση και όχι της κληρονομικής περιουσίας καθώς ο διαχειριστής, κατά την εισήγηση, θα έπρεπε να είχε παραιτηθεί αμέσως ακόμα και πριν την καταχώρηση της παρούσας αίτησης όταν τον Σεπτέμβριο του 2017 με επιστολή του δικηγόρου της αιτήτριας (Τεκμ. 5 στην ένορκη δήλωση της αιτήτριας), κλήθηκε να παραιτηθεί, αλλά και αργότερα όταν του επιδόθηκε η υπό κρίση Αίτηση και κατά το μάλλον όταν έλαβε τη συμπληρωματική ένορκη δήλωση αναφορικά με την γραπτή σύμφωνη γνώμη των υπολοίπων κληρονόμων για την αντικατάσταση του. Κρίνω ότι οι διαφορές που υπήρχαν στις μεταξύ των κληρονόμων σχέσεις και η ασάφεια που υπήρχε ως προς την επιθυμία τους για το ποιος θα έπρεπε να είναι ο διαχειριστής για μεγάλο χρονικό διάστημα, ακόμα και μετά την καταχώρηση της παρούσας αίτησης, δεν συνιστά, σε κάθε περίπτωση καταπιεστική συμπεριφορά από πλευράς του διαχειριστή. Μέχρι και την εμφάνιση της 14.06.2019 όπου ξεκαθάρισε το ζήτημα με την εμφάνιση των κληρονόμων ενώπιον του Δικαστηρίου, όπως ανέφερα και πιο πάνω, πράγματι το τοπίο ήταν θολό ως προς τις προθέσεις των κληρονόμων το οποίο ξεκαθάρισε με την εμφάνιση τους ενώπιον του Δικαστηρίου και τη σχετική δήλωση τους. Για τα μέχρι τότε προκληθέντα έξοδα του διαχειριστή στα πλαίσια της παρούσας αίτησης, κρίνω ότι είναι δίκαιο όπως επιβαρυνθεί η κληρονομική περιουσία, και εφόσον έτσι είναι τελικά η απόφαση μου ως προς τα έξοδα θα ήταν δίκαιο όπως και τα έξοδα της αίτησης για την αιτήτρια επιβαρύνουν την κληρονομική περιουσία όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Για τις επόμενες όμως εμφανίσεις από τις 14.06.2019 κρίνω ότι δεν θα έπρεπε να επιδειχθεί εμμονή από τον διαχειριστή στο να παραμείνει ως διαχειριστής ανεξάρτητα από τους όποιους φόβους ή κινδύνους εξέθεσε για την σύννομη διεκπεραίωση της διαχείρισης, τους οποίους ασφαλώς πλέον θα αναλάμβαναν οι νέοι διαχειριστές οι οποίοι με ευθύνη τους θα πρέπει να προβούν σε διανομή της κληρονομικής περιουσίας αφού εξοφλήσουν τυχόν χρέη, φόρους και έξοδα της διαχείρισης και να συμπληρώσουν τη διαχείριση. Ως εκ τούτου για τις εμφανίσεις από την 14.06.2019 κρίνω ότι θα ήταν δίκαιο όπως η κάθε πλευρά επιβαρυνθεί με τα έξοδα της. (Υπ.) ............ Χρ. Γ. Φιλίππου, Α.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής Subject: Civil/Other Actions/Interim Αναφορά: Αίτηση για ακύρωση διορισμού διαχειριστή και αντικατάσταση του με άλλα πρόσωπα. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο