ΑΡΓΥΡΟΥ ν. ΜΑΣΤΡΟΥ, Αριθμός Αγωγής: 602/2012, 23/5/2019 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDAMM:2019:A54 EΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ. Χαραλάμπους, Ε.Δ. Αριθμός Αγωγής: 602/2012 Μεταξύ: XXXXX ΣΤΑΥΡΟΥ ΑΡΓΥΡΟΥ Ενάγουσας -και- XXXXX ΜΑΣΤΡΟΥ Εναγομένου Ημερομηνία: 23/5/2019 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για Ενάγουσα: Ο κ. Γ.Λουκαίδης για Δρα. Ανδρέα Π. Ποιητή & Σία Για Εναγόμενo: O κ. Α. Χρ.Μάγος για Α.Μάγος & Συνεργάτες και κ. Κλεάνθης Κλεάνθους Α Π Ο Φ Α Σ Η Αντικείμενο της παρούσας αγωγής είναι το τροχαίο δυστύχημα που επεσυνέβη στις 08/06/12 στη Λεωφόρο Νισσί, στην Αγία Νάπα. Ο εναγόμενος, ο οποίος κατά τον επίδικο χρόνο, οδηγούσε το όχημα, με αριθμούς εγγραφής XXXXX57, κατά παράβαση του νόμιμου καθήκοντος του, συγκρούσθηκε με το όχημα, με αριθμούς εγγραφής XXXXX34, το οποίο, οδηγείτο από την ενάγουσα. Ο εναγόμενος πριν την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας, μέσω σχετικής δήλωσης των συνηγόρων του, αποδέχθηκε εξ ολοκλήρου την πλήρη ευθύνη του για την πρόκληση του τροχαίου δυστυχήματος. Επομένως παρέμεινε ως μόνο επίδικο θέμα ο υπολογισμός των αποζημιώσεων. Η ενάγουσα σύμφωνα πάντοτε με τις δικογραφημένες θέσεις της, πέραν των γενικών αποζημιώσεων που αξιώνει για τις σωματικές βλάβες, τον πόνο και για την ταλαιπωρία που υπέστη και υφίσταται μέχρι και σήμερα συνεπεία του τροχαίου δυστυχήματος, αξιώνει, και υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων, το συνολικό ποσό των €23,941.00 ως ακολούθως: (α) Ιατρικά έξοδα, φάρμακα και ιατρικά βοηθήματα συνολικού ύψους €
- (β) Απώλεια εσόδων από την εργασία της για την περίοδο από 08/06/12 - 14/05/13 συνολικού ύψους €10,400.00 (γ) Απώλεια εσόδων από την εργασία της για την περίοδο από 14/05/13 - 03/04/17 συνολικού ύψους €12.560,
- Τέλος αξιώνει νόμιμο τόκο επί των επιδικασθέντων ποσών από τις 29/06/12, ημερομηνίας καταχώρησης της αγωγής, μέχρι πλήρους εξόφλησης τους. Ο εναγόμενος, μέσω της υπεράσπισης του, αρνείται τις σωματικές βλάβες και τις ειδικές ζημιές που η ενάγουσα υπέστη, ως νομικώς και πραγματικώς ανυπόστατες, και θέτει την ενάγουσα σε αυστηρή επίδειξη των ισχυρισμών της. Η ενάγουσα κάλεσε συνολικά 4 μάρτυρες προς απόδειξη της υπόθεσης της. Ειδικότερα, κατέθεσε ο Δρας. Γ. Ταντελές (Μ.Ε.1), ο Δρας Ν. Βασούρης (Μ.Ε.2), η XXXXX Ευθυμίου (Μ.Ε.3), ανώτερη ασφαλιστική λειτουργός στο Επαρχιακό Γραφείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων (Αμμοχώστου), και η ενάγουσα (Μ.Ε.4). Από πλευράς υπεράσπισης ο μαναδικός μάρτυρας που κλήθηκε και κατάθεσε ήταν ο Δρας. Η. Γεωργίου (Μ.Υ.1). Κατατέθηκαν επίσης συνολικά και 19 Τεκμήρια. ΜΑΡΤΥΡΙΑ Πλήρης έκταση της μαρτυρίας που δόθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου βρίσκεται καταγεγραμμένη στα πρακτικά και κρίνω ότι δεν είναι σκόπιμη η λεπτομερής παράθεσή της στα πλαίσια σύνταξης της παρούσας απόφασης, αφού κατά την ταπεινή μου γνώμη, κάτι τέτοιο δεν θα εξυπηρετούσε κανένα πρακτικό σκοπό. Θα παρατεθούν όμως τα κυριότερα σημεία αυτής για σκοπούς αξιολόγησής της. Ο Μ.Ε.1, ιατρός με ειδικότητα την χειρουργική ορθοπεδική από το 1977, του οποίου, ειρρήσθω εν παρόδω, τα προσόντα του ουδόλως έχουν αμφισβητηθεί, ανέφερε στα πλαίσια της κυρίως εξέτασής του, ότι ασκεί το επάγγελμα του στην ιδιωτική κλινική "Phaneromeni Private Hospital". Εξέτασε την ενάγουσα για πρώτη φορά την 19/06/12 στο ιατρείο του και από έκτοτε την παρακολουθεί. Έχει ετοιμάσει σχετικό ιατρικό πιστοποιητικό, ημερομηνίας 11/02/13 (Τεκμήριο 1) αναφορικά με τα συμπεράσματα του. Για τις υπηρεσίες που προσέφερε στην ενάγουσα, η αμοιβή του καθορίσθηκε στο ποσό των €300.00 (Τεκμήριο 2). Σε συντομία αναφέρονται τα ευρήματα του ως καταγράφονται στο εν λόγω πιστοποιητικό: -Την 8/6/2012 η ενάγουσα διακομίσθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας από το Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου με βαριά κάκωση θώρακος, κάκωση κλειδός και κάκωση αυχένα. -Στις ακτινογραφίες και την αξονική τομογραφία εντοπίστηκαν κατάγματα 8 πλευρών δεξιά, από την 2η μέχρι την 9η πλευρά, 4 εκ των οποίων είναι διπλά και ένα τριπλό κάταγμα, πολλαπλές εστίες πνευμονικών θλάσεων δεξιού πνεύμονα και αιμοπνευμοθώρακας δεξιά. Τα τραύματά αυτά αντιμετωπίστηκαν με σωλήνα θωρακικής παροχέτευσης. - Η ενάγουσα επίσης υπέστη κάταγμα κλειδός δεξιά με παρεκτόπιση. -Κατά την προσέλευση της στην κλινική η ενάγουσα παραπονείτο για έντονο πόνο κατά τις πλευρές δεξιά, για πόνο στην περιοχή της δεξιάς κλειδός, για πόνο και δυσκαμμψία του αυχένα καθώς και πόνο στον δεξιό ώμο. Παρουσίαζε έντονη τοπική ευαισθησία κατά τις πλευρές δεξιά καθώς και ευαισθησία στην περιοχή της κλειδός. Οι κινήσεις του αυχένα και του δεξιού ώμου ήσαν επώδυνες και περιορισμένες. Δόθησαν αντιφλεγμονώδη φάρμακα και συνεστήθη ανάπαυση. -Η ενάγουσα την 1/11/12 υπεβλήθη σε εξέταση με υπερήχους στον δεξιό ώμο και διεγνώσθησαν εστίες ατελών ρήξεων στους τένοντες του υπακανθίου και υπερακανθίου μυός. -Η ενάγουσα στις 8/1/13 έτυχε επανεξέτασης και συνέχιζε να παραπονείται για πόνο στις πλευρές, ιδίως μετά από κόπωση. Επίσης παραπονείτο για πόνο και δυσκαμψία του δεξιού ώμου και παρουσίαζε προπέτεια στην περιοχή της δεξιάς κλειδός, λόγω πόρωσης του παρεκτοπισμένου κατάγματος -Το γενικό του συμπέρασμα είναι ότι η ενάγουσα, κατόπιν τροχαίου δυστυχήματος υπέστη κάταγμα 8 πλευρών δεξιά από την 2η ως την 9η πλευρά, θλάση δεξιού πνεύμονα, κάταγμα δεξιάς κλειδός με παρεκτόπιση, θλάση αυχένα, θλάση δεξιού ώμου με μικρές ρήξεις του υπερακανθίου και υπακανθίου μυός. -Η ενάγουσα λόγω των πολλαπλών καταγμάτων, ως επίσης και της θλάσης του πνεύμονα, έχει ζήσει το τελευταίο διάστημα υπό το καθεστώς έντονου και συνεχούς πόνου, γεγονός το οποίο την έχει ταλαιπωρήσει ιδιαίτερα. Επίσης θα εξακολουθήσει στο μέλλον να ταλαιπωρείται από πόνους στις πλευρές δεξιά, ως και στον δεξιό ώμο, για ακαθόριστο χρονικό διάστημα. Σε διευκρινιστικές ερωτήσεις, του ευπαίδευτου συνηγόρου της ενάγουσας, ανάφερε ότι αποτελεί συμπέρασμα του ότι τα τραύματα που η ενάγουσα υπέστη ήταν βαριά και ειδικότερα τα πολλαπλά τραύματα πνευμόνων και αιμοπνευμοθώρακα, τα οποία αν δεν αντιμετωπίζονταν έγκαιρα και άμεσα, όπως, ευτυχώς, συνέβη στην προκειμένη περίπτωση, θα μπορούσαν να επιφέρουν μέχρι και τον θάνατο της. Επιβεβαίωσε ότι η ενάγουσα λόγω των πολλαπλών καταγμάτων της έχει ζήσει σε ένα καθεστώς έντονου πόνου. Τα κατάγματα των πλευρών είναι επώδυνα λόγω της αναπνοής. Ο πόνος μάλιστα διαρκεί 2 - 3 μήνες και ακολούθως ο πόνος γίνεται ηπιότερος. Ο πόνος πλέον στην ενάγουσα είναι περιοδικός με την αλλαγή του καιρού και με βαριά κόπωσή της. Αντεξεταζόμενος και ερωτηθείς σχετικά από τον ευπαίδευτο συνήγορο του εναγομένου, ο εν λόγω μάρτυρας ανάφερε ότι ο λόγος που δεν αναγράφει στο ιατρικό του πιστοποιητικό ότι τα τραύματα που υπέστη η ενάγουσα μπορούσαν να επιφέρουν και το θάνατο της ήταν επειδή δεν έκρινε σκόπιμο να το αναφέρει. Διευκρίνισε ότι ο λόγος που προέβηκε σε τέτοια αναφορά ήταν επειδή ρωτήθηκε από τον συνήγορο της ενάγουσας. Επανέλαβε όμως τη θέση του ότι με βάση την αποδεκτή ιατρική, αν τα τραύματα της ενάγουσας δεν αντιμετωπίζονταν έγκαιρα και άμεσα και ειδικότερα τα κατάγματα και η θλάση του πνεύμονα, υπήρχε πιθανότητα η ενάγουσα να απεβίωνε, λόγω του ότι ένας ασθενής που αντιμετωπίζει τέτοιου είδους τραύματα γίνεται δυσπνοικός. Ανάφερε επίσης ότι η ενάγουσα έχει υποβληθεί από τους θεράποντες ιατρούς της σε θωρακική παροχέτευση, η οποία θεωρείται μικρή χειρουργική επέμβαση. Με βάση τα πιστοποιητικά που είχε ενώπιον του επιβεβαίωσε το γεγονός ότι υπήρξε πλήρης ίαση από την ενάγουσα σε σχέση με την θλάση στο πνεύμονα και για το λόγο αυτό η ενάγουσα έλαβε εξιτήριο. Ανάφερε περαιτέρω ότι όπως ο ίδιος διαπίστωσε, η ενάγουσα υπέστη κάταγμα κλείδας με παρεκτόπιση. Διευκρίνισε ότι η παρεκτόπιση διαφέρει από το απλό κάταγμα, ως προς το ότι με ένα απλό κάταγμα το κόκκαλο σπάζει χωρίς να μετακινηθεί από την θέση του ενώ, αντίθετα, εάν υπάρχει παρεκτρόπιση τότε το κόκκαλο μετακινείται. Επιβεβαίωσε, ερωτηθείς σχετικά, ότι η ενάγουσα παρουσιάζει σήμερα στην περιοχή του κατάγματος προπέτεια. Διευκρίνισε όμως ότι το γεγονός αυτό πρακτικά δεν εμποδίζει την ενάγουσα να ασκεί οποιαδήποτε εργασία, απλά αποτελεί μόνιμο κατάλοιπο, το οποίο έχει σημασία μόνο για κοσμητικούς λόγους. Ανάφερε περαιτέρω, ερωτηθείς σχετικά, ότι υπάρχει φυσιολογική αποκατάσταση των καταγμάτων που η ενάγουσα υπέστη αλλά αφενός αντιμετωπίζει παροδικές ενοχλήσεις και αφετέρου είναι πιο ευαίσθητη σε τραυματισμούς. Ερωτηθείς σχετικά, ο εν λόγω μάρτυρας διάφώνησε με την αναφορά του Μ.Υ 1 στην ιατρική του έκθεση ότι με βάση τα τραύματα της η ενάγουσα θα έπρεπε να απέχει από την εργασία της για διάστημα μόνο 4,5 μήνες. Θέση του είναι ότι η ενάγουσα έπρεπε να απείχε από την εργασία της για διάστημα 6 μηνών. Ερωτηθείς ως προς τον λόγο που ο ίδιος δεν κάνει αναφορά στην ιατρική του έκθεση για την περίοδο όπου ενάγουσα δεν εργάστηκε, ανέφερε ότι ο λόγος που δεν κατέγραψε το γεγονός αυτό ήταν επειδή ο ίδιος δεν ήταν ο θεράπων ιατρός της, αλλά κάποιος συνάδελφος του από το Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου. Ο Μ.Ε.2, στα πλαίσια της κυρίως εξέτασής του, ανέφερε ότι εργάζεται στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου ως ιατρός με ειδικότητα την ορθοπεδική χειρουργική, την οποία ασκεί εδώ και 17 συναπτά έτη. Στις 08/06/12 κλήθηκε στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών να εκτιμήσει την ιατρική κατάσταση της ενάγουσας. Διαπίστωσε, από ορθοπεδικής πλευράς και μόνο, ότι η ενάγουσα υπέστη κάταγμα δεξιάς κλείδας και κάκωση δεξιού ώμου. Η εισαγωγή της ενάγουσας στο Νοσοκομείο, διευκρίνισε, πραγματοποιηθηκε από τους γενικούς χειρούργους, οι οποίοι διαπίστωσαν βαριά κάκωση πνευμόνων, θώρακα και κατάγματα πλευρών. Η ενάγουσα εισήχθη, εξ όσων γνωρίζει, στην χειρουργική κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Αμμοχώστου, όμως λόγω της σοβαρότητας των τραυμάτων της, μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Αφότου η ενάγουσα έλαβε εξιτήριο, παρακολουθείτο από τους θεράποντες ιατρούς της κάθε 2 - 3 εβδομάδες για το κάταγμα κλείδας και για τον ώμο, τα οποία συνέχιζαν να της δημιουργούν προβλήματα όπως πόνο ενώ η ενάγουσα παρουσίασε και κάποια αδυναμία στο να χρησιμοποιεί το δεξιό άκρο της. Συνεστήθη στην ενάγουσα να υποβληθεί σε φυσιοθεραπεία καθώς και να λαμβάνει σχετική φαρμακευτική αγωγή. Λόγω του ότι η ενάγουσα συνέχισε να αντιμετωπίζει τα πιο πάνω προβλήματα, υπεβλήθη σε μαγνητική τομογραφία (MRI) του δεξιού της ώμου στις 04/12/15 (Τεκμήριο 3). Ο εν λόγω μάρτυρας, ανάφερε ότι το αποτέλεσμα της εν λόγω μαγνητικής τομογραφίας ήταν ότι η ενάγουσα παρουσίασε εκφυλιστικές αλλοιώσεις μετατραυματικές στον υπερακάνθιο τένοντα. Ως εκ τούτου κρίθηκε σκόπιμο να υποβληθεί σε αρθροσκοπική επέμβαση του δεξιού ώμου στις 25/10/
- Το κάταγμα της κλείδας αντιμετωπίσθηκε συντηρητικά και επήλθε πλήρης ίαση. Επιβεβαίωσε ότι μετά την αρθροσκόπηση που η ενάγουσα υπεβλήθη, η κατάσταση της βελτιώθηκε, δεν παύει όμως μέχρι σήμερα να έχει ενοχλήσεις, μικρότερης φυσικά ένστασης ανάλογα με τον καιρό. Αντεξεταζόμενος ο εν λόγω μάρτυρας, από τον ευπαίδευτο συνήγορο του εναγόμενου, ανέφερε ότι ο ίδιος εξέτασε και ασχολήθηκε με τα τραύματα της ενάγουσας (κάκωση κλείδας και το κάταγμα του ώμου) μόνο από ορθοπεδικής πλευράς. Τα υπόλοιπα έτυχαν αντιμετώπισης, όπως διευκρίνισε, από τους γενικούς χειρούργους. Ανέφερε επίσης ότι, με βάση τα στοιχεία του ιατρικού της φακέλου, η ενάγουσα, μετά από το εξιτήριο που έλαβε, επισκέπτετο και παρακολουθειτο στα εξωτερικά ιατρεία του Γενικού Νοσοκομείου Αμμοχώστου. Με βάση τα στοιχεία του, η ενάγουσα πραγματοποίησε 50 περίπου επισκέψεις στα εξωτερικά ιατρεία. Επιβεβαίωσε, επίσης, ερωτηθείς σχετικά, ότι η ενάγουσα λόγω των τραυμάτων που υπέστη και του πόνου που αντιμετώπιζε, της χορηγήθηκαν αναρρωτικές άδειες. Αρνήθηκε σχετική υποβολή ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις που παρουσίασε η ενάγουσα, με βάση τα αποτελέσματα του MRI, προκλήθηκαν λόγω της ηλικίας της και όχι από τον τραυματισμό της, προσθέτοντας ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις, ειδικά στην άρθρωση, παρουσιάζονται σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας απ' ότι είναι η ενάγουσα. Οι προϋποθέσεις για να δημιουργηθεί εκφυλιστική άρθρωση είναι κατά κύριο λόγο τραυματισμός ή κάποια άλλη εκ γενετής διαταραχή. Στην προκειμένη περίπτωση αποτελεί συμπέρασμα του ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις προήλθαν από τον τραυματισμό της ενάγουσας. Αρνήθηκε, επίσης, σχετική υποβολή ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις προήλθαν από την εργασία που ασκεί η ενάγουσα, προσθέτοντας ότι σε τέτοια περίπτωση η εκφύλιση θα ήταν συμμετρική και θα παρουσιάζετο και στον άλλο της ώμο. Η Μ.Κ.3, ανώτερη ασφαλιστική λειτουργός στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ανέφερε, στα πλαίσια της κυρίως εξέτασής της, ότι με βάση τα στοιχεία που το Τμήμα κατέχει, η ενάγουσα από 01/05/12 μέχρι 31/10/12 εργοδοτείτο στην εταιρεία Αδάμος Ιωάννου & Υιοί Λτδ. Τον Μάιο του 2012 δήλωσε ότι έλαβε ως εισόδημα το ποσό των €1,000.00 ακάθαρτα (gross salary), τον 6oδήλωσε ότι έλαβε ως εισόδημα το ποσό των €317.00, ενώ τον 7ο, 8ο και 9ο του 2012 δεν δήλωσε ότι έλαβε οποιεσδήποτε αποδοχές. Τον Οκτώβρη του 2012 δήλωσε ότι έλαβε ως εισόδημα το ποσό των €149.
- Σε σχέση με τους υπόλοιπους μήνες του 2012 η ενάγουσα δεν είχε δηλωμένο οποιοδήποτε εισόδημα. Από 14/05/13 μέχρι 30/06/13, με βάση πάντοτε τα στοιχεία που το Τμήμα διατηρεί, η ενάγουσα εργοδοτείτο από την εταιρεία Savoy Properties Ltd και από 01/07/13 μέχρι 26/11/13 από την εταιρεία Α. Tsokkos Hotels Public Ltd. Διευκρίνισε περαιτέρω ότι η ενάγουσα δήλωσε ότι έλαβε ως εισόδημα τον 7ο μήνα του 2013 το ποσό των €900.00 όπως και για τον 8ο, 9ο και 10ο του ίδιου έτους. Τον Νοέμβριο του 2013 δήλωσε ως εισόδημα το ποσό των €780.
- Κατά την χρονική περίοδο στην οποία η ενάγουσα εργοδοτείτο στην εταιρεία Savoy Properties Ltd δήλωσε ότι έλαβε ως εισόδημα τον 5o του 2013 το ποσό των €523.00 και τον 6ομήνα του ίδιου έτους το ποσό των €900.
- Προς επιβεβαίωση των πιο πάνω, κατάθεσε αντίγραφο του καταλόγου εργοδοτήσεων της ενάγουσας που το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων διατηρεί (Τεκμήριο 16). Επιβεβαίωσε περαιτέρω ότι στις 18/06/12 η ενάγουσα υπέβαλε αίτηση στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων όπως λάβει επίδομα/παροχή για τις σωματικές βλάβες που υπέστη για την περίοδο από 08/06/12 μέχρι 20/02/13 με βάση ιατρικά πιστοποιητικά που προσκόμισε στο Γραφείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Διευκρίνισε τέλος ότι ο λόγος που ενώ τον Μάϊο του 2012 η ενάγουσα είχε δηλωμένο εισόδημα το ποσό των €1,000.00 και ακολούθως δεν δήλωσε οποιοδήποτε άλλο εισόδημα, είναι λόγω του ότι η ενάγουσα απείχε από την εργασία της λόγω των τραυμάτων που υπέστη. Αντεξεταζόμενη η εν λόγω μάρτυρας από τον ευπαίδευτο συνήγορο του εναγόμενου και ερωτηθείσα σχετικά ανάφερε ότι με βάση τα στοιχεία που διατηρεί το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων, η ενάγουσα σήμερα εργοδοτείται από την εταιρεία Sunwing Hotels (CY) Ltd σε συνεχή απασχόληση από 12/02/
- Προηγουμένως η εργοδότηση της είχε διακοπεί μεταξύ της περιόδου 03/04/17 μέχρι 02/12/17, διάστημα στο οποίο εργοδοτείτο στην πιο πάνω εταιρεία, για τον λόγο ότι από 02/01/18 μέχρι 11/02/18 η ενάγουσα λάμβανε ανεργιακό επίδομα. Επιβεβαίωσε ότι η ενάγουσα κατά τους χειμερινούς μήνες λάμβανε επίδομα ανεργίας, εφόσον, πιθανόν, το ξενοδοχείο στο οποίο εργαζόταν ανέστειλε τις εργασίες του κατά τη χειμερινή περίοδο. Ερωτηθείσα, περαιτέρω, και πάλι σε σχέση με τις απολαβές της ενάγουσας ως προς τον ουσιώδη χρόνο που επέστρεψε πίσω στην εργασία της, η εν λόγω μάρτυρας επανέλαβε ότι η ενάγουσα για την χρονική περίοδο από 01/07/13 μέχρι 26/11/13 που εργοδοτείτο από την εταιρεία Tsokkos, λάμβανε μηνιαίο εισόδημα το ποσό των €900.
- Ακολούθως εργοδοτήθηκε και πάλι από 08/05/14 μέχρι 09/11/14 και πάλι με μηνιαίο μισθό €900.
- Από 11/11/14 μέχρι 19/01/15 διευκρίνισε όμως ότι η ενάγουσα λάμβανε επίδομα ανεργίας. Τέλος, ερωτηθείσα σχετικά, επιβεβαίωσε ότι με βάση τις σχετικές καταστάσεις που το Τμήμα διατηρεί, η ενάγουσα εργαζόταν μόνο κατά την καλοκαιρινή τουριστική περίοδο και όχι κατά την διάρκεια ολόκληρου του χρόνου. Η ενάγουσα υιοθέτησε, στα πλαίσια της κυρίως εξέτασής της, γραπτή της δήλωση (Τεκμήριο 5). Σύμφωνα με το περιεχόμενο αυτής, η ίδια σήμερα είναι ηλικίας 47 ετών, νυμφευμένη και μητέρα 3 ενήλικων παιδιών. Πριν το ατύχημα εργαζόταν στο ξενοδοχείο Adams Βeach Hotel, με μηνιαίο καθαρό εισόδημα το ποσό των €930.00, πλέον 13ο μισθό. Από το δυστύχημα απώλεσε τις αισθήσεις της όπου και τις ανάκτησε στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου όπου και μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο. Λόγω της κρισιμότητας της κατάστασης της, κρίθηκε αναγκαίο όπως μεταφερθεί στην μονάδα εντατικής παρακαλούθησης του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, όπου νοσηλεύτηκε για διάστημα 10 ημερών. Μετά το δυστύχημα είχε αφόρητους πόνους στο στήθος, στο δεξί της ώμο και στο χέρι καθώς και στα πλευρά της. Λόγω των έντονων πόνων δεν μπορούσε να κοιμηθεί, δυσκολευόταν να αναπνεύσει, να βήξει, δεν μπορούσε να ξαπλώσει στο κρεβάτι, δεν ήταν σε θέση να αυτοεξυπηρετηθεί, δεν μπορούσε να εκτελέσει τις δουλειές του σπιτιού της και δεν είχε οποιαδήποτε σεξουαλική ζωή με τον σύζυγο της. Τα πιο πάνω συμπτώματα και δυσκολίες διήρκησαν για διάστημα περίπου 2 μηνών. Ακολούθως με τη φυσιοθεραπεία που υποβλήθηκε, η κατάσταση της βελτιώθηκε και ο πόνος ήταν λιγότερο έντονος. Για τις φυσιοθεραπείες κατέβαλε το ποσό των €300,00 (Τεκμήριο 6). Λόγω πόνου στους πνεύμονες της επισκέφθηκε την πνευμονολόγο Δόκτορα Ζαβού για περαιτέρω εξέταση, επίσκεψη η οποία της κόστισε το ποσό των €50.00 (Τεκμήριο 7). Μετά από ιατρική συμβουλή, που έλαβε, αγόρασε υποστηρικτικά για την πλάτη της, αξίας €70.00 (Τεκμήριο 8). Μετά το δυστύχημα, αρχικά, της χορηγήθηκε από τον Μ.Ε 2 αναρρωτική άδεια για περίοδο 6 μηνών και μετά, ακολούθως, αναρρωτική άδεια για άλλους 3 μήνες. Συνολικά παρέμεινε εκτός εργασίας 11 μήνες όπου και απώλεσε αντίστοιχα εισοδήματα για ολόκληρη την περίοδο αυτή. Στη θέση της προσλήφθηκε άλλη υπάλληλος, εφόσον η ίδια απώλεσε την εργασία της. Το 2013 αναζητούσε εργασία όπου τον Μάϊο του ίδιου έτους εργοδοτήθηκε ως υπάλληλος υποδοχής (Receptionist) σε ξενοδοχείο, εφόσον λόγω των ιατρικών προβλημάτων που αντιμετώπιζε, δεν ήταν σε θέση να ασκεί το επάγγελμα που ασκούσε προηγουμένως ως housekeeper. Ο λόγος ήταν ότι, λόγω των πόνων που υφίστατο, θα έπρεπε να απασχολείτο σε πιο ήπια και ελαφριού τύπου εργασία. Εργοδοτήθηκε επομένως στο ξενοδοχείο Tsokkos Gardens Hotel, μέχρι το 2016, με μισθό €800.00 μηνιαίως καθαρά και χωρίς 13ο μισθό. Από το 2017, εργάζεται πλέον ως housekeeper στο ξενοδοχείο Sunwing και λαμβάνει ως μηνιαίο μισθό το ποσό των €1,200.
- Τα σημερινά προβλήματα που η ίδια αντιμετωπίζει μετά και την εγχείρηση / αρθροσκόπηση που υπεβλήθη στις 23/06/17, και τα οποία θα πρέπει να θεωρούνται μόνιμα, είναι ότι δεν μπορεί να κοιμηθεί στο πλάι, δεν έχει πλήρη κινητικότητα του δεξιού ώμου και χεριού, έχει πόνο στην περιοχή του δεξιού ώμου, υπάρχει προπέτεια στη δεξιά κλείδα, έχει πόνο στις πλευρές όταν κάνει ακραίες κινήσεις και σε αλλαγές καιρού και τέλος έχει δύσμορφο σημείο κάτω επί τη δεξιά μασχάλη. Σε διευκρινιστικές ερωτήσεις, από τον ευπαίδευτο συνήγορο της, επιβεβαίωσε ότι λόγω των αφόρητων πόνων που ένιωθε δεν μπορούσε να κοιμηθεί σε κρεβάτι και αναγκαζόταν να κάθεται και να κοιμάται σε πολυθρόνα για όλο το 24ώρο. Κατάθεσε περαιτέρω σχετική ιατρική έκθεση που συμπληρώθηκε από τον Μ.Ε 2 αναφορικά με αίτηση που υπέβαλε η ίδια στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις για παροχή βοηθήματος (Τεκμήριο 11). Κατάθεσε, επιπρόσθετα, ως Τεκμήρια 12 και 13 αποδείξεις πληρωμών από το Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου και Λευκωσίας για την ετοιμασία και παροχή των ιατρικών εκθέσεων. Επιβεβαίωσε ότι το ξενοδοχείο Adams Beach, στο οποίο εργαζόταν ως καμαριέρα είναι ανοικτό ολόχρονα, όμως η ίδια θεωρείται εποχιακή υπάλληλος. Αν δεν επεσυνέβαινε το επίδικο δυστύχημα, η ίδια ξεκαθάρισε ότι θα εργοδοτείτο μέχρι τον Οκτώβρη του 2012, ακολούθως θα λάμβανε τις άδεις που της αναλογούσαν για περίοδο 14 ημερών και ακολούθως θα υπέγραφε με τον εργοδότη της νέο συμβόλαιο με το οποίο θα ξεκινούσε εργασία από τον Νοέμβριο του ίδιου έτους. Παρουσίασε επίσης σχετικό έγγραφο από το Νοσοκομείο Αμμοχώστου (Τεκμήριο 14) στο οποίο αναφέρονται αναλυτικά οι ημερομηνίες επισκέψεων της σε κάθε τμήμα του Νοσοκομείου μετά το δυστύχημα. Κατάθεσε επίσης αντίγραφο με τις πληρωμές που κατέβαλε στο Νοσοκομείο αναφορικά με τις πιο πάνω επισκέψεις της (Τεκμήριο 15). Αντεξεταζόμενη από τον ευπαίδευτο συνήγορο του εναγομένου, η εν λόγω μάρτυρας ανέφερε ότι στο ξενοδοχείο Sunwing ξεκίνησε να εργοδοτείται από τις 24/04/17 μέχρι και τις 24/10/17, ημερομηνία όπου υπεβλήθη σε αρθροσκόπηση. Ακολούθως ανάφερε ότι επέστρεψε στην εργασία της την 12/02/
- Η συμφωνία εργοδότησης της στο εν λόγω ξενοδοχείο, διευκρίνισε ότι, δεν είχε ημερομηνία λήξης λόγω του ότι το ξενοδοχείο είναι ανοικτό και κατά την διάρκεια της χειμερινής περιόδου. Επανέλαβε το γεγονός ότι από την εργασία της σήμερα λαμβάνει ως μηνιαίο μισθό το ποσό των €1.200,00, πλέον 13ο μισθό, πλέον πληρωμή αδειών. Σε κάποιους μήνες και ειδικότερα τον Αύγουστο μπορεί να λάβει και ως μισθό το ποσό των €1,500.
- Ερωτηθείσα σχετικά, επανέλαβε και πάλι το γεγονός ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο που εργοδοτείτο στο ξενοδοχείο Adams λάμβανε ως μηναίο καθαρό εισόδημα το ποσό των €930.00, αφού τις αφαιρείτο το ποσό των €70.00 ως εισφορά στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις, προσθέτοντας ότι για τους επόμενους μήνες που έλαβε κάποια πληρωμή από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις είναι ίσως, διευκρίνισε, η πληρωμή του 13ουμισθού της. Ανάφερε ότι ακολούθως εργοδοτήθηκε στην εταιρεία Tsokkos και υπήρχε διακοπή της εργοδότησης της από 26/11/13 μέχρι 08/05/14, λόγω του ότι ήταν εποχιακή υπάλληλος. Ερωτηθείσα σχετικά, επανέλαβε το γεγονός πως αν δεν λάμβανε χώρα το επίδικο τροχαίο δυστύχημα, θα συνέχιζε να εργοδοτείτο στο ξενοδοχείο Adams Beach μέχρι και τις 31/10/12, ημερομηνία κατά την οποία έληγε το συμβόλαιο της. Πρόσθεσε περαιτέρω ότι με τη λήξη του συμβολαίου της, αυτό θα ανανεωνόταν και θα συνέχιζε να εργάζεται και για τους μήνες Νοέμβριο, Οκτώβριο, Ιανουάριο και Φεβρουάριο καθώς και θα λάμβανε την άδεια που δικαιούτο. Ερωτηθείσα σχετικά, ανάφερε ότι στην εταιρεία Tsokkos εργοδοτείτο ως receptionist εφόσον με τα προβλήματα που αντιμετώπιζε δεν μπορούσε να εργαστεί ως housekeeper, εφόσον η εν λόγω εργασία είναι πιο απαιτητική και δύσκολη (έχει αρκετό περπάτημα, αυξημένες υποχρεώσεις και σηκώνει βάρη), σε αντίθεση με την εργασία υποδοχής, η οποία είναι ως επί το πλείστον γραφειακή. Ξεκαθάρισε όμως, ότι τη δεδομένη στιγμή εργάζεται ως Housekeeper προσθέτοντας πως το γεγονός αυτό δεν σημαίνει ότι είναι εντελώς καλά στην υγεία της εφόσον λόγω της κούρασης της δεν μπορεί να κοιμηθεί στη δεξιά της πλευρά, νοιώθει ενοχλήσεις στον ώμο της, στα πλευρά της, στη πλάτη της και στον αυχένα της. Ο λόγος που αναγκάζεται να ασκεί αυτή την κουραστική εργασία είναι, όπως διευκρίνισε, το γεγονός ότι έχει αυξημένες οικονομικές υποχρεώσεις με δεδομένο ότι έχει δύο παιδιά που φοιτούν στο εξωτερικό. Τέλος, ερωτηθείσα σχετικά ανάφερε ότι απουσίαζε με άδεια ασθενείας από την εργασία της για συνολική περίοδο 11 μηνών, αφού ξεκίνησε την νέα εργασία της στις 14/05/
- Ο Μ.Υ.1, στα πλαίσια της κυρίως εξέτασης του κατέθεσε το βιογραφικό του σημείωμα (Τεκμήριο 16), με σκοπό να καταδείξει στο Δικαστήριο τα προσόντα του, τα οποία επίσης ειρρήσθω εν παρόδω, δεν έχουν αμφισβητηθεί από τον ευπαίδευτο συνήγορο της ενάγουσας. Ανάφερε ότι ο ίδιος εξέτασε την ενάγουσα στις 20/01/16 στο ιατρείο του. Προς τούτο ετοίμασε και σχετική ιατρική έκθεση (Τεκμήριο 17), της οποίας το περιεχόμενό της υιοθετεί πλήρως. Αποτελεί θέση του ότι τα ευρήματα εκφύλισης που αφορούν τον δεξιό ώμο και που απεικονίζονται στις ακτινογραφίες της ενάγουσας προκλήθηκαν λόγω της ηλικίας της. Επιβεβαίωσε περαιτέρω το γεγονός ότι η ενάγουσα υπέστη πράγματι κάταγμα πλευρών από την 2 - 8η πλευρά, με παρουσία επιπλοκής αιμοπνευμοθώρακα όπου κρίθηκε αναγκαία η άμεση τοποθέτηση σωλήνα παροχετέυσης, θλάση στο δεξιό μέρος του θώρακα, κάταγμα της δεξιάς κλείδας και σε τραύμα μερικών μορίων του αυχένα. Με την κλινική εξέταση ο ίδιος διαπίστωσε πλήρη αποκατάσταση των τραυμάτων με την απουσία οποιουδήποτε λειτουργικού κατάλοιπού. Σχολιάζοντας προφορικά το αποτέλεσμα της μαγνητικής τομογραφίας, ο εν λόγω μάρτυρας αναφέρει ότι, αυτή καταγράφει ευρήματα μορφολογίας ακρωμίου Τύπου
- Επίσης, καταγράφεται η παρουσία μερικών εκφυλιστικών αλλοιώσεων. Η ενάγουσα με βάση τη μαγνητική τομογραφία παρουσιάζει μια ανατομική εκ γενετής ανωμαλία (που λέγεται Τύπου 2), (Τεκμήριο 18, κατατέθηκαν σχετικές φωτογραφίες). Η ανωμαλία αυτή, ήταν της γνώμης ότι δεν προκλήθηκε από το δυστύχημα. Ο λόγος που η ενάγουσα παρουσίασε, σύμφωνα πάντοτε με τον ίδιο, εκφυλιστικές αλλοιώσεις ήταν επειδή λόγω του ακρωνύμιου οι τένοντες της κινούντο σε στενό κανάλι με αποτέλεσμα να προκαλείται τριβή μεταξύ τους και η τριβή αυτή προκαλεί φθορά. Επομένως είναι η θέση του ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις προέκυψαν λόγω της τριβής στο στενωμένο κανάλι τύπου
- Για τον λόγο αυτό διαφωνεί με τους συναδέλφους του ιατρούς που υποστηρίζουν ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις προκλήθηκαν από το δυστύχημα. Διευκρίνισε περαιτέρω ότι για να δημιουργηθούν εκφυλιστικές αλλοιώσεις από ένα δυστύχημα, θα πρέπει ο αυχένας να παρουσιάσει ενδοαρθρικό κάταγμα, κάτι που δεν συμβαίνει στην προκειμένη περίπτωση. Ξεκαθάρισε, επίσης, ότι ο ίδιος δεν πληροφορήθηκε από πουθενά το γεγονός ότι η ενάγουσα υπεβλήθη σε αρθροσκόπηση. Χωρίς να είναι γνώστης, ο εν λόγω μάρτυρας ανέφερε ότι με βάση τις εκτιμήσεις του, η ενάγουσα δεν υπεβλήθη μόνο σε αρθροσκόπηση, αλλά υπεβλήθη και σε ακρωμιοπλαστική. Εξήγησε ότι σκοπός της ακρωμιοπλαστικής είναι να εισχωρήσει το αρθροσκόπιο στο στενωμένο χώρο ώστε να κινούνται οι τένοντες χωρίς τριβή. Ο λόγος που, σύμφωνα με τον ίδιο, ο θεράπων ιατρός δεν αναφέρει το γεγονός ότι υπέβαλε την ενάγουσα σε τέτοιου είδους επέμβαση, και ότι απλά αναφέρει ότι την υπέβαλε σε αρθροσκόπηση, είναι προφανώς ότι δεν βρήκε οποιοδήποτε λόγο να επέμβει. Ανέφερε ότι δεν μπορεί ο ίδιος να αποκλείσει παντελώς το γεγονός, παρόλο που το θεωρεί απομακρυσμένο, η ενάγουσα να έχει ήπιες παροδικές ενοχλήσεις σε απότομη μετάπτωση της θερμοκρασίας. Αντεξεταζόμενος από τον ευπαίδευτο συνήγορο της ενάγουσας, αποδέχθηκε το γεγονός ότι ο ίδιος εξέτασε την ενάγουσα, κατόπιν οδηγιών της Ύδρας Ασφαλιστικής, με την οποία συνεργάζεται επαγγελματικά. Επιβεβαίωσε επίσης το γεγονός ότι ο ίδιος εξετάζει πολλούς ασθενείς κατόπιν αιτήματος ασφαλιστικών εταιρειών. Ανέφερε περαιτέρω, ερωτηθείς σχετικά, ότι η εξέταση της ενάγουσας διήρκησε συνολικά 1 ώρα και 10 λεπτά και αποδέχθηκε το γεγονός ότι, κατά τη διάρκεια αυτής, υπέβαλλε την ενάγουσα σε διάφορες αναγκαίες ερωτήσεις με σκοπό τη λήψη του ιστορικού της, με βάση κανόνες και την πρακτική που ακολουθείται στην Αγγλία αλλά και με βάση τη σχετική βιβλιογραφία. Αρνήθηκε σχετική υποβολή ότι στην ουσία υπέβαλλε ερωτήσεις που δεν είχαν άμεση σχέση με την υγεία της ενάγουσας αλλά υποβλήθηκαν μόνο για να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντα της ασφαλιστικής εταιρείας, όπως για παράδειγμα αν κάποιος εργάζεται ως εποχιακός υπάλληλος ή όχι, προσθέτοντας ότι απαραίτητο στοιχείο μιας ιατρικής έκθεσης είναι να ρωτήσει ο ιατρός το επάγγελμα του τραυματία και να το καταγράψει, διότι έχει σχέση με την αναρρωτική περίοδο που δικαιούται. Επανέλαβε τη θέση ότι όλα όσα κατέγραψε ως ιστορικό, στην ιατρική του έκθεση, του τα ανέφερε η ενάγουσα. Αρνήθηκε σχετική υποβολή ότι ουδέποτε ρώτησε την ενάγουσα αν όλα αυτά τα χρόνια παρακολουθείτο από το Νοσοκομείο Αμμοχώστου, προσθέτοντας ότι το γεγονός αυτό είναι καταγεγραμμένο στην έκθεση του. Ανέφερε, ερωτηθείς σχετικά, ότι το μόνο ορθοπεδικό πρόβλημα που η ενάγουσα αντιμετώπισε ήταν το κάταγμα της κλείδας το οποίο αντιμετωπίσθηκε συντηρητικά και με φαρμακευτική αγωγή. Ερωτηθείς σχετικά, ανάφερε ότι οι 50 επισκέψεις της ενάγουσας στα εξωτερικά ιατρεία, μόνο για ένα κάταγμα κλείδας, δεν ήταν αναγκαίες. Σε σχετική ερώτηση ότι ο ίδιος προβαίνει σε αντιφατικές αναφορές εφόσον αφενός στην ιατρική του έκθεση ανέφερε ότι τα προβλήματα στον δεξιό ώμο αποτελούν εκφυλιστικά ευρήματα λόγω φυσικής φθοράς μέσω του χρόνου, ενώ κατά την προφορική του μαρτυρία ανέφερε ότι είναι εκ γενετής πρόβλημα, ο εν λόγω μάρτυρας ανέφερε ότι η εκ γενετής ανωμαλία είναι το κοίλο ακρώμιο το οποίο συμφωνεί μαζί του και ο Μ.Ε
- Αποδέχθηκε όμως το γεγονός ότι στην ιατρική του έκθεση δεν κάνει καμία αναφορά για εκ γενετής ανωμαλία, προσθέτοντας όμως ότι η αναφορά του αυτή επιβεβαιώνεται από τα ευρήματα του ακτινολόγου. Αποδέχθηκε, επίσης, το γεγονός ότι οι τραυματισμοί στα πλευρά και τον πνεύμονα είναι ιδιαίτερα σοβαροί, οι οποίοι αν δεν αντιμετωπισθούν έγκαιρα και ορθά μπορούν να επιφέρουν μέχρι και τον θάνατο. Τα εν λόγω κατάγματα, διευκρίνισε όμως έχουν θεραπευθεί πλήρως και δεν άφησαν οποιοδήποτε κατάλοιπο. Αρνήθηκε το γεγονός ότι τα εν λόγω κατάγματα άφησαν μόνιμα κατάλοιπα, προσθέτοντας ότι άφησαν μόνο παροδικές ενοχλήσεις με την αλλαγή του καιρού. Αρνήθηκε, επίσης, το γεγονός ότι δημιουργήθηκε προπέτεια στον ώμο της ενάγουσας από την παρεκτόπιση του κατάγματος κλείδας, εφόσον δεν εντόπισε κάτι τέτοιο από την κλινική εξέταση που την υπέβαλε. Τέλος αποδέχθηκε το γεγονός ότι η ενάγουσα υπεβλήθη τελικά σε επεμβατική αρθροσκόπηση. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΡΗΜΑΤΑ Η αξιολόγηση της μαρτυρίας από το Δικαστήριο είναι επιβεβλημένη για την εξαγωγή των απαραίτητων συμπερασμάτων και ευρημάτων. Όπως έχει αναφερθεί στην σχετικά πρόσφατη υπόθεση P. & Chr. Seafood Express Ltd κ.α. ν. Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου, ECLI:CY:AD:2014:A661, Πολιτική Έφεση αρ. 277/2009, ημερομηνίας 10/9/2014: «Είναι καθιερωμένη και αδιαμφισβήτητη η νομολογία που θέλει κριτή της μαρτυρίας να είναι κατ' εξοχήν το Δικαστήριο ενώπιον του οποίου διεξάγεται η δίκη (Σταύρου ν. Χαραλάμπους
(2011)1 Α.Α.Δ. 193). Και αυτό βέβαια για καλό λόγο. Το Δικαστήριο μπορεί να αποτιμήσει την αξιοπιστία των μαρτύρων υπό το φως της ενώπιον του ακροαματικής διαδικασίας στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης με όλες τις εκφάνσεις και παραμέτρους της. Ο Δικαστής ο οποίος έχει το ευεργέτημα αυτής της θεώρησης πραγμάτων καλείται κατ' αντικειμενικό τρόπο να κρίνει τους συνανθρώπους του αποστασιοποιημένος βέβαια από την υπόθεση και ενσωματώνοντας το μέτρο εκείνο της αμερόληπτης και λογικής κρίσης που διέρχεται ολόκληρη την κοινωνία με πρόσθετη βέβαια τη νομική κατάρτιση του Δικαστή (Baloise Insurance Co. Ltd v. Κατωμονιάτη κ.ά.
(2008)1 Α.Α.Δ. 1275)». Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας είχα την ευκαιρία, μέσα από τη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης, να παρακολουθήσω με ιδιαίτερη προσοχή όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου και είμαι σε θέση να αξιολογήσω όλη την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα. Η αξιολόγησή του θα κριθεί με βάση τις σχετικές παραμέτρους που έχει καθορίσει η πλούσια νομολογία για το θέμα αυτό (Ζαβρού v. Χαραλάμπους
(1996)1 Α.Α.Δ. 447, Καρεκλά v. Κλεάνθους
(1997)1 Α.Α.Δ. σελ. 1119, Αθανασίου και άλλος v. Κουνούνη
(1997)1 Α.Α.Δ. σελ. 614, νομικό σύγγραμμα 'Το Δίκαιο της Απόδειξης'του Τάκη Ηλιάδη σελίδες 24 και 215, Bauer v. Ηροδότου & Υιοί Λτδ
(1994)1 Α.Α.Δ. 325, Λάρκου v. Παναγή
(1996)1(Α) Α.Α.Δ. 80, Ζαμπάς v. A&G Tsiarkezos Constructions Ltd
(1998)1 Α.Α.Δ. 820, C&Α Pelekanos Associates Limited v. Πελεκάνου
(1999)1 Α.Α.Δ. 1273 και Χριστοφή ν. Ζαχαριάδη
(2002)1 Α.Α.Δ. 401). Για παράδειγμα σημασία στην αξιολόγηση του κάθε μάρτυρα έχουν, μεταξύ άλλων, τα λεγόμενά του, η εκφορά του λόγου του, ο δισταγμός ή η αμεσότητα των απαντήσεων του, η φυσικότητα και η εν γένει συμπεριφορά του στο εδώλιο, η πηγή των γνώσεων του στο βαθμό που αυτές αφορούσαν τα επίδικα γεγονότα, η σαφήνεια και αμεσότητα των απαντήσεων του, η ειλικρίνεια του και η ύπαρξη υπερβολών ή ουσιαστικών εγγενών αντιφάσεων στα όσα κατάθεσε. Επίσης, αξίζει να αναφερθεί ότι μικρές αντιφάσεις σε ασήμαντες λεπτομέρειες ή ελαχίστου σημασίας ανακρίβειες δεν καταστρέφουν την αξιοπιστία των μαρτύρων (Κουδουνάρης v. Αστυνομίας
(1991)2 Α.Α.Δ. 320). Αντίθετα την ενδυναμώνουν με την έννοια ότι δεν υπήρξε προσχεδιασμός και ή συνεννόηση μεταξύ των μαρτύρων ως προς το τι θα κατέθεταν (Τυμπιώτης ν. Δημοκρατίας
(2004)2Α ΑΑΔ 612). Tέλος, αποτελεί βασικό κανόνα ότι μια υπόθεση πρέπει να εκδικάζεται στα αυστηρά πλαίσια των δικογράφων (Cheeseline Ltd v Ανθούλης Θωμά & Υιοί Λτδ, ECLI:CY:AD:2014:A319, Πολιτική Έφεση 45/2009, ημερομηνίας 14.5.2014). Για τον ίδιο λόγο η αξιολόγηση της μαρτυρίας γίνεται υπό το πρίσμα και της συνοχής της εν σχέση προς τη δικογραφηθείσα εκδοχή της κάθε πλευράς. Με γνώμονα τις πιο πάνω αρχές που έχω παραθέσει ανωτέρω προχωρώ με την αξιολόγηση της προσκομισθείσας μαρτυρίας. Θα ξεκινήσω με την αξιολόγηση της ιατρικής μαρτυρίας που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου. Η ενάγουσα για να αποδείξει τις σωματικές βλάβες, την ταλαιπωρία και τον πόνο που έχει υποστεί, προσκόμισε δύο μάρτυρες, τον Μ.Ε 1 και τον Μ.Ε 2. Από την άλλη, η πλευρά του εναγομένου κάλεσε τον Μ.Υ 1, σε μια προσπάθεια της να αντικρούσει την ιατρική μαρτυρία που η ενάγουσα προσκόμισε. Καταρχάς, προτού το Δικαστήριο αξιολογήσει την μαρτυρία των πιο πάνω αναφερόμενων ιατρών, αφού έλαβε υπόψη του το επάγγελμα τους, την εκπαίδευση που έτυχαν, την πείρα τους και τα προσόντα τους τα οποία, ειρρήσθω εν παρόδω, ουδόλως έχουν αμφισβητηθεί από καμία πλευρά, και έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν το πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας (Τσαγγαρίδης Βασίλης και Άλλη ν. Ανδρέα Αυγουστή
(2000)1 ΑΑΔ 528) αποτελεί κατάληξη του Δικαστηρίου ότι όλοι οι πιο πάνω μάρτυρες είναι εμπειρογνώμονες. Συνεπακόλουθα η μαρτυρία τους θα προσεγγιστεί με βάση τις νομολογιακές αρχές προσέγγισης μαρτυρίας ενός εμπειρογνώμονα. Από τη στιγμή λοιπόν που ένας μάρτυρας κρίνεται εμπειρογνώμονας, έχει νομολογηθεί ότι αυτός μπορεί να εκφράσει γνώμη αναφορικά με τα ζητήματα που εμπίπτουν εντός της σφαίρας της ειδικότητας του, κατ' εξαίρεση του γενικού κανόνα που απαγορεύει την έκφραση γνώμης από ένα μάρτυρα (Νικολάου v Σταύρου
(1992)1 Α.Α.Δ 746). Ο ρόλος και τα καθήκοντα των εμπειρογνωμόνων έχουν επεξηγηθεί σε σωρεία αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Για παράδειγμα στην υπόθεση Πιττάλης και άλλων v. Ianira Εnterprises Ltd
(1997)1(B) A.A.Δ.814 και στην πιο πρόσφατη απόφαση Κοινοτικό Συμβούλιο Ομόδους ν. Κονναρή
(2011)1 Α.Α.Δ. 2298, λέχθηκε ότι ο πραγματογνώμονας εφοδιάζει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του, έτσι ώστε να μπορέσει ο δικαστής να διαμορφώσει την δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία. Εκεί και όπου το Δικαστήριο θα πρέπει να αξιολογήσει διιστάμενη ιατρική μαρτυρία, όπως συμβαίνει και στην προκειμένη περίπτωση, θα πρέπει να αναλύσει και αντιπαραβάλει την συγκρουόμενη επιστημονική μαρτυρία ώστε στο τέλος να καταλήξει στη δική του ανεξάρτητη κρίση, αιτιολογώντας με επαρκή τρόπο την κατάληξη του. Στην υπόθεση Daria Novichkova ν. Θέμη Βλάβη
(2012)1 Α.Α.Δ. 1111 λέχθηκε ότι: «Επί διϊστάμενης ιατρικής μαρτυρίας, το Δικαστήριο οφείλει, όπως και σε κάθε άλλη περίπτωση αξιολόγησης μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων, να κρίνει την μαρτυρία αυτή στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων μη δίνοντας προβάδισμα σε οποιαδήποτε ιατρικώς εκφρασθείσα γνώμη από εκάτερο των διαδίκων. Η κρίση του Δικαστηρίου πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα επιστημονικά δεδομένα που παρουσιάζονται ενώπιον του, σχηματίζοντας ιδίαν άποψη επί του θέματος, αιτιολογώντας επαρκώς την κατάληξη του, ως προς την προτίμηση του με αναφορά σ' αυτά τα δεδομένα». Έχοντας παραθέσει τις πιο πάνω νομικές αρχές οφείλω να αναφέρω ότι ο Μ. Ε 1, άφησε στο Δικαστήριο θετικές εντυπώσεις και αποδέχομαι την επιστημονική του μαρτυρία στην ολότητα της. Θεωρώ ότι προσήλθε στο Δικαστήριο να αναφέρει την αλήθεια και αυτό έπραξε. Παρέθεσε με βεβαιότητα, αντικειμενικότητα και σιγουριά το όσα γνωρίζει εφόσον, υπό την επαγγελματική του ιδιότητα, εξέτασε την ενάγουσα μόλις αυτή έλαβε εξιτήριο από το Γενικό Νοσοκομείου Λευκωσίας, όπου νοσηλευόταν για διάστημα 10 ημερών και έκτοτε την παρακολουθούσε. Αναφέρθηκε στις ενέργειες και τις εξετάσεις που ο ίδιος είχε προβεί, στα ιατρικά πιστοποιητικά που έλαβε υπόψη από τους θεράποντες ιατρούς της ενάγουσας στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας (Τεκμήρια 4 και 8) και στην εξέλιξη γενικά της υγείας της ενάγουσας. 'Οφείλω να αναφέρω ότι ήταν πλήρως επεξηγηματικός σε όλες του τις αναφορές. Παρέθεσε με βεβαιότητα και σιγουριά το όσα ο ίδιος διαπίστωσε και όσο και αν προσπάθησε ο ευπαίδευτος συνήγορος του εναγομένου να αμφισβητήσει την επιστημονική του μαρτυρία, θεωρώ ότι ο εν λόγω μάρτυρας παρέμεινε σταθερός, η μαρτυρία του παρέμεινε ακλόνητη και δεν έχω εντοπίσει το ο,τιδήποτε το οποίο θα με οδηγούσε στο συμπέρασμα να μην την αποδεχθώ. Πλείστες δε θέσεις του ουδέποτε έχουν αμφισβητηθεί από την υπεράσπιση, αλλά αντίθετα ο Μ.Υ 1 συμφωνεί με αυτές, όπως για παράδειγμα ότι η ενάγουσα υπέστη κάταγμα οκτώ πλευρών δεξιά, από την 2ηεώς την 9η πλευρά, θλάση δεξιού πνεύμονα, κάταγμα δεξιάς κλειδός, με παρεκτόπιση, θλάση αυχένα και θλάση δεξιού ώμου με μικρές ρήξεις του υπερακάνθίου και υπακανθίου μυός. Ο εν λόγω μάρτυρας στην ιατρική του έκθεση, (Τεκμήριο 1), προβαίνει, αρχικά, σε αναφορά στα συμπεράσματα των ιατρών, Δρα. Τάνου και Δρα. Μαιμάρη, οι οποίες καταγράφονται στα ιατρικά τους πιστοποιητικά. Θεωρώ ότι είναι το κατάλληλο σημείο να ανοίξω μια παρένθεση και να αναφέρω ότι τα εν λόγω ιατρικά πιστοποιητικά (Τεκμήρια 4, 8 και 9) δεν έχουν κατατεθεί από τους ίδιους τους ιατρούς που τα έχουν συντάξει, εφόσον αυτά κατατέθηκαν από την ίδια την ενάγουσα, ως έγγραφα τα οποία είχε στην κατοχή της. Η κατάθεση των εν λόγω εγγράφων από πρόσωπο άλλο που δεν συνέταξε τα κατατεθειμένα έγγραφα αποτελεί «εξ ακοής μαρτυρία». Μετά την τροποποίηση του Περί Αποδείξεως Νόμου, Κεφ. 9 με το Νόμο 32
(1)/04 η εξ ακοής μαρτυρία συνιστά πλέον αποδεκτή μαρτυρία υπό τις προϋποθέσεις που θέτει το άρθρο 27[1] του Νόμου αυτού. Το Δικαστήριο οφείλει να λαμβάνει υπόψη τους διάφορους παράγοντες οι οποίοι ενδεικτικά και όχι περιοριστικά, εκτίθενται στον σχετικό Νόμο. Έχοντας κατά νου τις πρόνοιες του Νόμου αλλά και τις ιδιαίτερες περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης, ως διαμορφώθηκαν κατά την διεξαγωγή της δίκης, κρίνω ότι στην υπό κρίση εξ ακοής μαρτυρία, θα πρέπει να προσδοθεί σε αυτά ανάλογη βαρύτητα. Ό,τι βεβαίως πρωτίστως και κυρίως έχει ληφθεί υπόψη ήταν η απουσία αμφισβήτησης της μαρτυρίας αυτής από την πλευρά της Υπεράσπισης ενώ, επίσης, δεν ηγέρθη οποιαδήποτε ένσταση στην κατάθεση τους ως Τεκμήρια. Ας αναφερθεί επίσης ότι η ενάγουσα έδωσε πλήρη και σαφή στοιχεία για το πως περιήλθαν αυτά στην κατοχή της. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι το περιεχόμενο των εν λόγω Τεκμηρίων δεν έχει αντικρουσθεί, δεν έχει αμφισβητηθεί καθόλου και ο εμπειρογνώμονάς, Μ.Υ 1, ουδόλως διαφώνησε με αυτά, αντίθετα και ο ίδιος με τη σειρά του προβαίνει σε αναφορά στα εν λόγω Τεκμήρια και στην δική του ιατρική έκθεση. Περαιτέρω ο εναγόμενος δεν άσκησε το δικαίωμα του, με βάση το άρθρο 26[2] του Κεφ.9 να κλητέυσει τους εν λόγω ιατρούς ώστε να τους αντεξετάσει. Θεωρώ ότι αν το περιεχόμενο των εν λόγω Τεκμηρίων αμφισβητείται από την υπεράσπιση, η τελευταία θα εξασκούσε το δικαίωμα της αυτό. Για όλους τους πιο πάνω λόγους θα προσδώσω την αναγκαία βαρύτητα στα εν λόγω πιστοποιητικά. Ο Μ.Ε 1, συνεχίζοντας την αξιολόγηση του αναφορικά με την ιατρική κατάσταση της ενάγουσας, κατέληξε στα συμπεράσματα του αφού έλαβε υπόψη όχι μόνο τα ιατρικά έγγραφα που είχε στην κατοχή του αλλά προέβη και σε εξέτασης της ενάγουσας όπου επιβεβαίωσε ότι αυτή, πράγματι παρουσίαζε έντονη τοπική ευαισθησία κατά τις πλευρές δεξιά ως και ευαισθησία στην περιοχή της κλειδός. Επίσης διαπίστωσε ότι οι κινήσεις του αυχένα όπως επίσης και του δεξιού ώμου, ήσαν επώδυνες και περιορισμένες. Επίσης ο ίδιος υπέβαλε την 1/11/12 την ενάγουσα σε εξέταση με υπερήχους στο δεξιό ώμο όπου διεγνώσθηκαν εστίες ατελών ρήξεων στους τένοντες του υπακανθίου και υπερακανθίου μυός. Ο εν λόγω μάρτυρας ήταν πειστικός ως προς τα ευρήματα του. Η μαρτυρία του εν κατακλείδι θα έλεγα ότι χαρακτηρίζεται από σαφήνεια ως προς την διατύπωση των θέσεων του δίδοντας όπου χρειαζόταν την αναγκαία τεκμηρίωση και επεξήγηση. Δεν διαπίστωσα σε κανένα σημείο ο ίδιος να υπερβάλλει με σκοπό να βοηθήσει την ενάγουσα στην υπόθεση της. Δείγμα και της ειλικρίνειας του αποτελεί και το γεγονός ότι ο εν λόγω μάρτυρας δεν δίστασε να αναφέρει ότι για τα περισσότερα τραύματα που η ενάγουσα υπέστη, επήλθε η πλήρης ίαση της. Για όλους τους πιο πάνω λόγους αποδέχομαι την μαρτυρία του στην ολότητα της ως απόλυτα αξιόπιστη και τεκμηριωμένη. Επίσης αποδεκτή γίνεται στην ολότητα της και η μαρτυρία του Μ. Ε 2 o oποίος, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, κατάθεσε με αμεροληψία και αντικειμενικότητα, χωρίς να έχει οποιοδήποτε προσωπικό συμφέρον από την έκβαση της παρούσας υπόθεσης. Πρόκειται για ιατρό του Γενικού Νοσοκομείου Αμμοχώστου ο οποίος δε διαφάνηκε να έχει οποιαδήποτε σχέση με τους διάδικους ή συμφέρον στην έκβαση της υπόθεσης. Ικανοποίησε το Δικαστήριο ότι πρόθεση του ήταν να μεταφέρει με ειλικρίνεια τις γνώσεις του, μέσα από την προσωπική του εμπλοκή, στα γεγονότα της υπόθεσης κατά την ενάσκηση των καθηκόντων του, εφόσον ο ίδιος εξέτασε την ενάγουσα κατά την εισαγωγή της στο Νοσοκομείο Αμμοχώστου και την παρακολουθούσε σε σχέση με την πορεία των τραυμάτων που υπέστη μόνο από ορθοπεδικής σκοπιάς. Tα δε συμπεράσματα του έχουν παραμείνει αναντίλεκτα εφόσον ουδόλως αμφισβητήθηκαν από την υπεράσπιση. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι στην ιατρική έκθεση του Μ.Υ.1, τα συμπεράσματα του Μ.Ε.2 καταγράφονται, υιοθετούνται και δεν αμφισβητούνται. Ήταν επεξηγηματικός ως προς το ότι η ενάγουσα αφού έλαβε εξιτήριο, παρακολουθείτο από τους θεράποντες ιατρούς της κάθε 2 - 3 εβδομάδες για το κάταγμα κλείδας και για τον ώμο, τα οποία συνέχιζαν να της δημιουργούν προβλήματα όπως πόνο ενώ η ενάγουσα παρουσίασε και κάποια αδυναμία στο να χρησιμοποιεί το δεξιό άκρο. Οι εν λόγω αναφορές του επιβεβαιώνονται από τα (Τεκμήρια 14 και 15) όπου δείχνει τις επισκέψεις που πραγματοποιήσε η ενάγουσα στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου. Επίσης, ο εν λόγω μάρτυρας ήταν επεξηγηματικός και απόλυτα κατατοπιστικός ώς προς την αρθροσκοπική επέμβαση του δεξιού ώμου που υπέβαλε την ενάγουσα στις 25/10/
- Εξήγησε στο Δικαστήριο ότι η ενάγουσα λόγω πόνων και δυσκολίας κινήσεων του ώμου υπεβλήθη σε μαγνητική τομογραφία (MRI) του δεξιού ώμου στις 04/12/15 (Τεκμήριο 3). Το αποτέλεσμα της μαγνητικής τομογραφίας ήταν ότι η ενάγουσα παρουσίασε εκφυλιστικές αλλοιώσεις μετατραυματικές στον υπερακάνθιο τένοντα. Το κάταγμα της κλείδας αντιμετωπίσθηκε συντηρητικά και επήλθε πλήρης ίαση. Επιβεβαίωσε ότι μετά την αρθροσκόπηση που η ενάγουσα υπεβλήθη, η κατάσταση της βελτιώθηκε, δεν παύει όμως μέχρι σήμερα να έχει ενοχλήσεις, μικρότερης φυσικά ένστασης ανάλογα με τον καιρό. Το γεγονός ότι η ενάγουσα υπεβλήθη σε αρθροσκόπηση ουδόλως αμφισβητήθηκε από την υπεράσπιση. Ούτε και το αποτέλεσμα της μαγνητικής τομογραφίας αμφισβητήθηκε. Το τί ουσιαστικά έχει αμφισβητηθεί από την υπεράσπιση και ειδικότερα από τον Μ.Υ 1, του οποίου την μαρτυρία δεν θα την αποδεκτώ για τους λόγους που εξηγώ αμέσως κατωτέρω, είναι ότι εκφυλλιστικές αλλοιώσεις που παρουσίασε η ενάγουσα δεν προκλήθηκαν από το δυστύχημα αλλά από άλλους παράγοντες. Όπου χρειαζόταν, δεν δίστασε να μην είναι απόλυτος π.χ. για το γεγονός ότι η ενάγουσα θα υποφέρει από πόνους παροδικά και μόνο με την αλλαγή της θερμοκρασίας αλλά και όταν επέρχεται κόπωση από την εργασία της. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, που προσπάθησα να παραθέσω, δέχομαι την μαρτυρία του στην ολότητα της. Από την άλλη, δεν μπορώ να αποδεχθώ την μαρτυρία του Μ.Υ.
- Δεν με έπεισε για την ειλικρίνεια του και την γνησιότητα της εκδοχής του. Θεωρώ ότι προσήλθε στο Δικαστήριο, όχι για να το εφοδιάσει με τις άρτιες και επιστημονικές του γνώσεις αναφορικά με την πραγματική ιατρική κατάσταση της ενάγουσας από την ημέρα του δυστυχήματος μέχρι και σήμερα, αλλά κατάθεσε στο Δικαστήριο με μοναδικό σκοπό να βοηθήσει αποκλειστικά τα συμφέροντα της ασφαλιστικής εταιρείας του εναγόμενου, η οποία είναι πελάτιδα του. Δεν ήταν αντικειμενικός και ασφαλώς είχε συμφέρον στην έκβαση της παρούσας υπόθεσης. Καταρχάς, οφείλω να αναφέρω, ότι η μαρτυρία του ως προς τα ουσιώδη σημεία συγκρούεται με την αποδεκτή μαρτυρία των Μ.Ε 1 και
- Περαιτέρω ο εν λόγω μάρτυρας προσπάθησε με κάθε δυνατό τρόπο να δημιουργήσει μία πλασματική εικόνα για την ενάγουσα, ότι δηλαδή δεν έχει οποιοδήποτε κατάλοιπο σήμερα και ότι επήλθε πλήρη ίαση στα τραύματα της. Στην προσπάθεια του αυτή δεν απέφυγε τις ουσιώδεις αντιφάσεις ενώ η προφορική του εκδοχή σε κάποια σημεία διαφέρει με τις δικογραφημένες θέσεις του εναγομένου με αποτέλεσμα η μαρτυρία του να έχει υποστεί σοβαρά ρήγματα. Περαιτέρω δε κάποιοι ισχυρισμοί του έμειναν ατεκμηρίωτοι, αόριστοι και γενικοί. Και εξηγώ ευθύς αμέσως το σκεπτικό του Δικαστηρίου. Ο Μ.Υ 1 καταρχάς αποδέχεται τα όσα αναφέρουν οι Μ.Ε 1 και
- Εκεί όμως που διαφωνεί είναι στο γεγονός ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις που παρουσίασε η ενάγουσα στον δεξιό της ώμο, σύμφωνα με το αποτέλεσμα της μαγνητικής της τομογραφίας, οφείλονται στην ηλικία της και όχι εξαιτίας του δυστυχήματος. Επίσης, διαφωνεί με το γεγονός ότι ήταν αναγκαία η χορήγηση στην ενάγουσα άδειας ασθενείας πέραν των 4,5 μηνών, ότι περαιτέρω η ενάγουσα δεν παρουσίασε οποιαδήποτε προπέτεια στους ώμους και τέλος ότι η ενάγουσα δεν θα αντιμετωπίσει οποιοδήποτε πόνο στο μέλλον. Αναφορικά με τον ισχυρισμό του ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις που παρουσίασε η ενάγουσα οφείλονται στην ηλικία της, δεν μπορεί αφενός να ληφθεί υπόψη από το Δικαστήριο, εφόσον στην υπεράσπιση δεν δικογραφείται τέτοιος ισχυρισμός και αφετέρου, και εάν ακόμη όμως μπορούσε να ληφθεί υπόψη, ο εν λόγω ισχυρισμός του είναι αντιφατικός. Ο εναγόμενος, μέσω της υπεράσπισης του, αρνείται γενικά και αόριστα ότι η ενάγουσα υπέστη οποιεσδήποτε σωματικές βλάβες, χωρίς να προβάλλει οποιοδήποτε θετικό ισχυρισμό, ότι δηλαδή οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις οφείλονται στην ηλικία της ενάγουσας και ότι ουδεμία σχέση αιτιώδη σχέση έχουν με την πρόκληση του δυστυχήματος. Στην υπόθεση Βαριάνου Αθηνά ν. Δρ. Ανδρέα Π. Βορκά,
(2010)1 Α.Α.Δ. 1541 λέχθηκε ότι: Ιδιαίτερα θα αναμέναμε ότι ο Εφεσίβλητος στα πλαίσια της Δ.19, θ.13 και 16, θα ήγειρε στην Έκθεση Υπεράσπισης του ότι μερίδα του ιατρικού κόσμου δεν συμφωνεί ότι ενδείκνυται η διενέργεια της επέμβασης σε άτομα που έχουν ψηλή μυωπία και κερατόκωνο. Δεν μπορεί να ευσταθήσει η θέση ότι ορθά το πρωτόδικο δικαστήριο επέτρεψε στην πλευρά του Εφεσίβλητου να προσκομίσει μαρτυρία για να καταδείξει την ύπαρξη επιστημονικής άποψης, την οποία δεν είχε προηγουμένως δικογραφήσει. Κάτι τέτοιο απλά δεν επιτρέπεται από τους Θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας. Στην προκειμένη περίπτωση, ανεξάρτητα αν προβλήθηκαν κατά την αντεξέταση διάφορες θέσεις, δεν θα έπρεπε να επιτραπεί στον Εφεσίβλητο στη μαρτυρία του να αναφερθεί σε γεγονότα και θέσεις που δεν είχε προβάλει προηγουμένως στην Έκθεση Υπεράσπισής του. Εν πάση περιπτώσει, ακόμα και αν διάφορα γεγονότα και θέσεις είχαν τεθεί στη μαρτυρία του, χωρίς ένσταση, το δικαστήριο δεν θα έπρεπε να είχε στηριχθεί σ' αυτή τη μαρτυρία του Εφεσίβλητου, με την οποία προβάλλονται ζητήματα και θέσεις που δεν είχαν προηγουμένως δικογραφηθεί. Σχετικές επί του θέματος είναι οι υποθέσεις Μελάς v. Κυριάκου
(2003)1 Α.Α.Δ. 826, Latifundia Properties Ltd. v. Ψάκη κ.ά.
(2003)1 Α.Α.Δ. 670, Παπαγεωργίου v. Κλάππα
(1991)1 Α.Α.Δ. 24 στις οποίες έκανε αναφορά ο δικηγόρος της Εφεσείουσας.» Επομένως συνάγεται ότι η γενική άρνηση των ισχυρισμών που προσδιορίζουν την απαίτηση δεν εξυπακούει και την προβολή άλλων θετικών γεγονότων. Συνεπακόλουθα από την στιγμή που η υπεράσπιση του εναγομένου είναι γενική και αόριστη και κατά παράβαση των Διαδικαστικών Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, δεν μπορώ να την κάνω αποδεκτή. Εν πάση περιπτώσει η θέση του αυτή, ότι δηλαδή οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις που παρουσίασε η ενάγουσα οφείλονται στην ηλικία της, ως έχω αναφέρει, και η οποία καταγράφεται στην ιατρική του έκθεση (Τεκμήριο 17), είναι αντιφατική εφόσον αυτή συγκρούεται με την προφορική του μαρτυρία. Κατά την παράθεση της προφορικής του μαρτυρίας ο εν λόγω μάρτυρας ανάφερε ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις οφείλονται σε εκ γενετής ανωμαλία. Ουδόλως ο εν λόγω μάρτυρας ικανοποίησε το Δικαστήριο για την διαφοροποίηση του αυτή, προβάλλοντας ως δικαιολογία το γεγονός ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις ως καταγράφονται στη μαγνητική τομογραφία, προκλήθηκαν από την εκ γενετής ανωμαλία της ενάγουσας. Ο εν λόγω μάρτυρας όμως κατά τη σύνταξη της ιατρικής του έκθεσης, ως αναγράφεται σε αυτή, είχε στην κατοχή του το αποτέλεσμα της μαγνητικής τομογραφίας (βλέπε σελίδα 5 στο πάνω μέρος). Αποτελεί άξιον απορίας εφόσον είχε στην κατοχή του το έγγραφο αυτό γιατί δεν ανάγραψε ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις οφείλονται σε εκ γενετής ανωμαλία; Το ερώτημα αυτό έχει παραμείνει αναπάντητο. Συνεπώς το Δικαστήριο δεν μπορεί να προσδώσει οποιαδήποτε βαρύτητα στην μαρτυρία του, από τη στιγμή που σε αυτό το ουσιώδες επίδικο ζήτημα υπάρχουν δύο αλληλοσυγκρούομενες εκδοχές του, που εν πάση περιπτώσει, ως αναφέρθηκε, καμία εκ των δύο δεν δικογραφείται. Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθεί ότι η θέση αυτή, ότι δηλαδή οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις προήλθαν από εκ γενετής ανωμαλία δεν υποβλήθηκε στους εμπειρογνώμονες της άλλης πλευράς ώστε να θέσουν τις απόψεις τους επί του συγκεκριμένου θέματος παρά μόνο τους υποβλήθηκε η θέση ότι οι εν λόγω εκφυλλιστικές αλλοιώσεις προκλήθηκαν λόγω ηλικίας. Στην υπόθεση Frederickou Schools Co Ltd v. Acuac Inc
(2002)1(Γ) A.A.Δ. 1527 λέχθηκε επί του προκειμένου ότι: «Υπάρχουν ωστόσο δύο κανόνες πρακτικής, που έχουν εμπεδωθεί προ πολλού στα δικαστήρια μας, οι οποίοι πρέπει απαρέγκλιτα να τηρούνται. Ο πρώτος είναι ότι ο μάρτυρας πρέπει να αντεξετασθεί επί όλων των ουσιαστικών γεγονότων τα οποία αμφισβητούνται. Διαφορετικά το δικαστήριο θεωρεί - και το εκλαμβάνει - ότι η μαρτυρία του δεν αμφισβητήθηκε. Ο δεύτερος είναι ότι, κατά την αντεξέταση, τίθεται στο μάρτυρα η υπόθεση που θα στηθεί από τον αντίδικο. Τέτοια αντεξέταση είναι προϋπόθεση για να κληθεί μαρτυρία που αντικρούει το μάρτυρα.» (υπογράμμιση του παρόντος Δικαστηρίου) Περαιτέρω αποτελεί άξιον απορίας πως ο εν λόγω ιατρός είναι σε θέση να καταθέσει για την ιατρική κατάσταση της ενάγουσας από την ημέρα που έχει τραυματιστεί μέχρι και σήμερα, όταν ο ίδιος δεν γνώριζε ότι η ενάγουσα είχε υποβληθεί σε αρθροσκόπηση, γεγονός το οποίο πληροφορήθηκε κατά την παράθεση της μαρτυρίας του. Επομένως, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, ο ίδιος ο μάρτυρας δεν είναι σε θέση να αναφέρει με λεπτομέρεια ποια ακριβώς ήταν και είναι μέχρι σήμερα η ιατρική κατάσταση της ενάγουσας αναφορικά με τον δεξί της ώμο και αν η ενάγουσα έχει οποιαδήποτε σημερινά κατάλοιπα. Αφού του υποδείχθηκε το γεγονός ότι η ενάγουσα υπεβλήθη σε αρθροσκόπηση ο εν λόγω μάρτυρας και πάλι προσπάθησε να μειώσει το γεγονός αυτό αναφέροντας ότι από τη στιγμή που ο Μ.Ε 2 αναφέρει ότι δεν προέβη σε οποιαδήποτε επέμβαση σημαίνει πολύ απλά ότι ο Μ.Ε 2 προέβη σε απλή εξέταση και έκρινε ότι η ενάγουσα δεν χρήζει οποιασδήποτε θεραπείας. Ουδέν αναληθέστερον όμως. Ανατρέχοντας στη μαρτυρία του Μ.Ε.2 ο ίδιος ανέφερε ξεκάθαρα ότι η ενάγουσα υπεβλήθη σε επεμβατική αρθροσκόπηση κάτι το οποίο ο εν λόγω μάρτυρας στο τέλος το αποδέχθηκε. Παραπέμπω στο σχετικό απόσπασμα της μαρτυρίας του Μ.Ε.2 ο οποίος αναφέρει τα ακόλουθα: «Συμφωνώ, δεν έχω κάποια άλλη άποψη επί της συγκεκριμένης έκθεσης, για το λόγο του ότι όταν έγινε αρθροσκόπηση επέμβαση του δεξιού ώμου για τα προβλήματα τα οποία είχε η ασθενής αργότερα επαληθεύτηκε ουσιαστικά η έκθεση το ακτινολόγου ιατρού ο οποίος την συνέταξε». Στο άλλο σημείο της μαρτυρίας του αναφέρει ότι τα ευρήματα της μαγνητικής τομογραφίας επιβεβαιώθηκαν από την επεμβατική αρθροσκόπηση. Επίσης, δεν μπορεί να παραγνωρισθεί και η εξής αντίφαση. Ενώ στην ιατρική του έκθεση ο εν λόγω μάρτυρας αναφέρει ότι, πλην μιας χειρουργικής ουλής που θα παραμείνει, δεν διαπιστώνει οποιοδήποτε κατάλοιπο και καμιά ανωμαλία ή πρόβλημα, κατά την προφορική του μαρτυρία ισχυρίσθηκε το γεγονός ότι η ενάγουσα έχει πρόβλημα στον ώμο το οποίο είναι εκ γενετής. Αυτό αποτελεί σοβαρή αντίφαση την οποία το Δικαστήριο δεν μπορεί να παραβλέψει. Περαιτέρω από την μια υποστήριξε ότι ο Μ.Ε.2 υπέβαλε την ενάγουσα σε ακρωμιοπλαστική ενώ από την άλλη, αναφέρει ότι για να μην καταγραφεί το γεγονός ότι υπέβαλε την ενάγουσα σε επεμβατική αρθροσκόπηση σημαίνει ότι δεν εντόπισε το οτιδήποτε. Και το γεγονός αυτό αποτελεί ουσιώδη αντίφαση. Η εκ γενετής ανωμαλία μπορεί να διορθωθεί, ως ανέφερε, με ακρωμιοπλαστική. Άρα πως μπορεί να έχει η ενάγουσα εκ γενετής ανωμαλία από τη στιγμή που ο ίδιος ανωτέρω ανέφερε ότι ο Μ.Ε.2 δεν προέβη σε οποιαδήποτε επέμβαση; Τέλος αντίφαση αποτελεί και το γεγονός ότι ενώ αναφέρει στην έκθεση του το γεγονός ότι η ενάγουσα επισκέφθηκε πολλές φορές το Νοσοκομείο Αμμοχώστου, ανατρέχοντας στο περιεχόμενο αυτής δεν διαπιστώνεται κάτι τέτοιο. Συνεπώς για όλους τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω απορρίπτω τη μαρτυρία του Μ.Υ 1 και επιλέγω να αποδεχτώ τη μαρτυρία των θεραπόντων ιατρών της ενάγουσας αφού εκείνοι συστηματικά έχουν ασχοληθεί με τη θεραπεία της και ήσαν σε καλύτερη θέση να αξιολογήσουν την περίπτωσή της από τον Μ.Υ.1 που την είδε μεμονωμένα. Από την άλλη, η ενάγουσα άφησε πολύ θετικές εντυπώσεις στο Δικαστήριο και αποδέχομαι τη μαρτυρία της. Ήταν σταθερή και έντονη στις θέσεις της, απαντούσε με αμεσότητα, ευθύτητα και βεβαιότητα. Έχω πεισθεί παρακολουθώντας την με προσοχή από το εδώλιο του μάρτυρα, όπου κατέθεσε, ότι ήταν ειλικρινής χωρίς να έχει διάθεση να αποκρύψει και να αποφύγει τα πραγματικά δεδομένα. Η δε μαρτυρία της υποστηρίζεται και από την ενώπιον του Δικαστηρίου επιστημονική μαρτυρία. Πλείστες δε θέσεις της είναι παραδεκτές από τον εναγόμενο. Δεν διαπίστωσα να υπέπεσε η ενάγουσα σε οποιαδήποτε ουσιαστική αντίφαση η οποία θα ήταν ικανή να αλλοιώσει τη θετική εικόνα που σχημάτισε το Δικαστήριο. Το είδος των τραυματισμών που η ενάγουσα υπέστη όσο και η θεραπεία που έτυχε προκύπτουν από την ιατρική μαρτυρία που προσκομίσθηκε. Οι δε θέσεις της υποστηρίζονται από τα ενώπιον του Δικαστηρίου κατατεθειμένα Τεκμήρια. Η ενάγουσα παράθεσε με πλήρη λεπτομέρεια, επάρκεια και απλότητα αλλά και κάτω από έντονη συναισθηματική φόρτιση τους τραυματισμούς που υπέστη από το τροχαίο δυστύχημα, τα συμπτώματα που παρουσίασε και τους έντονους πόνους και ταλαιπωρία που πέρασε. Ήταν πλήρως κατατοπιστική και διαφωτιστική. Περιέγραψε ότι για περίοδο 2 μηνών είχε αφόρητους πόνους στο στήθος, στο δεξί της ώμο και στο χέρι καθώς και στα πλευρά της μπροστά και πίσω. Λόγω των πόνων της δεν μπορούσε να κοιμηθεί εφόσον ήταν αναγκασμένη να ήταν ξαπλωμένη σε πολυθρόνα, δυσκολευτόταν να αναπνεύσει, να βήξει και να αυτοεξυπηρετηθεί και ούτε είχε σεξουαλική ζωή. Τα πλείστα από τα πιο πάνω συμπτώματα της, πέραν του ότι είναι και λογικά από την έκταση των σοβαρών ζημιών που υπέστη πράγμα το οποίο είναι αποδεκτό από όλες τις πλευρές, επιβεβαιώνονται και από τους θεράποντες ιατρούς της, από τις πολλές επισκέψεις που πραγματοποιήσε στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου, από την θεραπεία που υπεβλήθη καθώς και από τη χρονική διάρκεια της άδειας που της χορηγήθηκε. Δείγμα της ειλικρίνειας της αποτελεί επίσης το γεγονός ότι η ίδια παραδέχθηε ενώπιον του Δικαστηρίου ότι μετά την πάροδο 2 μηνών από τον τραυματισμό και με την κατάλληλη θεραπεία που είχε ο πόνος ήταν λιγότερο έντονος. Περαιτέρω το γεγονός ότι η ίδια ακόμη ένιωθε πόνο στους πνεύμονες επιβεβαιώνεται και από την επίσκεψη της στην πνευμονολόγο Δρα Ζαβού. Ποιός ο λόγος η ενάγουσα να επισκεπτόταν και πνευμονολόγο αν πράγματι δεν αντιμετώπιζε προβλήματα και πόνο; Εξάλλου ποιος θα ήταν ο λόγος να επισκέπτετο η ενάγουσα το Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου (πέραν των 50 επισκέψεων) αν δεν ένιωθε πόνο και ενοχλήσεις; Ποιος ο λόγος η ενάγουσα να απείχε από την εργασία της για αρκετούς μήνες, να απωλέσει εισοδήματα και να της χορηγηθεί αναρρωτική άδεια τόσο μηνών αν δεν αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα, πόνο και ταλαιπωρία; Επομένως τα ίδια τα γεγονότα ενισχύουν τη θέση της. Υποστήριξε περαιτέρω ότι τα μόνιμα της προβλήματα, μέχρι και σήμερα, είναι ότι δεν μπορεί να κοιμηθεί στο πλάι, δεν έχει πλήρη κινητικότητα του δεξιού ώμου και χεριού, έχει πόνο στην περιοχή του δεξιού ώμου, υπάρχει προπέτεια στην δεξιά κλείδα, έχει πόνο στις πλευρές της με την αλλαγή του καιρού και υπάρχει δύσμορφο σημάδι κάτω από την δεξιά μασχάλη. Δεν έχω διαπιστώσει ότι η ενάγουσα υπερέβαλλε στις αναφορές της σε σχέση με τα προβλήματα και τις δυσκολίες που αντιμετώπισε από την αρχή μετά τον τραυματισμό της στο επίδικο δυστύχημα και αυτά τα οποία συνεχίζει να αντιμετωπίζει μέχρι και σήμερα ως κατάλοιπα. Για όλους τους πιο πάνω λόγους αποδέχομαι την μαρτυρία της ενάγουσας. Αποδεκτή επίσης στο σύνολο της γίνεται και η μαρτυρία της Μ.Ε
- Η εν λόγω μάρτυρας κατάθεσε στο Δικαστήριο όσα προσωπικά γνωρίζει μέσα από την ενάσκηση των επαγγελματικών της καθηκόντων. Ήταν αντικειμενική και αμερόληπτη. Όλα όσα ανέφερε στο Δικαστήριο επιβεβαιώνονται, μερικώς, από το σχετικό έγγραφο (Τεκμήριο 16) το οποίο η ίδια κατέθεσε. Η μαρτυρία της έχει παραμείνει αναντίλεκτη, ουδόλως έχει αμφισβητηθεί και δεν έχω εντοπίσει το οτιδήποτε το οποίο θα ήταν ικανό να κλονίσει τις αναφορές της. Για όλους τους λόγους που αναφέρω αποδέχομαι την μαρτυρία της στην ολότητα της. Έχοντας αξιολογήσει την προσκομισθείσα μαρτυρία και αφού έλαβα υπόψη τα ενώπιον του Δικαστηρίου κατατεθειμένα Τεκμήρια μπορώ να καταλήξω με ασφάλεια στα πιο κάτω ευρήματα: - Η ενάγουσα είναι ηλικίας, σήμερα, 47 ετών, νυμφευμένη και μητέρα 3 ενήλικων παιδιών. Πριν το ατύχημα εργαζόταν στο ξενοδοχείο Adams Βeach Hotel, ως καμαριέρα (Housekeeper) με μηνιαίο καθαρό εισόδημα το ποσό των €930.00 πλέον 13ο μισθό και ακάθαρτο μισθό το ποσό των €1.000,
- - Από το δυστύχημα η ενάγουσα απώλεσε τις αισθήσεις της όπου και τις επανήυρε στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου, αφού προηγουμένως μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο. Λόγω της κρισιμότητας της κατάστασης της, κρίθηκε αναγκαίο όπως μεταφερθεί στην Μονάδα Εντατικής Παρακολούθησης του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας εφόσον διαγνώσθηκε με βαριά κάκωση θώρακος, κάκωση κλειδός και κάκωση αυχένα. - Στις ακτινογραφίες και την αξονική τομογραφία που υπεβλήθη η ενάγουσα εντοπίστηκαν κατάγματα 8 πλευρών δεξιά, από την 2η μέχρι την 9η πλευρά, 4 εκ των οποίων είναι διπλά και ένα τριπλό κάταγμα, πολλαπλές εστίες πνευμονικών θλάσεων δεξιού πνεύμονα και αιμοπνευμοθώρακας δεξιά. Τα τραύματά αυτά αντιμετωπίστηκαν με σωλήνα θωρακικής παροχέτευσης. Επίσης η ενάγουσα υπέστη κάταγμα δεξιάς κλειδός με παρεκτόπιση, θλάση αυχένα, θλάση δεξιού ώμου με μικρές ρήξεις του υπερακανθίου και υπακανθίου μυός. - Η ενάγουσα νσοηλεύθηκε, στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας για περίοδο 10 ημερών όπου και έλαβε εξιτήριο. - Η ενάγουσα όταν εξήλθε του Νοσοκομείου είχε αφόρητους πόνους στο στήθος, στο δεξί της ώμο και στο χέρι καθώς και στα πλευρά της. Επίσης, είχε πόνο και δυσκαμψία του αυχένα ενώ παρουσίασε και κάποια αδυναμία στο να χρησιμοποιεί το δεξιό άκρο. Λόγω των έντονων πόνων δεν μπορούσε να κοιμηθεί, δυσκολευόταν να αναπνεύσει, να βήξει, δεν μπορούσε να ξαπλώσει στο κρεβάτι, δεν ήταν σε θέση να αυτοεξυπηρετηθεί, δεν μπορούσε να εκτελέσει τις δουλειές του σπιτιού και δεν είχε οποιαδήποτε σεξουαλική ζωή με τον σύζυγο της. Τα πιο πάνω συμπτώματα και δυσκολίες διήρκησαν για περίοδο 2 μηνών. Λόγω του πόνου που εξακολουθούσε να έχεις στους πνεύμονες επισκέφθηκε και πνευμονολόγο. Συνεστήθη στην ενάγουσα να υποβληθεί σε φυσιοθεραπεία καθώς και να λαμβάνει σχετική φαρμακευτική αγωγή. Με την φυσιοθεραπεία που η ενάγουσα υποβλήθηκε η κατάσταση της βελτιώθηκε κα ο πόνος ήταν λιγότερο έντονος. Το κάταγμα της κλείδας αντιμετωπίσθηκε συντηρητικά και επήλθε πλήρης ίαση. - Η ενάγουσα, αφότου έλαβε εξιτήριο, εξετάσθηκε από τον Μ.Ε 1 όπου παρουσίαζε έντονη τοπική ευαισθησία κατά τις πλευρές δεξιά καθώς και ευαισθησία στην περιοχή της κλειδός. Οι κινήσεις του αυχένα και του δεξιού ώμου ήσαν επώδυνες και περιορισμένες. Δόθησαν αντιφλεγμονώδη φάρμακα και της συνεστήθη ανάπαυση. - Η ενάγουσα την 1/11/12 υπεβλήθη σε εξέταση με υπερήχους στον δεξιό ώμο και διεγνώσθησαν εστίες ατελών ρήξεων στους τένοντες του υπακανθίου και υπερακανθίου μυός. - Η ενάγουσα στις 8/1/13 έτυχε επανεξέτασης από τον Μ.Ε 1 εφόσον συνέχιζε να παραπονείται για πόνο στις πλευρές, ιδίως μετά από κόπωση. Επίσης παραπονείτο για πόνο και δυσκαμψία του δεξιού ώμου και παρουσίαζε προπέτεια στην περιοχή της δεξιάς κλειδός, λόγω πόρωσης του παρεκτοπισμένου κατάγματος - Λόγω του η ενάγουσα συνέχισε να αντιμετωπίζει τα πιο πάνω προβλήματα, υπεβλήθη σε μαγνητική τομογραφία (MRI) του δεξιού ώμου στις 04/12/
- Το αποτέλεσμα της εν λόγω μαγνητικής τομογραφίας ήταν ότι η ενάγουσα παρουσίασε εκφυλιστικές αλλοιώσεις μετατραυματικές στον υπερακάνθιο τένοντα. Οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις προήλθαν από τον τραυματισμό της ενάγουσας. Ως εκ τούτου κρίθηκε σκόπιμο να υποβληθεί σε αρθροσκοπική επέμβαση του δεξιού ώμου στις 25/10/
- Η κατάσταση της ενάγουσας βελτιώθηκε, δεν παύει όμως μέχρι σήμερα να έχει μικρότερης έντασης ενοχλήσεις ανάλογα με τον καιρό. - Η ενάγουσα λόγω των πολλαπλών καταγμάτων, ως επίσης και της θλάσης του πνεύμονα, έχει ζήσει το τελευταίο διάστημα υπό το καθεστώς έντονου και συνεχούς πόνου, γεγονός το οποίο την έχει ταλαιπωρήσει ιδιαίτερα. Επίσης θα εξακολουθήσει στο μέλλον να ταλαιπωρείται από πόνους στις πλευρές δεξιά, ως και στον δεξιό ώμο, για ακαθόριστο χρονικό διάστημα. - Τα τραύματα που η ενάγουσα υπέστη ήταν βαριά και ειδικότερα τα πολλαπλά τραύματα πνευμόνων και αιμοπνευμοθώρακα τα οποία αν δεν αντιμετωπίζονταν έγκαιρα και άμεσα θα μπορούσαν να επιφέρουν μέχρι και τον θάνατο της. - Η ενάγουσα παρουσιάζει σήμερα στην περιοχή του κατάγματος προπέτεια χωρίς αυτό να της δημιουργεί οποιοδήποτε πρακτικό πρόβλημα, απλά αποτελεί μόνιμο κατάλοιπο που είναι αισθητό μόνο σε σχέση με κοσμητικούς λόγους. - Υπάρχει φυσιολογική αποκατάσταση των καταγμάτων που η ενάγουσα υπέστη αλλά αφενός αντιμετωπίζει παροδικές ενοχλήσεις και αφετέρου είναι πιο ευαίσθητη σε τραυματισμούς. - Η ενάγουσα, μετά από το εξιτήριο που έλαβε, επισκέπτετο και παρακολουθειτο στα εξωτερικά ιατρεία του Γενικού Νοσοκομείου Αμμοχώστου. Οι επισκέψεις της ήταν πάρα πολλές, γύρω στις
- - Η ενάγουσα από 01/05/12 μέχρι 31/10/12 εργοδοτείτο στην εταιρεία Αδάμος Ιωάννου & Υιοί Λτδ και λάμβανε ως ακάθαρτο εισόδημα το ποσό των €1,000.00 (gross salary), τον 6o έλαβε ως εισόδημα το ποσό των €317.00, ενώ τον 7ο, 8ο και 9ο του 2012 δεν έλαβε οποιεσδήποτε αποδοχές. Τον Οκτώβρη του 2012 η ενάγουσα έλαβε εισόδημα το ποσό των €149.
- Σε σχέση με τους υπόλοιπους μήνες του 2012 η ενάγουσα δεν έλαβε οποιοδήποτε άλλο εισόδημα. - Από 14/05/13 μέχρι 30/06/13 η ενάγουσα εργοδοτείτο από την εταιρεία Savoy Properties Ltd. Τον 5o του 2013 έλαβε ως μισθό το ποσό των €523.00 και τον 6ομήνα του ίδιου έτους το ποσό των €900.
- Από 01/07/13 μέχρι 26/11/13 από την εταιρεία Α. Tsokkos Hotels Public Ltd. Η ενάγουσα τον 7ο μέχρι 10 μήνα του 2013 έλαβε ακάθαρτο μισθό το ποσό των €900.
- Τον Νοέμβριο του 2013 έλαβε ως ακάθαρτο μισθό το ποσό των €780.
- -Στις 18/06/12 η ενάγουσα υπέβαλε αίτηση στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων όπως λάβει επίδομα/παροχή για τις σωματικές βλάβες που υπέστη για την περίοδο από 08/06/12 μέχρι 20/02/
- - Η ενάγουσα σήμερα εργοδοτείται από την εταιρεία Sunwing Hotels (CY) Ltd σε συνεχή απασχόληση από 12/02/
- Προηγουμένως η εργοδότηση της είχε διακοπεί μεταξύ της περιόδου 03/04/17 μέχρι 02/12/17, διάστημα στο οποίο εργοδοτείτο στην πιο πάνω εταιρεία, για τον λόγο ότι από 02/01/18 μέχρι 11/02/18 η ενάγουσα λάμβανε ανεργιακό επίδομα. - Η ενάγουσα, το 2013 αναζητούσε εργασία όπου τον Μάϊο του ίδιου έτους εργοδοτήθηκε ως υπάλληλος υποδοχής (Receptionist) σε ξενοδοχείο, εφόσον λόγω των ιατρικών προβλημάτων που αντιμετώπιζε, δεν ήταν σε θέση να ασκεί το επάγγελμα που ασκούσε προηγουμένως ως housekeeper εφόσον θα έπρεπε να απασχολείτο σε πιο ήπια και ελαφρά εργασία. - Τα σημερινά μόνιμα προβλήματα που η ίδια αντιμετωπίζει είναι ότι δεν μπορεί να κοιμηθεί στο πλάι, δεν έχει πλήρη κινητικότητα του δεξιού ώμου και χεριού, έχει πόνο στην περιοχή του δεξιού ώμου, υπάρχει προπέτεια στη δεξιά κλείδα, έχει πόνο στις πλευρές όταν κάνει ακραίες κινήσεις και σε αλλαγές καιρού και τέλος έχει δύσμορφο σημείο κάτω επί τη δεξιά μασχάλη. ΒΑΡΟΣ ΑΠΟΔΕΙΞΗΣ Η παρούσα υπόθεση είναι αστικής φύσης και το βάρος απόδειξης βρίσκεται στην ενάγουσα να αποδείξει τους ισχυρισμούς της στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Η έννοια αυτή ως έχει καθοριστεί από τη νομολογία στο τέλος της ημέρας σημαίνει ότι ο ενάγων πρέπει να ικανοποιήσει το Δικαστήριο ότι η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι. Αυτό ισχύει γενικώς, αλλά και επί όλων των πτυχών της υπόθεσης επί των οποίων ο ενάγων έχει το βάρος, όπως να δείξει την αμέλεια του αντιδίκου του, καθώς επίσης και την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της αμέλειας και των ζημιών, (Μπούλος Μαρσέλ κ.ά. ν. Λαϊκής Κυπριακής Τράπεζας Λτδ
(2001)1 Α.Α.Δ. 1858, Αθανασίου ν. Κουνούνη
(1997)1 Α.Α.Δ. 614 και Χρυσάνθου κ.ά. ν. Φραντζή
(2010)1 Α.Α.Δ.
- ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Βάση της υπό εκδίκαση αγωγής αποτελεί το αστικό αδίκημα της αμέλειας όπως καθορίζεται από το άρθρο 51[3] και του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.
- Ο εναγόμενος, ως έχει αναφερθεί, έχει αποδεχθεί την πλήρη ευθύνη του για το δυστύχημα. Με βάση την αμέλεια του εναγομένου, η ενάγουσα αξιώνει γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για τις σωματικές βλάβες που υπέστη καθώς και ειδικές αποζημιώσεις για τα ιατρικά έξοδα αλλά και την απώλεια εισοδημάτων που υπέστη ένεκα της δικαιολογημένης απουσίας της από την εργασία της. Η ενάγουσα επομένως θα πρέπει αφενός να αποδείξει τις σωματικές βλάβες που υπέστη και αφετέρου ότι αυτές έχουν προκληθεί από το επίδικο δυστύχημα με την αμελή συμπεριφορά του εναγόμενου. Στην υπόθεση Μιχαηλίδης ν Κακουλλή κ.α.
(1992)1Α ΑΑΔ 674, με αναφορά σε αγγλική αυθεντία, διακηρύσσεται η αρχή σύμφωνα με την οποία το θύμα της αμέλειας μπορεί να ανακτήσει όλα τα έξοδα που λογικά υπέστη για την αποθεραπεία του, υπό την προϋπόθεση βέβαια να μην ενεργήσει χωρίς ιατρική συμβουλή. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Το Δικαστήριο, είναι επιφορτισμένο με το καθήκον υπολογισμού των γενικών αποζημιώσεων στις οποίες συμπεριλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, αποζημιώσεις για τον φυσικό πόνο, την ταλαιπωρία, της απώλειας των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής που υπέστη ένας ενάγοντας ως συνέπεια του τραυματισμού του. Οι αρχές που διέπουν τον προσδιορισμό του ύψους των αποζημιώσεων έχουν πλέον αποκρυσταλλωθεί μέσα από σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Ενδεικτικά παραπέμπω στην υπόθεση Panayides Α. Contracting Ltd ν. Νίκου Σταύρου Χαραλάμπους,
(2004)1 Α.Α.Δ. 416) όπου λέχθηκε ότι: «Έχει νομολογηθεί ότι σκοπός της επιδίκασης αποζημιώσεων είναι να δοθεί στον ενάγοντα αποζημίωση για την ζημιά, απώλεια ή βλάβη που έχει υποστεί. Οι αρχές που διέπουν τον προσδιορισμό των αποζημιώσεων συνοψίζονται στην απόφαση του Πική, Δ. - όπως ήταν τότε - στην Paraskevaides (Overseas) Ltd and Another v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789, 793. Παραθέτουμε σε μετάφραση το σχετικό απόσπασμα: "Στόχος των αποζημιώσεων που επιδικάζονται είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του διαδίκου που τραυματίστηκε χωρίς να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος πάνω στον αδικοπραγούντα. (Βλ. Fletcher v. Autocar Transporters Ltd [1968] 1 All E.R. 726, Constantinou v. Salahouris
(1969)1 C.L.R. 416). Με άλλες λέξεις, το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς, η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας, σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης." (Βλ. καιFyscoConstructingCo. Ltd v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, 1028 και Μιχαήλ ν. Φίλιος Γ. ΣυκοπετρίτηςΛτδ κ.ά.
(2000)1 Α.Α.Δ. 1049). Η αποζημώση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Αυτή τούτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων (Βλ. Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74). Η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου έχει επιδείξει μια σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων. Έχει τονίσει την ανάγκη για μια πιο δίκαιη και φιλελεύθερη αποτίμηση του ανθρώπινου πόνου και των πολλαπλών στερήσεων που προκαλούν οι αναπηρίες στα θύματα της αμέλειας (Βλ. Ioannou and Paraskevaides (Overseas) (πιο πάνω), Παναγή ν. Θεοδώρου
(1992)1 Α.Α.Δ. 1303, Ηρακλέους ν. Πίτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239, Αριστοδήμου ν. Θωμά
(1999)1 Α.Α.Δ. 687, Μαΐττα ν. Γεωργίου κ.ά.
(1998)1 Α.Α.Δ. 1 καιΒρυωνίδης ν. Σωφρονίου
(1997)1 Α. Α.Δ. 1181). Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση (βλ. Παναγή, πιο πάνω). Πρέπει, επίσης, να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος.» Παράγοντες οι οποίοι θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον προσδιορισμό της αποζημίωσης, η οποία θα πρέπει να δίδεται για σκοπούς γενικών αποζημιώσεων, αποτελούν μεταξύ άλλων, η σοβαρότητα των τραυμάτων που υπέστη το πρόσωπο το οποίο διεκδικεί τις αποζημιώσεις, ο πόνος, η οδύνη, η ταλαιπωρία και η διάρκεια της δυσχέρειας. (Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 ΑΑΔ, 66, Αλεξάνδρου ν. Λεβέντη,
(1996)Ι Α.Α.Δ. 420. Στην υπόθεση Lankuttis v Νικόλα,
(2002)1B ΑΑΔ 1128, αναφέρονται και τα ακόλουθα για την σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που ως υποδείχθηκε αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες ενός ανθρώπου: «Η πρόσφατη σταθερή νομολογία μας θέλει τις αποζημιώσεις για σωματική αναπηρία, φυσικό και ψυχικό πόνο να αυξάνονται εξελικτικά. Η τάση αυτή της νομολογίας δεν οφείλεται σε συναισθηματική απόκλιση προς τα θύματα. Βασίζεται στις πραγματικότητες της ζωής. Τα Δικαστήρια έχουν επίγνωση της υψηλής αξίας που συνεχώς αποδίδεται από πολιτισμένες κοινωνίες στη σωματική ακεραιότητα και ψυχική υγεία του ατόμου μέλους της. Η πνευματική και σωματική υγεία συναποτελούν το προαπαιτούμενο στοιχείο για την καλή ποιότητα ζωής του ανθρώπου. Οι αποζημιώσεις, που εκφράζονται σε χρήμα αποσκοπούν όσο είναι δυνατό με το υλικό τους στοιχείο να προσφέρουν κάποια ποιότητα ζωής στο θύμα, επαναφέροντας την, όσο είναι δυνατό, στην προ του δυστυχήματος κατάσταση. Γι' αυτό και οι αποζημιώσεις πρέπει να αντικατοπτρίζουν την αγοραστική αξία του χρήματος ώστε να προσεγγίζεται η εύλογη αποκατάσταση ζημιάς.» Από την άλλη όμως έχει νομολογηθεί ότι η αυξητική τάση στις αποζημιώσεις δεν αποτελεί οδικό χάρτη για αιτιολόγηση παροχής αυξανόμενων ποσών σε κάθε περίπτωση (Σπύρος Μελής και Ελένη Λτδv. Πολίτη
(2003)1Α Α.Α.Δ. 590). Αποτελεί εμπεδωμένη πλέον αρχή ότι προηγούμενες αποφάσεις που αφορούν το ποσό των αποζημιώσεων μόνο ενδεικτική σημασία μπορεί να έχουν, αφού κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες της κάθε υπόθεσης. Δεν αποτελούν δηλαδή προηγούμενες επί του θέματος αποφάσεις δεσμευτικό προηγούμενο, υπό την έννοια του stare decisis, αλλά παρέχουν απλά καθοδήγηση (Σπύρου ν. Χατζηχαραλάμπους
(1988)1Ε ΑΑΔ 498, Ανδρέου ν. Junguirth
(1995)1 AAΔ σελ. 431 και Ερωτοκρίτου κ.α v Καραολή
(1998)1 Α.Α.Δ 445. Το Δικαστήριο για να καταλήξει στο ορθό, κατά την άποψη του, ποσό των γενικών αποζημιώσεων, άντλησε καθοδήγηση από αριθμό αποφάσεων στις οποίες υπάρχουν παρόμοιες κακώσεις στην έκταση και τον βαθμό που η ενάγουσα υπέστη. Στην Ευριπίδης Συκοπετρίτης Λτδ ν Λάμπρου Αθηνάκη,
(2005)1 Α.Α.Δ. 844, ο ενάγων ηλικίας 62 ετών είχε υποστεί συντριπτικό κάταγμα μεσότητας δεξιάς κλείδας και αιμάτωμα, διάστρεμμα αριστερού ώμου. Το κάταγμα της κλείδας επουλώθηκε μετά πάροδο 4 μηνών περίπου και παρέμειναν μόνιμα ενοχλήματα μεταξύ άλλων και πόνου. Επιδικάσθηκαν γενικές αποζημιώσεις ΛΚ. 15.000 οι οποίες επικυρώθηκαν κατ' έφεση. Σημειώνω ότι η ρηθείσα απόφαση εκδόθηκε το 2005 ήτοι δηλαδή πριν 12 χρόνια και η τάση πλέον της νομολογία είναι η αύξηση των γενικών αποζημιώσεων ενώ η αγοραστική αξία του χρήματος από το 2005 μέχρι σήμερα έχει μειωθεί με αποτέλεσμα να επιβάλλεται η αύξηση των γενικών αποζημιώσεων. Επιπρόσθετα τα τραύματα που η ενάγουσα υπέστη στην παρούσα υπόθεση ασφαλώς και είναι σοβαρότερα από τα τραύματα που υπέστη ο πιο πάνω ενάγοντας. Στην Τιμόθεος Αντωνίου ν Νίκου Νικολάου,
(2008)1 Α.Α.Δ. 136, άντρας ηλικίας 49 ετών κατά το χρόνο του ατυχήματος και 53 ετών κατά το χρόνο της ακρόασης, είχε υποστεί μεταξύ άλλων κάταγμα της εγκάρσιας απόφυσης του τρίτου αυχενικού σπονδύλου, δημιουργίας προπέτειας, περιορισμός κινήσεων αυχένα, ανάπτυξης οστεοαρθρίτιδας, σπαστικό βάδισμα εμφανές, σοβαρή δυσκολία στις κινήσεις των χεριών Επιδικάσθηκαν γενικές αποζημιώσεις πρωτοδίκως Λ.Κ. 15.000 (€25.629) οι οποίες κατ' έφεση κρίθηκαν ανεπαρκείς και αυξήθηκαν στις £25.000 (€42.715,04). Σημειώνω ότι στην εν λόγω υπόθεση ασφαλώς και τα τραύματα του εφεσείοντα ήταν πιο σοβαρά και πιο πολλαπλά από της ενάγουσας στην παρούσα αγωγή, με περισσότερα εμφανή και μόνιμα κατάλοιπα. Στην υπόθεση Novichkova Daria v. Θέμη Βλάβη,
(2012)1 Α.Α.Δ. η Εφεσείουσα, μια νέα γυναίκα ηλικίας 34 ετών τον ουσιώδη χρόνο, κατόπιν τροχαίου δυστυχήματος στο οποίο ενεπλάκη κατά την εισαγωγή της στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού έφερε κακώσεις στο πρόσωπο με θλαστικό τραύμα στη δεξιά υπερόφρυα χώρα και περιοθλαμικό αιμάτωμα, κάκωση κοιλίας με εκχυμώσεις και αριστερή λαγόνια ακρολοφία με έντονη ευαισθησία. Είχε, επίσης, κάταγμα της οσφυικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης,
- Αξονική τομογραφία της οσφύος κατέδειξε συντριπτικό κάταγμα εντός του σπονδυλικού σωλήνα προκαλώντας μεγάλη στένωση και πίεση στο μηνιγγικό σάκκο. Η Εφεσείουσα παρέμεινε στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας για 6 ημέρες, η δε νοσηλεία της συνεχίστηκε στο Ορθοπεδικό Τμήμα του Νοσοκομείου, παρουσίασε όμως υγροθώρακα στο δεξιό ημιθωράκιο και τοποθετήθηκε χειρουργικά σωλήνας κλειστής παροχέτευσης από 27.4.05 μέχρι 30.4.
- Η Εφεσείουσα ήταν σε αυστηρό κλινοστατισμό σε έκταση οσφύος σε τρομερά άβολη στάση με μαξιλάρι κάτω από τη μέση και με πλήρη απαγόρευση κίνησης ακόμη και για φυσικές ανάγκες για περίοδο 60 ημερών, ενώ είχε και κάταγμα σφηνοειδούς ταρσού το οποίο τοποθετήθηκε σε γύψινο κνημοποδικό νάρθηκα. Στις 26.5.05 εξήλθε του Νοσοκομείου με ζώνη οσφύος. Τον Ιούλιο του 2005 η Εφεσείουσα ορθοστατούσε με τη χρήση ειδικού κηδεμόνα κορμού για λίγα μόνο λεπτά και βάδιζε με δυσκολία και υποβασταζόμενη. Υπήρχε τότε μυική αδυναμία των μυών και των κάτω άκρων, δυσκαμψία στους μύες της ράχης και οσφύος, έντονη οσφυαλγία και επώδυνη δυσκαμψία της δεξιάς ποδοκνημικής άρθρωσης. Μέχρι τις 22.12.05, εννέα
(9)μήνες μετά τον τραυματισμό της, η Εφεσείουσα είχε ικανοποιητική αποκατάσταση της μυικής ισχύος της βαδίζουσα άνετα χωρίς υποστήριξη. Υπεχώρησαν οι διάφορες δυσκαμψίες με επάνοδο των κινήσεων της δεξιάς ποδοκνημικής εντός φυσιολογικών ορίων. Κατά καιρούς θα εμφανίζετο οσφυικό άλγος και δυσκαμψία ιδιαιτέρως μετά από κόπωση και αλλαγή του καιρού. Οι πιθανότητες μετατραυματικά οστεοαρθρίτιδας ήταν περιορισμένες, ενώ ουλή 2 εκ. που παρέμεινε στο δεξιό θώρακα κάτω από την περιοχή της μασχάλης δεν δημιουργούσε εμφανισιακό πρόβλημα.Να σημειωθεί ότι τα γενικότερα σωματικά προβλήματα της Εφεσείουσας δεν την καθιστούσαν ανίκανη να εκτελεί την εργασία της φωτογράφου αλλά μόνο παρέπεμπαν σε ενδεχόμενο επηρεασμό της εργασίας της λόγω ανάγκης για συχνότερες αναπαύσεις. Πρωτόδικα είχε επιδικασθεί προς όφελος της Εφεσείουσας υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων το ποσό των €25,000 το οποίο το Ανώτατο Δικαστήριο αύξησε στο ποσό των €40,000 ενόψει των μόνιμων καταλοίπων που διαπίστωσε ότι υπήρχαν, όπως επεξηγήθηκε ανωτέρω. Θα χαρακτήριζα τα τραύματα της πιο πάνω εφεσείουσας σοβαρότερα από τα τραύματα που η ενάγουσα υπέστη στην προκειμένη περίπτωση. Στην υπόθεση Κωνσταντίνου ν. Χριστοφή
(2003)1A Α.Α.Δ.211 όπου εκεί ο τραυματισμός συνίστατο σε κάταγμα τριών πλευρών και μετατοπισμένο κάταγμα έσω σφυρού, που αντιμετωπίστηκε με δύο χειρουργικές επεμβάσεις και μια πρόσθετη διά αφαίρεση των υλικών οστεοσύνδεσης. Η ταλαιπωρία του θύματος ανερχόταν σε έξι εβδομάδες, ενώ έκανε φυσιοθεραπεία και είχε πόνο για ένα τουλάχιστο έτος. Μάλιστα ο τραυματισμός απέφερε και μόνιμα κατάλοιπα όπως περιορισμό κινήσεων ποδιού και αλλοίωση αρθριτικής επιφάνειας. Το επιδικασθέν ποσό των £6.000,00 αυξήθηκε κατ' έφεση σε £12,000.00. Τέλος, στην υπόθεση Amitha Perera v. Άστρα
(2006)1Β Α.Α.Δ.1074 το θύμα υπέστη κάταγμα πέμπτης, έκτης, έβδομης και όγδοης πλευράς, κάταγμα κεφαλής αριστερής περόνης και σοβαρή θλάση αυχενικής μοίρας. Συνεπεία των πιο πάνω ακινητοποιήθηκε με γύψο που αφαιρέθηκε μετά πάροδο δύο βδομάδων και κολλάρο που έφερε για έξι εβδομάδες. Υποβλήθηκε και σε φυσιοθεραπεία. Το επιδικασθέν ποσό των £7.000,00 κρίθηκε ότι ήταν κατάλληλο και όχι ανεπαρκές. Στη δική μας την περίπτωση, προτού καταλήξω στο ορθό, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, κονδύλι γενικών αποζημιώσεων έλαβα υπόψη μου, μεταξύ άλλων, τους ακόλουθους παράγοντες:
- Την ηλικία της ενάγουσας κατά το χρόνο που τραυματίσθηκε και ότι αυτή έχαιρε άκρας υγείας.
- Το γεγονός ότι τα τραύματα που υπέστη αναφορικά με τις πολλαπλές εστίες πνευμονικών θλάσεων δεξιού πνεύμονα και αιμοπνευμοθώρακας δεξιά ήταν πολύ επικίνδυνα για την υγεία της για τα οποία, αν δεν αντιμετωπίζονταν εγκαίρως, υπήρχε το ενδεχόμενο να επιφέρουν μέχρι και θάνατο εφόσον η ασθενής γίνεται δυσπνοική. Τα τραύματά αυτά αντιμετωπίστηκαν ευτυχώς για την ενάγουσα, εγκαίρως, με σωλήνα θωρακικής παροχέτευσης.
- Τους πόνους και την ταλαιπωρία που υπέστη όταν εξήλθε του Νοσοκομείου εφόσον είχε αφόρητους πόνους στο στήθος, στο δεξί της ώμο και στο χέρι καθώς και στα πλευρά της. Λόγω των έντονων πόνων δεν μπορούσε να κοιμηθεί, δυσκολευόταν να αναπνεύσει, να βήξει, δεν μπορούσε να ξαπλώσει στο κρεβάτι, δεν ήταν σε θέση να αυτοεξυπηρετηθεί, δεν μπορούσε να εκτελέσει τις δουλειές του σπιτιού και δεν είχε οποιαδήποτε σεξουαλική ζωή με τον σύζυγο της. Οι έντονοι πόνοι διήρκησαν για διάστημα 2 μηνών. Επίσης η ενάγουσα είχε πόνο και δυσκαμψία του αυχένα καθώς και πόνο στον δεξιό ώμο καθώς παρουσίασε και κάποια αδυναμία στο να χρησιμοποιεί το δεξιό άκρο. Μετά την παρέλευση των 2 μηνών, ο πόνος βελτιώθηκε, πλην όμως δεν οπισθοχώρησε πλήρως.
- Η ενάγουσα στερήθηκε την καθημερινή απόλαυση της ζωής της εφόσον δεν μπορούσε να ασχολείται με τις καθημερινές της δραστηριότητες και να εργασθεί. Αναγκαζόταν δε να κοιμηθεί, για διάστημα περίπου 2 μηνών σε πολυθρόνα λόγω των πόνων στα πλευρά της.
- Μονίμως δεν απολαμβάνει την ζωή της όπως προηγουμένως διότι οι κινήσεις της σε σχέση με το δεξιό της ώμο περιορίζονται.
- Έχασε την εργασία της εφόσον απείχε με άδεια ασθενείας από την εργασία της για αρκετό χρονικό διάστημα.
- Την ταλαιπωρία που έχει υποστεί εφόσον επισκέφθηκε πολλούς ιατρούς με σκοπό την πλήρη αποθεραπεία της καθώς και τις δεκάδες επισκέψεις στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας και Αμμοχώστου.
- Το γεγονός ότι η ενάγουσα παρουσίασε μετατραυματικές εκφυλιστικές αλλοιώσεις.
- Το γεγονός ότι η ενάγουσα υποφέρει μέχρι και σήμερα από πόνους ειδικά με την αλλαγή του καιρού και την κούραση από την εργασία της το ότι δεν μπορεί να κοιμηθεί στο πλάι και δεν έχει πλήρη κινητικότητα του δεξιού άκρου. 10.Η ενάγουσα υπεβλήθη και σε επεμβατική αρθροσκόπηση δηλαδή έχει υποστεί χρόνια μετά το δυστύχημα, νέα χειρουργική επέμβαση για επούλωση των τραυμάτων της. Έλαβα υπόψη μου το είδος και τη φύση των κακώσεων που η ενάγουσα υπέστη όπως επίσης και τα κατάλοιπα που της παρέμειναν. Χωρίς αμφιβολία οι σωματικές βλάβες και κακώσεις που η ενάγουσα υπέστη ήταν αρκετά σοβαρές, με βάση την αποδεκτή κοινή ιατρική μαρτυρία. Συνεκτιμώντας λοιπόν, όλα τα πιο πάνω, κρίνω ότι ένα ποσό της τάξης των €30,000.00 θα αποτελούσε για την περίπτωση της δίκαιη και εύλογη αποζημίωση. ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Η απόδειξη ειδικών ζημιών κινείται μέσα σε αυστηρά πλαίσια. Είναι καθιερωμένη αρχή ότι οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να καταγράφονται στις έγγραφες προτάσεις με λεπτομέρειες και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα. Η Νομολογία επιβάλλει σε διάδικο την υποχρέωση να αποδεικνύει την ζημία του με θετική μαρτυρία (Βλ. Ελισάβετ Ηρακλέους ν. Ρένου Πίτρου
(1994)1 ΑΑΔ 239, Ανδρέας Σπύρου ν. Άριστου Χ΄΄ Χαραλάμπους
(1989)1Ε ΑΑΔ 298, Λαζούρας ν. Σκυλλουριώτου
(1992)1 ΑΑΔ 168, Θεμιστοκλέους ν. Παρασκευά
(1992)1 ΑΑΔ 498, Aloupou and Another v. Hadjigeorghiou and Another
(1984)1 CLR 475 και Mc Gregor on Damages, 15η έκδοση, παράγραφος 23, σελ. 15). Στην υπόθεση Κούνουνα κ.α. ν. Κώστας Κυριάκου & Υιός Λτδ κ.α.
(2001)1 ΑΑΔ 2126 έγινε αναφορά στο πιο κάτω απόσπασμα από την Αγγλική υπόθεση Bonham-Carter v. Hyde Park Hotel Ltd
(1948)64 TLR 177, 178: «Plaintiffs must understand that if they bring actions for damages it is for them to prove their damage; it is not enough to write down the particulars and, so to speak, throw them at the head of the court, saying "this is what I have lost, I ask you to give me these damages". They have to prove it». Σε μετάφραση: «Οι ενάγοντες πρέπει να αντιληφθούν, ότι όταν κινούν αγωγές για αποζημιώσεις για ζημίες εναπόκειται σε αυτούς να αποδεικνύουν τις ζημίες τους. Δεν είναι αρκετό να εκθέτουν (στα δικόγραφά τους) τις λεπτομέρειες (ζημιών) και να ρίχνουν το βάρος, ας το πούμε έτσι, στο Δικαστήριο λέγοντας "αυτό είναι που έχω ζημιωθεί, ζητώ να μου επιδικάσεις αυτές τις ζημίες". Οφείλουν να τις αποδεικνύουν». Σε σχέση με την αξίωση της ενάγουσας, η οποία καταγράφεται στην παράγραφο 5(α) της Έκθεσης Απαιτήσεως, αναφορικά με τις ειδικές ζημιές που υπέστη, συνολικού ύψους €981,00, σε σχέση με ιατρικά έξοδα, πιστοποιητικά και φάρμακα η ενάγουσα, με βάση την προσαχθείσα μαρτυρία, έχει προσκομίσει τις ακόλουθες αποδείξεις και σχετικά Τιμολόγια: (α) Χρέωση του Μ.Ε 1 για την παροχή ιατρικών υπηρεσιών που προσέφερε στην ενάγουσα καθώς και για την έκδοση ιατρικού πιστοποιητικού, συνολικού ύψους €300,00 (Τεκμήριο 2) (β) Τιμολόγιο από το Κέντρο Αποκατάστασης «Άγιος Γεώργιος» με την ένδειξη ότι πληρώθηκε σε μετρητά, αναφορικά με τις φυσιοθεραπείες που η ενάγουσα υπεβλήθη, συνολικής αξίας €300,00 (Τεκμήριο 6) (γ) Απόδειξη είσπραξης για το συνολικό ποσό των €50,00 από την Πνευμονολόγο Δρα. Ζαβού (Τεκμήριο 7) (δ) Τιμολόγιο πληρωμένο της μετρητοίς (cash invoice) το οποίο εκδόθηκε από την εταιρεία Jasgo Medical Ltd για την αγορά υποστηρικτικού πλάτης, συνολικής αξίας €70,00 (Τεκμήριο 10) (ε) Απόδειξη πληρωμής του ποσού των €47,84 από το Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας (Τεκμήριο 12) (στ) Απόδειξη πληρωμής του ποσού των €47,84 από το Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου (Τεκμήριο 13) (ζ) Έγγραφο με τις χρεώσεις του Γενικού Νοσοκομείου Αμμοχώστου για το συνολικό ποσό των €166,00 (Τεκμήριο 15) Σύνολο 981,68 Με βάση τις πιο πάνω νομολογιακές αρχές η ενάγουσα έχει προσκομίσει θετική μαρτυρία ως προς το κονδύλι των πιο πάνω ειδικών αποζημιώσεων που αξιώνει, εφόσον προσκόμισε τα αναγκαία αποδεικτικά τα οποία τεκμηριώνουν τους ισχυρισμούς της. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο ευπαίδευτος συνήγορος του εναγομένου σε κανένα σημείο δεν αμφισβήτησε τις εν λόγω ζημιές. Επομένως η μαρτυρία της επί του ζητήματος αυτού έχει παραμείνει αναντίλεκτη. Επομένως επιδικάζονται ειδικές αποζημιώσεις στην ενάγουσα, συνολικού ύψους €981,00 αντί €981,68, εφόσον αυτό το ποσό δικογραφείται στην Έκθεση Απαιτήσεως της και ως εκ τούτου αυτό το ποσό μπορεί να επιδκασθεί. ΑΠΩΛΕΙΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΩΝ Η ενάγουσα πέραν των πιο πάνω, αξιώνει, με βάση την παράγραφο 5(β), υπό την μορφή ειδικών αποζημιώσεων για την απώλεια εισοδημάτων που έχει υποστεί, ποσό ύψους €10,400.00 για την περίοδο από 8/6/2012-14/5/13 καθώς και το ποσό των €12,560.00 για την περίοδο από 14/5/2013 μέχρι 3/4/2017. Η απώλεια εισοδημάτων που έχει υποστεί ένας ενάγοντας, και η οποία έχει αποκρυσταλλωθεί μέχρι την ημέρα της δίκης, έχει νομολογηθεί ότι αποτελεί είδος ειδικής ζημιάς. Στην υπόθεση Κολάνη v. Ταμπούρα
(2010)1 Α.Α.Δ. 1108 λέχθηκε, επί του προκείμενου, ότι: «Είναι κατά αρχάς καθιερωμένη η αρχή σύμφωνα με την οποία οι απώλειες των εισοδημάτων μέχρι την ημερομηνία της ακρόασης θα πρέπει να διεκδικούνται και επιδικάζονται υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων, ενώ οι απώλειες ως προς μελλοντικό χρόνο, υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων. (Fysco Constructing Co. Ltd. v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας v. Σταύρου Στυλιανού κ.ά.
(2002)1(Γ) Α.Α.Δ. 1718). Αναφορικά με τον επιδικασμό αποζημιώσεων για απώλεια μέχρι τη δίκη, με δεδομένο ότι αυτές συνιστούν ζημιά η οποία έχει ήδη αποκρυσταλλωθεί, αποτελούν στοιχείο ειδικών αποζημιώσεων και επομένως θα πρέπει τα διεκδικούμενα ποσά να αποδεικνύονται με την απαιτούμενη ακρίβεια, βεβαιότητα και αυστηρότητα. Όπως δε έχει επανειλημμένα νομολογηθεί, στην περίπτωση κατά την οποία ήθελε κριθεί ότι ελλείπουν τα αναγκαία εκείνα στοιχεία που θα βοηθούσαν το Δικαστήριο να καταλήξει σε κάποιο ακριβές ποσό, δεν μπορεί και δεν πρέπει να επιδικάζεται κατ' αποκοπή ή κατά προσέγγιση οποιοδήποτε ποσό που αντιπροσωπεύει απώλεια εισοδημάτων μέχρι την εκδίκαση της υπόθεσης. (Βλ. π.χ. Κουμπαρή κ.ά. v. Φούτρη
(2001)1(Β) Α.Α.Δ. 921)». Τα πιο πάνω ποσά υπολογίσθηκαν και αφορούν δύο διαφορετικές χρονικές περιόδους. Η πρώτη περίοδος, ως η παράγραφος 5(β)
(1), αφορά την περίοδο από 8/6/12 (ημερομηνία όπου η ενάγουσα τραυματίσθηκε) μέχρι τις 14/5/13 (ημερομηνία που η ενάγουσα επέστρεψε στην εργασία της μετά την λήξη της άδειας ασθενείας της). Με βάση την ιατρική μαρτυρία και ειδικότερα από τη μαρτυρία του Μ.Ε 2 η ενάγουσα παρέμεινε στο Νοσοκομείο για περίοδο 10 ημερών και ακολούθως με την απόλυση της, της χορηγήθηκε άδεια ανάπαυσης. Δεν προσκομίσθηκε οποιοδήποτε αποδεικτικό στοιχείο το οποίο να αναφέρει με ξεκάθαρο τρόπο, πόση αναρρωτική άδεια χορηγήθηκε στην ενάγουσα από τους θεράποντες ιατρούς της. Σύμφωνα με τις δικογρφημένες θέσεις της η ενάγουσα ισχυρίζεται ότι της χορηγήθηκε αναρρωτική άδεια 11 μηνών, το ίδιο υποστήριξε και κατά την προφορική της μαρτυρία. Ο Μ.Ε.1 κατά τη μαρτυρία του ανάφερε ότι στην ενάγουσα χορηγήθηκε αναρρωτική άδεια για διάστημα 6 μηνών. Ο Μ.Ε.2, ένας από τους θεράποντες ιατρούς της δεν αναφέρει οτιδήποτε επί του ζητήματος αυτού. Από πουθενά δεν προκύπτει όμως με θετική μαρτυρία τέτοιο συμπέρασμα ότι δηλαδή η ενάγουσα απείχε από την εργασία της για συνολική περίοδο 11 μηνών. Οι ειδικές αποζημιώσεις, ως αναφέρθηκε ανωτέρω, θα πρέπει να αποδεικνύονται με αυστηρότητα και με την απαιτούμενη ακρίβεια ως έχει νομολογηθεί ανωτέρω. Επομένως αποδέχομαι μόνο την αναφορά του Μ.Ε.1, και καταλήγω σε ανάλογο εύρημα ότι στην ενάγουσα χορηγήθηκε αναρρωτική άδεια 6 μηνών. Το γεγονός ότι η ενάγουσα επέστρεψε στην εργασία της μετά από 11 μήνες, από μόνο του αυτό δεν αποδεικνύει κάτι εφόσον η ίδια η ενάγουσα ανάφερε ότι έψαχνε εργασία. Κατ' ακολουθία όλων των πιο πάνω, λαμβάνοντας υπόψη τις εγχειρήσεις, τις φυσιοθεραπείες, τον πόνο, διαπιστώνω ότι η ενάγουσα μέχρι και τις 08/12/16 δεν ήταν σε θέση να ασκήσει την εργασία της και συνεπακόλουθα έχει απωλέσει έσοδα καθ' όλη αυτή τη χρονική περίοδο των 6 μηνών. Όσον αφορά τον μισθό που λάμβανε η ενάγουσα πριν το δυστύχημα, συνάγεται ότι λάμβανε εισόδημα €1000.00 ως ακάθαρτο μισθό με βάση την αποδεκτή μαρτυρία της Μ.Ε 3, και με βάση την αποδεκτή μαρτυρία της ενάγουσας αυτή λάμβανε το ποσό των €930 ως καθαρό μισθό, πλέον 13ο μισθό. Στην υπόθεση Ανδρέας Αλεξάνδρου ν. Γιανούλας Ιωάννου
(1996)1 ΑΑΔ 1157 λέχθηκε ότι δεν απαιτείται ενισχυτική μαρτυρία για την απόδειξη των ειδικών ζημιών. Εν πάση περιπτώσει πέραν του ότι η μαρτυρία της ενάγουσας έχει γίνει αποδεκτή και πιστευτή ως ειλικρινής και σε σχέση με το μηνιαίο εισόδημα που λάμβανε κατά τον επίδικο χρόνο του δυστυχήματος, διαπιστώνω ότι η μαρτυρία της επιβεβαιώνεται και ενισχύεται και από τα όσα ανάφερε η Μ.Ε 3, στοιχεία τα οποία καταγράφονται στο φάκελο της που διατηρεί το Γραφείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο ευπαιδευτος συνήγορος του εναγομένου δεν αμφισβητεί στην αγόρευση του ότι η ενάγουσα λάμβανε τα πιο πάνω ποσά. Αυτό που αμφισβητεί είναι ότι η ενάγουσα είχε μόνο απώλεια εισοδημάτων μόνο 4,5 μήνες και ως εκ τούτου η ενάγουσα δικαιούται ειδικές αποζημιώσεις σε σχέση με την απώλεια απολαβών το ποσό των €5,000.
- Αποτελεί επομένως κατάληξη μου ότι η ενάγουσα έχει αποδείξει ότι έχει απώλεια εσόδων από την εργασία της από 8/6/12 μέχρι 08/12/12 το συνολικό ποσό των €6,045.00 (930 Χ 11 μήνες=€5,580 πλέον αναλογία 13ου μισθού 930 Χ 6 μήνες= €5,558/12=€465) το οποίο δικαιούται να της επιδικασθεί υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων. Δεν παραγνωρίζω ότι η ενάγουσα με βάση την μαρτυρία έλαβε κάποια ποσά από το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων (επίδομα ανεργίας και επίδομα ασθενείας) που, σύμφωνα με την Μ.Ε 3, συμποσούνται στο ποσό των €
- Επί του ζητήματος αυτού παρέχεται νομοθετική ρύθμιση στο άρθρο 65(β) του Κεφ. 148, το οποίο διαλαμβάνει ότι: «Πoσά πoυ δεv λαμβάvovται υπόψη κατά τov υπoλoγισμό της απoζημίωσης
- Κατά τov υπoλoγισμό της απoζημίωσης πoυ πρέπει vα πληρωθεί εξαιτίας αστικoύ αδικήματoς δεv λαμβάvεται καθόλoυ υπόψη oπoιoδήπoτε πoσό- (α). (β) τo oπoίo καταβλήθηκε ή τo oπoίo πρέπει vα καταβληθεί από τo Ταμείo Κoιvωvικώv Ασφαλίσεωv ως παρoχή ή επίδoμα σε ασφαλισμέvo πρόσωπo συvεπεία τωv ίδιωv περιστάσεωv oι oπoίες δημιoυργoύv τη voμική υπoχρέωση για απoζημίωση σε σχέση με τo αστικό αυτό αδίκημα». Επομένως με βάση την πιο πάνω νομοθετική ρύθμιση δεν λαμβάνεται καθόλου υπόψη οποιοδήποτε ποσό που καταβλήθηκε ή είναι καταβλητέο από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων ως παροχή ή επίδομα Iacovou Brothers (Constructions) Ltd v. Παντελή Κρίκκη
(2004)Ι Α.Α.Δ. 398. Ο νομοθέτης εισάγοντας την εν λόγω νομοθετική πρόνοια ήθελε προφανώς να προστατέψει τον εργαζόμενο. Και τούτο γιατί τις εισφορές στο ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, πέραν του εργοδότη, τις κάμνει ο ίδιος ο εργαζόμενος και συνεπώς είναι άδικο να επωφεληθούν τρίτοι - αδικοπραγήσαντος σε βάρος του - από ωφελήματα που έλαβε ως εκ της διαχρονικής του εισφοράς προς το εν λόγω ταμείο. ΜΕΙΩΣΗ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ Ανάμεσα στις ειδικές αποζημιώσεις που η ενάγουσα αξιώνει, σύμφωνα με την παράγραφο 5(β)
(2)της Έκθεσης Απαίτησης, είναι και απώλεια εισοδημάτων, για την χρονική περίοδο από 14/5/2013 μέχρι 3/4/2017, συνολικού ύψους €12,560.00 λόγω μείωσης της εισοδηματικής της ικανότητας. Η απόδειξη των ειδικών αποζημιώσεων όπως έχει αναφερθεί κινείται σε αυστηρά πλαίσια. Οι πιο πάνω αρχές που έχουν αναφερθεί εφαρμόζονται και στην προκειμένη περίπτωση. Η ενάγουσα διατείνει ότι με την επιστροφή της στην εργασία της στις 14/5/13, μετά δηλαδή την λήξη της άδειας ασθένειας της, δεν μπορούσε να εργαστεί ως καμαριέρα (housekeeper) αλλά ήταν σε θέση να εργαστεί μόνο στην θέση υπαλλήλου υποδοχής (receptionist) με αποτέλεσμα να απωλέσει εισοδήματα, εφόσον η θέση αυτή αμείβετο με λιγότερα χρήματα. Η ενάγουσα στις 3/4/17, με βάση την αποδεκτή μαρτυρία, ξεκίνησε πλέον να εργάζεται ως καμαριέρα με αυξημένα πλέον εισοδήματα Με βάση την αποδεκτή μαρτυρία η ενάγουσα επέστρεψε στην εργασία της τον Μάϊο του 2013 όπου αμείβετο με το ποσό των €800.00 και χωρίς 13ο μισθό. Αντί δηλαδή να έχει ετήσιες αποδοχές €12,090.00 (13 μήνες Χ €930), προ του ατυχήματος είχε μειωμένες αποδοχές ύψους €9,600.00 (€800 Χ 12). Δηλαδή με βάση τα ενώπιον του Δικαστηρίου γεγονότα η ενάγουσα υπέστη απώλεια για κάθε χρόνο το ποσό των €2,490.00. Η μείωση αυτή των εισοδημάτων διήρκησε για διάστημα 4 χρόνων, εφόσον στις 03/04/17 ήταν σε θέση να εργαστεί πλέον ως καμαριέρα. Συνεπώς η ενάγουσα υπέστη συνολική απώλεια εισοδημάτων για το συνολικό ποσό των €9,960.00 (4Χ €2,490.00). Καθοδήγηση αντλήθηκε από την υπόθεση Iacovou Brothers (Constructions) Ltd (ανωτέρω). Το γεγονός ότι η ενάγουσα υπέστη μείωση της εισοδηματικής της ικανότητας εξαιτίας των τραυμάτων που υπέστη, δεν αμφισβητήθηκε ουσιαστικά από την υπεράσπιση και ως εκ τούτου αποδέχομαι και αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι για διάστημα 4 χρόνων η ενάγουσα δεν μπορούσε να ασκήσει την ίδια εργασία που ασκούσε, αλλά πιο ήπια και ελαφρά όπως ήταν αυτή που άσκησε ως υπάλληλος υποδοχής. Δεν απαιτείτο παρουσίαση αποδείξεως ή άλλης ενισχυτικής μαρτυρίας, πέραν των όσων έχει αναφέρει η ενάγουσα σε συσχετισμό βέβαια με το γεγονός ότι δεν αμφισβητήθηκαν τα λεγόμενα της επί του σημείου αυτού. Η ιατρική μαρτυρία που προσκομίσθηκε επιβεβαιώνει το γεγονός ότι η ενάγουσα κατά το πιο πάνω χρονικό διάστημα, εξακολουθούσε να έχει πόνους στον δεξιό ώμο και για τον λόγο αυτό υποβλήθηκε και σε M.R.I ΤΟΚΟΣ Αναφορικά με την επιδίκαση τόκου τόσο επί των πιο πάνω αξιούμενων ποσών, με βάση τις καθιερωμένες αρχές, εκτός αν διαπιστωθεί αδικαιολόγητη καθυστέρηση ή ολιγωρία εκ μέρους του ενάγοντα, επιδικάζεται νόμιμος τόκος από την ημέρα γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος επί του ποσού των γενικών αποζημιώσεων καθώς και επί των ειδικών αποζημιώσεων, μειωμένος όμως κατά το ήμισυ για να αντισταθμιστεί το ότι δεν προκύπτει όλη η ζημιά από την αρχή (Φοινικαρίδης v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 475, Θεοδούλου v. A. Panayides Contracting Ltd
(1999)1 Α.Α.Δ. 2134, Fysco Constructing Co Ltd v. Χριστάκης Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014). Όλα αυτά μέχρι την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης. Ακολούθως, ολόκληρα τα ποσά φέρουν νόμιμο τόκο από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης μέχρι εξόφλησης. Όπως είναι γνωστό, το άρθρο 58Α του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.148 μετά των συναφών τροποποιήσεων παρέχει τη δυνατότητα στο Δικαστήριο να επιδικάζει τόκο ίσο με το ύψος του τόκου που καθορίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις των εδαφίων
(2),
(3)και
(4)του άρθρου 33 του Περί Δικαστηρίων Νόμου, Ν.14/60μετά των συναφών τροποποιήσεων αναφορικά με ολόκληρο ή μέρος του ποσού των αποζημιώσεων που έχουν επιδικαστεί για σωματικές βλάβες ή θάνατο συνεπεία αστικού αδικήματος για ολόκληρη ή για μέρος της περιόδου μεταξύ της ημερομηνίας κατά την οποίαν γεννήθηκε το αγώγιμο δικαίωμα και της ημερομηνίας καταχώρησης της αγωγής. Όπως είναι γνωστό, μέχρι την πρόσφατη τροποποίηση του Περί Δικαστηρίων Νόμου με τον Τροποποιητικό Νόμο (Αρ.2), Ν.81(Ι)/2008επιδικαζόταν νόμιμος τόκος ύψους 8%. Από την ημέρα δημοσίευσης του Ν.81(Ι)/2008, δηλαδή την 15.10.08, ο νόμιμος τόκος μειώθηκε σε 5,5%. Ανάλογη τροποποίηση επέφερε και ο Τροποποιητικός Νόμος του 2008, Ν.82(Ι)/2008στο αντίστοιχο άρθρο 58Α του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.
- Αναφορικά με την επιδίκαση τόκου, παρατηρώ ότι ενώ το ατύχημα συνέβηκε στις 08.06.12, η παρούσα αγωγή καταχωρήθηκε από την ενάγουσα στις 29.06.12 υπό τη μορφή γενικώς οπισθογραφημένου κλητηρίου εντάλματος, ενώ η Έκθεση Απαίτησης καταχωρίστηκε στις 13/2/13 και ενώ, με βάση την αποδεκτή μαρτυρία, στο διάστημα που μεσολάβησε από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής μέχρι την ημερομηνία καταχώρησης της Έκθεσης Απαίτησης η ενάγουσα παρακολουθείτο από ιατρούς. Επομένως με βάση τα ενώπιον του Δικαστηρίου τεθέντα γεγονότα η ενάγουσα δεν επέδειξε οποιαδήποτε αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής της. Αντίθετα συνάγεται ότι αυτή προωθήθηκε έγκαιρα. Στην προκειμένη περίπτωση θεωρώ ορθό και δίκαιο όπως επιδικασθεί τόκος 2.75% επί το κονδύλι των ειδικών αποζημιώσεων από την ημέρα καταχώρησης της αγωγής. Αντιθέτως το κονδύλι που αφορά την απώλεια εισοδημάτων συνολικού ποσού €16,005.00 από την ημερομηνία του ατυχήματος μέχρι την εκδίκαση της αγωγής θα φέρει νόμιμο τόκο από την ημερομηνία ολοκλήρωσης της ακρόασης, δηλαδή από 20/2/
- Το κονδύλι των γενικών αποζημιώσεων θα φέρει νόμιμο τόκο από την ημερομηνία γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος, δηλαδή από 8/6/
- ΚΑΤΑΛΗΞΗ Συνοψίζοντας όλα τα πιο πάνω εκδίδεται απόφαση υπέρ της ενάγουσας και εναντίον του εναγομένου ως ακολούθως: (α) €30,000.00 ως γενικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από 8/6/12 μέχρι πλήρους εξοφλήσεως. (β) €16,005.00 ως ειδικές αποζημιώσεις για απώλεια εισοδημάτων με νόμιμο τόκο από 20/2/19 μέχρι πλήρως εξοφλήσεως. (γ) €981,00 ως ειδικές αποζημιώσεις με τόκο 2.75% από 29/6/12 μέχρι πλήρους εξοφλήσεως. Όσον αφορά τα έξοδα της παρούσας αγωγής, δεν βρίσκω λόγο γιατί θα πρέπει να αποκλίνω από τον βασικό κανόνα ο οποίος προβλέπει ότι τα έξοδα συνήθως πρέπει να ακολουθούν το αποτέλεσμα της διαδικασίας (Halsbury's Laws of England, 3η έκδοση, τόμος 30, σελ 412, παράγραφοι 795-796). Η αποστέρηση των εξόδων του επιτυχόντα διαδίκου χωρίς αποχρώντα λόγο δεν είναι παραδεκτή (Θρασυβούλου ν. Arto Estates Ltd
(1993)1 (AAΔ) 2και Ζαβρού ν. Μιχαηλίδου
(1996)1 AAΔ 477). Ως εκ τούτου τα έξοδα επιδικάζονται προς όφελος της ενάγουσας και εναντίον του εναγόμενου όπως θα υπολογιστούν από τον αρμόδιο προς τούτο Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ....................................... Μ. Χαραλάμπους, Ε.Δ Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1]Αξιολόγηση της βαρύτητας εξ ακοής μαρτυρίας 27.-
(1)Κατά την αξιολόγηση της βαρύτητας που θα προσδοθεί σε εξ ακοής μαρτυρία, το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη το σύνολο των περιστάσεων, από τις οποίες μπορεί εύλογα να συναχθεί συμπέρασμα αναφορικά με την αποδεικτική αξία της εν λόγω μαρτυρίας.
(2)Ειδικότερα, και χωρίς επηρεασμό της γενικότητας του εδαφίου
(1), το Δικαστήριο θα λαμβάνει υπόψη τα πιο κάτω: (α) Κατά πόσο θα ήταν εύλογο και εφικτό ο διάδικος, που έχει προσαγάγει τη μαρτυρία, να είχε κλητεύσει ως μάρτυρα στη διαδικασία το πρόσωπο που έκαμε την αρχική δήλωση·(β) το χρονικό διάστημα μεταξύ της αρχικής δήλωσης και του γεγονότος στο οποίο αυτή αναφέρεται·(γ) το βαθμό της εξ ακοής μαρτυρίας, δηλαδή κατά πόσο η μαρτυρία περιλαμβάνει εξ ακοής μαρτυρία πέραν του πρώτου βαθμού·(δ) κατά πόσο οποιοδήποτε εμπλεκόμενο πρόσωπο είχε οποιοδήποτε κίνητρο να αποκρύψει ή να παραποιήσει τα γεγονότα·(ε) κατά πόσο η αρχική δήλωση μεταφέρθηκε επακριβώς ή όχι·(στ) το πλαίσιο μέσα στο οποίο, ή οποιοσδήποτε σκοπός για τον οποίο έγινε η αρχική δήλωση·(ζ) κατά πόσο η εξ ακοής μαρτυρία είναι ουσιωδώς διαφορετική από την αρχική δήλωση·(η) κατά πόσο, υπό τις περιστάσεις κάτω από τις οποίες προσάγεται η εξ ακοής μαρτυρία, φαίνεται ότι δεν διευκολύνεται η ορθή αξιολόγηση της βαρύτητας της μαρτυρίας ή γίνεται προσπάθεια παρεμπόδισης της ορθής αξιολόγησης της βαρύτητας της μαρτυρίας.
(3)Ανεξάρτητα από τις διατάξεις του παρόντος άρθρου, κατά την αξιολόγηση της βαρύτητας που προσδίδεται από το Δικαστήριο σε εξ ακοής μαρτυρία, λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη το κατά πόσο ο διάδικος θα μπορούσε να προσκομίσει την καλύτερη δυνατή μαρτυρία και δεν το έπραξε. [2]26.-
(1)Σε περίπτωση κατά την οποία οποιοσδήποτε διάδικος προσάγει εξ ακοής μαρτυρία και δεν κλητεύει ως μάρτυρα στη διαδικασία το πρόσωπο, το οποίο είχε προβεί στην αρχική δήλωση, τότε οποιοσδήποτε άλλος διάδικος δύναται, με την άδεια του Δικαστηρίου, πριν ο διάδικος που έχει προσάξει την εξ ακοής μαρτυρία κλείσει την υπόθεσή του, να κλητεύει το εν λόγω πρόσωπο για να το αντεξετάσει σε σχέση με την αρχική του δήλωση:Νοείται ότι το Δικαστήριο δύναται να μην επιτρέψει την κλήτευση, αν κρίνει ότι η κλήτευση του εν λόγω προσώπου δεν είναι, υπό τις περιστάσεις, εύλογη και εφικτή ή ότι δεν είναι αναγκαία για σκοπούς ορθής απονομής της δικαιοσύνης.
(2)΄Οταν μάρτυρας κλητεύεται, δυνάμει του παρόντος άρθρου, λογίζεται ως εάν είχε κλητευθεί από το διάδικο, ο οποίος έχει προσαγάγει την αρχική δήλωση με εξ ακοής μαρτυρία.
(3)Σε περίπτωση που η μαρτυρία κατά την αντεξέταση του μάρτυρα που είχε προβεί στην αρχική δήλωση και κλήθηκε δυνάμει του παρόντος άρθρου, είναι ουσιωδώς διαφορετική από την προσαχθείσα εξ ακοής μαρτυρία, το Δικαστήριο δύναται στο στάδιο της αξιολόγησης της μαρτυρίας να μη αποδέχεται την εξ ακοής μαρτυρία που είναι σε αντίθεση με την αρχική δήλωση.
(4)Σε περίπτωση κλήτευσης ως μάρτυρα δυνάμει του παρόντος άρθρου του προσώπου που είχε προβεί στην αρχική δήλωση, τα έξοδα καταβάλλονται από το διάδικο που προσήγαγε την εξ ακοής μαρτυρία, εκτός εάν το Δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη όλες τις περιστάσεις της δίκης διατάξει άλλως πως. [3] 51. Αμέλεια συvίσταται- (α) στηv τέλεση πράξης τηv oπoία υπό τις περιστάσεις δεv θα τελoύσε λoγικό συvετό πρόσωπo ή στηv παράλειψη τέλεσης πράξης τηv oπoία υπό τις περιστάσεις τέτoιo πρόσωπo θα τελoύσε͘ ή (β) στηv παράλειψη καταβoλής τέτoιας δεξιότητας ή επιμέλειας για τηv άσκηση επαγγέλματoς, επιτηδεύματoς ή ασχoλίας όπως έvα λoγικό συvετό πρόσωπo, πoυ έχει τα πρoσόvτα για τηv άσκηση τoυ επαγγέλματoς αυτoύ, επιτηδεύματoς ή ασχoλίας θα κατέβαλλε υπό τις περιστάσεις, και στηv πρόκληση ζημιάς εξαιτίας αυτής: Νoείται ότι για αυτή δύvαται vα τύχει απoζημίωσης μόvo τo πρόσωπo έvαvτι τoυ oπoίoυ o υπαίτιoς της αμέλειας υπείχε υπoχρέωση, υπό τις περιστάσεις, vα μηv επιδείξει αμέλεια. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο