CH. KOKKINOS ELECTRICAL CONTRACTOR LTD ν. ΦΑΦΑΛΙΟ κ.α., Αρ. Αγωγής: 2358/12, 25/7/2019 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2019:A38 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Xρ. Χατζηγεωργίου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2358/12 Μεταξύ: CH. KOKKINOS ELECTRICAL CONTRACTOR LTD Ενάγουσα και
- XXXX ΦΑΦΑΛΙΟ
- XXXX XXXX ΦΑΦΑΛΙΟΥ Εναγόμενοι ------------------------------------ Ημερομηνία: 25 Ιουλίου
- Εμφανίσεις: Για την Ενάγουσα: κος Θ. Στυλιανού (Θ. 222) Για τους Εναγόμενους: κα Α. Ευσταθίου για κο Ευστάθιο K. Ευσταθίου (για ν' ακούσει απόφαση κα Αλεξάνδρου). Α Π Ο Φ Α Σ Η Η ενάγουσα αξιώνει από τους εναγόμενους το ποσό των €7.839, ποσό το οποίο σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης προέκυψε από την μεταξύ τους συμφωνία για την ανάθεση από μέρους των εναγομένων στην ενάγουσα επιπλέον ηλεκτρολογικών εργασιών. Σύμφωνα με την ενάγουσα, οι εναγόμενοι κατά ή περί τoν Νοέμβριο του 2008 ανέθεσαν εργολαβικώς στην εταιρεία George Maras Construction - Developers Ltd έναντι συμβολαίου ημερομηνίας 14.11.08, την ανέγερση κατοικίας. Σύμφωνα με το εν λόγω συμβόλαιο όλες οι επιπρόσθετες εργασίες και τα ηλεκτρολογικά έργα θα επιβάρυναν τους εναγόμενους. Η ενάγουσα μέχρι τον Ιούλιο του 2009 εκτέλεσε τις εργασίες που της ανατέθηκαν, πέραν των αρχιτεκτονικών σχεδίων, της άδειας οικοδομής και πολεοδομικής άδειας και κατόπιν εντολών, διαταγών, υποδείξεων και συμφωνίας των εναγομένων μετά της ενάγουσας κατέληξαν στη συμφωνημένη τιμή για την εκτέλεση των επιπλέον εργασιών και οι εναγόμενοι παραλείπουν να καταβάλουν στην ενάγουσα το ποσό που αφορά τις εργασίες αυτές. Με την υπεράσπιση τους οι εναγόμενοι προβάλλουν ότι ουδέποτε συμβλήθηκαν με την ενάγουσα. Ισχυρίζονται περαιτέρω, ότι η οικία παραδόθηκε από τον εργολάβο περί την 30.5.
- Ήταν ρητός και ουσιώδης όρος της συμφωνίας 14.11.08 ότι ο εργολάβος θα αποπεράτωνε με αποκλειστικά δικά του έξοδα όλες τις εργασίες περιλαμβανομένων της ηλεκτρικής και τηλεφωνικής εγκατάστασης. Προβάλλουν επίσης ότι η οποιαδήποτε αξίωση της ενάγουσας θα έπρεπε να αναζητηθεί από τον εργολάβο τον οποίο προτίθενται να καλέσουν ως τριτοδιάδικο. Ισχυρίζονται επίσης ότι πριν την αποστολή της επιστολής ημερ. 9.4.12 η οποία στάληκε από την ενάγουσα ουδέποτε ζητήθηκε από αυτούς η πληρωμή οποιουδήποτε ποσού. Με την απάντηση στην υπεράσπιση των εναγομένων η ενάγουσα επαναλαμβάνει ότι το αξιούμενο ποσό βασίζεται σε επιπλέον εργασίες πέραν του συμβολαίου και επαναλαμβάνουν τους ισχυρισμούς της έκθεσης απαίτησης. Προτού προχωρήσω στην καταγραφή και αξιολόγηση της προσκομισθείσας μαρτυρίας θα πρέπει να σημειωθεί ότι όπως προκύπτει από τη δικογραφία αλλά και τη μαρτυρία η οποία τέθηκε ενώπιον μου φαίνεται να αποτελεί κοινό έδαφος ότι η κατοικία παραδόθηκε στους εναγόμενους από τον εργολάβο περί την 30.5.2009 και σύμφωνα επίσης με την μαρτυρία της εναγόμενης 2 όλες οι εργασίες οι οποίες περιλαμβάνονται στο τεκμήριο 4, έχουν αποπερατωθεί. Ουσιαστικό επίδικο και αμφισβητούμενο ζήτημα παρέμεινε το κατά πόσο η ενάγουσα έχει συμβληθεί με τους εναγόμενους για την εκτέλεση εργασιών που δεν περιλαμβάνονταν στο συμβόλαιο μεταξύ εναγομένων και εργολάβων. Πρώτος μάρτυρας από μέρους της ενάγουσας παρουσιάστηκε ο XXXX Κόκκινος (ΜΕ1), διευθυντής της ενάγουσας ο οποίος κατέθεσε ως μέρος της κυρίως εξέτασης του γραπτή δήλωση η οποία σημειώθηκε ως τεκμήριο Α. Αναφέρει σε αυτή ότι η ενάγουσα είναι αδειούχα εταιρεία και κατέθεσε προς τούτο ως τεκμήριο 1 στοιχεία οργανισμού από τον Έφορο Εταιρειών και ως τεκμήριο 2 το πιστοποιητικό εγγραφής εργολήπτη ηλεκτρικών εγκαταστάσεων. Ουσιαστικά με τη γραπτή του δήλωση επαναλαμβάνει τους δικογραφημένους ισχυρισμούς της έκθεσης απαίτησης. Σύμφωνα με το μάρτυρα ο εργολάβος George Maras Construction Developers Ltd ανέθεσε στην ενάγουσα τις ηλεκτρολογικές εργασίες σύμφωνα με τα αρχιτεκτονικά σχέδια οι οποίες εκτελεστήκαν και η ενάγουσα πληρώθηκε από τον ως άνω εργολάβο. Κατέθεσε ως τεκμήριο 3 τη συμφωνία μεταξύ του εργολάβου και των εναγομένων ημερ. 14.11.08, υποστηρίζοντας ότι σύμφωνα με το συμβόλαιο αυτό οποιαδήποτε μετατροπή ή προσθήκη επί της κατοικίας θα επιβαρύνουν οικονομικά τους εναγόμενους. Υποστηρίζει ότι η επίδικη κατοικία παραδόθηκε από τον εργολάβο στους εναγόμενους στις 30.5.09 και οι εναγόμενοι ζήτησαν από την ενάγουσα να τους υποβάλει προσφορά για έξτρα ηλεκτρολογικές εργασίες. Η προσφορά αυτή υποβλήθηκε την 15.6.09 (τεκμήριο 4) σύμφωνα με τις εργασίες που υπέδειξαν οι εναγόμενοι στην ενάγουσα και οι οποίες ήταν πέραν του συμβολαίου με τον εργολάβο και ανέρχονταν στο ποσό των €7.
- Οι εναγόμενοι κατακύρωσαν την προσφορά και ανέφεραν στην ενάγουσα ότι οι εργασίες θα πληρώνονταν με τη συμπλήρωση τους. Οι εργασίες εκτελέστηκαν και ολοκληρώθηκαν και οι εναγόμενοι ενέκριναν. Κατέθεσε επίσης ως τεκμήριο 5 επιστολή ημερ. 9.4.12 η οποία παραλήφθηκε από τους εναγόμενους με την οποία οι εναγόμενοι καλούντο να εξοφλήσουν μεταξύ άλλων το οφειλόμενο ποσό προς την ενάγουσα. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι οι αρχικές ηλεκτρολογικές εργασίες έγιναν μετά από ανάθεση του εργολάβου και μέχρι την παράδοση της κατοικίας, η ενάγουσα δεν είχε σχέσεις με τους εναγόμενους. Έλαβε τα σχέδια της οικίας από τον εργολάβο και επί τη βάση αυτών εκτέλεσε τις σχετικές εργασίες. Πριν την 15.6.09 ημερομηνία κατά την οποία δόθηκε η προσφορά στους εναγόμενους από την ενάγουσα, οι εργασίες έγιναν σύμφωνα με τα σχέδια που του έδωσε ο εργολάβος, τα οποία δεν είχε να καταθέσει. Τέθηκε στο μάρτυρα η θέση ότι το τεκμήριο 4 ουδέποτε δόθηκε στους εναγόμενους εφόσον δεν φέρει την υπογραφή τους. Επέμενε ότι αυτό δόθηκε στους εναγόμενους χωρίς να χρειάζεται η υπογραφή τους και οι ίδιοι τους γνώριζαν τι έπρεπε να πληρώσουν στην ενάγουσα. Ως προς τη συμφωνία μεταξύ της ενάγουσας και των εναγομένων αποτέλεσε θέση του ότι όταν οι εναγόμενοι παρέλαβαν το σπίτι από τον εργολάβο εξήγησαν στον ίδιο τι ήθελαν, οι εναγόμενοι ανέθεσαν σε διακοσμητή κάποιες εργασίες μετά την παραλαβή της οικίας και του εξήγησαν τι εργασίες επιθυμούσαν μετά την εμπλοκή του διακοσμητή. Τιμολόγιο όπως εξήγησε δεν εξέδωσε και τους έδωσε μόνο την προσφορά. Επέμενε ότι οι έξτρα εργασίες είναι όσα περιλαμβάνονται στην προσφορά στην οποία περιλαμβάνεται το σύνολο των εργατικών και η αγορά των υλικών. Από το 2009 μέχρι το 2012 ζητούσε όπως είπε να πληρωθεί από τους εναγόμενους προφορικά, οι οποίοι όμως αντιμετώπιζαν πρόβλημα υγείας και στη συνέχεια του ανέφεραν ότι δεν είχαν χρήματα. Αποτέλεσε επίσης θέση της υπεράσπισης η οποία τέθηκε στο μάρτυρα ότι όλες οι εργασίες οι οποίες περιλαμβάνονται στο τεκμήριο 4 περιλαμβάνονταν στα αρχικά σχέδια αλλά δεν εκτελέστηκαν από την ενάγουσα. Επόμενος μάρτυρας από μέρους της ενάγουσας παρουσιάστηκε ο XXXX Μάρας (ΜΕ2) ο οποίος κατέθεσε ως μέρος της κυρίως εξέτασης του γραπτή δήλωση η οποία σημειώθηκε ως τεκμήριο Β. Ο μάρτυρας είναι διευθυντής της εταιρείας George Maras Construction Developers Ltd όπου σύμφωνα με το συμβόλαιο τεκμήριο 3, ανέλαβε την ανέγερση της κατοικίας των εναγομένων, σύμφωνα με το οποίο όλες οι επιπρόσθετες εργασίες ως και τα ηλεκτρολογικά έργα θα τα επιβαρύνονταν οι εναγόμενοι. Η κατοικία ανεγέρθηκε σύμφωνα με τις κατασκευαστικές λεπτομέρειες οι οποίες έγιναν αποδεκτές από τους εναγόμενους και είναι συνημμένες στο τεκμήριο
- Οι ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις της κατοικίας ανατέθηκαν από τον εργολάβο στην ενάγουσα έναντι του ποσού των €6.
- Οι εργασίες αυτές έχουν εκτελεστεί και η ενάγουσα πληρώθηκε το εν λόγω ποσό την 15.1.10 ενώ μεταξύ της ενάγουσας και του εργολάβου δεν υπάρχει οποιαδήποτε εκκρεμότητα. Οι εναγόμενοι μετά την παραλαβή της κατοικίας την 30.5.09 αποφάσισαν, σύμφωνα με το μάρτυρα, να διαφοροποιήσουν τα αρχιτεκτονικά σχέδια και ηλεκτρολογικά σχέδια της ανεγειρόμενης κατοικίας και ζήτησαν από την ενάγουσα προσφορά για τις εργασίες αυτές. Οι εργασίες αυτές ήταν έξτρα σύμφωνα με τον όρο 3 του τεκμηρίου 3 και οι εναγόμενοι συμφώνησαν με την ενάγουσα όπως πληρώσουν για τις εργασίες αυτές. Αναφέρει τέλος ο μάρτυρας ότι η εταιρεία του δεν έχει καμία ευθύνη για την απαίτηση αυτή της ενάγουσας και αφορά χρέος των εναγομένων προς την ενάγουσα ενώ υποστηρίζει σύμφωνα με τους όρους 3 και 14 του συμβολαίου οι εναγόμενοι δεν έχουν δικαίωμα για να απαιτήσουν οτιδήποτε από τον εργολάβο. Αντεξεταζόμενος αναφέρθηκε γενικότερα στη συνεργασία που είχε με την ενάγουσα αναφορικά με την κατοικία των εναγομένων. Ως προς τις εργασίες οι οποίες ανατεθήκαν στην ενάγουσα από τους εναγόμενους δεν γνώριζε να αναφέρει λεπτομέρειες. Είχε στην κατοχή του όπως είπε τα ηλεκτρολογικά σχέδια τα οποία δεν του ζητήθηκε να καταθέσει. Ο ίδιος του δεν έλαβε μέρος στη συνάντηση που είχε η ενάγουσα με τους εναγόμενους και τα όσα ανέφερε για τη συμφωνία των διαδίκων προέρχονταν από πληροφορίες που έλαβε από τον ΜΕ1 ενώ ο ίδιος του από 30.5.09 και έπειτα δεν είχε οποιαδήποτε ανάμειξη που αφορούσε το σπίτι. Παραδέχθηκε ότι οι σχέσεις του με τους εναγόμενους δεν είναι καλές και ότι εναντίον της εταιρείας του εκκρεμεί αγωγή των εναγομένων που αφορά την εν λόγω κατοικία. Υποστήριξε όμως ότι ο ίδιος του δεν έχει λόγο για να μην πει την αλήθεια. Διαφώνησε ότι για να είναι αποπερατωμένη η κατοικία θα έπρεπε να γίνουν και οι εργασίες οι οποίες χαρακτηρίζονται ως έξτρα από την ενάγουσα και επανέλαβε ότι έγιναν όλες οι συμφωνημένες εργασίες προτού αυτή παραδοθεί στους εναγόμενους. Από πλευράς εναγομένου παρουσιάστηκε η εναγόμενη 2 (ΜΥ1), η οποία κατέθεσε ως μέρος της κυρίως εξέτασης της γραπτή δήλωση η οποία σημειώθηκε ως τεκμήριο Γ με την οποία υποστηρίζει ότι η ηλεκτρική εγκατάσταση περιλαμβανόταν στη συμφωνία με τον εργολάβο η οποία τοποθετήθηκε και με την ενάγουσα οι εναγόμενοι δεν είχαν καμία συμφωνία ενώ μετά την παράδοση της οικίας από τον εργολάβο ουδέποτε οι εναγόμενοι υπέδειξαν έξτρα εργασίες ούτε και συμφώνησαν αυτές με οποιοδήποτε πρόσωπο. Αντεξεταζόμενη επέμενε ότι οι ίδιοι τους αγόρασαν οικία ενώ ουδέποτε συμφώνησε με την ενάγουσα για να γίνουν έξτρα εργασίες ενώ πρώτη φορά είδε το τεκμήριο 4 στο γραφείο του δικηγόρου των εναγομένων το οποίο δεν φέρει την υπογραφή της. Όσον αφορά το περιεχόμενο του τεκμηρίου 4, η μάρτυρας δεν αμφισβητεί ότι τα όσα αναφέρονται σε αυτό έχουν γίνει, επιμένοντας ότι όλες αυτές οι εργασίες προβλέπονταν στα αρχικά αρχιτεκτονικά και ηλεκτρολογικά σχέδια και ουδέποτε ενημερώθηκαν από τον εργολάβο ότι οι εργασίες αυτές θα ήταν έξτρα. Ανέφερε ότι γνώριζε τον κ. Κόκκινο τον οποίο τύγχανε να δει στο εργοτάξιο αλλά ουδέποτε είχαν μιλήσει για τις εργασίες που εκτελούσε. Τελευταίος μάρτυρας από μέρους των εναγομένων παρουσιάστηκε ο XXXX Χριστοφή (ΜΥ2) ο οποίος εργάζεται στην Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου και ασκεί καθήκοντα ελέγχου και πιστοποίησης ηλεκτρικών εγκαταστάσεων από το
- Κατέθεσε ως τεκμήριο 8 την εντολή ελέγχου, η οποία όπως εξήγησε, εκδόθηκε από το Τμήμα Επιθεωρητών και αφορά τον έλεγχο που γίνεται στην ηλεκτρική εγκατάσταση. Μετά τον έλεγχο αυτό τροφοδοτείται η κατοικία με ρεύμα. Ο έλεγχος στην κατοικία έγινε στις 28.4.2009 και ο έλεγχος και επιθεώρηση της εγκατάστασης ως τριφασική έγινε από τον ίδιο την 3.5.09 και τροφοδοτήθηκε η κατοικία με ρεύμα την ίδια μέρα. Ο έλεγχος όπως είπε αυτός γίνεται όταν τελειώνουν οι ηλεκτρικές εργασίες και καλωδιώσεις. Συμφώνησε ότι για να γίνει ο έλεγχος μίας εγκατάστασης απαιτείται να υπάρχει στο χώρο κεντρική παροχή τριφασική, κεντρικός διακόπτης τριφασικός, αυτόματο RCCB με MCB τριφασικά και παροχή ανωγείου τριφασική και διακόπτης ανωγείου, προσθέτοντας ότι όταν έγινε ο έλεγχος τα πιο πάνω υπήρχαν στην κατοικία. Ερωτηθείς τι αλλαγές ή προσθήκες μπορεί να κάνει στη συνέχεια ο ηλεκτρολόγος, εξήγησε ότι σε τέτοια περίπτωση μπορούν να γίνουν μικρής κλίμακας προσθήκες π.χ. ένα κύκλωμα φωτισμού με τρεις λαμπτήρες να γίνουν τέσσερις εξηγώντας ότι είτε μικρής κλίμακας εργασία είτε εκτεταμένης κλίμακας θα πρέπει και στις δύο περιπτώσεις ο ηλεκτρολόγος να υποβάλει σχέδια για έλεγχο και πιστοποίηση της πρόσθεσης φορτίου. Σε αντίθετη περίπτωση η ηλεκτρική εγκατάσταση θεωρείται παράνομη. Με βάση τα στοιχεία που είχε ενώπιον του στην εν λόγω οικία των εναγομένων δεν έγινε επανέλεγχος. Αντεξεταζόμενος διευκρίνισε ότι τα σχέδια που είχαν κατατεθεί στην προκειμένη περίπτωση αφορούσαν τριφασική εγκατάσταση ενώ η αρχική αίτηση αφορούσε μονοφασική εγκατάσταση. Ανέφερε επίσης ότι η αρχική αίτηση δεν συνοδευόταν από σχέδια εξηγώντας ότι τα σχέδια κατατίθενται μετά την ολοκλήρωση της ηλεκτρικής εγκατάστασης και αφού ο ηλεκτρολόγος πιστοποιήσει ότι έχει ολοκληρώσει την ηλεκτρική εγκατάσταση. Ανέφερε επίσης ότι δεν είχε τα σχέδια που συνόδευαν την αρχική αίτηση εφόσον αυτά καταστρέφονται κάθε 7 χρόνια. Παρακολούθησα με προσοχή όλους τους μάρτυρες κατά την κατάθεση τους στο Δικαστήριο από το εδώλιο του μάρτυρα και είμαι σε θέση να αξιολογήσω την μαρτυρία τους. Κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας τους λαμβάνω υπόψη μου τον τρόπο που οι εν λόγω μάρτυρες απαντούσαν τις ερωτήσεις που τους υποβάλλονταν, τις αντιδράσεις τους και γενικά την όλη συμπεριφορά τους από το εδώλιο του μάρτυρα. Περαιτέρω, λαμβάνω υπόψη μου το περιεχόμενο τόσο της προφορικής τους μαρτυρίας όσο και της έγγραφης μαρτυρίας που κατατέθηκε στο Δικαστήριο και έχω υπόψη μου τις αρχές της νομολογίας αναφορικά με την κρίση της αξιοπιστίας ενός μάρτυρα (βλ. Χρίστου v. Ηροδότου κ.α.
(2008)1 Α.Α.Δ. 676, Σάντης v. Χατζηβασιλείου κ.α.
(2009)1 Α.Α.Δ. 288 και Αθανασίου κ.α. v. Κουνούνη
(1997)1 Α.Α.Δ. 614.). Eπίσης, παραπέμπω στην Χάρης Χρίστου v. Ευγενείας Khoreva
(2002)1A A.A.Δ. 454 στην οποία αναφέρεται ότι η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας του μάρτυρος δεν είναι επιλήψιμη αρκεί αυτό να δικαιολογείται και να επεξηγείται (βλ. επίσης Kades v. Nicolaou and Another
(1986)1 C.L.R. 212, 216, Agapiou v. Panayiotou
(1988)1 C.L.R. 257, 263 και Ιωάννου ν. Κουννίδη
(1998)1 Α.Α.Δ. 1215). Λαμβάνω επίσης υπόψη μου τα όσα έχουν λεχθεί στην υπόθεση ΕΤΑΙΡΕΙΑ GP MICHAELIDES SONS (ESTATES) LTD ΕΚ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΜΠΟΡΕΥΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ GP MICHAELIDES ESTATES LTD ν. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ M S CLIMATHERM MECHANICAL LTD κ.α., ECLI:CY:AD:2018:A156, Πολιτική Έφεση Αρ. 467/2011, 3/4/2018: «Το κριτήριο της αξιολόγησης είναι κατά πόσο η εκδοχή ενός ενάγοντα ιδωμένη και εξεταζόμενη στη βάση ενός αντικειμενικού επιπέδου πιθανότητας είναι πιο αληθής παρά όχι και όχι κατά πόσο η εκδοχή αυτή είναι πιο πιθανή από του εναγομένου, (Μπούλος Μαρσέλ ν. Λαϊκής Κυπριακής Τράπεζας Λτδ
(2001)1 Α.Α.Δ. 1858 και Κύπρος Ξενοφώντος ν. K.N. Zoo Restaurant Ltd κ.ά., ECLI:CY:AD:2016:A554, Πολ. Έφ. αρ. 447/2011, ημερ. 15.12.2016). Αυτό σημαίνει ότι όπου η εκδοχή του ενάγοντα προκύπτει να είναι αληθής, τότε μετατοπίζεται το βάρος στον εναγόμενο για να στηρίξει τη δική του εκδοχή έναντι αυτής του αντιδίκου του.» Η μαρτυρία του διευθυντή της ενάγουσας (ΜΕ1), η οποία έχει καταγραφεί συνοπτικά πιο πάνω δεν μπορεί να κριθεί πειστική και τεκμηριωμένη για τους λόγους τους οποίους θα παραθέσω αμέσως πιο κάτω. Αποτέλεσε ουσιαστική θέση του ΜΕ1, υποστηρίζοντας την εκδοχή της ενάγουσας ότι οι εναγόμενοι ανέθεσαν μετά την παράδοση της κατοικίας από τον εργολάβο την εκτέλεση ηλεκτρολογικών εργασιών απευθείας στην ενάγουσα, οι οποίες ήταν επιπρόσθετες των όσων είχαν εκτελεστεί δυνάμει της συμφωνίας που είχε η ενάγουσα με τον εργολάβο των εναγομένων. Ενώ ο μάρτυρας επέμενε ότι οι εργασίες οι οποίες κατ΄ ισχυρισμό ανατεθήκαν στην ενάγουσα από τους εναγόμενους δεν περιλαμβάνονταν στα αρχικά ηλεκτρολογικά σχέδια, τα σχέδια αυτά ουδέποτε παρουσιαστήκαν στο Δικαστήριο είτε από τον ίδιο είτε από τον ΜΕ
- Το κενό αυτό κρίνεται ουσιαστικό στη μαρτυρία του ΜΕ1 εφόσον επέμενε ότι όλες οι επιπρόσθετες εργασίες δεν περιλαμβάνονταν στα αρχικά σχέδια και η θέση αυτή αμφισβητήθηκε έντονα από πλευράς εναγομένων. Πέραν της πιο πάνω διαπίστωσης μου, προκύπτει από το τεκμήριο 4 ότι η εργασία για καλωδιώσεις θέρμανσης και ένωση σημείων, περιλαμβάνεται ήδη στη συμφωνία μεταξύ εναγομένων και εργολάβου (τεκμήριο 3), όπου στο μέρος που αφορά την περίληψη τεχνικών προδιαγραφών, φαίνεται να συμφωνήθηκε όπως γίνουν οι πρόνοιες και διασωληνώσεις για εγκατάσταση κεντρικής θέρμανσης. Δεν εξηγήθηκε επομένως πως οι εργασίες αυτές ήταν επιπρόσθετες και για ποιο λόγο ο ΜΕ1 θεωρούσε ότι οι εργασίες αυτές ήταν επιπρόσθετες. Ο ΜΕ1, χωρίς να είναι μέρος του συμβολαίου μεταξύ εναγομένων και εργολάβου (τεκμήριο 3), επικαλείται τις πρόνοιες του συμβολαίου και συγκεκριμένα τον όρο 3 σε μια προσπάθεια του να υποστηρίξει ότι οι εναγόμενοι όφειλαν να πληρώσουν στην ενάγουσα το κόστος των επιπρόσθετων εργασιών. Ο συγκεκριμένος όρος προβλέπει: «Συμφωνείται επίσης μεταξύ των συμβαλλομένων ότι οιαδήποτε μετατροπή και/ή αλλαγή και/ή προσθήκη επί της κατοικίας θα γίνεται κατόπιν συμφωνίας μεταξύ των συμβαλλομένων νοουμένου ότι η εν λόγω αλλαγή και/ή μετατροπή και/ή προσθήκη θα γίνεται αποκλειστικός εξόδοις των αγοραστών και δεν θα επηρεάζει την έκδοση του τελικού πιστοποιητικού εγκρίσεως.» Πέραν του ότι ο όρος αυτός δεν αφορά την ισχυριζόμενη σχέση της ενάγουσας με τους εναγομένους, φαίνεται ο μάρτυρας να δίδει σ' αυτόν μια ερμηνεία η οποία δεν προκύπτει από απλή ανάγνωση του. Ναι μεν ο όρος προβλέπει ότι οι εναγόμενοι θα επιβαρύνονται με το κόστος των μετατροπών ή προσθηκών, αυτές όμως θα πρέπει να συμφωνούνται πρώτα μεταξύ των συμβαλλομένων, ενώ τέτοια συμφωνία δεν φαίνεται να προηγήθηκε μεταξύ εναγομένων και εργολάβου. Με αυτό το δεδομένο, η ενάγουσα δεν μπορεί επίσης να επικαλείται ότι οι εργασίες ήταν επιπρόσθετες, εφόσον για την κατ΄ ισχυρισμό συμφωνία μεταξύ τους, οι εργασίες ήταν ξεχωριστές από το συμβόλαιο, εις το οποίο η ενάγουσα δεν ήταν μέρος. Αδιαμφισβήτητα, η κατοικία παραδόθηκε ολοκληρωμένη από τον εργολάβο στους εναγόμενους περί την 30.5.2009, δεν αμφισβητείται επίσης από την υπεράσπιση ότι οι εργασίες του τεκμηρίου 4 έγιναν και ήταν ολοκληρωμένες με την παράδοση της κατοικίας. Θέση του ΜΕ1 αποτέλεσε ότι η συμφωνία μεταξύ της ενάγουσας και εναγομένων έγινε μετά την παράδοση της κατοικίας ήτοι την 30.5.2009 και η προσφορά δόθηκε την 15.6.2009 (τεκμήριο 4), στην οποία περιλαμβάνονταν εργασίες για μετατροπή της ηλεκτρικής εγκατάστασης από μονοφασική σε τριφασική. Η ουσιαστική αυτή πτυχή της μαρτυρίας του ΜΕ1 βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με τη μαρτυρία του επιθεωρητή της Α.Η.Κ. (ΜΥ2), ο οποίος ανέφερε ότι ο έλεγχος στην κατοικία έγινε την 28.4.2009 και η επιθεώρηση της ηλεκτρικής εγκατάστασης ως τριφασική έγινε από τον ίδιο την 3.5.2009 και η κατοικία τροφοδοτήθηκε με ρεύμα την ίδια ημέρα. Η θέση αυτή του ΜΥ2, η οποία δεν αμφισβητήθηκε από πλευράς ενάγουσας, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τα όσα υποστήριξε ο ΜΕ1 και κυρίως ως προς την επιμονή του ότι η συμφωνία μεταξύ της ενάγουσας και των εναγομένων έγινε μετά την παράδοση της οικίας την 30.5.2009, ενώ σύμφωνα με τον ΜΥ2 η έγκριση της τριφασικής ηλεκτρικής εγκατάστασης έγινε από την 3.5.
- Το γεγονός αυτό υποστηρίζει ότι τουλάχιστον η εργασία αυτή εκτελέστηκε πριν την παράδοση της κατοικίας από τον εργολάβο στους εναγόμενους, καταρρίπτοντας έτσι τη θέση του ΜΕ1 ότι συμφώνησε με τους εναγόμενους την εκτέλεση εργασιών μετά την 30.5.
- Ενόψει των πιο πάνω διαπιστώσεων η μαρτυρία του ΜΕ1 δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, πέραν των όσων δεν αμφισβητούνται. Ο ΜΕ2 κλήθηκε ουσιαστικά να υποστηρίξει τη μαρτυρία του ΜΕ1 και την εκδοχή της ενάγουσας ότι οι εναγόμενοι ζήτησαν από την ενάγουσα την εκτέλεση επιπρόσθετων εργασιών. Πέραν του ότι η μαρτυρία του δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή εφόσον δεν υποστηρίζεται από την υπόλοιπη μαρτυρία όπως εξήγησα πιο πάνω κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας του ΜΕ1, η προσπάθεια του μάρτυρα να τοποθετηθεί αναφορικά με άλλες διαφορές που εκκρεμούν μεταξύ της εταιρείας του και των εναγομένων για ισχυριζόμενες κακοτεχνίες ήταν εμφανέστατη, χωρίς οι διαφορές αυτές να αποτελούν επίδικο θέμα στην παρούσα υπόθεση. Ο μάρτυρας επίσης ενώ υποστήριξε ότι η συμφωνία για επιπρόσθετες εργασίες έγινε με την ενάγουσα, ο ίδιος του ουδέποτε ήταν παρών κατά τις συζητήσεις των εναγομένων με τον ΜΕ1 και τα όσα ανέφερε προέρχονται από τα όσα τον πληροφόρησε ο ΜΕ1, η μαρτυρία του οποίου δεν έγινε αποδεκτή. Ο ΜΕ2, επικαλέστηκε επίσης τους όρους 3 και 14 της συμφωνίας τεκμήριο
- Οι όροι όμως αυτοί επαναλαμβάνω αφορούν μόνο τις σχέσεις των εναγομένων με τον εργολάβο, τους οποίους δεν δύναται η πλευρά της ενάγουσας να επικαλείται. Ούτε τεκμηριώθηκε με πειστική μαρτυρία και με την απαιτούμενη λεπτομέρεια από τον ΜΕ2 ότι οι εργασίες του τεκμηρίου 4 αφορούσαν επιπρόσθετες εργασίες, οι οποίες είχαν συμφωνηθεί με τον εργολάβο κατά τρόπο που θα επιβάρυναν τους εναγόμενους με επιπλέον κόστος ως προβλέπεται από τον όρο 3 της συμφωνίας. Ενώ ο μάρτυρας υποστήριξε ότι οι εργασίες του τεκμηρίου 4 αφορούν επιπρόσθετες εργασίες οι οποίες δεν είχαν συμφωνηθεί με τους εναγομένους με τη συμφωνία τεκμήριο 3, δεν παρουσίασε τα σχέδια τα οποία θα μπορούσαν να υποστηρίξουν ότι οι εργασίες ήταν επιπρόσθετες ούτε όμως τις τεχνικές προδιαγραφές επί των οποίων εκτελεστήκαν οι ηλεκτρολογικές εργασίες. Τέλος, διατηρώ τις επιφυλάξεις μου ως προς τα κίνητρα του ΜΕ2 για τα όσα κατέθεσε υποστηρίζοντας την εκδοχή της ενάγουσας, έχοντας υπόψη ότι όπως ο ίδιος παραδέχτηκε οι σχέσεις του με τους εναγόμενους δεν είναι καλές και μεταξύ τους εκκρεμεί άλλη δικαστική διαδικασία αλλά και το συμφέρον του στην υπόθεση εφόσον ενδεχόμενη επιτυχία της ενάγουσας στην Αγωγή απαλλάσσει την εταιρεία του από την ενδεχόμενη υποχρέωση του να πληρώσει την ενάγουσα στα πλαίσια της δικής τους συμφωνίας. Για τους πιο πάνω λόγους, η μαρτυρία του ΜΕ2, πέραν των όσων δεν αμφισβητούνται, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Από την άλλη η μαρτυρία της εναγόμενης 2 (ΜΥ1), κρίνεται ειλικρινής και πειστική. Ήταν σταθερή στη θέση της ότι ουδέποτε συμφώνησε με την ενάγουσα για την εκτέλεση οποιασδήποτε εργασίας αλλά οι εργασίες οι οποίες έγιναν αποτελούσαν μέρος της συμφωνίας των εναγομένων με τον εργολάβο. Δεν δίστασε να παραδεχτεί ότι όλες οι εργασίες του τεκμηρίου 4 είχαν εκτελεστεί και ολοκληρωθεί με την παράδοση της κατοικίας. Η μαρτυρία της ΜΥ1, ως θα διαφανεί πιο κάτω, υποστηρίζεται και από τη μαρτυρία του ΜΥ
- Δεν διαπιστώνω οποιαδήποτε αντίφαση στη μαρτυρία της ΜΥ1, η οποία με απλό λόγο αλλά και χωρίς υπερβολές και υπεκφυγές είπε στο Δικαστήριο την αλήθεια. Η μαρτυρία της κρίνεται αξιόπιστη και γίνεται αποδεκτή. Η μαρτυρία επίσης του ΜΥ2 κρίνεται πειστική και την αποδέχομαι. Το ότι ο μάρτυρας δεν είχε τα σχέδια που συνόδευαν την αίτηση, ούτε την αίτηση για μετατροπή της ηλεκτρικής εγκατάστασης από μονοφασική σε τριφασική, δεν μπορεί να κλονίσει την αξιοπιστία του, εφόσον τα σχέδια αυτά θα μπορούσαν να κατατεθούν από πλευράς ενάγουσας προς υποστήριξη της εκδοχής της και δεν το έπραξε. Ούτως η άλλως σύμφωνα με τον μάρτυρα η μετατροπή σε τριφασικό ρεύμα έγινε πολύ πιο πριν την παράδοση της κατοικίας από τον εργολάβο και ελέγχθηκε από τον ίδιο την 3.5.2009, σε ημερομηνία δηλαδή πριν την κατ΄ ισχυρισμό κατάρτιση της συμφωνίας μεταξύ ενάγουσας και εναγομένων. Η αξιοπιστία του ΜΥ2 δεν έχει κλονιστεί κατά την αντεξέταση του και πέραν του ότι κρίνεται αξιόπιστη, υποστηρίζει τη μαρτυρία της εναγόμενης 2 και κατ' επέκταση την εκδοχή των εναγομένων. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του στην ολότητα της. Έχοντας υπόψη μου την πιο πάνω αξιολόγηση της μαρτυρίας και τα όσα δεν έχουν αμφισβητηθεί, καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα: Οι εναγόμενοι συμφώνησαν με την εταιρεία George Maras Construction - Developers Ltd έναντι συμβολαίου ημερομηνίας 14.11.08, την ανέγερση κατοικίας. Η κατοικία ολοκληρώθηκε και παραδόθηκε την 30.5.2009 στους εναγόμενους. Η ενάγουσα εκτέλεσε τις ηλεκτρολογικές εργασίες στην κατοικία μετά από ανάθεση τους σ' αυτήν από την ως άνω εργοληπτική εταιρεία. Με την παράδοση της κατοικίας είχαν ολοκληρωθεί και οι ηλεκτρολογικές εργασίες. Η τριφασική ηλεκτρολογική εγκατάσταση της κατοικίας ελέγχθηκε την 28.4.2009 και επιθεωρήθηκε την 3.5.2009 από τον ΜΥ2 και η κατοικία τροφοδοτήθηκε με ρεύμα την ίδια ημέρα. Οι ενέργειες αυτές έγιναν πριν την παράδοση της κατοικίας στους εναγομένους. Η ενάγουσα φέρει το βάρος απόδειξης στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων της απαίτησης της εναντίον των εναγομένων. Στηρίζει την απαίτηση της στη σύναψη συμφωνίας με τους εναγομένους για την εκτέλεση ηλεκτρολογικών εργασιών οι οποίες δεν προβλέπονταν εις το συμβόλαιο που είχαν οι εναγόμενοι με τον εργολάβο. Για να υπάρχει έγκυρη συμφωνία απαιτείται τα μέρη να έχουν καταλήξει σε αυτή καθώς επίσης και να υπάρχει πρόθεση δημιουργίας έννομης σχέσης (intention to create legal relations) και αντιπαροχή. H κατάληξη σε μια συμφωνία γίνεται συνήθως με τη διαδικασία της προσφοράς (offer) και της αποδοχής (acceptance) της (βλ. Halsbury's Law, 4th Edition (1998 Reissue), Vol. 9
(1), paragraph 629 και 631, pageς 364 και 366, Chitty on Contracts, 27th Edition, paragraphs 2-804 και 2-105 και Στέλιος Στυλιανίδης v. British American Insurance Co Ltd
(2003)1Γ Α.Α.Δ. 1772). Στην παρούσα περίπτωση η ενάγουσα ενεπλάκη στην ανέγερση της κατοικίας μετά από διορισμό της από τον εργολάβο που ανέλαβε την ανέγερση της κατοικίας. Η σχέση που δημιουργήθηκε σε αυτή την περίπτωση αφορά συμφωνία μεταξύ της ενάγουσας και του εργολάβου, ενώ οι εναγόμενοι ως ιδιοκτήτες της κατοικίας δεν έχουν οποιαδήποτε σχέση μαζί με την ενάγουσα, πέραν από αυτή που έχουν με τον κυρίως εργολάβο του έργου. Στο σύγγραμμα Keating on Building Contracts, fifth edition, p. 287 κάτω από τον τίτλο «
- Nominated Sub-contractors and Nominated Suppliers» αναφέρονται τα ακόλουθα: «Ιt is frequently provided in the main contract that the employer may nominate sub-contractors. It is then the normal practice for the architects to negotiate with the sub-contractor and settle the terms of his sub-contract without prior consultation with the main contractor, merely informing him of the terms of the proposed sub-contract at the time of nomination. In such a case the architect does not act as the agent of the employer, therefore, the contractor has, apart from any express term in the main contract, no cause of action against the employer in respect of any delay or default on the part of the nominated sub-contractor. Προκύπτει από τα πιο πάνω ότι ένας διορισμένος υπεργολάβος, στην προκειμένη περίπτωση η ενάγουσα, δεν μπορεί να εγείρει αγωγή εναντίον του ιδιοκτήτη για να πληρωθεί καθότι δεν είναι μέρος του κυρίως συμβολαίου μεταξύ ιδιοκτήτη και εργολάβου και δεν υπάρχει οποιαδήποτε σχέση μεταξύ τους (privity of contract). Για να δικαιούται να πληρωθεί από τον ιδιοκτήτη θα πρέπει να αποδείξει την ύπαρξη ξεχωριστής συμφωνίας μαζί του (βλ. Halsbury's Laws of England, Third Edition, Vol.3, par. 1019 και 1020, p.512 και 513). Υπάρχουν βεβαίως και περιπτώσεις όπου ένας ιδιοκτήτης καθίσταται υπόχρεος να πληρώσει τον υπεργολάβο. Στην παράγραφο 1021 του πιο πάνω συγγράμματος αναφέρονται τα ακόλουθα επί του προκειμένου: «
- When employer liable to sub-contractor. There may be communications or dealings between the employer and the sub-contractor which amount to a contract, express or implied, on the part of the employer to pay the sub-contractor. If there is a promise by the employer to pay or see the sub-contractor paid, the question arises whether the promise is collateral to the contract between the contractor and the sub-contractor, and given by way of guarantee, in which case it must be in writing, or whether it is a direct promise to pay, in which case a verbal promise is sufficient. If the employer promises to pay the sub-contractor "out of the money" that he has to pay to the principal contractor, this is a direct promise, and not a guarantee to be liable for the principal contractor's debt. If it is appears that the principal contractor was acting as the agent of the employer in contracting with the sub-contractor, the employer will be liable to the latter. The burden of proof lies on the sub-contractor to show that the employer, and not the principal contractor, was the real principal, and he may call evidence to show that the employer personally gave orders to do work and supply materials for the same building to third parties as corroboration of his evidence that the employer gave him personal orders to do the work; while the employer can prove that on the accounts between the principal contractor and the sub-contractor nothing is due to the latter. The allowance in a lump sum contract of a provisional sum does not raise any presumption that the employer and not the contractor is responsible as principal for the payment of the person who supplies the goods to which the prime cost items refers.» Σύμφωνα με τα περιορισμένα ευρήματα εις τα οποία κατέληξα και αφορούν τα αμφισβητούμενα επίδικα ζητήματα, δεν παρέχεται περιθώριο κατάληξης ότι μεταξύ της ενάγουσας και εναγομένων είχε καταρτιστεί ξεχωριστή συμφωνία μεταξύ ενάγουσας και εναγομένων. Ούτε και έχει διαφανεί ότι μεταξύ ενάγουσας και εναγομένων δημιουργήθηκε τέτοια σχέση ή ότι ο εργολάβος ενεργούσε ως αντιπρόσωπος των εναγομένων ή ότι οι εναγόμενοι υποσχέθηκαν απευθείας στην ενάγουσα την πληρωμή της σε οποιοδήποτε στάδιο, κατά τρόπο που θα μπορούσε να καταστίσει τους εναγόμενους υπόχρεους να πληρώσουν την ενάγουσα. Ακόμα και να είχε φανεί ότι οι εργασίες του τεκμηρίου 4 αφορούσαν επιπρόσθετες εργασίες, αυτές σύμφωνα με τον όρο 3 του τεκμηρίου 3 θα έπρεπε να συμφωνηθούν μεταξύ των εναγομένων και του εργολάβου, ο οποίος ενδεχομένως να είχε το δικαίωμα είσπραξης του κόστους οποιασδήποτε επιπρόσθετης εργασίας. Ο ΜΕ2, δεν επικαλέστηκε ότι έγινε κάτι τέτοιο, ούτε όμως ο ΜΕ
- Αμφότεροι μάρτυρες προσπάθησαν να πείσουν το Δικαστήριο ότι η συμφωνία μεταξύ της ενάγουσας και των εναγομένων έγινε μετά την παράδοση του έργου σε μια προσπάθεια να μεταφέρουν την εκτέλεση των εργασιών που επικαλείται η ενάγουσα σε χρόνο όπου φαίνεται το συμβόλαιο με τον εργολάβο να είχε ολοκληρωθεί. Η διαπίστωση αυτή καταρρίπτει την όλη εκδοχή της ενάγουσας εφόσον σύμφωνα με τον ΜΥ2 ο έλεγχος και επιθεώρηση της τριφασικής ηλεκτρικής εγκατάστασης έγινε πριν την παράδοση της κατοικίας ήτοι την 28.4.2009 και 3.5.
- Πέραν τούτων, εφόσον η ενάγουσα επικαλείται τη συμφωνία τεκμήριο 3, στην οποία δεν είναι καν μέρος, σύμφωνα με τον όρο 3, οι εναγόμενοι ανέλαβαν έναντι του εργολάβου την πληρωμή οποιασδήποτε επιπλέον εργασίας και όχι έναντι της ενάγουσας. Σημειώνω επίσης ότι από την προσκομισθείσα μαρτυρία από μέρους της ενάγουσας, η οποία απορρίφθηκε, δεν έχει καν καταδειχθεί ότι για τις εν λόγω εργασίες η ενάγουσα δεν έχει πληρωθεί από τον εργολάβο. Συνυπολογίζοντας όλα τα πιο πάνω, κρίνω ότι η ενάγουσα απέτυχε να αποδείξει την υπόθεση της στον αναγκαίο βαθμό εναντίον των εναγομένων. Κυρίως δεν έχει αποδειχθεί η κατάρτιση οποιασδήποτε συμφωνίας μεταξύ ενάγουσας και εναγομένων επί τη βάση της οποίας οι εναγόμενοι υποχρεούνται να πληρώσουν την ενάγουσα. Συνεπώς, η Αγωγή απορρίπτεται με έξοδα υπέρ των εναγομένων και εναντίον της ενάγουσας πλέον έξοδα ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Να υπολογιστεί ένα σετ εξόδων ενόψει της κοινής εκπροσώπησης των εναγομένων. .......... Χρ. Χατζηγεωργίου, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφον Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο