ΛΑΖΑΡΟΥ ν. ΚΡΙΣΤΟΦΗ, Αγωγή αρ.: 3868/13, 9/9/2019

(7)μέρες Χ €150, δηλαδή €1.050, ενώ περαιτέρω ισχυρίζεται ότι για φάρμακα πλήρωσε €100 και γι' αυτό συνολικά αξιώνει το ποσό των €1.150 που αναφέρθηκε πιο πάνω. Τέλος, ο Ενάγων ισχυρίζεται ότι εκ της επίθεσης υπέστη ταλαιπωρία, ψυχική οδύνη, πόνο και απώλεια της ησυχίας και της ηρεμίας του. Ο Εναγόμενος καταχώρησε Υπεράσπιση στην υπόθεση αρνούμενος ουσιαστικά κατά ένα γενικό τρόπο τους ισχυρισμούς του Ενάγοντα, αναφέροντας μόνο ότι ουδέποτε επιτέθηκε στον Εναγόμενο και του προξένησε σωματική βλάβη, ενώ ο Ενάγοντας καταχώρησε εκδικητικά την παρούσα αγωγή αφού προηγουμένως του έκλεψε μια βούρνα αξίας €

1. Ο Ενάγοντας στην Απάντηση του στην Υπεράσπιση επαναλαμβάνει τους ισχυρισμούς της Έκθεσης Απαίτησης του και αρνείται ότι έκλεψε από τον Εναγόμενο οτιδήποτε. Η παρούσα αγωγή δε καταχωρήθηκε εκ μέρους του με αξίωση για αποζημιώσεις ένεκα των όσων υπέστη δια της συμπεριφοράς του Εναγόμενου και σε καμία περίπτωση η αγωγή δεν καταχωρήθηκε εκδικητικά. Όσον αφορά την κλοπή της βούρνας, ο Ενάγοντας αναφέρει ότι καταχωρήθηκε εναντίον του συγκεκριμένη ποινική υπόθεση εις την οποία η ποινική δίωξη ανεστάλη, ενώ η αξία της βούρνας για την οποία κατηγορήθηκε ήταν αξίας €20 και όχι €
2. Για την πλευρά του Ενάγοντα έδωσαν μαρτυρία τρεις μάρτυρες και συγκεκριμένα ο ίδιος ο Ενάγοντας (Μ.Ε.1), ο XXXXX Ιάνκοβ (Μ.Ε.2) και η XXXXX Γερολέμου (Μ.Ε.3). Για την πλευρά του Εναγόμενου έδωσε μαρτυρία ο ίδιος ο Εναγόμενος (Μ.Υ.1). Έχοντας παρακολουθήσει τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον μου και έχοντας περαιτέρω μελετήσει τη μαρτυρία τους, αναφέρω εδώ ότι όλοι οι μάρτυρες που κατέθεσαν για την πλευρά του Ενάγοντα μου έκαναν καλή εντύπωση και θεωρώ ότι αυτοί ήταν μάρτυρες της αλήθειας. Αναφορικά με τους Μ.Ε.1 και Μ.Ε.2 να αναφέρω ότι τούτο επιβεβαιώνεται, θεωρώ, και από το ότι, έχοντας αντιπαραβάλει τις δύο μαρτυρίες, προκύπτει ότι η ουσία της θέσης του Ενάγοντα δεν αλλάζει. Ενώ, να σημειώσω ότι η μαρτυρία τους και όσα ανέφεραν συνάδουν με το περιεχόμενο του ιατρικού πιστοποιητικού, Τεκμήριο 2 πιο κάτω και γενικότερα με τα έγγραφα που έχουν κατατεθεί. Όσον αφορά την Μ.Ε.3, να σημειώσω ότι αυτή ήταν μια ανεξάρτητη μάρτυρας, η οποία παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο και κατέθεσε ως εκ της θέσης της στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις και με βάση τα στοιχεία που είχε στην κατοχή της, χωρίς να έχει κανένα λόγο να μην πει την αλήθεια. Να σημειώσω δε εδώ, ίσως εκ του περισσού, ότι η αξιοπιστία των εν λόγω μαρτύρων ουδόλως έχει κλονιστεί εκ της αντεξέτασης τους. Ο Ενάγοντας στη μαρτυρία του αναφέρθηκε στα γεγονότα που εκτυλίχθηκαν στις 19.3.2012 και στην επίθεση που δέχθηκε από τον Εναγόμενο με δύο κτυπήματα στο κεφάλι και τη ρίψη ενός σιδέρου και στις ύβρεις προς το πρόσωπό του. Κατέθεσε δε ιατρικό πιστοποιητικό του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας (Τεκμήριο 2) εις το οποίο ο ιατρικός λειτουργός του Τμήματος Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών αναφέρει τα εξής: «Στις 19.3.2012 ώρα 13:16 εξέτασα τον πιο πάνω ασθενή που παραπονείτο για αναφερόμενο ξυλοδαρμό και για έντονη κεφαλαλγία και ζάλη μετά από κτύπημα που δέχθηκε στο κεφάλι. CNS:GCS 15/
3. Φέρει κτύπημα στο δεξιό μετωπιαίο από γροθιά πάνω από το δεξιό μάτι. Κτύπημα στο αριστερό μετωπιαίο πάνω από μάτι αριστερό. Προφανώς με σιδηρολοστό (αναφέρθηκε) φέρει εκδορά στο αριστερό γόνατο. Έγιναν αναλύσεις και ακτινογραφίες αυχενικής μοίρας όπως και αξονικός εγκεφάλου χωρίς παθολογικά αποτελέσματα. Απολύθηκε η ώρα 14:45.» Περαιτέρω, κατέθεσε ιατρική βεβαίωση, ημερομηνίας 19.3.2012, με βάση την οποία ο γιατρός του Τμήματος Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών του Νοσοκομείου Λάρνακας συνιστά επτά

(7)μέρες παραμονή στο σπίτι (τεκμ.3). Ο Μ.Ε.2 επιβεβαίωσε ότι την περίοδο που συνέβη το επίδικο περιστατικό εργαζόταν μαζί με τον Ενάγοντα και ο Εναγόμενος δούλευε στο διπλανό μαγαζί. Ανέφερε δε συγκεκριμένα ότι την ημέρα εκείνη ο Ενάγοντας και ο Εναγόμενος είχαν τσακωθεί για μια βούρνα και ο Εναγόμενος άρχισε να βρίζει τον Ενάγοντα με εκφράσεις για τη μητέρα του και τον πατέρα του και τον κτύπησε δύο φορές με γροθιές αριστερά και δεξιά στο κεφάλι πάνω από το μάτι και ο Ενάγοντας έπεσε στο έδαφος. Επίσης ανέφερε ότι πήγε μεταξύ τους για να τον σταματήσει να τον κτυπά και μάλιστα είχε κάποιο σίδερο μαζί του με το οποίο ήθελε να τον κτυπήσει και τον σταμάτησε, ενώ όταν σήκωσε τον Ενάγοντα και άρχισε να περπατά προς το μαγαζί ο Εναγόμενος του έριξε το σίδερο στο πόδι και τον κτύπησε. Ο Ενάγοντας δεν κτύπησε τον Εναγόμενο, ούτε τον έβρισε. Η Μ.Ε.3, η οποία εργάζεται στο Επαρχιακό Γραφείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων Λάρνακας και συγκεκριμένα είναι Επιθεωρητής και τα καθήκοντά της είναι ο έλεγχος εργοδοτών, αυτοεργαζόμενων και όλων των ατόμων που βρίσκονται καταχωρημένα στο σύστημα, κατέθεσε κατάσταση ασφαλιστικού λογαριασμού του Ενάγοντα για το 2012 ως Τεκμήριο 6. Ενώ, αντεξεταζόμενη, ανέφερε ότι το γενικό σύνολο που αναφέρεται στο Τεκμήριο 6 είναι ετήσιο. Είπε δε στη συνέχεια ότι τον μήνα βγαίνει €1.000, αλλά δεν μπορεί να πει την εβδομάδα διότι οι αυτοεργαζόμενοι είναι εβδομαδιαία και πρέπει να δει το τεκμαρτό. Δεν είναι δια τέσσερα, αλλά δια πενήντα-δύο. Ερωτώμενη δε να πει ποιες ήταν οι αποδοχές του Ενάγοντα την περίοδο 19.3.2012 μέχρι 27.3.2012, ανέφερε ότι δεν γνωρίζει διότι δεν τα έχει τυπωμένα και πρέπει να τα δει. Ερχόμενος στον Εναγόμενο, ευθέως αναφέρω ότι η εντύπωση που μου έδωσε από το εδώλιο του μάρτυρα δεν ήταν καλή και με τον τρόπο που κατέθετε αντιλήφθηκα την προσπάθειά του να μην αποκαλύψει την αλήθεια στο Δικαστήριο. Οι απαντήσεις του ήταν μονολεκτικές και δεν απαντούσε ευθέως στις ερωτήσεις. Σε κάποιες ερωτήσεις μουρμούριζε μόνος του, ενώ σε άλλες η απάντησή του ήταν «τί να πω;». Εν πάση περιπτώσει, φάνηκε μέσα από τις απαντήσεις του ότι δεν έλεγε την αλήθεια. Δεν μπορώ επίσης να μην σημειώσω τη γενικότερη αναξιοπιστία που προκύπτει για την Υπεράσπιση, η οποία στο δικόγραφό της ισχυρίζεται ουσιαστικά ότι δεν έγινε οτιδήποτε μεταξύ Ενάγοντα και Εναγομένου και ο Ενάγοντας καταχώρησε την αγωγή εκδικητικά, ενώ στη μαρτυρία του ο Εναγόμενος ανέφερε ότι «λογοδότησαν» με τον Ενάγοντα, φώναζαν ο ένας του άλλου, σπρώχθηκαν και τον έπιασε ο υπάλληλος του Ενάγοντα από πίσω. Τέτοια θέση βεβαίως δεν μπορεί ούτως ή άλλως να γίνει αποδεκτή αφού αφενός δεν είναι δικογραφημένη και αφετέρου ουδέποτε υποβλήθηκε στον ενάγοντα ή τον ΜΕ2 για να πουν τη θέση τους. Επίσης σημειώνω εδώ τη θέση του εναγόμενου κατά την αντεξέταση του ότι μετά τα σπρωξίματα μεταξύ τους ο ενάγοντας σηκώστηκε να του ξανακτυπήσει. Όμως λογικά για να λέει ότι σηκώστηκε σημαίνει ότι προηγουμένως είχε πέσει κάτω στο έδαφος. Πως έπεσε όμως; Δεν υποστήριξε ποτέ ο εναγόμενος ότι σπρώχτηκαν και ο ενάγοντας έπεσε. Εν πάση περιπτώσει είναι σαφές ότι ο εναγόμενος έλεγε ψέματα. Ο ενάγοντας έπεσε μετά τις γροθιές που δέχτηκε από τον εναγόμενο ως η εκδοχή του ενάγοντα. Τέλος, θα πω ότι τόσο η αμέσως πιο πάνω θέση του εναγόμενου όσο και η θέση που προέβαλε αμέσως μετά στη μαρτυρία του ότι δηλαδή «σπρωχθήκαμε, χτυπηθήκαμε» δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτές αφού ούτε έχουν δικογραφηθεί ούτε υποβλήθηκαν στους ΜΕ1 και ΜΕ2 για να πουν τη θέση τους. Σε κάθε περίπτωση σημειώνω την αναξιοπιστία του εναγόμενου και της υπεράσπισης με την μη προβολή καθαρών θέσεων εξ' αρχής ενώπιον του Δικαστηρίου (βλ. το σύγγραμμα των Τάκη Ηλιάδη και Νικόλα Σάντη, το Δίκαιο της Απόδειξης, Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές, Β'. Έκδοση, σελ. 720-723 και την υπόθεση Tekinder Pal v. Δημοκρατίας

(2010)2 ΑΑΔ 551). Καταληκτικά αναφέρω πως δεν αποδέχομαι τη μαρτυρία του. Έχοντας υπόψη την αξιολόγηση πιο πάνω, τα ευρήματα του Δικαστηρίου είναι τα εξής: Στις 19.3.2012 ο εναγόμενος, ο οποίος εργαζόταν σε μαγαζί δίπλα απ' αυτό του ενάγοντα, πήγε να ζητήσει το λόγο από τον ενάγοντα για μια βούρνα. Τότε ο εναγόμενος ξεκίνησε να βρίζει τον ενάγοντα και περαιτέρω τον κτύπησε δύο φορές με γροθιές αριστερά και δεξιά στο κεφάλι ήτοι στο μετωπιαίο πάνω από το αριστερό και δεξιό μάτι αντίστοιχα και ο ενάγοντας έπεσε στο έδαφος. Τότε παρενέβη ο ΜΕ2, υπάλληλος του ενάγοντα, και πήγε μεταξύ τους για να σταματήσει τον εναγόμενο να κτυπά τον ενάγοντα. Μάλιστα να σημειωθεί ότι ο εναγόμενος είχε κάποιο σίδερο μαζί του με το οποίο ήθελε να κτυπήσει τον ενάγοντα και ο ΜΕ2 τον σταμάτησε, ενώ όταν σήκωσε τον Ενάγοντα και αυτός άρχισε να περπατά προς το μαγαζί ο Εναγόμενος του έριξε το σίδερο στο πόδι και τον κτύπησε. Ο Ενάγοντας δεν κτύπησε τον Εναγόμενο, ούτε τον έβρισε. Εν συνεχεία ο ενάγοντας μετέβη στην Αστυνομία και κατήγγειλε το περιστατικό, ενώ ακολούθως πήγε στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας, έχοντας έντονη κεφαλαλγία και ζάλη, όπου του έγιναν οι εξετάσεις και διαπιστώθηκε ότι υπέστη τους τραυματισμούς που αναφέρονται στο πιστοποιητικό τεκμ.2. Επίσης του δόθηκε αναρρωτική άδεια 7 ημερών. Αστικό αδίκημα επίθεσης Σύμφωνα με το άρθρο 26 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148: « 26.-

(1)Επίθεση συvίσταται στηv εκ πρoθέσεως χρήση κάθε είδoυς βίας κατά τoυ πρoσώπoυ άλλoυ, είτε με κτύπημα, επαφή, μετακίvηση είτε άλλως πως, είτε άμεσα είτε έμμεσα, χωρίς τη συvαίvεση τoυ, ή με τη συvαίvεση τoυ αv η συvαίvεση για αυτό λήφθηκε με απάτη, ή κατόπι απόπειρας ή απειλής με πράξη ή χειρovoμία χρήσης τέτoιας βίας κατά τoυ πρoσώπoυ άλλoυ αv τo πρόσωπo πoυ απoπειράται ή απειλεί τη χρήση βίας πρoκαλεί στov άλλo πεπoίθηση η oπoία εδραιώvεται σε εύλoγη αιτία, ότι αυτός έχει κατά τov εv λόγω χρόvo τηv πρόθεση και τηv ικαvότητα για πραγμάτωση τoυ σκoπoύ τoυ.

(2)Για τoυς σκoπoύς τoυ άρθρoυ αυτoύ, η έκφραση "χρήση βίας" περιλαμβάvει και τη χρήση θερμότητας, φωτός, ηλεκτρικής εvέργειας, αερίoυ, oσμής ή oπoιασδήπoτε άλλης oυσίας ή πράγματoς, αv χρησιμoπoιoύvται σε τέτoιo βαθμό ώστε vα πρoκαλείται ζημιά. » Το αστικό αδίκημα της επίθεσης έχει ως συστατικά την απειλή χρήσης βίας ή την χρήση βίας, την ύπαρξη πρόθεσης και την έλλειψη συναίνεσης. (βλ. και το σύγγραμμα των κ.κ.Αρτέμη και Ερωτοκρίτου «Αστικά Αδικήματα», τόμος 1, σελ. 92-100) Με βάση τα γεγονότα της παρούσας και τα ευρήματα του Δικαστηρίου είναι σαφές ότι στοιχειοθετείται το αστικό αδίκημα της επίθεσης. Τα εκ προθέσεως κτυπήματα που επέφερε ο εναγόμενος στον ενάγοντα τόσο με τις γροθιές του όσο και με τη ρίψη του σιδέρου, σε συνδυασμό με την έλλειψη συναίνεσης, επιβεβαιώνουν του λόγου το αληθές. Ίσως εκ του περισσού δε, αναφέρεται πως είναι σαφές ότι ο εναγόμενος δεν απέδειξε οιανδήποτε εκ των υπερασπίσεων που αναφέρονται στο άρθρο 27 του Κεφ.148. Γενικές / Παραδειγματικές / Επαυξημένες αποζημιώσεις Η υπάρχουσα νομολογία επί του θέματος των αποζημιώσεων θέτει ότι οι αποζημιώσεις θα πρέπει να συνιστούν εύλογη και δίκαιη αποκατάσταση του ενάγοντος [βλέπε Ioannou & Paraskevaides (Overseas) Ltd and Other v. Christofis

(1982)1 C.L.R. 719], αλλά το Δικαστήριο δεν θα πρέπει να αποπειράται να επιδικάσει αποζημιώσεις για το πλήρες ποσό ή να προβεί σε τέλεια χρηματική αποκατάσταση [βλέπε Paraskevopoulos v. Georghiou

(1970)1 C.L.R. 118 και Xenopoulos and another v. Anastasiou

(1981)1 C.L.R. 521]. Από την άλλη, οι αποζημιώσεις θα πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτές (βλέπε Δ. Κουμπαρή κ.ά. ν. Δ. Χρίστου Φατρή

(2001)1 Β Α.Α.Δ. σελ. 921). Γεγονός αποτελεί ότι δεν υπάρχει ξεκαθαρισμένο και επακριβές κονδύλι για κάθε τραύμα ξεχωριστά. Έχω διεξέλθει με προσοχή τη Νομολογία προς το σκοπό καθοδήγησης μου για το θέμα των γενικών αποζημιώσεων. Εξάλλου μόνον καθοδήγηση θα μπορούσε το Δικαστήριο να λάβει από προηγούμενες αποφάσεις αφού είναι σχεδόν αδύνατο να συμπίπτουν τραυματισμοί και τα ιδιαίτερα περιστατικά των θυμάτων. Ομολογουμένως η μόνη σχετική θα έλεγα περίπτωση που έχω εντοπίσει είναι αυτή της αγωγής 4678/2009 Ε.Δ.Λευκωσίας, Αργυρίδη v. Αργυρίδη, ημερ. 14/01/11, όπου ο ενάγοντας υπέστη συνεπεία της επίθεσης που δέχτηκε από τον εναγόμενο : ".. μώλωπες από γροθιές και επανειλημμένα κτυπήματα στη ράχη του και οδύνη, πόνο και ταλαιπωρία. Παρέμεινε κλινήρης στο σπίτι του για δύο μέρες.". Το Δικαστήριο του επιδίκασε ποσό €400.- συμπεριλαμβανομένων και παραδειγματικών αποζημιώσεων. Ως προς τις παραδειγματικές και επαυξημένες αποζημιώσεις που αξιώνονται αναφέρονται τα ακόλουθα. Στην απόφαση Γιαννάκη Ερωτοκρίτου v. Ειρήναρχου Θεοδώρου κ.α. ανωτέρω, το Εφετείο, απορρίπτοντας ως αβάσιμο τον λόγο έφεσης περί λάθους του Πρωτόδικου Δικαστηρίου ως προς την απόφαση του να μην επιδικάσει τιμωρητικές αποζημιώσεις, ανέφερε τα εξής : « Εξίσου αβάσιμη είναι η έφεση εναντίον του μέρους της πρωτόδικης απόφασης που αφορά την απόρριψη της αξίωσης του εφεσείοντα για τιμωρητικές αποζημιώσεις. Ούτε η Papakokkinou (ανωτέρω) ούτε η Constantinides (ανωτέρω), που επικαλέστηκε ο εφεσείων δεν προάγουν το αίτημά του για την καταδίκη των εφεσιβλήτων σε τιμωρητικές αποζημιώσεις. Ανεξάρτητα από οποιαδήποτε άλλη επιφύλαξη, καθίσταται σαφές, και στις δύο αποφάσεις, ότι η δυνατότητα επιδίκασης τιμωρητικών αποζημιώσεων περιορίζεται σε περιπτώσεις αστικών αδικημάτων. Οι περιπτώσεις, στις οποίες μπορεί να διαταχθούν τιμωρητικές αποζημιώσεις, σύμφωνα με τη θεμελιακή Αγγλική απόφαση Rookes v. Barnard [1964] 1 All E. R. 367, είναι οι ακόλουθες τρεις όπως διευκρινίζεται στηνPapakokkinou (σελ. 75). "(a) Civil wrongs resulting from the use of oppressive and unconstitutional conduct by servants of the Crown. (b) Civil wrongs committed in gross disregard to the rights of the injured party, perpetrated in circumstances calculated to yield profit to the perpetrator, and (c) where the statute expressly permits award of exemplary damages." (Ελληνική μετάφραση, ελεύθερη.) "(α) Αστικά αδικήματα τα οποία προκύπτουν από τη χρήση καταπιεστικής και αντισυνταγματικής συμπεριφοράς από λειτουργούς του Στέμματος (νοείται του δημοσίου). (β) Αστικά αδικήματα τα οποία διαπράττονται με πλήρη αδιαφορία για τα δικαιώματα του ζημιωθέντος μέρους και τα οποία διενεργούνται κάτω από συνθήκες που αποβλέπουν στον προσπορισμό κέρδους από τον αδικοπραγούντα. (γ) Όπου ο νόμος ρητά επιτρέπει την επιδίκαση παραδειγματικών αποζημιώσεων." Η ίδια προσέγγιση είχε υιοθετηθεί και στην Constantinides. Τόσο στην Papakokkinou, όσο και στην Constantinides, τιμωρητικές αποζημιώσεις επιδικάστηκαν για τη διάπραξη αστικών αδικημάτων, στην πρώτη για το αστικό αδίκημα της παράνομης επέμβασης σε ακίνητη ιδιοκτησία (Άρθρο 43 Κεφ. 148) και στη δεύτερη για το αστικό αδίκημα της παράνομης πρόκλησης διάρρηξης σύμβασης (Άρθρο 34

(1)Κεφ. 148). Πρέπει να επισημάνουμε ότι στην Constantinides δεν επιδικάστηκαν τιμωρητικές αποζημιώσεις για τη διάρρηξη της σύμβασης, από τον αντισυμβαλλόμενο, τον εναγόμενο 1. Διατάχθηκαν μόνο εναντίον του εναγομένου 2, ο οποίος δεν ήταν μέρος στη σύμβαση και ο οποίος κρίθηκε ένοχος για το αστικό αδίκημα το οποίο προβλέπεται στο άρθρο 34

(1)του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.

1. Οι αρχές που διέπουν την επιδίκαση τιμωρητικών ή παραδειγματικών αποζημιώσεων (exemplary damages), αποσαφηνίστηκαν στην Rookes v. Barnard και επαναβεβαιώθηκαν στην Cassel & Co Ltd v. Broome [1972] 1 All E.R.
2. Όπως εξηγείται στην απόφαση του Λόρδου Devlin στη Rookes (ανωτέρω), οι αποζημιώσεις σε αστικά αδικήματα δεν ήταν αυστηρά προκαθορισμένες. Τις διέκρινε πάντοτε στοιχείο ρευστότητας (at large). Εφόσον η αδικοπραγία ήταν ειδεχθής, στο βαθμό που να δικαιολογεί την τιμωρία του αδικοπραγούντος, μπορούσε να καταδικασθεί σε τιμωρητικές αποζημιώσεις. Δεν θα διαπραγματευθούμε τις προϋποθέσεις για την επιδίκαση τέτοιων αποζημιώσεων. Σημειώνουμε μόνο ότι εξαρχής η εξουσία για την επιδίκαση τιμωρητικών αποζημιώσεων είχε ταυτιστεί με τη διάπραξη αστικών αδικημάτων. (Βλ. Wilkes v. Wood [1763] Lofft.
3. Huckle v. Moncy [1763] 2 Wils.
4. Tullidge v. Wade[1769] 3 Wils.
5. Leith v. Pope [1779] 2 Wm. Bl.
6. Merest v. Harvey

(1814)5 Taunt.

1. Sears v. Lyons [1818] 2 Stark.
2. Williams v. Currie [1845] 1 C.B.
3. Emblen v. Myers [1860] 6 H. & N. 54.) Δεν είναι άσκοπο να υπενθυμίσουμε ότι στα πρώτα χρόνια της εξέλιξης του κοινού δικαίου δεν υπήρχε διάκριση μεταξύ ποινικών και αστικών αδικημάτων. Η αυστηρή διάκριση μεταξύ ποινικών και αστικών αδικημάτων που αναγνωρίστηκε συν τω χρόνω δεν εξάλειψε ολοσχερώς τη δυνατότητα επιβολής χρηματικής τιμωρίας στον κατά το αστικό δίκαιο αδικοπραγούντα· περιορίστηκε όμως στις τρεις κατηγορίες που αναγνωρίστηκαν στη Rookes v. Barnard και επαναβεβαιώθηκαν στην Cassel & Co Ltd v. Broome και σειρά μεταγενέστερων αποφάσεων. (Βλ. μεταξύ άλλων Βlackshaw v. Lord [1983] 2 All E. R.
4. AB v. South West Water Services Ltd [1993] 1 All E.R.
5. John v. MGN Ltd [1996] 2 All E.R. 35.) » Στην Πολιτική Έφεση Αρ. 98/2007, ΑΝΤΩΝΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ, v. ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΠΑΡΑΛΗΠΤΗ, ΩΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΤΩΧΕΥΣΑΝΤΟΣ ΛΟΥΗ ΑΙΜΙΛΙΟΥ,

(2009)1 Α.Α.Δ. 1339, αναφέρθηκαν τα εξής: « Οι παραδειγματικές ή τιμωρητικές αποζημιώσεις, αποσκοπούν στο να τιμωρήσουν τον εναγόμενο και να τον αποτρέψουν από παρόμοια συμπεριφορά στο μέλλον. Δεν αποσκοπούν στην αποκατάσταση του θύματος, όπως είναι οι συνήθεις αποζημιώσεις. Όμως, όπου οι περιστάσεις διάπραξης αστικού αδικήματος είναι τέτοιες, το Δικαστήριο έχει την ευχέρεια να επιδικάσει επαυξημένες (aggravated) αποζημιώσεις αν διαπιστώσει βλάβη στα αισθήματα αξιοπρέπειας του ενάγοντα**. Η διαφορά μεταξύ των δύο φαίνεται να είναι περισσότερο θεωρητική και όπως επισήμανε ο Λόρδος Devlin στη Rookes v. Barnard [1964] 1 All E.R. 367, οι επαυξημένες αποζημιώσεις μπορεί να καλύψουν όλες τις περιπτώσεις, εκτός από κάποιες σπάνιες περιστάσεις που ενδεχομένως να υπάρχουν ιδιάζοντα γεγονότα που να συνηγορούν υπέρ της κατ' εξαίρεση χορήγησης της θεραπείας των παραδειγματικών αποζημιώσεων (Βλ. Papakokkinou v. Kanther

(1982)1 Α.Α.Δ.65, στις σελ. 76-78). Στην προκειμένη περίπτωση, δεν παρίσταται ανάγκη να ασχοληθούμε περαιτέρω με τη διαφορά μεταξύ των δύο, γιατί οι περιστάσεις είναι τέτοιες που το πρωτόδικο δικαστήριο είχε την ευχέρεια να επιδικάσει παραδειγματικές αποζημιώσεις λόγω της απρόκλητης επίθεσης, της πλήρους αδιαφορίας για τα δικαιώματα του Εφεσίβλητου και της ύπαρξης οικονομικών διαφορών μεταξύ των διαδίκων. Το Δικαστήριο είχε βέβαια και τη διακριτική ευχέρεια να επιδικάσει επαυξημένες αποζημιώσεις, λόγω της διαπίστωσης βλάβης στα αισθήματα αξιοπρέπειας του Εφεσίβλητου. Έκρινε όμως ότι το απρόκλητο και η ένταση της επίθεσης για προώθηση οικονομικής φύσης διαφορών, δικαιολογούσαν παραδειγματικές αποζημιώσεις, περισσότερο για αποτροπή του εφεσείοντος. Δεν διαπιστώνουμε σφάλμα αρχής στον τρόπο που το δικαστήριο προσέγγισε το θέμα. » Σε σχέση με το καθορισμό του ύψους των παραδειγματικών αποζημιώσεων λέχθηκε στην Papakokinnou and others v. Kanther

(1982)1 C.L.R. 65 ότι λαμβάνεται υπόψη η σοβαρότητα της συμπεριφοράς και η οικονομική κατάσταση του εναγομένου. Επίσης με αναφορά στην υπόθεση Cassell λέχθηκε ότι είναι λάθος να διαχωρίζονται οι γενικές αποζημιώσεις από τις παραδειγματικές. Στο τέλος θα πρέπει να δίδεται ένα ποσό βασισμένο στη σφαιρική αντίληψη των γεγονότων της υπόθεσης (βλ. επίσης Λούκας Κωνσταντίνου ή Λούκας Κ. Μήτα ν. Γ. & Κ. Σοφοκλέους Λτδ

(2003)1(Γ) ΑΑΔ 1952). Στο σύγγραμμα McGregor on Damages, 24η Έκδοση, παράγρ. 326-334 αναφέρεται ότι το ύψος των γενικών αποζημιώσεων είναι σχετικό και δεν επιδικάζονται παραδειγματικές αν το ύψος των γενικών αποζημιώσεων είναι ικανό για να τιμωρήσει τον εναγόμενο για την πράξη του. Όπως λέχθηκε στην Papakokinnou (ανωτέρω) οι επαυξημένες αποζημιώσεις αποτελούν μια κατηγορία ενδιάμεση μεταξύ των αντισταθμιστικών (compensatory) και των παραδειγματικών (exemplary) αποζημιώσεων. Είναι ένα είδος επαυξημένων αντισταθμιστικών αποζημιώσεων, επαυξημένων στο βαθμό που να δείχνουν την αποδοκιμασία του Δικαστηρίου όσον αφορά τη διαγωγή του εναγόμενου αλλά μέσα στο πεδίο των αντισταθμιστικών αποζημιώσεων. Η διαφορά ανάμεσα στις παραδειγματικές και τις επαυξημένες αποζημιώσεις επισημάνθηκε επίσης στην Eliades v. Lyssarides

(1979)1 C.L.R. 254, που αφορούσε επίθεση σε αίθουσα του ξενοδοχείου ″Χίλτον″ στην παρουσία αρκετών προσώπων. Λέχθηκε ότι στα πλαίσια αποζημιώσεων το Δικαστήριο μπορεί να λάβει υπόψη τα κίνητρα και τη συμπεριφορά του εναγόμενου και όπου αυτά επαυξάνουν τις βλάβες του ενάγοντα οι αποζημιώσεις θα αυξηθούν ανάλογα. Αναφέρεται επίσης ότι αυτές οι επαυξημένες αποζημιώσεις είναι αντισταθμιστικές αφού δίδονται για την βλάβη του ενάγοντα στα αισθήματα, την τιμή και την αξιοπρέπεια του. Αντίθετα οι παραδειγματικές δεν είναι αντισταθμιστικές αλλά επιδικάζονται για τιμωρία του εναγόμενου και για να τον αποτρέψουν από παρόμοια συμπεριφορά στο μέλλον. Στην υπόθεση Eliades v. Lyssarides ανωτέρω το Εφετείο επικύρωσε την επιδίκαση αποζημιώσεων Λ.Κ.700 διαπιστώνοντας όμως ότι στην πραγματικότητα είχαν επιδικαστεί από το πρωτόδικο Δικαστήριο ως επαυξημένες αποζημιώσεις (aggravated damages) και όχι ως παραδειγματικές (exemplary damages), αφού δόθηκαν με αναφορά προς το αίσθημα αξιοπρέπειας και περηφάνιας του θύματος. Όπως αναφέρεται σε απόσπασμα που παρατίθεται από τους Winfield and Jolowicz on Tort (10η έκδ. σελ. 555-556): ″These ″aggravated damages″ are truly compensatory, being given for the injury to the plaintiff's proper feelings of dignity and pride. Exemplary damages on the other hand, are not compensatory but are awarded to punish the defendant and to deter him from similar behavior in the future″. Στην προκειμένη περίπτωση λαμβάνοντας υπόψη τους τραυματισμούς του ενάγοντα, καθώς επίσης τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη και λαμβάνοντας περαιτέρω υπόψη ότι πρόκειται για κατάλληλη περίπτωση για επιδίκαση τιμωρητικών αποζημιώσεων προς το σκοπό τιμωρίας του εναγόμενου για την απαράδεχτη συμπεριφορά του σε βάρος ενός ανθρώπου ηλικίας 65 ετών, κρίνω ότι το ορθό και δίκαιο ποσό που θα πρέπει να επιδικαστεί υπέρ του ενάγοντα είναι €1000.-. Ειδικές ζημιές Σύμφωνα με την πάγια Νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου οι ειδικές ζημιές θα πρέπει να καταγράφονται στις έγγραφες προτάσεις με λεπτομέρεια και πρέπει να αποδεικνύονται αυστηρά, με συγκεκριμένη και θετική μαρτυρία (βλ. Τηλεμάχου ν. Παπακυριακού

(1986)1 Α.Α.Δ. 705 και Ηρακλέους ν. Πίτρου

(1994)1 Α.Α.Δ. 239). Στην προκειμένη περίπτωση ο Ενάγοντας δεν έχει παρουσιάσει οποιαδήποτε απόδειξη για αγορά φαρμάκων και συνεπώς η σχετική αξίωση του απορρίπτεται. Από εκεί και πέρα, ότι παραμένει να εξεταστεί είναι η αξίωση για απώλεια ημερομισθίων. Ο Ενάγοντας έχει παρουσιάσει ιατρική βεβαίωση (Τεκμήριο 3) με την οποία συνίσταται η παραμονή του στο σπίτι για επτά

(7)μέρες, η οποία είναι σαφώς δικαιολογημένη έχοντας κατά νου και το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 2. Με βάση τη μαρτυρία της Μ.Ε.3 δε και το Τεκμήριο 6 είναι σαφές ότι δεν δικαιολογείται σε καμία περίπτωση απώλεια €150.- ημερησίως ή και απώλεια €1050.- για 7 ημέρες. Η μάρτυρας είπε ότι ο μισθός του τον μήνα βγαίνει €1.000.-. Η μάρτυρας όμως επίσης ανέφερε πως δεν μπορεί να πει ποιος είναι ο μισθός του την εβδομάδα διότι οι αυτοεργαζόμενοι είναι εβδομαδιαία και πρέπει να δει το τεκμαρτό. Δεν είναι δια τέσσερα, αλλά δια πενήντα-δύο. Ερωτώμενη δε να πει ποιες ήταν οι αποδοχές του Ενάγοντα την περίοδο 19.3.2012 μέχρι 27.3.2012, ανέφερε ότι δεν γνωρίζει διότι δεν τα έχει τυπωμένα και πρέπει να τα δει. Με βάση τα πιο πάνω προκύπτει πως ο ενάγοντας απέδειξε ότι υπέστη ζημιά αλλά όχι το ύψος της με τον θετικό τρόπο που θέλει η νομολογία. Γι' αυτό θα επιδικάσω για το θέμα αυτό ποσό €100.- υπό μορφή ονομαστικών αποζημιώσεων (βλ. Αντωνιάδης ν. Σταύρου

(1998)1ΑΑΔ 1171). Ως εκ των ανωτέρω εκδίδω απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγόμενου ως ακολούθως: (α) Για ποσό €1.100.- ως γενικές και ειδικές αποζημιώσεις. (β) Νόμιμο τόκο επί ποσού €1000.- από 19/03/12 μέχρι εξόφλησης και επί ποσού €100.- από 27/03/12 μέχρι εξόφλησης. Τα έξοδα της αγωγής επιδικάζονται υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγόμενου όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο, στην ανάλογη κλίμακα. (Υπ.) ............ Μ. Παπαθανασίου, Ε.Δ. Πιστόν αντίγραφον Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο