ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ν. METEV κ.α., Αρ. Αγωγής: 974/12, 7/8/2019 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDAMM:2019:A77 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ. Παπαθανασίου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 974/12 ΜΕΤΑΞΥ: ...... ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ Ενάγοντα Και
- .......... METEV
- ΜΙΝΕΡΒΑ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΛΤΔ Εναγόμενων Ημερομηνία: 07/08/19 Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: κ. Μ. Αναστασίου για Ευαγόρας Αναστασίου και Συνεργάτες ΔΕΠΕ (για ν' ακούσει απόφαση η κα Π. Μούσκου). Για τους Εναγόμενους 1 και 2: κ. Ν. Κυριακίδης για Χάρης Κυριακίδης ΔΕΠΕ (για ν' ακούσει απόφαση η κα Ι. Λεωνίδου). ΑΠΟΦΑΣΗ ΔΙΚΟΓΡΑΦΑ Ο Ενάγοντας με βάση την Έκθεση Απαίτησης του αξιώνει από τους Εναγόμενους, αλληλέγγυα και/ή κεχωρισμένα, γενικές και ειδικές αποζημιώσεις, πλέον τόκους, αναφορικά με σωματικές βλάβες και άλλες ζημιές που κατ' ισχυρισμό υπέστη συνεπεία τροχαίου δυστυχήματος. Συγκεκριμένα, ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν οδηγός της μοτοσικλέτας με αριθμό εγγραφής XXXXX89, ενώ ο Εναγόμενος 1 ήταν οδηγός του μοτοποδηλάτου με αριθμό εγγραφής XXXXX
- Η Εναγόμενη 2 δε, αναφέρει ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο κάλυπτε με ασφαλιστήριο έγγραφο το μοτοποδήλατο XXXXX07 ή και τον Εναγόμενο
- Στις 18.10.2010 ενώ ο Ενάγοντας οδηγούσε τη μοτοσικλέτα του πιο πάνω κατά μήκος της Λεωφόρου Νήσσι στην Αγία Νάπα με κατεύθυνση από Μακρόνησο προς το κέντρο της Αγίας Νάπας, ο Εναγόμενος 1 που οδηγούσε το πιο πάνω μοτοποδήλατό του επί της ίδιας λεωφόρου με την ίδια κατεύθυνση σε ένα σημείο του δρόμου και ενώ ελάττωσε ταχύτητα κατά τρόπο που γνωστοποιούσε την πρόθεση του για να σταθμεύσει και/ή στάθμευσε στην αριστερή πλευρά του δρόμου και ενώ ο Ενάγοντας επιχείρησε προσπέρασή του, ο Εναγόμενος 1 αιφνίδια επιχείρησε κάθετη είσοδο του επί της αναφερόμενης λεωφόρου με αποτέλεσμα να ανακόψει την κανονική πορεία του Ενάγοντα και να επέλθει σύγκρουση των δύο που είχε ως αποτέλεσμα ο Ενάγοντας να υποστεί σοβαρές σωματικές βλάβες, ειδικές ζημιές, απώλειες και έξοδα. Ως εκ τούτου, ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι το επίδικο δυστύχημα οφείλεται στην αποκλειστική αμέλεια και/ή στο μεγαλύτερο βαθμό συντρέχουσα αμέλεια και/ή παράβαση των νόμιμων καθηκόντων του Εναγόμενου 1, παραθέτοντας σχετικές λεπτομέρειες στο δικόγραφό του. Περαιτέρω, ο Ενάγοντας παραθέτει λεπτομέρειες σωματικών βλαβών και λεπτομέρειες ειδικών ζημιών. Ισχυρίζεται ακόμα ο Ενάγοντας ότι συνεπεία των τραυμάτων του και ειδικά του τραύματος του δεξιού μηριαίου οστού αδυνατεί να ασκήσει τα προ του δυστυχήματος αγαπημένα του σπορ με αποτέλεσμα να έχει περιθωριοποιηθεί ως άνθρωπος και ειδικά ως νέος να στερείται των απολαύσεων της ζωής που δικαιούτο να έχει. Σημειώνει ακόμα ότι καθ' όλη τη διάρκεια της ανάρρωσης του υφίστατο έντονους πόνους και γενικά η μετεγχειρητική του πορεία και συνεπεία υποτροπής του τραύματος του η ολική ανάρρωση του ήτο κάτω από το βάρος έντονης δυσφορίας, πόνου και ταλαιπωρίας. Περαιτέρω, συνεπεία των τραυμάτων του έχει περιπέσει σε δυστυχία, κατάθλιψη και στεναχώρια και είχε απομακρυνθεί από το φιλικό και κοινωνικό του περιβάλλον. Τέλος, ισχυρίζεται ότι συνεπεία του τραυματισμού του θα αδυνατεί εκ των πραγμάτων να ασκεί το επάγγελμά του και θα μπορεί να ασκεί μόνο βοηθητικές εργασίες και αν τούτο καταστεί εφικτό. Η επαγγελματική του δραστηριότητα και/ή ανέλιξη μειώθηκε και/ή αποκλείστηκε και θα έχει μελλοντικές ζημιές και/ή απώλειες όπως επίσης ενόψει των μελλοντικών εγχειρήσεων θα χρήζει και μελλοντικών αναρρωτικών αδειών. Οι Εναγόμενοι 1 και 2 στην Υπεράσπιση τους αρνούνται ότι ο Ενάγοντας ήταν υγιής κατά τον ουσιώδη χρόνο και ασκούσε το επάγγελμα του ιδιωτικού υπαλλήλου με μηνιαίες απολαβές €1.200 και διαζευκτικά ισχυρίζονται ότι ο Ενάγοντας είχε προηγούμενο ιατρικό ιστορικό ή και ιατρικά προβλήματα ή και είχε βεβαρυμμένη υγεία ή και δεν έχαιρε άκρας υγείας, ως αυτός ισχυρίζεται, και περαιτέρω ουδεμία εργασία ή και εισοδήματα είχε ή και τα εισοδήματά του ήταν κατά πολύ χαμηλότερα από αυτά που ισχυρίζεται. Αναφέρουν επίσης ότι ο Ενάγοντας κωλύεται ή και εμποδίζεται να ισχυρίζεται ότι είχε τέτοια εισοδήματα ένεκα προηγούμενων δηλώσεων του. Στη συνέχεια, οι Εναγόμενοι παραδέχονται ότι επισυνέβη στις 18.10.2010 το επίδικο δυστύχημα καθ' ον χρόνον ο Ενάγοντας και ο Εναγόμενος 1 οδηγούσαν τα αναφερόμενα πιο πάνω οχήματα. Επίσης παραδέχονται ότι το δυστύχημα επισυνέβη επί της Λεωφόρου Νήσσι στην Αγία Νάπα με κατεύθυνση από Μακρόνησο προς το κέντρο της Αγίας Νάπας και ότι τα δύο οχήματα κινούνταν στην ίδια κατεύθυνση, με το όχημα του Εναγόμενου 1 να προπορεύεται αυτού που οδηγούσε ο Ενάγοντας. Όμως, αρνούνται ότι το επίδικο δυστύχημα επισυνέβη κατά τον τρόπο που ο Ενάγοντας περιγράφει καθώς επίσης στις λεπτομέρειες αμέλειας και/ή παράβασης των νόμιμων καθηκόντων του Εναγόμενου 1 και ισχυρίζονται ότι το δυστύχημα επισυνέβη ως ακολούθως: Περί τις 12:05 το μεσημέρι ο Εναγόμενος 1 οδηγούσε νομίμως και επιμελώς το μοτοποδήλατό του επί της πιο πάνω Λεωφόρου η οποία σημειωτέον αποτελεί δρόμο διπλής κατεύθυνσης με μια λωρίδα κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση, και με πρόθεση σε κάποιο σημείο του δρόμου ή και παρά το εστιατόριο McDonald's να στρίψει δεξιά σύμφωνα με την πορεία του. Τον ίδιο χρόνο και ενώ ο Εναγόμενος 1 έθεσε σε λειτουργία το δεξιό δείκτη πορείας του μοτοποδηλάτου του έτσι ώστε να κάνει εμφανή την πρόθεση του να στρίψει, ή και ενώ ελάττωσε σταδιακά ταχύτητα ή και άρχισε να οδηγεί ή και κατευθύνει το μοτοποδήλατό του προς το κέντρο του δρόμου ή και αφού προέβη σε όλες τις δέουσες ενέργειες έτσι ώστε να κάνει ασφαλή την ενέργεια του να στρίψει δεξιά ή και προτού επιχειρήσει να στρίψει δεξιά και ενώ βρισκόταν ακόμη εντός της νόμιμης λωρίδας κυκλοφορίας του, ο Ενάγοντας οδηγώντας τοιούτον αμελώς και κατά παράβαση των εκ του νόμου ή και κανονισμών απορρεόντων καθηκόντων του τη μοτοσικλέτα πιο πάνω, κινούμενος στον ίδιο δρόμο και με την ίδια κατεύθυνση ή και ενώ βρισκόταν πίσω από το μοτοποδήλατο του εναγόμενου 1 προσπερνώντας σωρηδόν οχήματα που ακολουθούσαν την ίδια πορεία με αυτόν, ή και προβαίνοντας σε επικίνδυνα προσπεράσματα ή και οδηγώντας με μεγάλη ταχύτητα και στην προσπάθειά του να προσπεράσει το μοτοποδήλατο που οδηγούσε ο Εναγόμενος 1 από τα δεξιά, παρέλειψε να αντιληφθεί την πρόθεση του Εναγόμενου 1 να στρίψει δεξιά με αποτέλεσμα να επιπέσει ή και να συγκρουστεί στο πίσω μέρος του μοτοποδηλάτου του Εναγόμενου 1 προκαλώντας το επίδικο ατύχημα. Ως εκ τούτου, ισχυρίζονται ότι το επίδικο δυστύχημα επισυνέβη συνεπεία της αποκλειστικής ή και της σε μέγιστο βαθμό συντρέχουσας αμέλειας ή και παράβασης των εκ του Νόμου ή και κανονισμών απορρεόντων καθηκόντων του Ενάγοντα και παραθέτουν σχετικές λεπτομέρειες. Περαιτέρω, οι Εναγόμενοι αρνούνται τις ισχυριζόμενες σωματικές βλάβες του Ενάγοντα και όσα σχετικά αναφέρει περί προβλημάτων που του έχουν δημιουργηθεί ή και μελλοντικών προβλημάτων κλπ, ως επίσης αρνούνται τις ειδικές ζημιές που ισχυρίζεται ότι υπέστη. Τέλος, οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι ο Ενάγοντας κωλύεται ή και εμποδίζεται από το να ισχυρίζεται ή και να επικαλείται ότι ευθύνη για την πρόκληση του επίδικου δυστυχήματος υπέχει ο Εναγόμενος 1 ή και ότι ο ίδιος έχει τραυματιστεί ή και έχει υποστεί ζημιές λόγω προηγούμενης παραδοχής του ως προς την ευθύνη του ατυχήματος ή και λόγω προηγούμενων δηλώσεων ή και παραστάσεών του προς τον Εναγόμενο 1 αμέσως μετά το ατύχημα ότι ο ίδιος ευθυνόταν αποκλειστικά. Ο ενάγοντας ως προκύπτει από μελέτη του φακέλου δεν έχει καταχωρήσει απαντητικό δικόγραφο. Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ Για την πλευρά του Ενάγοντα κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου τρεις μάρτυρες και συγκεκριμένα ο XXXXX Χαραλάμπους, Ενάγοντας (Μ.Ε.1), ο Δρ. XXXXX Σιμιλλίδης (Μ.Ε.2) και η XXXXX Λουκά (Μ.Ε.3). Για την πλευρά δε των Εναγομένων κατέθεσαν δύο μάρτυρες και συγκεκριμένα ο Αστυφύλακας XXXXX, XXXXX Χειμώνας (Μ.Υ.1) και ο Δρ. XXXXX Γεωργίου (Μ.Υ.2). XXXXX Χαραλάμπους, Ενάγοντας (Μ.Ε.1) Ο ενάγοντας κατέθεσε για τις συνθήκες του δυστυχήματος. Επίσης κατέθεσε για τις σωματικές βλάβες που ισχυρίζεται πως υπέστη, αλλά και τις χειρουργικές επεμβάσεις και συνέπειες του τραυματισμού του. Ακόμη αναφέρθηκε στις ειδικές ζημιές που ισχυρίζεται πως υπέστη. Παρουσίασε δε σχετικά τεκμήρια. XXXXX Λουκά (Μ.Ε.3) Αναφέρει ότι ήταν αυτόπτης μάρτυρας του δυστυχήματος, το οποίο έγινε μπροστά της σε πολύ μικρή απόσταση. Αστυφύλακας XXXXX, XXXXX Χειμώνας (Μ.Υ.1) Είναι ο αστυνομικός που πήγε επί τόπου στη σκηνή, μαζί με συναδέλφισσα του, και εξέτασε το επίδικο δυστύχημα. Τότε υπηρετούσε στον Αστυνομικό Σταθμό Αγίας Νάπας. Δρ. XXXXX Σιμιλλίδης (Μ.Ε.2) Δρ. XXXXX Γεωργίου (Μ.Υ.2). Όσον αφορά τους 2 ιατρούς που κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου δηλ. τον ΜΕ2 και ΜΥ2, θεωρώ άσκοπη την παράθεση της μαρτυρίας τους και τι συγκεκριμένα ανέφερε ο καθένας. Οι μάρτυρες αυτοί υποστήριξαν τις ιατρικές εκθέσεις που έχουν ετοιμάσει (τεκμ.9 και τεκμ.15 αντίστοιχα). Εν πάση περιπτώσει θα γίνει αναφορά σε συγκεκριμένα σημεία της μαρτυρίας ενός εκάστου κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας τους πιο κάτω και βεβαίως κατά την αντιπαραβολή των αντικρουόμενων θέσεων που προέβαλαν. Αγορεύσεις των συνηγόρων / Επιχειρηματολογία των δύο πλευρών Οι θέσεις των συνηγόρων των δύο πλευρών περιλαμβάνονται σημειώνεται στις γραπτές αγορεύσεις που ετοίμασαν και παρέδωσαν στο Δικαστήριο. Οι αγορεύσεις των δύο πλευρών έχουν τύχει σημειώνεται ενδελεχούς μελέτης. Δεν κρίνεται όμως σκόπιμη η εδώ παράθεση των όσων οι συνήγοροι αναφέρουν στις αγορεύσεις τους και εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο θα παρατεθούν κατωτέρω συγκεκριμένα σημεία των αγορεύσεων. Αξιολόγηση Μαρτυρίας XXXXX Χαραλάμπους, Ενάγοντας (Μ.Ε.1) Έχοντας παρακολουθήσει με προσοχή τον ενάγοντα (ΜΕ1) ενώ κατέθετε και τις απαντήσεις του, ευθέως αναφέρω ότι αυτός δεν μου έκανε καλή εντύπωση. Κατ' αρχήν επειδή ήταν συνεχώς είρωνας έναντι του δικηγόρου των εναγομένων. Ουσιαστικά όμως επειδή διέκρινα την όλη προσπάθεια του να μην αποκαλυφθεί η αλήθεια και μου έδωσε την εικόνα ανειλικρινούς ανθρώπου. Εν πάση περιπτώσει τα πιο πάνω σε συνδυασμό με την μελέτη της μαρτυρίας του με οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ο ενάγοντας σε αρκετά σημεία της μαρτυρίας του είπε ψέματα, ενώ ως προς το θέμα του τραυματισμού του και τις συνέπειες του ήταν περαιτέρω και υπερβολικός, στα πλαίσια προφανώς της προσπάθειας του να εξασφαλίσει μεγαλύτερο ποσό αποζημίωσης. Πιο συγκεκριμένα: Α. Αναφορικά με τις συνθήκες του δυστυχήματος είπε στην κυρίως εξέταση του (βλ. παράγραφο 6 της δήλωσης του τεκμ.1) ότι « Κατά ή περί την 18/10/10 και ενώ οδηγούσα τη μοτοσυκλέτα με αριθμό εγγραφής XXXXX89 κατά μήκος της Λεωφόρου Νήσσι στην Αγία Νάπα με κατεύθυνση από Μακρόνησο προς το κέντρο της Αγίας Νάπας, ο εναγόμενος 1 κατά τον αυτό χρόνο οδηγούσε το μοτοποδήλατο με αριθμό εγγραφής XXXXX07 επί της ίδιας Λεωφόρου με την ίδια κατεύθυνση, σε ένα σημείο της εν θέματι οδού και ενώ ελάττωσε ταχύτητα κατά τρόπο που γνωστοποιούσε την πρόθεση του να σταθμεύσει στην αριστερή πλευρά του δρόμου και ενώ εγώ κατά τον ουσιώδη χρόνο επιχείρησα να προσπεράσω αυτόν, ο Εναγόμενος 1 αιφνίδια επιχείρησε κάθετη είσοδο του επί της αναφερόμενης Λεωφόρου με αποτέλεσμα να ανακόψει την κανονική μου πορεία..». (η υπογράμμιση είναι του Δικαστηρίου) Κατά την αντεξέταση του είπε τα εξής: «Εγώ ερχόμουν από τον δρόμο Μακρόνησου προς κέντρο Αγίας Νάπας, να κατευθυνθώ προς McDonald's. Ενώ ο δρόμος ήταν ολοκάθαρος, στα αριστερά του παγκέτου ήταν μια μοτόρα όπως τη δική μου, που είδα ότι ήταν παρκαρισμένος. Εγώ συνέχισα την πορεία μου όπως κανονικά κρατώ τη γραμμή από μέσα στη μέση του δρόμου. Κατευθύνθηκα να πάω προς το McDonald's, ξαφνικά μου ανατρέπει την πορεία μου που αποφασίζει να στρίψει δεξιά και ούτε να δει εάν έρχεται κανένας. Οδηγώ μοτόρα από τα 15 μου, έτσι δυστύχημα δεν είχα ποτέ στη ζωή μου. Από τα 15 μου πήγαινα σχολείο με τη μοτόρα, τέτοιο δυστύχημα δεν μου έτυχε ποτέ. Να είναι ο άλλος παρκαρισμένος στα αριστερά, να παίρνει στροφή δεξιά και να με κτυπά χωρίς να ελέγξει εάν έρχεται κανένας από πίσω του. » (η υπογράμμιση είναι του Δικαστηρίου) Ας σημειωθεί ότι σε υποβολή ότι ο οδηγός που ήταν μπροστά του δεν ήταν στο παγκέτο αλλά μέσα στο δρόμο, απάντησε «Διαφωνώ απόλυτα μαζί σας». Ενώ και σε άλλα σημεία της αντεξέτασης του επανέλαβε τη θέση του ότι ο εναγόμενος 1 ήταν στο παγκέτο πριν του αποκόψει την πορεία με αιφνίδιο τρόπο. Ερωτώμενος δε σε άλλο σημείο αν είπε τα ίδια πράγματα που είπε στο Δικαστήριο και στην κατάθεση του στην Αστυνομία, έδωσε την εξής απάντηση : «Ναι. Ειδικά για το παγκέτο, διότι όταν θωρείς ένα άτομο πάνω στη μοτόρα του, το πόδι του πάνω στο πεζοδρόμιο σημαίνει ότι πάρκαρε. » Την ίδια στιγμή σημειώνω ότι στην κατάθεση του στην Αστυνομία (βλ. τη 2η κατάθεση στο τεκμ.12) λέει στη 2η σελίδα « Όπως σου είπα ο άλλος οδηγός ήταν μπροστά μου στην αριστερή πλευρά του δρόμου. Η ταχύτητα του ήταν πιο μικρή από τη δική μου και υπολογίζω να ήταν είκοσι χιλιόμετρα την ώρα.». Και μιλούσε βεβαίως για τη στιγμή που ισχυρίζεται ότι του έκοψε το δρόμο. Άρα προφανώς δεν ισχύουν όσα ανέφερε αμέσως πιο πάνω. Δηλαδή, συνοψίζοντας, στην κυρίως εξέταση του και στην κατάθεση του στην Αστυνομία τοποθετεί τη μοτοσικλέτα του εναγόμενου 1 στο δρόμο, προφανώς αριστερότερα μπροστά του, να κινείται με χαμηλή ταχύτητα ουσιαστικά, αμέσως πριν την ισχυριζόμενη αιφνίδια είσοδο ή και την απότομη κίνηση του να στρίψει δεξιά, ενώ κατά την αντεξέταση του είπε ότι ο δρόμος ήταν ολοκάθαρος και η μοτοσικλέτα ουσιαστικά του εναγόμενου 1 ήταν σταθμευμένη στο αριστερό παγκέτο. Παρεμβάλλω εδώ, εν σχέση με την αναφορά του ότι ο δρόμος ήταν ολοκάθαρος μπροστά του, ότι σύμφωνα με την περιγραφή που έδωσε η ΜΕ3 φαίνεται ότι υπήρχε κίνηση στο δρόμο και περνούσαν αυτοκίνητα. Ουδεμία εξήγηση σημειώνεται δεν δόθηκε από την πλευρά του ενάγοντα για τις πιο πάνω ουσιώδεις διαφορές ή και αντιφατική μαρτυρία. Αποτελεί διαπίστωση του Δικαστηρίου εν πάση περιπτώσει πως ο ενάγοντας, για δικούς του λόγους, προώθησε δυο διαφορετικές εκδοχές για τις συνθήκες του δυστυχήματος, με αποτέλεσμα να μην δύναται με βάση τη μαρτυρία του να συναχθεί ασφαλές συμπέρασμα αναφορικά με αυτές. Επίσης αναφέρω πως ένα άλλο σημείο που έχω εντοπίσει και το οποίο η πλευρά του ενάγοντα παρέλειψε να ξεκαθαρίσει, μέσα από το οποίο φαίνεται ότι ο ενάγοντας έλεγε ψέματα, αν και προφανώς δεν έχει τόση σημασία για την ουσία της υπόθεσης, ήταν ο λόγος που δεν φορούσε κράνος. Υπενθυμίζω ότι στην αντεξέταση του είπε ότι το προηγούμενο βράδυ του το είχαν κλέψει, κάτι το οποίο στην κατάθεση του, 16 μέρες μετά το δυστύχημα, όχι μόνον δεν ανέφερε αλλά η δικαιολογία που έδωσε ήταν ότι δεν το φόρεσε γιατί θα πήγαινε σε κοντινή απόσταση. Ως προς την αναφορά στην κατάθεση του στην Αστυνομία ότι την στιγμή του δυστυχήματος ο πατέρας του ακολουθούσε με το αυτοκίνητο του, δεν έχει ξεκαθαριστεί μέσω ερωτήσεων από οποιαδήποτε πλευρά ή αναδειχθεί σε κάτι ουσιαστικό. Εν πάση περιπτώσει δεν υποστήριξε κάτι τέτοιο στη μαρτυρία του ενώπιον του Δικαστηρίου. Σημειώνω επίσης ότι ο πατέρας του στην κατάθεση του (βλ. 1η κατάθεση στο τεκμ.12) είπε ότι δεν είδε οτιδήποτε, ενώ η ΜΕ3 είπε ότι ο πατέρας του ενάγοντα ήρθε μετά από 20-25 λεπτά. Γιατί λοιπόν είπε αυτό το πράγμα στην κατάθεση του μόνον ο ίδιος το γνωρίζει. Β. Ερχόμενος στο θέμα του τραυματισμού του και τις συνέπειες αυτού, αναφέρω τα εξής: (α) Η δήλωση του ότι δεν μπορεί να δουλέψει δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Κατ' αρχήν διότι όσα ανέφερε κρίνονται γενικά και αόριστα και δεν έπεισαν το Δικαστήριο. Τίποτε εν πάση περιπτώσει δεν παρουσίασε που να δείχνει ότι όλα αυτά τα χρόνια έψαξε για δουλειά, ως ισχυρίστηκε, και δεν βρήκε, αλλά ούτε και παρουσίασε μαρτυρία από το Γραφείο Ευημερίας ότι δήθεν δεν τον άφησε να εργαστεί λόγω μιας τρίτης εγχείρησης που θα κάνει. Παρεμβάλλω ότι τι εγχείρηση είναι αυτή, ποιος γιατρός του την σύστησε και πότε, πότε θα πραγματοποιηθεί κλπ δεν έχει αναφερθεί, όχι για άλλο λόγο θεωρώ αλλά επειδή ακριβώς δεν έλεγε αλήθεια. Επίσης τίποτε δεν έχει παρουσιάσει ως προς την αναφορά του ότι «γνωστοποιήθηκα με την αναπηρία κινητική, ήπια από τους ενσωματωμένους ανάπηρους» ή ότι θα πάει σε δεύτερο ιατρικό συμβούλιο για να αξιολογήσουν ξανά την αναπηρία του. Κυρίως όμως προσθέτω εδώ δεν γίνεται αποδεκτός ο ισχυρισμός του ότι δεν μπορεί να εργαστεί διότι δεν υποστηρίζεται από την ιατρική μαρτυρία που γίνεται αποδεκτή κατωτέρω και η οποία υπαγορεύει αντίθετα ότι είναι σε θέση να εργαστεί χωρίς κανένα πρόβλημα. (β) Κατά την αντεξέταση του υποβλήθηκε η ερώτηση αν μετά τις οδηγίες που του δόθηκαν μετά τη 2η επέμβαση της 11ης/12/10 να μην ταλαιπωρεί το πόδι του ακολούθησε τις οδηγίες και απάντησε θετικά. Ακολούθως του ετέθη η αναφορά του Δρ.Μαξουτλού στο τεκμ.4 ότι κατά την εκτίμηση της 04ης/03/11 διαπιστώθηκε ακριβώς ότι δεν τηρεί τις οδηγίες και αναφέρθηκε σε κάποιο γλίστρημα του. Πιο συγκεκριμένα από το πουθενά υποστήριξε ότι γλίστρησε σε βρεγμένο πάτωμα που ακόμα λίγο, όπως υποστήριξε, να του στοιχίσει τη ζωή του και παρά να πέσει με το κεφάλι προτίμησε να βάλει το χέρι του και πάτησε λίγο το πόδι με αποτέλεσμα να σπάσει η πλάκα. Είπε δε ότι αυτό έγινε στην Αγία Νάπα, 10 μέρες μετά που βγήκε από το Νοσοκομείο όπου έκανε στην 1η εγχείρηση. Ισχυρίστηκε επίσης ότι ο πατέρας του τον πήρε στον Δρ. Βασούρη αλλά δεν μπορούσε να τον εγχειρίσει διότι το πρόγραμμα του ήταν γεμάτο και πήγε στη Λεμεσό όπου προγραμματίστηκε η 2η εγχείρηση. Κατ' αρχήν πριν από οτιδήποτε άλλο θα πρέπει να λεχθεί ότι η αναφορά Μαξουτλού αφορά σε χρόνο μετά τη διενέργεια της 2ης επέμβασης, ενώ τα γεγονότα που ο ενάγοντας περιέγραψε ανατρέχουν χρονικά πριν την 2η επέμβαση και άρα είναι εντελώς άσχετα με όσα ο γιατρός λέει για την εξέταση της 04/03/
- Εν πάση περιπτώσει θεωρώ πως το θέμα του γλιστρήματος ετέθη από τον ενάγοντα όχι για άλλο λόγο αλλά σε μια προσπάθεια να αποπροσανατολίσει από την ουσία του πράγματος και το γεγονός ότι πράγματι δεν τήρησε τις οδηγίες των γιατρών. Από εκεί και πέρα όμως θα πω σε κάθε περίπτωση ότι δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι ο ενάγοντας έλεγε ψέματα. Κατά πρώτον, ας σημειωθεί ότι πουθενά δεν φαίνεται να έχει αναφέρει αυτό το περιστατικό και συγκεκριμένα σε κανένα γιατρό που τον έχει εξετάσει. Και μιλώ τόσο για τους θεράποντες ιατρούς όσο και για τους ΜΕ2 και ΜΥ2 που τον εξέτασαν πιο μετά. Δεύτερον, εκτός του ότι θεωρώ παράλογο να είχε επισκεφθεί τον Δρ. Βασούρη ο οποίος του είχε κάνει την 1η επέμβαση, να διαπιστώθηκε η θραύση των υλικών και νέο κάταγμα και αυτός απλά να του είπε δεν μπορεί να τον κάνει επέμβαση, θεωρώ ότι αν επισκεπτόταν ξανά τον εν λόγω γιατρό μετά τις 02/11/10, που με βάση το τεκμ.3 ήταν η τελευταία επίσκεψη του, αυτό θα καταγραφόταν στο τεκμ.
- Τρίτον, το πιστοποιητικό τεκμ.4 ξεκάθαρα λέει πως ο ενάγοντας εξετάστηκε στις 09/12/10 στο Νοσοκομείο Λεμεσού, διαπιστώθηκε η θραύση του υλικού και το νέο κάταγμα και του σύστησαν να προσέλθει την επομένη για να γίνει εισαγωγή του με σκοπό τον προγραμματισμό χειρουργικής επέμβασης, όπως και έγινε. Ακολούθησε δε η επέμβαση στις 11/12/
- Υπενθυμίζοντας ότι το εν λόγω πιστοποιητικό κατατέθηκε από την πλευρά του ενάγοντα και δηλώθηκε, όπως αναφέρεται και σε άλλο σημείο, ότι δεν υπάρχει κάτι με το οποίο να διαφωνούν εν σχέση με αυτό, αναφέρω πως με βάση αυτά σαφώς και δεν επιβεβαιώνεται ότι ο ενάγοντας ήδη περί τα μέσα Νοεμβρίου 2010 επισκέφθηκε το Νοσοκομείο Λεμεσού και προγραμματίστηκε νέα εγχείρηση. Και προσθέτω εδώ πάλιν, όπως και πιο πάνω, θεωρώ παράλογο να είχε διαπιστωθεί θραύση του υλικού στο πόδι του και νέο κάταγμα και οι γιατροί στο νοσοκομείο να μην ενήργησαν άμεσα αλλά απλά να του έκλεισαν ραντεβού μετά από ένα μήνα. Τέταρτον, δεν έχει δικογραφηθεί οτιδήποτε σχετικό από τον ενάγοντα. Αντίθετα αυτό που δικογραφεί με θετικό τρόπο και έχει σημασία να τονιστεί είναι πως «Στις 09/12/10 υπέστηκε θραύση υλικού και εκ νέου κάταγμα στην ίδια περιοχή του προηγούμενου κατάγματος.» (βλ. την παράγραφο 7, σημείο 5, της έκθεσης απαίτησης, την οποία ο ενάγοντας επαναλαμβάνει με την παράγραφο 8 της δήλωσης του τεκμ.1). Βεβαίως εδώ δεν μπορεί να μην σημειωθεί, έχοντας υπόψη τα πιο πάνω, και η αναξιοπιστία της πλευράς του ενάγοντα ως εκ των μη καθαρών της θέσεων ενώπιον του Δικαστηρίου και πιο συγκεκριμένα για την προώθηση θέσεων που είναι αντίθετες με άλλη μαρτυρία που έχει παρουσιάσει ή με το δικόγραφο της. (γ) Πήγε είπε στον ΜΕ2 και του ζήτησε να πει τα λάθη των άλλων γιατρών. Γι' αυτό πήγε εκεί. Ακόμη είπε ότι ο ΜΕ2 του είπε τα λάθη που έκαναν οι γιατροί και συγκεκριμένα «Extra βίδα έξω από την πλάκα, κόντιμα του ποδιού μου, αμελής χειρουργική επέμβαση.» Ο ΜΕ2 όμως κατά τη μαρτυρία του δεν επιβεβαίωσε ούτε τον πιο πάνω σκοπό της επίσκεψης του ενάγοντα κοντά του αλλά ούτε και τα πιο πάνω «λάθη» των γιατρών. Ο ΜΕ2 ανέφερε ότι ο ενάγοντας προσήλθε κοντά του για γνώμη και παρακολούθηση. Σε άλλο σημείο δε είπε ότι απλά ο ίδιος θα έκανε διαφορετική τεχνική, χωρίς να εξηγήσει περαιτέρω και βεβαίως η μαρτυρία του επί του συγκεκριμένου σημείου έχει κριθεί γενική και μη αποδεκτή, όπως φαίνεται κατωτέρω. Είναι δε το κατάλληλο σημείο για να πω ότι ψέμα ήταν και η θέση του πως προτίθεται να κινηθεί νομικά εναντίον των γιατρών για αμέλεια. Ανέφερε γενικά και αόριστα, χωρίς να παρουσιάσει οτιδήποτε, ότι ζήτησε να πάει αστικό Δικαστήριο, ότι το ζήτησε από το Γραφείο Ευημερίας και το σύλλογο των γιατρών και επίσης ότι δεν έχει μαζέψει τα χαρτιά του. Δεν είναι βέβαια κατανοητό τι σχέση έχει το γραφείο ευημερίας ή ο ιατρικός σύλλογος με την αστική απαίτηση του εναντίον κάποιων γιατρών του δημοσίου και η όλη σύγχυση που προκαλείται με τον ενάγοντα να προσπαθεί για άγνωστο λόγο να πείσει για κάτι που δεν έχει κάνει να μην είναι αντιληπτή, το γεγονός όμως ότι ο ενάγοντας ψεύδεται προκύπτει ξεκάθαρα εκ του ισχυρισμού του ότι ουσιαστικά δεν έχει ακόμη κινηθεί γιατί δεν έχει μαζέψει τα χαρτιά. Βεβαίως σε ποια χαρτιά αναφέρεται δεν μας είπε, την ίδια στιγμή που προκύπτει από τη μαρτυρία του να έχει λάβει ιατρική γνώμη για το θέμα δηλ. του ΜΕ2 ήδη από το 2013 και δεν είπε ποτέ ότι έχει πάει σε άλλο γιατρό για τέτοια γνώμη. (δ) Δεν είναι αποδεκτή η θέση του πως δεν μπορεί να ασχοληθεί με δραστηριότητες που έκανε προηγουμένως και συγκεκριμένα με ποδόσφαιρο, μπάσκετ ή περπάτημα, αν και ομολογουμένως και πάλιν η μαρτυρία του πως ασχολείτο με αυτές τις δραστηριότητες ήταν γενική και δεν πείθει. Παρεμβάλλω εν πάση περιπτώσει πως η αναφορά στη μαρτυρία του ότι ήταν ένας καθ' όλα ενεργητικός και αθλητικός νέος που ασχολείτο με διάφορα σπόρ κρίνω ότι είναι άλλη μια υπερβολή αφού και με βάση τη μαρτυρία του σίγουρα δεν προκύπτει κάτι τέτοιο. Εν πάση περιπτώσει η θέση του αυτή εντάσσεται θεωρώ στα ίδια πλαίσια της προσπάθειας του να πείσει περί σοβαρών συνεπειών εκ του τραυματισμού του με απώτερο στόχο την εξασφάλιση μεγαλύτερου ποσού ως αποζημιώσεις. Ας σημειωθεί εδώ ότι η προσπάθεια του ενάγοντα να παραπλανήσει διαφάνηκε και όταν ερωτήθηκε να πει ποιος γιατρός του είπε να αποφεύγει τις εν λόγω δραστηριότητες και αυτός απάντησε «Πολλοί γιατροί, δεν θέλω τώρα να ονομάσω». Ένας μάρτυρας όμως ο οποίος έρχεται στο Δικαστήριο με «καθαρά χέρια» δεν απαντά τοιουτοτρόπως και αν πράγματι είχε λάβει γνώμη και από άλλους γιατρούς, πέραν δηλ. του ΜΕ2, θεωρώ δεν θα είχε πρόβλημα να αναφερθεί στα ονόματα των γιατρών που τον συμβούλεψαν κατ' αυτό τον τρόπο. Εν πάση περιπτώσει παραπέμπω σχετικά στη μαρτυρία του ΜΥ2 κατωτέρω η οποία γίνεται αποδεκτή και με βάση την οποία ο ενάγοντας θα μπορεί να αθλείται κανονικά. Με την επισήμανση βεβαίως την ίδια στιγμή του ΜΥ2 πως παρατεταμένη άθληση με φόρτωση του κάτω άκρου πιθανόν να προκαλεί ενοχλήσεις υπό μορφή ανεκτού πόνου που θα αποκαθίστανται με απλή ανάπαυση. (ε) Όσα αναφέρει στην παράγραφο 9 της δήλωσης του τεκμ.1 για τη μεταφορά του στο Νοσοκομείο και τις 2 επεμβάσεις στις οποίες υποβλήθηκε στις 19/10/10 και 11/12/10 αντίστοιχα, την επίσκεψη του στον ΜΕ2 στις 18/02/13 και την έκδοση πιστοποιητικών από τους θεράποντες ιατρούς, είναι αποδεκτά αφού συνάδουν με άλλη αποδεκτή μαρτυρία και έγγραφα. Αποδεκτή είναι όμως και η αναφορά του στην παράγραφο 11 του τεκμ.1 ότι κατά το χρόνο του τραυματισμού του και σε μετέπειτα χρόνο της ανάρρωσης του έχει υποστεί πόνους και ταλαιπωρία λαμβάνοντας υπόψη τη μαρτυρία του ΜΥ2, που γίνεται αποδεκτή, αλλά και ως ζήτημα λογικής. Οφείλω βέβαια εδώ να παρατηρήσω πως ούτε ο ενάγοντας διευκρινίζει τον «μετέπειτα χρόνο», ούτε και υπάρχει ενώπιον μου συγκεκριμένη μαρτυρία (ιατρική) ως προς τι πρέπει να θεωρηθεί ως λογική διάρκεια των πόνων. Όσον αφορά τα οικογενειακά πρόσωπα που του παρείχαν βοήθεια για να μπορέσει ν' ανταπεξέλθει στις προσωπικές του ανάγκες (βλ. τη σχετική αναφορά του στην ίδια παράγραφο 11 του τεκμ.1), αντιλαμβάνομαι από τα λεγόμενα του ότι αναφερόταν στη μητέρα και τα αδέλφια του, αν και ούτε εδώ ήταν πολύ συγκεκριμένος. Δεν εξήγησε όμως ούτε τι είδους βοήθεια του παρείχε ο καθείς εξ' αυτών, αλλά ούτε για ποιο χρονικό διάστημα. Ως ζήτημα λογικής δέχομαι βέβαια ότι για ένα διάστημα χρειαζόταν κάποια βοήθεια. Όμως προσθέτω εδώ πως σίγουρα δεν μπορεί να θεωρηθεί λογικό διάστημα, με τα δεδομένα της παρούσας υπόθεσης και ελλείψει ιατρικής μαρτυρίας που να το υποστηρίζει, η περίοδος των 2 χρόνων για παράδειγμα στην οποία έκανε αναφορά ερωτώμενος για άλλο θέμα. Είπε συγκεκριμένα, στην ερώτηση γιατί πέρασε ουσιαστικά τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα μέχρι να επισκεφθεί τον ΜΕ2, ότι « Δύο χρόνια ήμουν πάνω στον καναπέ, δεν μπορούσα να κάνω τίποτε, μόνο λίγες φυσιοθεραπείες. Νοσοκομείο και σπίτι.». Εν πάση περιπτώσει με την ευκαιρία ευθέως λέω πως και αυτή του η αναφορά, κατά την κρίση μου, δεν ήταν παρά μόνον άλλη μια υπερβολή στα πλαίσια της προσπάθειας του να δικαιολογήσει ένα ομολογουμένως μεγάλο χρονικό διάστημα μέχρι να πάει πρώτη φορά στον ΜΕ2, για το οποίο και πάλιν δεν έπεισε. Γ. Ως προς την παράγραφο 10 της δήλωσης του τεκμ.1 και τις ειδικές ζημιές, δέχομαι κατ' αρχήν ότι πλήρωσε για φυσιοθεραπεία €700.- μελετώντας συνδυαστικά τα τεκμ.12 και 7 της φυσικοθεραπεύτριας Μαρίας Ζήνωνος και τη μαρτυρία του ΜΥ2 (βλ. κατωτέρω). Δέχομαι επίσης ότι πλήρωσε €300.- στον ΜΕ2 για ιατρικά έξοδα και έκδοση ιατρικού πιστοποιητικού. Σχετική επί του θέματος είναι η μαρτυρία του ΜΕ2 και το τεκμ.
- Ως προς το ποσό που αξιώνεται για ιατρικά πιστοποιητικά εκ €95.68.- παρατηρώ τα εξής. Ο ενάγοντας έχει παρουσιάσει προς δικαιολόγηση του ποσού αυτού την απόδειξη είσπραξης τεκμ.5 για ποσό €191,36.-. Από μελέτη της όμως προκύπτει ότι αυτή αφορά την έκδοση 4 ιατρικών εκθέσεων, για τέσσερα διαφορετικά πρόσωπα, εκ των οποίων το ένα είναι ο ενάγοντας. Μόνον μία όμως προκύπτει να σχετίζεται με την παρούσα και είναι η έκθεση του Δρ.Μαξουτλού. Οι άλλες 3 εκθέσεις αφορούν άλλους ιατρούς, ενώ το όνομα του Δρ.Βασούρη δεν αναφέρεται. Συνεπώς ο ενάγοντας δικαιούται μόνον το ¼ του ποσού της απόδειξης πιο πάνω εκ €47,84.-. XXXXX Λουκά (Μ.Ε.3) Είναι γεγονός ότι κάποια σύγχυση παρατηρείται στη μαρτυρία της, κυρίως για το ακριβές σημείο που ήταν σταθμευμένη η μοτοσικλέτα που οδηγούσε ο εναγόμενος 1, πριν ξεκινήσει να μπει στο δρόμο. Όμως έχοντας παρατηρήσει προσεκτικά τη μάρτυρα ενώ κατέθετε και έχοντας μελετήσει ενδελεχώς και σφαιρικά τη μαρτυρία της, κρίνω πως η σύγχυση της δεν ήταν απότοκο ψεμάτων ή και επειδή δεν ήταν πράγματι αυτόπτης μάρτυρας του επίδικου δυστυχήματος. Με την περιγραφή που έδωσε για την ακριβή θέση της μοτοσικλέτας του εναγόμενου 1 πριν εισέλθει στο δρόμο, μιλώντας είτε για παγκέτο είτε για πεζοδρόμιο, θεωρώ πως έλεγε και προσπάθησε να εξηγήσει στην ουσία το ίδιο πράγμα. Παρεμβάλλω πως η μικρή υψομετρική διαφορά στο σημείο που βρισκόταν ο εναγόμενος 1, στην οποία αναφέρθηκε, εν σχέση με τον δρόμο, επιβεβαιώνεται από τον ΜΥ
- Εν πάση περιπτώσει ο πυρήνας της μαρτυρίας της κρίνω πως παρέμεινε αναλλοίωτος εκ της αντεξέτασης της και περαιτέρω πως η περιγραφή του δυστυχήματος και οι λεπτομέρειες που έδωσε δεν αφήνουν αμφιβολία ότι έζησε τα γεγονότα και ήταν αυτόπτης μάρτυρας στο σημείο του δυστυχήματος όταν επισυνέβη. Επίσης θα πω εδώ ότι είναι απόλυτα λογικό να μην θυμάται επακριβώς κάποια πράγματα, όπως για παράδειγμα το χρώμα των μαλλιών του εναγόμενου 1 ή τι παπούτσια αγόρασε από το κατάστημα που είπε ότι βρισκόταν προηγουμένως, εάν ληφθεί υπόψη ότι από το δυστύχημα μέχρι την κατάθεση της στο Δικαστήριο παρήλθαν 9 περίπου χρόνια, αλλά και η κατάσταση πανικού που βρισκόταν ως περιέγραψε. Τονίζω όμως ότι έδωσε αυθόρμητα μια περιγραφή του εναγόμενου 1 όταν ερωτήθηκε δηλ. ψηλός, λεπτός και δυνάμενος, χωρίς σημειώνω να της υποβληθεί για παράδειγμα ότι η περιγραφή αυτή δεν έχει καμία σχέση με τον εναγόμενο 1, ενώ όσον αφορά τα παπούτσια που αγόρασε είπε ότι ήταν για τη δουλειά της. Ούτε θεωρώ μεμπτό, για τους ίδιους λόγους, το γεγονός ότι δεν θυμόταν αν ήταν ένας ή δύο αστυνομικοί στη σκηνή ή το χρώμα των μοτοσικλετών. Εν πάση περιπτώσει το συμπέρασμα μου είναι ότι όπου ανέφερε πως δεν θυμάται τούτο ήταν λογικό. Έχοντας συνεπώς υπόψη τα πιο πάνω αλλά και με βάση τη θετική εικόνα που αποκόμισα από τη μάρτυρα βλέποντας την να καταθέτει, η οποία θεωρώ ότι ήταν μια ειλικρινής ανεξάρτητη μάρτυρας, δέχομαι τη μαρτυρία της και ότι: O εναγόμενος 1 ευρισκόταν σταθμευμένος με τη μοτοσικλέτα του στο παγκέτο του δρόμου (βλ. στο σημείο που ευρίσκεται το πεζοδρόμιο πάνω από το ευρετήριο στο σχεδιάγραμμα του τεκμ.13) και η μοτοσικλέτα ήταν ξεκινημένη. Ξαφνικά ο εναγόμενος 1 μπήκε στο δρόμο, κινούμενος δεξιά, πλαγίως, και έκοψε το δρόμο της μοτοσικλέτας που οδηγούσε ο ενάγοντας με κατεύθυνση προς το κέντρο της πόλης με αποτέλεσμα να συγκρουστούν. Έχει σημασία να παρεμβάλλω εδώ ότι η πρόθεση του εναγόμενου 1 να στρίψει δεξιά σύμφωνα με την πορεία των 2 μοτοσικλετών είναι παραδεκτή με την Υπεράσπιση. Οι δύο οδηγοί εκ της σύγκρουσης έπεσαν κάτω στο δρόμο. Ο ενάγοντας τραυματίστηκε σοβαρά. O εναγόμενος 1 παραδέχτηκε προφορικά στη μάρτυρα ότι έκοψε το δρόμο στον ενάγοντα. Η μάρτυρας είπε στην Αστυνομία που έφτασε στη σκηνή τι έγινε και έδωσε τα στοιχεία της. Έδωσε επίσης τα στοιχεία της στον πατέρα του ενάγοντα όταν ήρθε μετά επί τόπου στο σημείο του δυστυχήματος. Κανένας δεν την κάλεσε παρά μόνον ο ενάγοντας για να καταθέσει για την παρούσα. Αστυφύλακας XXXXX, XXXXX Χειμώνας (Μ.Υ.1) Μέσα από ενδελεχή και σφαιρική μελέτη της μαρτυρίας του επιβεβαιώνεται θεωρώ η εντύπωση που μου έδωσε καταθέτοντας ενώπιον του Δικαστηρίου, ότι δηλαδή προέβη σε πλημμελή διερεύνηση του δυστυχήματος και δεν ενήργησε αντικειμενικά ως όφειλε σαν εξεταστής. Ας σημειωθεί ότι στην κυρίως εξέταση του ανέφερε ότι ο εναγόμενος 1 του άφησε την εντύπωση ότι έλεγε την αλήθεια, ενώ κατά την αντεξέταση του δέχτηκε ότι για το συμπέρασμα του βασίστηκε στη μαρτυρία των 2 οδηγών. Δεν έδωσε όμως καμία πειστική εξήγηση γιατί κατέληξε στο συγκεκριμένο συμπέρασμα περί ευθύνης του ενάγοντα για την πρόκληση του δυστυχήματος, ούτε το αιτιολόγησε με βάση τις ζημιές στις 2 μοτοσικλέτες ή την πραγματική μαρτυρία γενικότερα. Και τονίζω εδώ την θετική απάντηση του στην ερώτηση αν θα μπορούσε να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο εναγόμενος 1 ανέκοψε την πορεία στον ενάγοντα, εφόσον δεν είχε αυτόπτη μάρτυρα όπως είπε, λέγοντας και πάλιν ότι είχε μόνο τη μαρτυρία των δύο οδηγών. Ακόμη δεν ασχολήθηκε με το θέμα των καθρεπτών της μοτοσικλέτας του εναγόμενου 1, τα οποία δεν εντόπισε μεν στη σκηνή και δεν σημείωσε στο σχέδιο που ετοίμασε αλλά εις ουδεμία εξέταση προέβη για να δει τι έγιναν και βεβαίως αν πράγματι υπήρχαν, με δεδομένη και τη θέση του εναγόμενου 1 στην κατάθεση του (βλ. τεκμ.12) ότι έλεγξε τους καθρέπτες του. Ως προς τη μη σημείωση στο σχέδιο της τελικής θέσης της μοτοσικλέτας του εναγόμενου 1 με τη δικαιολογία ότι μετακινήθηκε, σημειώνω πως και εδώ φαίνεται η πλημμελής ετοιμασία του σχεδίου. Κατά τον ίδιο τρόπο που σημείωσε τις πορείες των δύο μοτοσικλετών και το σημείο Χ, μέσα από τη μαρτυρία δηλαδή των εμπλεκόμενων οδηγών, αφού λέει πως δεν υπήρχε αυτόπτης μάρτυρας, θα μπορούσε να σημειώσει και το συγκεκριμένο σημείο. Και βεβαίως αν υπήρχε διαφωνία ως προς αυτό θα εναπόκειτο στο Δικαστήριο να αποφασίσει, αξιολογώντας την εκατέρωθεν μαρτυρία. Εν πάση όμως περιπτώσει αυτό ίσως να είχε τη δική του σημασία. Επίσης σημειώνω την αναφορά του ότι δεν γνώριζε ότι υπήρχε εξέταση για την μέτρηση της ταχύτητας και πως δεν παρακολούθησε το εξειδικευμένο πρόγραμμα εξέτασης τροχαίων δυστυχημάτων. Ποιες ήταν ακριβώς οι γνώσεις του για εξέταση τροχαίων δυστυχημάτων είναι άγνωστο, αν και με κάθε σεβασμό λέω ότι με βάση όσα αναφέρονται στην ενότητα αυτή προφανώς δεν ήταν καταρτισμένος για κάτι τέτοιο. Περαιτέρω, δεν μπορώ να μην σημειώσω και την προκατάληψη που φάνηκε να υπάρχει από μέρους του για το πρόσωπο του ενάγοντα, τον οποίο είχε δει όπως είπε προηγουμένως να κυκλοφορεί στο δρόμο και η εντύπωση που του σχηματίστηκε είναι πως ήταν ένας «αππωμένος» και συμπεριφερόταν ανώριμα για την ηλικία του. Συγκεκριμένα έκανε ελιγμούς στη λωρίδα του και δεν έφερε κράνος. Ας σημειωθεί ότι είχε μεν αναφέρει στην αρχή ότι η εντύπωση αυτή σχηματίστηκε αφού τον είδε κάποιες φορές αλλά τελικά μίλησε για μια μόνον φορά, για την οποία μάλιστα είπε ότι δεν ασχολήθηκαν. Παρεμβάλλω βεβαίως πως προκαλεί εντύπωση και προβληματισμό το γεγονός ότι η Αστυνομία είδε κάποιον να κάνει παραπτώματα και απλά δεν ασχολήθηκε. Εν πάση περιπτώσει όσα ανέφερε και το γεγονός ότι είδε μιαν φορά τον ενάγοντα να κάνει ελιγμούς και να μην φορεί κράνος, χωρίς άλλο, δεν μπορεί παρά να οδηγήσει στο ότι ήταν αυθαίρετο το συμπέρασμα του περί «αππωμένου» ή ανώριμου. Αυτή ήταν όμως η εντύπωση του για τον ενάγοντα όταν εξέταζε το δυστύχημα και προφανώς έπαιξε ρόλο στο συμπέρασμα του εάν ληφθούν υπόψη όλα τα ανωτέρω και το γεγονός ότι πίστεψε, χωρίς άλλα στοιχεία, ότι είναι ο εναγόμενος 1 που λέει αλήθεια και όχι ο «αππωμένος» ενάγοντας. Ένα άλλο σημείο που δείχνει θα έλεγα την πλημμελή διερεύνηση είναι η παράλειψη ελέγχου κατά πόσο άναβαν τα φώτα της μοτοσικλέτας του εναγόμενου
- Του υπεδείχθη η μοτοσικλέτα από τον εναγόμενο 1, είδε ότι ο δείκτης έδειχνε δεξιά και δεν προέβη σε καμία άλλη ενέργεια. Ας σημειωθεί ότι δέχτηκε στην αντεξέταση του ότι ο εναγόμενος 1 θα μπορούσε να είχε βάλει το δείχτη δεξιά πριν την άφιξη της Αστυνομίας. Εν πάση περιπτώσει αναφέρω ότι ένας απλός έλεγχος ίσως να οδηγούσε ακόμη και στο συμπέρασμα ότι ο εναγόμενος 1 έλεγε ψέματα ότι έβαλε το δείχτη δεξιά, με δεδομένο ότι δεν υπέστησαν με βάση το τεκμ.13 ζημιές τα φώτα της μοτοσικλέτας του εναγόμενου 1, σε περίπτωση που δεν άναβε ο δεξιός πίσω δείχτης. Με όλα αυτά υπόψη θεωρώ πως και η θέση του ότι αν ο ενάγοντας κρατούσε στάση αμυντικής οδήγησης δεν θα γινόταν το δυστύχημα αποτελεί ένα αυθαίρετο συμπέρασμα. Εν κατακλείδι δεν μπορώ να αποδεχτώ τη μαρτυρία του, ούτε και τα γεγονότα της 1ης παραγράφου του σημείου 9 του τεκμ.13 (βλ. σελ.3), στο βαθμό πάντα που καταλήγουν σε συμπέρασμα ότι το δυστύχημα έγινε κατόπιν σύγκρουσης της μοτοσικλέτας του ενάγοντα στο πίσω μέρος της μοτοσικλέτας του εναγόμενου 1, στην προσπάθεια του να τον προσπεράσει και επειδή δεν έλαβε τις αναγκαίες προφυλάξεις. Τα υπόλοιπα στοιχεία βέβαια στο τεκμ.13, καθώς επίσης οι μετρήσεις και οι λοιπές αναφορές στο σχέδιο που επισυνάπτεται είναι αποδεκτά αφού δεν αμφισβητούνται. Πριν αφήσω την αξιολόγηση του συγκεκριμένου μάρτυρα θα πω εδώ ότι δεν υπάρχει σαφής εικόνα σε ποιόν αστυνομικό στη σκηνή η ΜΕ3 ανέφερε τι έγινε και έδωσε τα στοιχεία της. Με δεδομένη όμως την αξιολόγηση της ΜΕ3 πιο πάνω και όσα εκεί αναφέρονται, σε κάθε περίπτωση σημειώνω πως η λογική υπαγορεύει ότι είτε η συνάδελφος που ήταν μαζί του, εάν σε αυτήν μίλησε η ΜΕ3, δεν τον ενημέρωσε σχετικά, είτε ο ίδιος για δικούς του λόγους υποστήριξε ότι ουδείς ανέφερε ότι είδε το δυστύχημα. Δρ. XXXXX Σιμιλλίδης (Μ.Ε.2) Δρ. XXXXX Γεωργίου (Μ.Υ.2). Δεν αμφισβητείται ότι πρόκειται για εμπειρογνώμονες. Όσον αφορά εμπειρογνώμονες, το Δικαστήριο μπορεί να υιοθετήσει τη θέση ενός εμπειρογνώμονα είτε εν όλω, είτε εν μέρει, είτε καθόλου, ανάλογα με τα ευρήματα του και την αξιολόγηση της μαρτυρίας, έχοντας υπόψη ότι οι εμπειρογνώμονες δεν έχουν κανένα προβάδισμα έναντι άλλων μαρτύρων και ότι η μαρτυρία τους υπόκειται στους ίδιους ακριβώς κανόνες αξιολόγησης όπως οι συνήθεις μάρτυρες επί γεγονότων (Vasilico Cements Works v. Σταύρου
(1978)1 ΑΑΔ 389, 397 και Ν. Νικολάου ν. Κλεάνθη Σταύρου
(1992)1 ΑΑΔ 746). Η συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα δεν είναι τόσο σημαντική για τους σκοπούς εκτιμήσεως της αξιοπιστίας τους, όπως στη περίπτωση ενός μάρτυρα πάνω σε γεγονότα (βλ. Αθηνής ν. Δημοκρατίας
(1990)2 ΑΑΔ 41). Σε περιπτώσεις διιστάμενης ιατρικής μαρτυρίας, το Δικαστήριο θα πρέπει να αναλύσει και να αντιπαραβάλει τη συγκρουόμενη επιστημονική μαρτυρία για να καταλήξει στο τέλος να καταγράψει με επιμέλεια και πειστικό τρόπο τη δική του ανεξάρτητη κρίση όπως αυτή αναδύεται παραπέμποντας στα επιστημονικά δεδομένα και παρατηρήσεις όπως αυτά επεξηγήθηκαν από τους εμπειρογνώμονες. Στην Novichkova Daria v. Θέμη Βλαβή, Πολ. Έφ. 83/09, ημερ. 31.5.12 τονίστηκαν τα ακόλουθα από τον έντιμο Δ. Στ. Ναθαναήλ: «Επί διιστάμενης ιατρικής μαρτυρίας, το Δικαστήριο οφείλει, όπως και σε κάθε άλλη περίπτωση αξιολόγησης μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων, να κρίνει τη μαρτυρία αυτή στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων μη δίνοντας προβάδισμα σε οποιαδήποτε ιατρικώς εκφρασθείσα γνώμη από εκάτερο των διαδίκων. Η κρίση του Δικαστηρίου πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα επιστημονικά δεδομένα που παρουσιάζονται ενώπιον του, σχηματίζοντας ιδίαν άποψη επί του θέματος, αιτιολογώντας επαρκώς την κατάληξη του, ως προς την προτίμηση του με αναφορά σ' αυτά τα δεδομένα.» Στην ίδια υπόθεση επιδοκιμάστηκε η πιο κάτω αναφορά από την υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Αλέξανδρου Κωστάκη, ανήλικου, μέσω των γονέων και φυσικών κηδεμόνων του, Χρήστου και Μαρίας Κωστάκη
(2008)1 Α.Α.Δ. 432, στις σελ. 451-452 (Δ. Ναθαναήλ): «Η μαρτυρία όμως που δίνεται από ένα εμπειρογνώμονα πρέπει να εξετάζεται πρωτόδικα με ιδιαίτερη προσοχή. Οφείλει ένα πρωτόδικο Δικαστήριο να προχωρεί σε ανάλυση και αντιπαραβολή της συγκρουόμενης επιστημονικής μαρτυρίας και να καταγράφει με επιμέλεια και με πειστικό τρόπο τη δική του ανεξάρτητη κρίση η οποία όμως πρέπει να αναδύεται και να παραπέμπει στα επιστημονικά δεδομένα και παρατηρήσεις όπως εξηγήθηκαν από τους ειδικούς». Αξιολόγηση ιατρικής μαρτυρίας: Κατ' αρχήν να σημειωθεί ότι ουδείς εκ των δύο ήταν θεράπων ιατρός του ενάγοντα. Ο μεν ΜΕ2 εξέτασε τον ενάγοντα για 1η φορά στις 18/02/13 δηλ. 2 χρόνια και 7 μήνες περίπου μετά το επίδικο δυστύχημα και ο ΜΥ2 στις 23/12/14 δηλ. 4 χρόνια περίπου μετά. Έχει δε σημασία να λεχθεί εδώ ότι σύμφωνα με τον ΜΕ2, όταν εξέτασε τον ενάγοντα στις 06/06/14 για τελευταία φορά, η κατάσταση του ήταν η ίδια όπως αναφέρεται στο πιστοποιητικό του το οποίο εξέδωσε στις 17.5.2013 (τεκμ.9). Έχοντας μελετήσει δε πολύ προσεκτικά την μαρτυρία των δύο ιατρών σε συνάρτηση με τα ιατρικά πιστοποιητικά που εξέδωσαν, έχω αποφασίσει, στο βαθμό που υπάρχουν διαφορές μεταξύ τους, να αποδεχτώ τη μαρτυρία του ΜΥ
- Ο ΜΥ2 μου έχει κάνει εξαιρετική εντύπωση σαν επιστήμονας. Οι απαντήσεις του ήταν άμεσες, σαφείς και εμπεριστατωμένες, με παραπομπή όπου χρειάστηκε σε συγκεκριμένες επιστημονικές μελέτες, σε αντίθεση σημειώνω με τις γενικόλογες απαντήσεις του ΜΕ
- Επίσης, έχοντας παρακολουθήσει τον ΜΥ2 και τις απαντήσεις του δεν έχω αμφιβολία πως ήταν αντικειμενικός. Δεν δίστασε για παράδειγμα να αποδεχτεί ότι το κάταγμα του ενάγοντα ήταν επώδυνο, τόσο κατά την πρώτη μετατραυματική περίοδο όσο και τη δεύτερη, ενώ ανέφερε ότι μετά από παρατεταμένη αθλητική υπερφόρτιση δικαιολογείται ενόχληση πόνου και το ίδιο με τις καιρικές αλλαγές. Επίσης την ίδια στιγμή που ο ΜΕ2 δεν σημείωσε οτιδήποτε στο πιστοποιητικό του για φυσιοθεραπείες, αυτός αναφέρει πως δικαιολογούνται 50 συνεδρίες δηλ. 25 μετά την πρώτη επέμβαση και 25 μετά τη δεύτερη. Γενικότερα έχω πεισθεί μέσα από τη μαρτυρία του ότι ήρθε να καταθέσει για τα ευρήματα του, τα οποία υποστήριξε επιστημονικά και πολύ πειστικά και όχι απλά για να βοηθήσει την πλευρά που τον κάλεσε. Αντίθετα ο ΜΕ2 οφείλω να πω ότι η εντύπωση που μου έδωσε ήταν πως η μόνη του έγνοια ήταν να βοηθήσει τον ενάγοντα λέγοντας ότι χρειάζεται για να επιτευχθεί ο συγκεκριμένος σκοπός. Στα πλαίσια αυτά σημειώνω για παράδειγμα την υπερβολή ότι ο τραυματισμός «έχει στιγματίσει δια βίου τη ζωή του ασθενή τόσο ψυχολογικά όσο και επαγγελματικά», που όσο και αν προσπάθησε να δικαιολογήσει δεν έπεισε. Επίσης δεν μπορεί θεωρώ να μείνει ασχολίαστη η απαράδεχτη και συνεχής ειρωνική του στάση έναντι του δικηγόρου των εναγόμενων. Όμως σημειώνω πως ο γενικός τρόπος προσέγγισης των διαφόρων θεμάτων ήταν το κύριο χαρακτηριστικό θα έλεγα της μαρτυρίας του. Έρχομαι τώρα με πιο συγκεκριμένες αναφορές στη μαρτυρία τους και στα επιμέρους θέματα. Θέματα στα οποία οι δύο συμφωνούν
- Είδος κατάγματος - Εδώ υπάρχει συμφωνία ότι ο ενάγοντας αρχικά, εκ του δυστυχήματος, υπέστη κάταγμα του κάτω μέρους του δεξιού μηριαίου οστού (βλ. και την ιατρική βεβαίωση τεκμ.3, αλλά και τη δήλωση του ευπαίδευτου συνηγόρου των εναγόμενων κατά την έναρξη της αντεξέτασης του ΜΕ2 ότι αυτό είναι αποδεκτό).
- Κατά πόσο έχρηζε φυσιοθεραπείας - Και εδώ υπάρχει συμφωνία. Ο ΜΕ2 δεν εισηγήθηκε μεν φυσιοθεραπεία, όμως ανέφερε ερωτώμενος ότι λόγω της κατάστασης του «Μπορούσε να κάνει λίγες φυσιοθεραπείες για βελτίωση κίνησης του γόνατος του γιατί οι ουλές και οι επεμβάσεις είναι ακριβώς πάνω από το γόνατο, ακριβώς πάνω από το γόνατο με την άρθρωση». Ο ΜΥ2 δε είπε ότι «Μια χειρουργική επέμβαση έχει σαν επακόλουθο την ανάπτυξη μυϊκής ατροφίας των μυών του μηρού και βαθμώδης ακαμψία του γόνατος. Η φυσιοθεραπεία βοηθά στην ενδυνάμωση αποκατάσταση της μυϊκής δύναμης και ανάκτηση της κινητικότητας του γόνατος». Ενώ σημειώνω το σημείο 8 των συμπερασμάτων του στην τελευταία σελίδα της έκθεσης του τεκμ.15, όπου αναφέρεται ότι «Σε περιπτώσεις όπως η παρούσα δικαιολογείται χορήγηση φυσιοθεραπείας σε συνολικό αριθμό που δεν υπερβαίνει τις 50 συνεδρίες (25 συνεδρίες μετά την πρώτη επέμβαση και 25 μετά την δεύτερη).
- Βράχυνση - Ραιβότητα - Συμφωνούν μόνον ότι υπάρχει βράχυνση και ραιβότητα, αλλά και ότι η αιτία της βράχυνσης είναι η ραιβότητα. Μέχρι εδώ όμως. Έχουν διαφορές, όπως φαίνεται αμέσως πιο κάτω, στις μετρήσεις τους αναφορικά με αυτές και στις συνέπειες τους στον ενάγοντα. Θέματα εις τα οποία υπάρχει διαφωνία
- Βράχυνση - Ραιβότητα - Χωλότητα - Ο ΜΕ2, στο πιστοποιητικό του τεκμ.9 (υπό τον τίτλο αντικειμενικά ευρήματα στην 1η σελίδα) αναφέρει ότι «Το γόνατο παρουσιάζει αρκετή ραιβότητα, περπατά με εμφανή χωλότητα πιθανόν λόγω του πόνου και λόγω της βράχυνσης που παρουσιάζει το δεξί σκέλος. Θέλω να αναφέρω ότι το δεξί σκέλος είναι κοντύτερο του αριστερού κατά 2 εκ περίπου». Ενώ σε άλλο σημείο (υπό τον τίτλο γνωμάτευση-πρόγνωση στη 2η σελίδα) αναφέρει ότι «Το κάταγμα αυτό έχει κολλήσει με μια ραιβότητα η οποία του έχει προκαλέσει βράχυνση του δεξιού σκέλους κατά 2 εκατοστά. Η βράχυνση θα παραμείνει μόνιμη όπως μόνιμη θα παραμείνει και η ραιβότητα η οποία παρουσιάζει στο δεξί γόνατο..». Κατά την αντεξέταση του, ερωτώμενος για το τι σημαίνει ραιβότητα, είπε ότι «..εκόλλησε το κόκκαλο ζαβά, όχι με τον σωστό άξονα το οποίο προκαλεί μίαν οπτική παραμόρφωση και όποιος το βλέπει φαίνεται και λόγω της ραιβότητας δημιουργήθηκε και η βράχυνση και η χωλότητα την οποίαν παρουσιάζει ο ασθενής.» Ως προς το γιατί μπορεί το οστό να θρέψει στραβά και όχι σωστά, απάντησε ως εξής: « Σίγουρα το κόκκαλο μέχρι να κολλήσει δεν ήταν σε ικανοποιητική θέση, τώρα είπαμε μπορεί να φταίει ο τύπος του κατάγματος, μπορεί να φταίει η τοποθέτηση υλικών, μπορεί να φταίει και το ότι ο ασθενής πατούσε το πόδι του ενώ δεν έπρεπε να το πατήσει.» Αμέσως μετά δε του υποβλήθηκε ότι είναι η τρίτη αιτία, με τον ίδιο να λέει ότι έχει απαντήσει. Όσον αφορά την χωλότητα, ανέφερε ότι τον έβαλε να περπατήσει και το διαπίστωσε. Ερωτώμενος δε αν υπάρχει τρόπος που μπορεί να εξουδετερωθεί ανέφερε «Αφού το πόδι το στραβό, το στραβό το πόδι ο πατός θα ανυψώσει λίγο τη διαφορά του ύψους, το πόδι εν στραβό όμως.». Και είπε ότι η χωλότητα μπορεί να προέλθει λόγω πόνου, λόγω βράχυνσης και λόγω ραιβότητας. Εδώ ισχύουν και τα τρία. Πέραν του ότι υπάρχει ραιβότητα και βράχυνση αλλά και ότι η αιτία της βράχυνσης είναι η ραιβότητα, τα οποία αποτελούν και ευρήματα του ΜΥ2, δεν έχει πείσει σημειώνω το Δικαστήριο με τις γενικές αναφορές του. Αντίθετα ο ΜΥ2 ήταν πολύ συγκεκριμένος και θετικός στις τοποθετήσεις του και με πειστικό τρόπο εξήγησε τα ευρήματα του, παραπέμποντας και σε έγκυρες επιστημονικές μελέτες. Ο ΜΥ2 σημειώνει στην έκθεση του τεκμ.15 ότι υπάρχει 1 ½ εκ. βράχυνση του δεξιού κάτω άκρου και ο ενάγοντας βαδίζει χωρίς χωλότητα κατά πλήρως ικανοποιητικό τρόπο, ενώ εκ της ακτινολογικής εξέτασης που του προσκομίστηκε και η οποία ελήφθη μετά τη δεύτερη επέμβαση διαπιστώνεται πως λόγω ελαφράς γωνίωσης της μεταλλικής πλάκας παρατηρείται πολύ μικρού βαθμού προς τα έσω γωνίωση της τάξης των 5 μοιρών (ραιβότητα). Το εύρημα της βράχυνσης πιο πάνω δεν δικαιολογεί οποιαδήποτε εξειδικευμένη θεραπεία εκτός από απλή χρήση εσωτερικού πάτου στο υπόδημα του. Στην κυρίως εξέταση του, ως προς τη θέση του ΜΕ2 ότι υπάρχει χωλότητα λόγω της βράχυνσης και της ραιβότητας είπε : «Έχω μελετήσει με προσοχή το ιατρικό πιστοποιητικό του συναδέλφου και παρατηρώ ότι καταγράφει εύρημα βράχυνσης κατά δύο εκατοστά περίπου. Εγώ επιμέτρησα με τον ορθό τρόπο το μήκος του κάτω άκρου και διαπίστωσα βράχυνση ενάμισι εκατοστόμετρου, αλλά για εμένα η διαφορά του μισού εκατοστόμετρου είναι ακαδημαϊκής μόνο αξίας και όχι πρακτικής. Πρακτικής σημασίας είναι το γεγονός ότι μια βράχυνση από δύο εκατοστά και κάτω, δεν δικαιολογεί χωλότητα. Αναφέρω ότι μεγάλος αριθμός φυσιολογικών ατόμων εκ γενετής παρουσιάζει μικρού βαθμού διαφοροποίηση του μήκους του ενός κάτω άκρου με το άλλο. Αλλά, θα ήθελα και να τεκμηριώσω επιστημονικά τη γνώμη μου και τα όσα ανάφερα. Έχω προσκομίσει περιληπτικό συμπέρασμα μελέτης που δημοσιεύεται στην ιατρική βιβλιοθήκη των ΗΠΑ, εις το τμήμα της που λέγεται NCBI και είναι του έγκυρου ιατρικού περιοδικού PUBMED...». Εις το εν λόγω περιληπτικό συμπέρασμα (τεκμ.16) αναφέρεται πως «βράχυνση της τάξης του ενάμιση εκατοστόμετρου ή κάτω από 2 εκατοστόμετρα, δεν θεωρείται οποιοδήποτε πρόβλημα στον ασθενή ή στον φυσιολογικό εκ γενετής. Ορισμένοι ασθενείς λειτουργούν κανονικά και στις αθλητικές τους δραστηριότητες, ακόμη και με βράχυνση μεγαλύτερη των δυόμιση εκατοστόμετρων. Δεν υπάρχει οποιαδήποτε ένδειξη για ιατρική παρέμβαση εξίσωσης της βράχυνσης». Ο μάρτυρας αναφέρθηκε επίσης σε μελέτη του έγκυρου ιατρικού περιοδικού OrthopedicsOne και η οποία επιβεβαιώνει, με δική του υπογράμμιση ως ανέφερε για διευκόλυνση, ότι μια βράχυνση μεγαλύτερη των δυόμιση εκατοστόμετρων δικαιολογεί θεραπεία και ανάλογα με το μέγεθος, αυτή μπορεί να είναι από μια απλή ανύψωση μέσω τοποθέτησης πάτου στο υπόδημα και σε πολύ σοβαρές περιπτώσεις πέραν των 5 εκατοστόμετρων και χειρουργική επέμβαση επιμήκυνσης (τεκμ.17). Κατά την αντεξέταση του αναφέρω κατ' αρχήν σαν γενικότερη παρατήρηση πως υποστήριξε τα λεγόμενα του πιο πάνω και έπεισε το Δικαστήριο, χωρίς να αφήσει αμφιβολίες ως προς την ορθότητα των όσων έλεγε. Για την βράχυνση είπε ότι η αναφορά του ΜΕ2 στην έκθεση του για 2 εκ περίπου, σημαίνει ότι δεν πήρε το μέτρο όπως ο ίδιος για να μετρήσει με τον ορθό τρόπο, όμως επανέλαβε ότι η διαφορά μισού εκατοστού είναι ακαδημαϊκής μορφής και τίποτε περισσότερο. Ως προς την χρήση εσωτερικού πάτου για ανύψωση, σε συνάρτηση με την αναφορά του ότι δεν κουτσαίνει, ανέφερε ότι ο ενάγοντας χρησιμοποιεί πλαστικό πάτο για την ανύψωση του υποδήματος του και αυτό προφανώς συστάθηκε, χωρίς να ξέρει από ποιόν θεράποντα γιατρό διότι δεν υπάρχει καταγραφή στο ιστορικό του. Η προσωπική του εκτίμηση είναι ότι απλώς αισθάνεται πιο άνετα να χρησιμοποιεί τον πάτο αυτό και τονίζει πως δεν αφορά ολόκληρο το πέλμα αλλά την έσω περιοχή του πέλματος. Είναι μισός πάτος. Σε άλλο σημείο διαφώνησε ότι η κύρτωση της πλάκας έχει ως αποτέλεσμα βράχυνση και χωλότητα. Η κύρτωση της τάξης των 5 μοιρών δεν προκαλεί χωλότητα. Οπτικά κατά την κλινική εξέταση δεν φαίνεται. Όταν μιλούμε για 5 μοίρες είναι πολύ μικρή ραιβότητα και η επούλωση είναι ικανοποιητική χωρίς να χρειάζεται οποιαδήποτε νέα επέμβαση ή διόρθωση. Επίσης ερωτώμενος αν με τις 5 μοίρες θεωρείται ότι είναι εντάξει ο ενάγοντας, είπε ότι το εντάξει γι' αυτούς είναι αν λειτουργεί καλά το μέλος και ο ίδιος στην κλινική του εξέταση βρήκε πλήρη κινητικότητα του γόνατος και αποκατάσταση της μυϊκής ατροφίας που είχε μετεγχειρητικά. Στο κατά πόσο συμφωνεί ότι μια ραιβότητα μπορεί να προκληθεί λόγω τριών αιτιών: 1) λόγω του είδους του κατάγματος, 2) της τεχνικής και τοποθέτησης των υλικών στο κάταγμα αυτό και 3) τη μετεγχειρητική συμπεριφορά του τραυματία, είπε ότι αντιλαμβάνεται η μετεγχειρητική συμπεριφορά στην παρούσα περίπτωση είναι η φόρτιση σε περίοδο που κατ' επανάληψη αυστηρά του υπεδείχθη να μην το φορτίζει. Και πρόσθεσε : «Πάμε στους δύο πρώτους τώρα. Το πρώτο ήταν το είδος του κατάγματος. Εάν ο ορθοπεδικός χειρούργος που έχει καθήκον ανατάξει, δηλαδή βάλει στη θέση του ένα κάταγμα, που οφείλει να το κάνει, στην ανατομική θέση λέγεται στην ιατρική, τότε δεν έχει καμία σχέση το είδος του κατάγματος. Δεν υπάρχουν κατάγματα που να λέμε από μόνα τους αυτά δικαιολογούν ραιβότητα. Το δεύτερο, ήταν η τεχνική νομίζω και τοποθέτηση των υλικών. Η τεχνική ήταν η συνήθης και ορθή. Η δε τοποθέτηση των υλικών, που την έλεγξα μέσω των ακτινογραφιών που μου προσκόμισε, ήταν και το είχε πει άλλωστε, η ορθή τοποθέτηση. Το λένε και οι ίδιοι οι θεράποντες ιατροί. » Στη συνέχεια δε απαντώντας σε περαιτέρω ερωτήσεις είπε ότι στην προκειμένη περίπτωση η τεχνική που χρησιμοποιήθηκε ήταν η ορθή. Δεν υπάρχει ακτινογραφία που να μου δείχνει ότι η πλάκα δεν ήταν σε σωστή θέση ή οποιοδήποτε άλλο μειονέκτημα στη χειρουργική τοποθέτηση των μεταλλικών προσθετικών πλακών και βιδών. Και κατέληξε στο ότι είναι η πλάκα που έπαθε μικρή κύρτωση και προκάλεσε τη ραιβότητα, τη δε κύρτωση της πλάκας την προκάλεσε η φόρτιση του κάτω άκρου σε περίοδο που αυστηρά απαγορευόταν. Στο σημείο αυτό οφείλω να σημειώσω ότι η θέση που υποβλήθηκε προς τον ΜΥ2 περί πρόκλησης της κύρτωσης της πλάκας ή της ραιβότητας πιθανόν από κακή τεχνική και τοποθέτηση των υλικών από τον Δρ.Μαξουτλού δείχνει θα έλεγα μια γενικότερη αναξιοπιστία της πλευράς του ενάγοντα. Διότι θα πρέπει να υπενθυμίσω αφενός ότι το πιστοποιητικό του Δρ. Μαξουτλού (τεκμ.4) κατατέθηκε από την πλευρά του ενάγοντα και αφετέρου ότι με το πέρας της μαρτυρίας του ΜΥ2, ακολούθησε κάποια συζήτηση αναφορικά με το θέμα της κλήτευσης του Δρ. Μαξουτλού και στα πλαίσια αυτά ο κ.Αναστασίου είπε ότι οι ίδιοι κατέθεσαν το πιστοποιητικό του συγκεκριμένου γιατρού και δεν έχει κάτι που να διαφωνούν μαζί του. Ο Δρ. Μαξουτλού δε αναφέρεται στην επέμβαση που έγινε και σε ομαλή και ικανοποιητική μετεγχειρητική πορεία. Άρα πως έρχονται τώρα να του αποδίδουν αμέλεια ουσιαστικά, την ίδια στιγμή μάλιστα που δεν υπάρχει δικογραφημένο από πλευράς ενάγοντα κάτι σχετικό;.
- Θραύση πλάκας - Όσον αφορά το θέμα της θραύσης της πλάκας που είχε τοποθετηθεί κατά την 1η επέμβαση στις 18/10/10, κατ' αρχήν σημειώνω πως υπήρξε διαφωνία ως προς το υλικό από το οποίο είναι κατασκευασμένες οι πλάκες. Αφενός ο ΜΕ2 είπε ότι δεν μπορεί να ξέρει γιατί από τις ακτινογραφίες δεν μπορείς να αναγνωρίσεις το υλικό, αλλά πρέπει να είναι stainless steel. Σε άλλο σημείο δε είπε ότι μπορεί να είναι τιτάνιο. Επίσης σε περαιτέρω ερωτήσεις κάλεσε τον δικηγόρο των εναγόμενων εάν είναι τόσο σημαντικό να πάρει τηλέφωνο στο Νοσοκομείο Αμμοχώστου και στο Νοσοκομείο Λεμεσό για να του πουν τι μέταλλο ήταν οι πλάκες που μπήκαν τόσο την πρώτη όσο και τη δεύτερη φορά. Από την άλλη, ο ΜΥ2, τη μαρτυρία του οποίου αποδέχομαι, αντίθετα με τον ΜΕ2, με τις λεπτομέρειες που έδωσε και τον θετικό τρόπο που κατέθεσε με έπεισε ότι ήταν γνώστης του θέματος. Ανέφερε συγκεκριμένα τα εξής: «. μια πλάκα αποτελείται από ισχυρότατα μέταλλα, titanium και vitallium, είναι τα μέταλλα που χρησιμοποιεί η NASA για την εκτόξευση πυραύλων και κατασκευή των διαστημόπλοιων,..», και επίσης : «Ο συνάδελφος ο Μαξουτλού στο ιατρικό του πιστοποιητικό χαρακτηρίζει, κύριε Πρόεδρε είναι στη μεσότητα της σελίδος του Τεκμηρίου 4 και εκεί θα διαβάσετε: «αφαίρεση σπασμένου υλικού (πλάκα LCP)». Η πλάκα LCP, που είναι τα αρχικά των αγγλικών λέξεων Locking Compression Plates, αυτή η πλάκα δεν υπάρχει σε stainless steel. Μόνο σε vitallium ή titanium. Στη δεύτερη γραμμή θα δείτε το: «τοποθέτηση εκ νέου πλάκας DCP». Το DCP είναι τα αρχικά των αγγλικών λέξεων Dynamic Compression Plates και αυτή η πλάκα με τα χαρακτηριστικά που καταγράφονται, μόνο σε υλικά από μέταλλα titanium και vitallium υπάρχουν. Όχι από stainless steel. Ιστορικά αναφέρω ότι τα μέταλλα αυτά χρησιμοποιούνται ευρέως στην ορθοπεδική από το 1987.». Κατά την αντεξέταση του επίσης ήταν ξεκάθαρος πως το stainless steel χρησιμοποιείτο πριν το 1985 και ότι DCP και LCP δεν υπάρχει stainless steel. Από εκεί και πέρα έρχομαι ακριβώς στο λόγο που οδήγησε στη θραύση και κατ' επέκταση στην δεύτερη επέμβαση ημερ.11/12/10 (βλ. τεκμ.4). Ο ΜΕ2, είπε κατ'αρχήν ότι δεν μπορεί να γνωρίζει την αιτία επειδή τον είδε σχεδόν τρία χρόνια μετά. Σε άλλο σημείο επανέλαβε ότι δεν μπορεί να γνωρίζει ακριβώς τί έγινε από το 2010 μέχρι το 2013 και πρόσθεσε ότι «Σίγουρα έπαιζαν ρόλο τρία πράγματα, το είδος του κατάγματος αν ήταν συντριπτικό, αν έγινε η σωστή εκλογή και τοποθέτησης αρχικά των υλικών οστεοσύνθεσης και το τρίτο αν δεν ακολούθησε ο ασθενής ορισμένες μετεγχειρητικές οδηγίες.». Ερωτώμενος δε να πει ποια θεωρεί ως την πιο πιθανή αιτία, απάντησε «και οι τρείς», ενώ σε άλλο σημείο είπε ότι μπορεί να φταίει κάποιο από τα τρία ή και τα τρία αλλά δεν μπορεί να πει σε ποιο ποσοστό. Ας σημειωθεί ότι δεν έχουμε στην προκειμένη περίπτωση συντριπτικό κάταγμα, ούτε έπεισε με επιστημονικά τεκμηριωμένο τρόπο ότι στην προκειμένη περίπτωση έπαιξε κάποιον ρόλο το είδος του κατάγματος, ενώ παρά την αναφορά του ότι ο ίδιος θα αντιμετώπιζε διαφορετικά το κάταγμα, με διαφορετική τεχνική, δεν ανέφερε ποτέ τι ακριβώς θα έκανε ο ίδιος. Ανέφερε επίσης, με τον ίδιο γενικό τρόπο, ότι μπορεί να μην φταίει η τεχνική που έκαναν αλλά μπορεί να φταίνε όλα μαζί και σίγουρα η συμμετοχή του ασθενούς σε οποιανδήποτε μετεγχειρητική εξέλιξη είναι σημαντική. Δεν έχω πεισθεί με βάση όσα ανέφερε ο ΜΕ
- Ο ΜΥ2, τη μαρτυρία του οποίου δέχομαι, είπε ότι «... μια πλάκα για να υποστεί θραύση χρειάζεται μέσω του χρόνου φόρτιση με αποτέλεσμα να αρχίζει σταδιακά μια κύρτωση. Από ευθεία γραμμή κύριε Πρόεδρε, αρχίζει και κυρτούται, καμπυλώνεται η πλάκα, με τελικό αποτέλεσμα τη θραύση. Η τέτοια κλίση, κύρτωση επισυμβαίνει εάν ο τραυματίας φορτίζει το μέλος κατά την πρώτη μετεγχειρητική περίοδο πριν να επουλωθεί το κάταγμα και αυτός είναι και ο λόγος που μελετώντας τα ιατρικά έγγραφα των θεραπόντων νοσοκομειακών γιατρών, διαπίστωσα αυστηρές υποδείξεις σε 4 ή 5 περιπτώσεις να μην φορτίζει καθόλου το τραυματισθέν μέλος. » Σε άλλο σημείο δε που του υποβλήθηκαν ερωτήσεις για τη ραιβότητα είπε μεταξύ άλλων ότι η τεχνική που χρησιμοποιήθηκε και η τοποθέτηση των υλικών ήταν η συνήθης και ορθή, κάτι που λένε και οι θεράποντες ιατροί (βλ. τεκμ.3), και δεν υπάρχει ακτινογραφία που δείχνει ότι η πλάκα δεν ήταν στη σωστή θέση ή οιονδήποτε άλλο μειονέκτημα στη χειρουργική τοποθέτηση των προσθετικών υλικών και βίδων. Επίσης είπε ότι «Είναι η πλάκα που έπαθε μικρή κύρτωση και προκάλεσε τη ραιβότητα, τη δε κύρτωση της πλάκας την προκάλεσε η φόρτιση του κάτω άκρου σε περίοδο που αυστηρά απαγορευόταν.». Εν πάση περιπτώσει έχοντας υπόψη όσα ο συγκεκριμένος μάρτυρας ανέφερε πιο πάνω (και για το υλικό της πλάκας), συνδυαστικά με όσα αναφέρει στην έκθεση του τεκμ.15 (βλ. τα συμπεράσματα του υπ'αρ.3 και 4 στη σελ.6), έχω πεισθεί ότι ο λόγος που θα μπορούσε να προκληθεί θραύση της πλάκας ήταν η μη τήρηση των αυστηρών υποδείξεων/οδηγιών των θεραπόντων ιατρών να μη φορτίζει το δεξί χειρουργηθέν κάτω άκρο με αποτέλεσμα την σταδιακή κύρτωση της και εν τέλει τη θραύση της.
- Κινητικότητα-Λειτουργικότητα του γόνατος - Εδώ θα παραθέσω ένα απόσπασμα από τα πρακτικά, μέσα από το οποίο κατά την κρίση μου φαίνεται ο γενικός τρόπος με τον οποίο προσέγγισε και αυτό το θέμα ο ΜΕ
- Παρεμβάλλω ότι στο πιστοποιητικό του τεκμ.9 αναφέρει ότι «Οι κινήσεις του δεξιού γόνατος υπολείπονται του αριστερού γύρω στις 20 μοίρες κάμψη.». « Ε. Επίσης λέτε στο πιστοποιητικό, ότι οι κινήσεις του δεξιού γόνατος υπολείπονται του αριστερού γύρω στις 20 μοίρες. A. Μάλιστα, ξέρω τι γράφω και αυτά που γράφω είναι σωστά, χαίρομαι που με ρωτήσετε γιατί αν έχετε άλλες πληροφορίες εσείς είναι λανθασμένες. E. Σας υποβάλλω, ότι το εύρος της κίνησης του γόνατος, ήταν φυσιολογικό. A. Διαφωνώ, αλλά θέλω να με ρωτήσετε πού το είδατε γραμμένο τούτο, πού το είδετε εσείς αν είναι φυσιολογικό ή όχι και για πού αναφέρεστε; Υπάρχει κάποιο έντυπο που γράφει έτσι;» Θ' ανέμενα βέβαια από τον ΜΕ2 να δώσει λεπτομέρειες και να εξηγήσει τι ακριβώς έκανε για να διαπιστώσει αυτό το πράγμα. Αρκέστηκε να πει ουσιαστικά ότι αυτά που γράφει είναι σωστά. Δεν μπορώ να αποδεχτώ τη μαρτυρία του. Από την άλλη η κλινική εξέταση στην οποία προέβη ο ΜΥ2 (βλ. σελ.4-5 του τεκμ.15), σε συνδυασμό με όσα ανέφερε στο Δικαστήριο, μ' έχουν πείσει τόσο για την επιμέλεια και τον επαγγελματισμό στην εξέταση που προέβη όσο και για τον επιστημονικό τρόπο αιτιολόγησης των ευρημάτων του. Στην έκθεση του σημειώνει εν τέλει ότι η κινητικότητα - λειτουργικότητα όλων των αρθρώσεων του δεξιού κάτω άκρου έχει αποκατασταθεί και αφορά και την μυϊκή ισχύ του μέλους, ενώ κατά την αντεξέταση του εξήγησε συγκεκριμένα πως «Όταν λέμε η λειτουργικότητα μιας άρθρωσης κύριε Πρόεδρε, εννοούμε την κίνηση. Τίποτε περισσότερο. Ένα γόνατο κάνει μόνο μια κίνηση. Κλείνει και ευθειάζεται. Δεν κάνει στροφικές κινήσεις όπως κάνει το αντιβραχίονο. Αυτή την κίνηση του κλεισίματος που λέγεται κάμψη και του πλήρους ανοίγματος που λέγεται έκταση, την έχει αποκαταστήσει η φυσιοθεραπεία στον βαθμό που εγώ το διαπίστωσα στην κλινική μου εξέταση και που είναι φυσιολογικός. »
- Ανάπτυξη οστεοαρθρίτιδας - Ο ΜΕ2 υποστηρίζει ότι ο ενάγοντας μελλοντικά θα αναπτύξει οστεορθρίτιδα (βλ. και το τεκμ.9). Στην κυρίως εξέταση του ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι : «..Λόγω της ραιβότητας το γόνατο λαμβάνει περισσότερη φόρτιση στο έσω διαμέρισμα όπερ και αναμένεται στο εγγύς μέλλον να αναπτύξει οστεοαρθρίτιδα, αν και το κάταγμά του δεν ήταν εξ αρχής ενδοαρθρικό λόγω μη σωστής κατανομής φόρτισης. Λοιπόν, οστεοαρθρίτιδα σημαίνει εκφύλιση παύλα καταστροφή άρθρωσης. Και τούτο μπορεί να προέλθει μετατραυματικά, όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση, ή σε μεγαλύτερες ηλικίες λόγω γήρανσης του σκελετού και της άρθρωσης. Άρα, εδώ εννοούμε για ανάπτυξη οστεοαρθρίτιδας στο γόνατο ιδιαίτερα στο έσω διαμέρισμα, πράγμα που σημαίνει ενοχλήσεις όπως πόνο και δυσκαμψία στο γόνατο και περαιτέρω αύξηση της μελλοντικής χωλότητας.» Από την άλλη ο ΜΥ2, την μαρτυρία του οποίου δέχομαι και επί του συγκεκριμένου σημείου, εξήγησε με επιστημονικά τεκμηριωμένο λόγο και πειστικό τρόπο ότι : «Αποτελεί αξίωμα στην ορθοπεδική επιστήμη κύριε Πρόεδρε, όχι κανόνα που επιδέχεται ο κανόνας εξαιρέσεις, αλλά αξίωμα που δεν επιδέχεται εξαιρέσεις, το ότι απαραίτητη προϋπόθεση ανάπτυξης μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας είναι η παρουσία ενδοαρθρικού κατάγματος. Δηλαδή με απλά λόγια, σπασίματος οστού εντός μιας άρθρωσης. Στην παρούσα περίπτωση το κάταγμα ήταν εξωαρθρικό, αφορούσε το κάτω τριτημόριο του μηριαίου, χωρίς επέκταση εντός της άρθρωσης του γόνατος. Αυτό επιβεβαιώνεται τόσο από τους δύο νοσοκομειακούς θεράποντες ιατρούς, οι οποίοι ουδέποτε χαρακτήρισαν το κάταγμα ως ενδοαρθρικό, αλλά και από τον συνάδελφο Σιμιλλίδη o οποίος επίσης στο ιατρικό του πιστοποιητικό ουδεμία αναφορά κάνει για το ότι το κάταγμα ήταν ενδοαρθρικό. Κατ' επέκταση, η ανάπτυξη οστεοαρθρίτιδας στο γόνατο, είναι αυτή που ο κάθε φυσιολογικός άνθρωπος έχει με την παρέλευση των χρόνων και τη φυσική μέσω του χρόνου φθορά. » Ας σημειωθεί επίσης ότι με βάση τη μαρτυρία του ΜΥ2, η αναφορά του ΜΕ2 αμέσως πιο πάνω για την ανάπτυξη οστεοραθρίτιδας λόγω της ραιβότητας δεν ισχύει. Αυτό εξήγησε πειστικά θα ίσχυε εάν η ραιβότητα ήταν ικανού βαθμού. Σε μια πολύ μικρή ραιβότητα της τάξης των 5 μοιρών δεν υφίσταται αυτός ο παράγοντας.
- Χειρουργική επέμβαση οστεοτομής και επιμήκυνσης του οστού - Εν συνεχεία των όσων αναφέρονται αμέσως πιο πάνω, σημειώνεται συνεπώς πως και η θέση του ΜΕ2 περί ανάγκης οστεοτομής του μηριαίου και διόρθωση για να καθυστερήσει την οστεορθρίτιδα δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Εν πάση περιπτώσει με βάση όσα πειστικά εξήγησε ο ΜΥ2 δεν υφίσταται τέτοια ανάγκη επέμβασης. Είπε συγκεκριμένα ότι : «Οστεοτομή κύριε Πρόεδρε σημαίνει ότι εγώ σαν χειρούργος προκαλώ χειρουργικό κάταγμα. Δηλαδή ξανά σπάζω το οστούν, για να διορθώσω μια σοβαρή παραμόρφωση. Στην παρούσα περίπτωση σοβαρή παραμόρφωση δεν υπάρχει. Ακόμα και κλινικά δηλαδή, βλέποντας ο γιατρός οπτικά το κάτω άκρο, βλέπει ότι είναι ίσιο. Μόνο ακτινολογικά διαπιστούται πολύ μικρού βαθμού γωνίωση, την οποία επιμέτρησα με μοιρογνωμόνιο και τη βρήκα να είναι της τάξης των 5 μοιρών. Ουδέποτε χειρουργούμε ένα επουλωμένο κάταγμα για να διορθώσουμε τις 5 μοίρες και να τις κάνουμε μηδέν. Τονίζω ότι μια τέτοια επέμβαση, που μάλιστα στην παρούσα περίπτωση θα είναι και η τρίτη, έχει πολύ μεγάλους κινδύνους επιπλοκών. Η γνώμη μου είναι ότι δεν χρειάζεται σε καμία περίπτωση. Άλλωστε, πέρασαν μέχρι σήμερα 8 και πλέον χρόνια από το ατύχημα. »
- Ικανότητα για εργασία και άθληση - ενοχλήσεις - Δεν χωρεί αμφιβολία, έχοντας υπόψη και όλα όσα αναφέρθηκαν πιο πάνω, πως όσα αναφέρει ο ΜΕ2 στο πιστοποιητικό του για «δια βίου στιγματισμό του ενάγοντα τόσο ψυχολογικά όσο και επαγγελματικά», αλλά και για το ότι «δεν μπορεί να λαμβάνει μέρος σε αθλοπαιδιές οι οποίες απαιτούν χρήση του κάτω σκέλους παρά μόνο κολύμπι και ποδήλατο» δεν είναι παρά μόνο υπερβολές και δεν έχουν βάση. Συναφώς δεν αποδέχομαι τη θέση του ότι δεν θα μπορεί να ασκεί εργασία η οποία να απαιτεί ορθοστασία, περπάτημα, ανεβοκατέβασμα σκάλων και μεταφορά βαριών αντικειμένων και είναι καλύτερα να ασχοληθεί με ελαφριά εργασία, προτιμητέο καθιστική. Αποδεκτή γίνεται η μαρτυρία του ΜΥ2, η οποία προφανώς στηρίζεται και σε όσα αναφέρθηκαν πιο πάνω και έγιναν αποδεκτά. Άρα δέχομαι τη θέση του ότι ο ενάγοντας μπορεί να εργαστεί και αυτό αποδεικνύεται από τα κλινικά και ακτινολογικά ευρήματα της πλήρους επούλωσης του κατάγματος. Ενώ αναφορικά με την άθληση, ότι μπορεί να αθληθεί, όμως παρατεταμένη άθληση με φόρτωση του κάτω άκρου πιθανόν να προκαλεί ενοχλήσεις υπό μορφή ανεκτού πόνου, που θα αποκαθίστανται με απλή ανάπαυση. Το ίδιο αφορά και τις καιρικές αλλαγές απότομης μετάπτωσης της θερμοκρασίας. Κατάθεση εναγόμενου 1 ημερ. 19/10/10 στην Αστυνομία (βλ. 3η κατάθεση στο τεκμ.12) Η κατάθεση του εναγόμενου 1 κατατέθηκε στο Δικαστήριο από τον αστυφύλακα ΜΥ1, που ήταν και ο αστυνομικός που την έχει λάβει. Ευθέως όμως αναφέρω πως δεν μπορώ να δώσω κάποια βαρύτητα ή αποδεικτική αξία εις όσα αναφέρονται στην εν λόγω κατάθεση (βλ. και άρθρο 27 του Περί Απόδειξης Νόμου Κεφ.9 αλλά και το σύγγραμμα το Δίκαιο της Απόδειξης των Τάκη Ηλιάδη και Νικόλα Σάντη, Β' Έκδοση, Κεφ.6). i. Κατ' αρχήν μιλούμε για ένα εκ των εμπλεκόμενων στο δυστύχημα και θα μπορούσε να έχει ως κίνητρο για όσα ανέφερε τον φόβο του για τις συνέπειες από τυχόν παραδοχή του για τις πραγματικές συνθήκες του δυστυχήματος ή και για δίωξη του. Εν πάση περιπτώσει είχε λόγους να αποκρύψει ή να παραποιήσει τα γεγονότα. ii. Δεν εδόθη κάποια δικαιολογία από την Υπεράσπιση για την μη παρουσίαση του ως μάρτυρα, πέραν του ότι αυτός διαμένει στο εξωτερικό. Εν πάση περιπτώσει δεν εδόθη μαρτυρία ή έστω πειστική εξήγηση για μη εντοπισμό του ή για αδυναμία του να έρθει στην Κύπρο για να καταθέσει, ούτε προσθέτω υπεβλήθη στο Δικαστήριο οιονδήποτε αίτημα με βάση το άρθρο 36Α του Περί Απόδειξης Νόμου για λήψη της μαρτυρίας του με εικονοτηλεδιάσκεψη. iii. Επίσης η μη παρουσίαση του στο Δικαστήριο συνεπάγεται πως η πλευρά του ενάγοντα στερήθηκε το δικαίωμα να τον αντεξετάσει και βεβαίως ότι το Δικαστήριο δεν είχε την ευκαιρία να τον δει να καταθέτει ενώπιον του για να μπορέσει να τον αξιολογήσει σαν μάρτυρα και να αξιολογήσει γενικότερα τη μαρτυρία και την εκδοχή του, αντιπαραβάλλοντας την με τη λοιπή μαρτυρία, ώστε να μπορεί με ασφάλεια να καταλήξει στα δικά του συμπεράσματα επ' αυτής ή και επί της αξιοπιστίας του (βλ. και Πολ.Εφ. 10743, Στέλιος Αποστολίδης v. Παντελή Ζουλή
(2001)1 Α.Α.Δ. 1695 και Έλλη Δημητρίου ν. Μάριου Δημητριάδη, ανηλίκου
(2000)1 Α.Α.Δ. 1654). iv. Καταληκτικό σχόλιο για τη συγκεκριμένη δήλωση είναι πως θεωρώ αδιανόητο για σκοπούς ορθής απονομής της δικαιοσύνης να δώσω βαρύτητα σ' αυτή την εξ' ακοής μαρτυρία. Ευρήματα Με βάση την αξιολόγηση της μαρτυρίας πιο πάνω, τα ευρήματα του Δικαστηρίου είναι τα εξής.
- Ο ενάγοντας, κατά τον ουσιώδη χρόνο, ήταν ο οδηγός της μοτοσικλέτας με αρ. εγγραφής XXXXX
- Ο εναγόμενος 1 δε, τον ίδιο χρόνο, ήταν ο οδηγός της μοτοσικλέτας με αρ. εγγραφής XXXXX07, την οποία κάλυπταν με ασφαλιστήριο έγγραφο, για ζημιές έναντι τρίτου, οι εναγόμενοι
- Στις 18/10/10, ο εναγόμενος 1 ευρισκόταν σταθμευμένος με τη μοτοσικλέτα του στο παγκέτο/πεζοδρόμιο του δρόμου, αριστερά εν σχέση με την πορεία των οχημάτων που κινούνταν στη Λεωφ. Νήσσι στην Αγία Νάπα με κατεύθυνση το κέντρο της πόλης και η μοτοσικλέτα του ήταν ξεκινημένη. Την ίδια στιγμή ο ενάγοντας οδηγούσε κανονικά τη μοτοσικλέτα του στην εν λόγω κατεύθυνση, στην αριστερή λωρίδα του δρόμου. Ξαφνικά ο εναγόμενος 1 μπήκε στο δρόμο με κατεύθυνση το κέντρο της πόλης και κινούμενος δεξιά, πλαγίως (διαγώνια), έκοψε το δρόμο της μοτοσικλέτας που οδηγούσε ο ενάγοντας με αποτέλεσμα να συγκρουστούν. Οι δύο οδηγοί εκ της σύγκρουσης έπεσαν κάτω στο δρόμο. Ο ενάγοντας τραυματίστηκε σοβαρά. O εναγόμενος 1, επί τόπου στη σκηνή, παραδέχτηκε προφορικά στην ΜΕ3 ότι έκοψε το δρόμο στον ενάγοντα.
- (α) Μετά το δυστύχημα ο ενάγοντας μεταφέρθηκε στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Αμμοχώστου με ασθενοφόρο και διαπιστώθηκε ότι υπέστη κάταγμα δεξιού μηριαίου οστού. Εισήχθη στο Ορθοπεδικό - Χειρουργικό Τμήμα και μετά την σταθεροποίηση της γενικής του κατάστασης και τον προεγχειρητικό έλεγχο, στις 19/10/2010 δηλ. την επομένη εισήχθη στο χειρουργείο όπου έγινε ΑΟ-Οστεοσύνθεση με πλάκα και βίδες. Η μετεγχειρητική του πορεία ήταν ομαλή και χωρίς επιπλοκές. Στις 25/10/2010 (7η μετεγχειρητική μέρα) ο ενάγοντας άρχισε να κινητοποιείται με πατερίτσες και χωρίς φόρτιση στο δεξιό κάτω άκρο. Στις 28/10/2010 και αφού η κατάσταση του είχε σταθεροποιηθεί του εδόθη εξιτήριο με ρητές οδηγίες για την μη φόρτιση του δεξιού κάτω άκρου για 2 μήνες. Την ημέρα του εξιτηρίου του έγιναν ακτινογραφίες ελέγχου όπου κατέδειξαν και την σωστή θέση του κατάγματος και των υλικών οστεοσύνθεσης. Στις 02/11/10 δε επισκέφθηκε τα ορθοπεδικά εξωτερικά ιατρεία για επανεξέταση και του δόθηκαν οδηγίες για τη μη φόρτιση του δεξιού χειρουργηθέντος κάτω άκρου. Η κατάσταση του ήταν καλή, περπατούσε με πατερίτσες και χωρίς φόρτιση του δεξιού κάτω άκρου. (β) Στις 09/12/2010 ο ενάγοντας εξετάστηκε στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού όπου μετά από ακτινολογικό και κλινικό έλεγχο διαπιστώθηκε από τον εφημερεύοντα ορθοπεδικό πως υπέστη θραύση υλικού και εκ νέου κάταγμα στην ίδια περιοχή του προηγούμενου κατάγματος του δεξιού μηριαίου, πιθανόν προ ημερών. Τούτο παρεμβάλλω έγινε ένεκα της μη τήρησης από μέρους του ενάγοντα των αυστηρών υποδείξεων/οδηγιών των θεραπόντων ιατρών να μη φορτίζει το δεξί χειρουργηθέν κάτω άκρο με αποτέλεσμα την σταδιακή κύρτωση της πλάκας και εν τέλει τη θραύση της. Ο εν λόγω ιατρός δε του σύστησε να προσέλθει την επομένη για να γίνει εισαγωγή του με σκοπό τον προγραμματισμό χειρουργικής επέμβασης όπως και έγινε. Στις 10/12/2010 ο ενάγοντας νοσηλεύτηκε στην Ορθοπαιδική κλινική του Νοσοκομείου Λεμεσού και μετά τον προεγχειρητικό έλεγχο στις 11/12/2010 οδηγήθηκε στο χειρουργείο και υπό ραχιαία αναισθησία έγινε αφαίρεση σπασμένου υλικού (πλάκα LCP), τοποθέτηση (εκ νέου πλάκας τύπου DCP 60mm, 95ο, 10 οπών) και τοποθετήθηκε οστικό μόσχευμα στην περιοχή του κατάγματος. Η μετεγχειρητική του πορεία ήταν ομαλή και ικανοποιητική. Πήρε εξιτήριο στις 14/12/2010 με οδηγίες για παρακολούθηση. Κατά τον προγραμματισμένο έλεγχο στις 24/02/2011 διαπιστώθηκε μικρή παραμόρφωση (κύρτωση) της πλάκας κοντά στην εστία του κατάγματος. Του συστήθηκε προσοχή και του εδόθησαν περαιτέρω οδηγίες. Επίσης εκτιμήθηκε στις 04/03/2011 όπου διαπιστώθηκε ότι ο ενάγοντας δεν ακολουθεί τις οδηγίες των θεραπόντων ιατρών με συνέπεια να φορτίσει το πάσχον σκέλος. Του δόθηκε εκ νέου η απαιτούμενη προσοχή και αυστηρές οδηγίες προς αποφυγή φόρτισης του πάσχοντος σκέλους για αποφυγή πιθανής θραύσης υλικού. (γ) Το κάταγμα ήταν επώδυνο, τόσο κατά την πρώτη μετατραυματική περίοδο, όσο και κατά την πρώτη και δεύτερη μετεγχειρητική περίοδο. Η ένταση του πόνου ιατρικά μειώνεται με ισχυρά αναλγητικά της τάξης των ναρκωτικών, για τις πρώτες τουλάχιστον 48 ώρες. Για κάποιο διάστημα χρειαζόταν βοήθεια για τις προσωπικές του ανάγκες και περπατούσε με πατερίτσες. (δ) Ο ενάγοντας στις 12/01/2011 επισκέφθηκε την φυσικοθεραπεύτρια XXXXX Ζήνωνος και συμπλήρωσε 20 φυσιοθεραπείας που περιλάμβαναν εντατική κινησιοθεραπεία για κινητοποίηση των αρθρώσεων του ισχίου και γόνατος καθώς και για ενδυνάμωση όλων των μυϊκών ομάδων του δεξιού κάτω άκρου, ασκήσεις ισορροπίας και ιδιοδεκτικότητας. (ε) Ο ενάγοντας προέβη σε νέα επέμβαση αφαίρεσης των υλικών που τοποθετήθηκαν κατά την 2η χειρουργική επέμβαση ημερ.11/12/10 στο Νοσοκομείο Αμμοχώστου τον Απρίλιο ή Μάιο του 2014 (σύμφωνα με τον ΜΕ2 όταν είδε τον ενάγοντα την 21/05/14 του είπε ότι είχε αφαιρέσει τα υλικά στις 14.5.2014 στο Νοσοκομείο Αμμοχώστου, ενώ ο ΜΥ2 λέει στη σελ.3 (στο τέλος) της έκθεσης του τεκμ.15 ότι ο ενάγοντας του ανέφερε ότι τα υλικά αφαιρέθηκαν τον Απρίλιο του
- Εκ της μαρτυρίας του ενάγοντα δεν προκύπτει ο ακριβής χρόνος. Καμία πλευρά δεν ασχολήθηκε περαιτέρω με το θέμα αυτό, όμως η ουσία του πράγματος έγκειται στο ότι τα υλικά έχουν αφαιρεθεί και αν τούτο έγινε Απρίλιο ή Μάιο του 2014 δεν έχει κάποια ουσιαστική σημασία). (στ) Η εξέταση του ενάγοντα στις 23/12/14 από τον ΜΥ2 έδειξε τα εξής: i. Πλήρως επουλωμένη χειρουργική ουλή μήκους 22 εκ. στην έξω επιφάνεια του κατώτερου μέρους του δεξιού μηρού, η οποία είναι μόνιμη. ii. Το κάταγμα έχει επουλωθεί πλήρως. iii. Παρατηρείται μια πολύ μικρού βαθμού προς τα έσω γωνίωση της τάξης των 5 μοιρών (ραιβότητα), η οποία προκλήθηκε από τη μικρή κύρτωση της πλάκας μετά τη 2η επέμβαση. iv. Δεν υπήρχε μυϊκή ατροφία των μηρών ή των γαστροκνημίων. v. Φυσιολογικό εύρος κίνησης των ισχίων, γονάτων και ποδοκνημικών, των ποδών και των δακτύλων των. Η κινητικότητα-λειτουργικότητα όλων των αρθρώσεων του δεξιού κάτω άκρου έχει αποκατασταθεί, όπως επίσης η μυική ισχύς του μέλους. vi. Χρησιμοποιεί πλαστικό εσωτερικό πάτο με σκοπό την ανύψωση του υποδήματος του. vii. 1 ½ εκ. βράχυνση του δεξιού κάτω άκρου. viii. Φυσιολογική λειτουργικότητα του νευροαγγειακού συστήματος του μέλους. ix. Βαδίζει χωρίς χωλότητα κατά πλήρως ικανοποιητικό τρόπο. (ζ) Ο ενάγοντας μπορεί να εργαστεί χωρίς κανένα πρόβλημα, καθώς επίσης να αθλείται κανονικά. Σημειώνεται όμως πως παρατεταμένη άθληση με φόρτιση του κάτω άκρου πιθανόν να προκαλεί ενοχλήσεις υπό μορφή ανεκτού πόνου, που θα αποκαθίστανται με απλή ανάπαυση. Το ίδιο αφορά και τις καιρικές αλλαγές απότομης μετάπτωσης της θερμοκρασίας. Νομική Πτυχή για το θέμα ευθύνης Στην Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 ΑΑΔ 475, 483, κρίθηκε ότι η αμέλεια ως πραγματικό γεγονός συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Γενικά, εφόσον η πιθανότητα δημιουργίας κινδύνου είναι εύλογα εμφανής, η παράλειψη λήψης μέτρων προφύλαξης συνιστά αμέλεια. Η συμπεριφορά ενός οδηγού εξετάζεται και κρίνεται με βάση το επίπεδο του μέσου συνετού ανθρώπου και όχι του οδηγού που ενέχεται (βλ. Markantonis v Demakis
(1989)1 CLR 387, 392) και ο προσδιορισμός του καθήκοντος ενός εκάστου ποικίλλει ανάλογα με τα αντικειμενικά δεδομένα που επικρατούν στη σκηνή. Το καθήκον για τη λήψη μέτρων προφύλαξης μορφοποιείται ενόψει κινδύνου ο οποίος διαφαίνεται κατά λογική πρόβλεψη (βλ. Βίκης v Νεοφύτου
(1990)1 ΑΑΔ 345, 350) Στην υπόθεση Αλεξάνδρου ν. Λεβέντη
(1996)1 ΑΑΔ 420, ο τότε Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου Γ. Μ. Πικής προσδιόρισε το καθήκον επιμέλειας ως ακολούθως (σελ 425 - 426): «Το καθήκον για επιμέλεια γεννάται αφότου η διακίνηση άλλων προσώπων καθιστά εξ αντικειμένου μέριμνα του προσώπου που χρησιμοποιεί το δρόμο τη λήψη προφυλακτικών μέτρων για την προστασία της ασφάλειάς τους. Το κριτήριο για τον καθορισμό της αμέλειας είναι καθολικό και απρόσωπο. Η αμέλεια κρίνεται αντικειμενικά με γνώμονα τις αντιδράσεις ενός συνετού οδηγού, ο οποίος χρησιμοποιεί το δρόμο λελογισμένα και με συναίσθηση ευθύνης για την ασφάλεια των άλλων που χρησιμοποιούν το δρόμο. ............ Ο επιμερισμός της ευθύνης συναρτάται με δύο παράγοντες: Το μεμπτό της διαγωγής (blameworthiness), κρινόμενο υπό το πρίσμα του καθήκοντος επιμέλειας, και την αιτιώδη σχέση μεταξύ της παραβίασης του καθήκοντος επιμέλειας και της ζημίας η οποία προκύπτει (causative potency). Δυνητικά, η αμέλεια του οδηγού αυτοκινήτου έχει μεγαλύτερες επιπτώσεις από την αμέλεια του πεζού ή του ποδηλατιστή. Ενώ η ευθύνη του οδηγού αυτοκινήτου και του πεζού μπορεί να είναι ίση σε έκταση, η δυνατότητα πρόκλησης ζημίας είναι πολύ μεγαλύτερη στην περίπτωση του αυτοκινητιστή. Η κατανομή της ευθύνης γίνεται κάτω από ευρεία σκοπιά, με γνώμονα τη λογική και την κοινή εμπειρία (βλ. Charalambous ν. Kassapis
(1988)1 C.L.R. 25). .....» Ως προς τη νομική πτυχή της εξέτασης και διακρίβωσης αμέλειας, συντρέχουσας αμέλειας και του καθορισμού ευθύνης μεταξύ των διαδίκων, το Δικαστήριο αποφασίζει πρώτα αν έχει αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος του εναγομένου. Εάν η απόφαση είναι καταφατική τότε εξετάζει με βάση το άρθρο 57 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, αν ο ενάγων έχει συντρέχουσα αμέλεια. Αποφασίζει το ποσοστό της ευθύνης μεταξύ του εναγομένου, από τη μια και του ενάγοντα από την άλλη και μειώνει το ποσό των αποζημιώσεων ανάλογα με το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας του ενάγοντα (βλ. Μαυρίδης ν. Dharaghji
(1990)1 AAΔ 1013, 1023). Ευθύνη: Είναι προφανές κατά την κρίση μου με βάση όσα αναφέρθηκαν ανωτέρω και τα ευρήματα του Δικαστηρίου, που πηγάζουν μέσα από την μοναδική εκδοχή που έχει ενώπιον του το Δικαστήριο για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έγινε το επίδικο δυστύχημα δηλαδή αυτή της ΜΕ3, η οποία έγινε αποδεκτή, ότι την ευθύνη για το επίδικο δυστύχημα φέρει ο εναγόμενος 1 αποκλειστικά. Η αιτία του δυστυχήματος εντοπίζεται στην ενέργεια του εναγόμενου 1 να εκκινήσει ξαφνικά από το παγκέτο/πεζοδρόμιο του δρόμου όπου ήταν σταματημένος, χωρίς καμία προειδοποίηση και κανένα έλεγχο ή ενδιαφέρον για τους άλλους οδηγούς που χρησιμοποιούσαν το δρόμο κατ' εκείνη τη στιγμή και χωρίς τη δέουσα παρατηρητικότητα, και κινούμενος δεξιά, πλαγίως εντός του δρόμου, ν' αποκόψει αιφνιδίως την νόμιμη πορεία της μοτοσικλέτας που οδηγούσε ο ενάγοντας προκαλώντας σύγκρουση τους. Τούτο συνεπάγεται σημειώνω και υποχρέωση των εναγομένων 2 έναντι του ενάγοντα για αποζημίωση. Παρεμβάλλω εδώ πως ο ενάγοντας είχε απευθείας αγώγιμο δικαίωμα εναντίον των εναγόμενων 2 με βάση το άρθρο 16Α του περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων (Ασφάλιση Ευθύνης έναντι Τρίτου) Νόμος του 2000 (96(I)/2000). Γενικές Αποζημιώσεις Η υπάρχουσα νομολογία επί του θέματος των αποζημιώσεων θέτει ότι οι αποζημιώσεις θα πρέπει να συνιστούν εύλογη και δίκαιη αποκατάσταση του ενάγοντος [βλέπε Ioannou & Paraskevaides (Overseas) Ltd and Other v. Christofis
(1982)1 C.L.R. 719], αλλά το Δικαστήριο δεν θα πρέπει να αποπειράται να επιδικάσει αποζημιώσεις για το πλήρες ποσό ή να προβεί σε τέλεια χρηματική αποκατάσταση [βλέπε Paraskevopoulos v. Georghiou
(1970)1 C.L.R. 118 και Xenopoulos and another v. Anastasiou
(1981)1 C.L.R. 521]. Από την άλλη, οι αποζημιώσεις θα πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτές (βλέπε Δ. Κουμπαρή κ.ά. ν. Δ. Χρίστου Φατρή
(2001)1 Β Α.Α.Δ. σελ. 921). Γεγονός αποτελεί ότι δεν υπάρχει ξεκαθαρισμένο και επακριβές κονδύλι για κάθε τραύμα ξεχωριστά. Έχω διεξέλθει με προσοχή τη Νομολογία προς το σκοπό καθοδήγησης μου για το θέμα των γενικών αποζημιώσεων. Εξάλλου μόνον καθοδήγηση θα μπορούσε το Δικαστήριο να λάβει από προηγούμενες αποφάσεις αφού είναι σχεδόν αδύνατο να συμπίπτουν τραυματισμοί και τα ιδιαίτερα περιστατικά των θυμάτων. Πριν από οτιδήποτε άλλο όμως χρειάζεται θεωρώ η ενασχόληση μου με το εξής θέμα, που είναι όπως θα διαφανεί απόλυτα σχετικό. Η υπεράσπιση, με παραπομπή σε νομολογία, τονίζει ότι ο ενάγοντας δεν ακολούθησε τις οδηγίες των γιατρών και παρέβη το καθήκον του για μείωση της ζημιάς του. Εισηγείται δε ένεκα τούτων να μην ληφθεί υπόψη οτιδήποτε έχει σχέση με τη θραύση της πλάκας και τη 2η χειρουργική επέμβαση ημερ.11/12/10 ή τον πόνο και την ταλαιπωρία εν σχέση με αυτήν, ή σε περίπτωση που θα ληφθεί να αφαιρεθεί ένα ποσοστό της τάξης του 50% (βλ. σελ.20-22 και 43-45 της γραπτής αγόρευσης των συνηγόρων υπεράσπισης). Ως προς την θραύση της πλάκας και την ανάγκη 2ης επέμβασης, κατ' αρχήν παραπέμπω στη μαρτυρία του ΜΥ2 και στα ευρήματα του Δικαστηρίου. Συγκεκριμένα έγινε αποδεκτό από το Δικαστήριο ότι τούτο επισυνέβη ένεκα της μη τήρησης από μέρους του ενάγοντα των αυστηρών υποδείξεων/οδηγιών των θεραπόντων ιατρών να μη φορτίζει το δεξί χειρουργηθέν κάτω άκρο με αποτέλεσμα την σταδιακή κύρτωση της πλάκας και εν τέλει τη θραύση της. Συνεπώς προήλθαν από ευθύνη του ενάγοντα και μόνον. Αυτό μας φέρνει λοιπόν στο κρίσιμο ερώτημα. Ο εναγόμενος 1 οφείλει να αποζημιώσει τον ενάγοντα για τα πιο πάνω, επειδή απλά ευθύνεται για τον αρχικό τραυματισμό; Κατά την κρίση μου, με τα δεδομένα της παρούσας περίπτωσης, θα πρέπει να δοθεί αρνητική απάντηση. Εξηγώ. Ο ενάγοντας είχε καθήκον να προβεί εις όλες εκείνες τις εύλογες ενέργειες προκειμένου να περιορίσει/μειώσει τη ζημιά του και δεν δύναται να αξιώνει αποζημιώσεις για ζημιές που θα μπορούσε να αποφύγει αλλά απέτυχε να το πράξει, λόγω κάποιας παράλογης ενέργειας ή απραξίας του (βλ. McGrecor On Damages, 16η έκδοση, σελ.185-186, 188). Το βάρος απόδειξης ότι ο ενάγοντας δεν ενήργησε εύλογα για μείωση της ζημιάς του φέρει ο εναγόμενος (βλ. Geest plc v. Lansiquot [2002] UKPC 48 αλλά και το σύγγραμμα πιο πάνω στη σελ. 190) και το κατά πόσο η ζημιά δύναται ευλόγως ν' αποφευχθεί είναι θέμα γεγονότων. Στην Πολιτική Έφεση Αρ. 222/2006, ΤΑΜΠΟΥΡΑΣ v. ΚΟΛΑΝΗ,
(2008)1 Α.Α.Δ. 384, αναφέρθηκαν, μεταξύ άλλων, τα εξής (η υπογράμμιση είναι του Δικαστηρίου): « Εξετάζοντας πρώτα το ζήτημα της μη απόδοσης των £800-£900 για τη μελλοντική δαπάνη για τη διορθωτική εγχείρηση, είναι αναμφίβολα δεκτή η νομολογιακή αρχή ότι ο ενάγων έχει καθήκον να μετριάσει όσο το δυνατό τις ζημιές που υπέστη. Στο σύγγραμμα του Street on Torts 11η έκδ.
(2003), εξηγείται στις σελ. 582-3, ότι η μείωση της ζημιάς καλύπτει δύο χωριστές κατηγορίες στα αστικά αδικήματα. Η πρώτη αφορά συνθήκες ακριβώς αντίθετες από εκείνες κατά τις οποίες οι περιστάσεις είναι τέτοιες ώστε ο ενάγων να δικαιούται σ' επαυξημένες αποζημιώσεις. Η άλλη αφορά την περίπτωση όπου ο ενάγων δεν δικαιούται: «.. to recover to the extent to which he has brought the loss upon himself by his own act .. After damage has occurred and an action in tort is vested in the claimant, he has a duty to take care to mitigate his loss. So an injured claimant should generally seek medical attention. Where a claimant refuses treatment or surgery that could have lessened the consequences of his injuries the onus lies on the defendant to prove that his refusal was unreasonable. » (Geest plc v. Lansiquot [2002] UKPC 48). Τα ίδια αναφέρονται με διαφορετικό τρόπο και στον McGregor on Damages 15η έκδ. σελ. 187 παρ. 308, όπου εξηγείται επίσης ότι η αρχή που επιβάλλει στον ενάγοντα να μετριάσει τη ζημιά του ισχύει με την ίδια δύναμη και στις υποθέσεις συμβατικής διάρρηξης, αλλά και στις υποθέσεις αστικών αδικημάτων. Αναφέρεται περαιτέρω στη σελ. 190 παρ. 311, ότι αν και ο ενάγων πρέπει να ενεργεί έχοντας υπόψη τόσο τα συμφέροντα του εναγομένου, όσο και τα δικά του: «.. he is only required to act reasonably and the standard of reasonableness is not high in view of the fact that the defendant is an admitted wrongdoer.». Σχετική είναι η υπόθεση Banco de Portugal v. Waterlow [1932] AC 452, η οποία σχετιζόταν με υπόθεση του δικαίου των συμβάσεων, αλλά που έχει αναφορά και στην κατηγορία των αστικών αδικημάτων. Σχετική είναι επίσης η αναφορά στον Ogus: The Law of Damages σελ. 88-89. » Στην Πολ. Εφ. 11375 Χριστοδουλίδης v. Laser Plastics Industry Ltd
(2005)1 Α.Α.Δ. 556 δε, το Εφετείο ανέφερε ότι ο ενάγοντας είχε καθήκον να πράξει ότι ήταν λογικά δυνατό υπό τις περιστάσεις για τη βελτίωση της κατάστασης της υγείας του και την ανάλογη μείωση των γενικών αποζημιώσεων. Επρόκειτο σημειώνεται για περίπτωση που ο εφεσείων παρέλειψε να ακολουθήσει πρόγραμμα φυσιοθεραπείας που του συνέστησαν οι γιατροί για τη βελτίωση της λειτουργικότητας των δακτύλων και θα υποβοηθούσε στην αύξηση της ικανότητας για αυτοσυντήρηση και εκτέλεση ελαφρών εργασιών και αναφέρθηκε ότι η παράλειψη του εφεσείοντα να υποβληθεί σε φυσιοθεραπεία ορθά λήφθηκε υπόψη στον καθορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων από το πρωτόδικο δικαστήριο. Στην προκειμένη περίπτωση ο ενάγοντας είχε λάβει κατά την έξοδο του από το νοσοκομείο στις 28/10/2010 ρητές οδηγίες για μη φόρτιση του δεξιού κάτω άκρου για 2 μήνες. Οι ίδιες οδηγίες επαναλήφθηκαν στις 02/11/10, οπότε διαπιστώθηκε τονίζεται ότι η κατάσταση του ήταν καλή. Παρά ταύτα, και ενώ βρισκόταν σε καλή πορεία ανάρρωσης και αγνοώντας τις οδηγίες αυτές, επέλεξε παραλόγως να φορτίσει το δεξιό κάτω άκρο κάτι που βεβαίως είχε ως αποτέλεσμα τη θραύση της πλάκας και το κάταγμα στην ίδια περιοχή του προηγούμενου και βεβαίως την 2η επέμβαση. Η ευθύνη για τούτο το αποτέλεσμα ήταν όλη δική του. Το ελάχιστο που θα μπορούσε να κάνει και το λογικό ήταν να ακολουθήσει τις οδηγίες των θεραπόντων ιατρών και παρέλειψε για ένα ανεξήγητο λόγο να το πράξει. Παρέβη συνεπώς το καθήκον του πιο πάνω. Άρα κατά την κρίση μου δεν δύναται να αξιώνει οιεσδήποτε αποζημιώσεις για τη θραύση της πλάκας και την επακόλουθη επέμβαση, ούτε βεβαίως για τον πόνο και ταλαιπωρία που υπέστη εν σχέση ή μετά απ' αυτήν. Και ισχύουν τα ίδια βεβαίως για την παραμένουσα ραιβότητα και την βράχυνση, που προκλήθηκαν με βάση τη μαρτυρία του ΜΥ2 που έγινε αποδεκτή (συνδυαστικά με όσα σχετικά αναφέρονται στο τεκμ.4) εκ της ελαφριάς κύρτωσης της πλάκας για τον ίδιο λόγο, δηλ. λόγω της φόρτισης του σκέλους που χειρουργήθηκε τη 2η φορά παρά τις αυστηρές οδηγίες των θεραπόντων ιατρών για αποφυγή τέτοιας φόρτισης. Θα ήταν άδικο εν πάση περιπτώσει να επιβαρυνθεί ο εναγόμενος 1 το μέρος αυτό των αποζημιώσεων. Στο σημείο αυτό, έχει θεωρώ μεγάλη σημασία να τονίσω τις θέσεις που υποβλήθηκαν σε διάφορα σημεία στον ΜΥ2 κατά την αντεξέταση του από την πλευρά του ενάγοντα αναφορικά με τη θραύση της πλάκας και τη ραιβότητα. Ήταν οι εξής: «Κύριε μάρτυς, εγώ σου υποβάλλω ότι η κύρτωση ή η ραιβότητα, μπορεί να προκλήθηκε όπως ανέφερε και ο συνάδελφος σου ο Δόκτωρ Σιμιλλίδης, είτε λόγω της γρήγορης φόρτισης από τον τραύματα, είτε λόγω της κακής τεχνικής και τοποθέτησης των πλακών από τον Δόκτωρ Μαξουτλού. » «Και συμφωνείς μαζί μου κύριε μάρτυς ότι η θραύση του υλικού όμως μπορεί να προκληθεί και από τη λανθασμένη τοποθέτηση αυτού από τον γιατρό; » « Σας υποβάλλω κύριε μάρτυς ότι ο ενάγοντας υπέστη ραιβότητα, όχι λόγω της φόρτισης, αλλά μπορεί λόγω της λανθασμένης τεχνικής του γιατρού. Τι έχετε να πείτε;» Με βάση λοιπόν τα πιο πάνω, η πλευρά του ενάγοντα φαίνεται να εγκατέλειψε στην πορεία τη θέση περί θραύσης της πλάκας ένεκα του τύπου του κατάγματος που ήταν ένας εκ των τριών λόγων που ανέφερε ο ΜΕ2 και ο οποίος λόγος εν πάση περιπτώσει αποκλείστηκε από τον ΜΥ2 και για τους λόγους που εξηγούνται ανωτέρω δεν γίνεται αποδεκτός, και προώθησε προς τον ΜΥ2 τους δύο άλλους λόγους ήτοι της λανθασμένης τεχνικής και τοποθέτησης των πλακών από τον Δρ. Μαξουτλού ή της γρήγορης φόρτισης από τον ενάγοντα. Είτε έτσι όμως είτε αλλιώς, παρά το ότι θέμα λανθασμένης τεχνικής και τοποθέτησης ή και ιατρικής αμέλειας δεν δικογραφείται, φαίνεται πως η θέση τελικά της υπεράσπισης συνηγορεί υπέρ του ότι καμία ευθύνη δεν φέρει ο εναγόμενος 1 για τη θραύση και τη ραιβότητα και επιβεβαιώνει θεωρώ εκ των έσω την κατάληξη πιο πάνω. Διευκρινίζω συνεπώς εδώ ότι θα λάβω υπόψη μου για σκοπούς αποζημιώσεων τον αρχικό τραυματισμό και επέμβαση, ως επίσης τον πόνο και ταλαιπωρία που προκλήθηκαν στον ενάγοντα ένεκα τούτων, αλλά και την 3η επέμβαση για αφαίρεση των υλικών αφού ούτως ή άλλως σε κάποια στιγμή, εξ' όσων γίνεται αντιληπτό, τα υλικά της 1ης επέμβασης θα έπρεπε να αφαιρεθούν. Βεβαίως λαμβάνω υπόψη τον πόνο και ταλαιπωρία εκ της 3ης αυτής επέμβασης. Περαιτέρω θα λάβω υπόψη μου ότι μέχρι την 2η επέμβαση περπατούσε με πατερίτσες και χρειαζόταν βοήθεια για τις προσωπικές του ανάγκες, την μόνιμη ουλή 22 εκ. που εξ' όσων γίνεται αντιληπτό προφανώς θα υπήρχε ούτως ή άλλως εκ της αρχικής επέμβασης, όμως και όσα αναφέρονται στα ευρήματα του Δικαστηρίου και προκύπτουν εκ της μαρτυρίας του ΜΥ2 για τις πιθανές ενοχλήσεις, υπό μορφή ανεκτού πόνου, κατόπιν παρατεταμένης άθλησης με φόρτιση του κάτω άκρου ή με τις καιρικές αλλαγές απότομης μετάπτωσης της θερμοκρασίας αφού ο ΜΥ2 δεν συνέδεσε το θέμα αυτό μόνον με τη 2η επέμβαση. Τέλος, θα λάβω σημειώνω υπόψη τις φυσιοθεραπείες που έκανε, ανεξάρτητα ότι τούτες έγιναν μετά την 2η επέμβαση, έχοντας υπόψη την μαρτυρία του ΜΥ2 ότι δικαιολογούνταν φυσιοθεραπείες. Η ανάγκη για φυσιοθεραπεία υπήρχε ούτως ή άλλως για την κινητοποίηση των αρθρώσεων και ενδυνάμωση των μυικών ομάδων του σκέλους και πιθανόν να γίνονταν ενωρίτερα αν ο ενάγοντας δεν έκανε τα απαράδεκτα σε βάρος της υγείας του λάθη που αναφέρθηκαν. Στην Πολ. Έφ. 11331, Χάρης Χαριλάου v. Νίκου Νικολάου
(2003)1 Α.Α.Δ. 1460, το Ανώτατο Δικαστήριο αύξησε το ποσό των αποζημιώσεων που επιδικάστηκε πρωτόδικα από €13.668.- (Λ.Κ.8000) σε €20.503.- (Λ.Κ.12.000). Αναφέρθηκαν σχετικά τα εξής: " Οι αποζημιώσεις. Το Πρωτόδικο Δικαστήριο διαπίστωσε τα εξής: «Συνεπεία του επιδίκου τροχαίου δυστυχήματος ο ενάγοντας υπέστηκε σοβαρούς τραυματισμούς. Σοβαρότερος, οδυνηρότερος και που άφησε τα ουσιαστικότερα κατάλοιπα ήταν ο τραυματισμός του κάτω δεξιού του άκρου. Υπέστηκε κάταγμα του έξω κνημιαίου κονδύλου της δεξιάς κνήμης. Χειρουργήθηκε έξι ημέρες μετά και τοποθετήθησαν στο πόδι του δύο βίδες. Το πόδι του ακινητοποιήθηκε στον γύψο. Παρέμεινε στο Νοσοκομείο για δύο εβδομάδες. Η ανάρρωση του ήταν σταθερή και η κινητικότητα του γονάτου επανήλθε πλήρως. Υπάρχει χειρουργική ουλή 15 εκ. στην εξωτερική επιφάνεια του γονάτου και θα πρέπει να υποστεί νέα εγχείρηση για την αφαίρεση των υλικών από το πόδι του, κάτι που θα έπρεπε ήδη να είχε γίνει. Εξακολουθεί να έχει πόνους όταν γονατά και όταν ανεβαίνει και κατεβαίνει σκάλες. Αυτά τα προβλήματα είχαν φθήνουσα ένταση φαίνεται όμως να έχει παραμείνει κάποιος βαθμός μόνιμης πλέον κατάστασης. Το σοβαρότερο ζήτημα σήμερα αφορά τη διαπίστωση οστεοαρθρίτιδας στο γόνατο. Το γόνατο του ενάγοντος έχει υποστεί ανεπανόρθωτη βλάβη και τα αποτελέσματα της οστεοαρθρίτιδας θα επιδεινώνονται με την πάροδο του χρόνου. Το νεαρό της ηλικίας του είναι παράγοντας αρνητικός γιατί με τα χρόνια η κατάσταση αυτή θα χειροτερεύει. ....................................................................................................... Η διαπίστωση οστεοαρθρίτιδας ανατρέπει τη συνεχή καλυτέρευση της κατάστασης του οπόταν τα προβλήματα από την εκδήλωση της και οι αυξανόμενες επιπτώσεις τους στο μέλλον είναι ότι πιο ανησυχητικό για τον νεαρό ενάγοντα. Ο τραυματισμός στην σπονδυλική του στήλη και οι όσες ενοχλήσεις έχει από καιρού εις καιρόν είναι δευτερεύουσας πλέον σημασίας. Κατά κύριο λόγο οι πόνοι και η ταλαιπωρία του προήλθαν από τον τραυματισμό του στο πόδι και εκεί εστιάζεται το πρόβλημα που θα τον ακολουθεί στη ζωή του συνεπεία της εκδηλούμενης μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας.» Ακολούθως το Πρωτόδικο Δικαστήριο επεδίκασε στον εφεσείοντα ποσό της τάξεως των £8.000.- με τη μορφή γενικών αποζημιώσεων. Έλαβε υπόψη τον πόνο και την ταλαιπωρία που είχε υποστεί, τις ενοχλήσεις που συνεχίζει να έχει, την περαιτέρω ταλαιπωρία που θα υποστεί στην εγχείρηση που θα υποβληθεί για την αφαίρεση των βίδων από το πόδι του, και την οστεοαρθρίτιδα στο γόνατο του με «ότι συνεπάγεται για την ποιότητα της ζωής του νεαρού αυτού στο μέλλον»..... .......................... Στην παρούσα υπόθεση ο εφεσείων ήταν 28 ετών κατά το χρόνο του τραυματισμού του - το έτος 1996 - και 34 ετών κατά το χρόνο έκδοσης της εκκαλούμενης απόφασης. Έχει υποστεί σοβαρούς τραυματισμούς. Εξακολουθεί να έχει μόνιμα κατάλοιπα. Δίνουμε ιδιαίτερη βαρύτητα στην οστεοαρθρίτιδα η οποία θα επιδεινώνεται με την πάροδο του χρόνου. Δίνουμε, επίσης, βαρύτητα στο γεγονός της νέας εγχείρισης που θα υποστεί ο εφεσείων για αφαίρεση των υλικών από το πόδι του. Έχουμε την άποψη πως δεν έχει δοθεί η δέουσα βαρύτητα στην ηλικία του εφεσείοντα σε συνάρτηση με την εμφάνιση της οστεοαρθρίτιδας η οποία θα το συνοδεύει σε όλη του τη ζωή. Επίσης δεν έχει δοθεί η δέουσα βαρύτητα στο γεγονός της νέας εγχείρισης. Λαμβανομένων υπόψη όλων των σχετικών παραγόντων και των στοιχείων που έχουμε προσδιορίσει πιο πάνω θεωρούμε ότι το επιδικασθέν ποσό των £8.000.- είναι έκδηλα ανεπαρκές για να μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί δίκαιη και εύλογη αποζημίωση για τις κακώσεις που έχει υποστεί ο εφεσείων και για τα κατάλοιπα των κακώσεων που θα τον συνοδεύουν μόνιμα. Το ποσό των £8.000.- πρέπει να αντικατασταθεί με το ποσό των £12.000.-. " Στην Πολ.Εφ. 10743, Στέλιος Αποστολίδης v. Παντελή Ζουλή
(2001)1 Α.Α.Δ. 1695, το Ανώτατο Δικαστήριο επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση με την οποία επιδικάστηκε ποσό Λ.Κ.12.000 (€20.503.-) ως γενικές αποζημιώσεις. Αναφέρθηκαν στην απόφαση αυτή τα ακόλουθα: " Από το ατύχημα ο εφεσίβλητος υπέστη σοβαρές σωματικές κακώσεις. Ο κλινικός και ακτινολογικός έλεγχος κατέδειξε αίμαθρο στο δεξιό γόνατο και συντριπτικό κάταγμα της δεξιάς επιγονατίδας. Εισήχθηκε στο χειρουργείο όπου του έγινε ανοικτή ανάταξη του κατάγματος και οστεοσύνθεση με βελόνες τύπου Kirshner με σύρμα και μια βίδα. Το σκέλος ακινητοποιήθηκε σε γύψινο κυλινδρικό νάρθηκα. Ο γύψος αφαιρέθηκε δύο σχεδόν μήνες μετά και ακολούθησε φυσιοθεραπεία. Υπήρξε πλήρης πόρωση του κατάγματος. Παρέμειναν ως μόνιμα κατάλοιπα επιμήκης χειρουργική ουλή 15 εκατοστών στην πρόσθια επιφάνεια του γόνατος και ελαφρός περιορισμός στην κάμψη-έκταση του γόνατος. Κατά τους θεράποντες γιατρούς υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ανάπτυξης οστεοαρθριτικών αλλοιώσεων λόγω της συντριβής της επιγονατίδας, πράγμα που επιβεβαιώθηκε ακτινολογικά. Θα αισθάνεται ενοχλήματα και πόνο κατά την ανάβαση και κατάβαση κλιμακοστασίου και κατά τη βάδιση σε ανώμαλο έδαφος. Προσέτι μετά από πολύωρη εργασία ως οικοδόμος θα αισθάνεται πόνους και ταλαιπωρία. .............. Δεν έχει τεκμηριωθεί λόγος που να μας πείθει ότι το ποσό που καθορίστηκε από το πρωτόδικο Δικαστήριο είναι εκτός του περιθωρίου των αποζημιώσεων που ο τραυματισμός του εφεσιβλήτου δικαιολογούσε. Οι σχετικοί λόγοι αντέφεσης απορρίπτονται. " Όπως γίνεται αντιληπτό οι υποθέσεις πιο πάνω αφορούν τραυματισμούς που ομοιάζουν θα μπορούσε να λεχθεί με την παρούσα περίπτωση αλλά πρόκειται αναμφίβολα για σοβαρότερες περιπτώσεις εν σχέση με την παρούσα. Πιο συγκεκριμένα η υπόθεση Νικολάου πιο πάνω σαφώς διαφοροποιείται από την παρούσα κυρίως ως προς το θέμα των καταλοίπων (πολύ σοβαρότερα), ενώ στην υπόθεση Αποστολίδης ο τραυματισμός ήταν σαφώς σοβαρότερος αφού υπήρξε συντριβή της επιγονατίδας και συνεπεία τούτου η πιθανότητα ανάπτυξης οστεοαρθρίτιδας είναι μεγάλη, όπως επίσης θα έχει ενοχλήματα, πόνους και ταλαιπωρία. Δεν διαφεύγει βέβαια του Δικαστηρίου ο χρόνος έκδοσης των πιο πάνω αποφάσεων σε συνάρτηση με την τάση τα τελευταία χρόνια για επιδίκαση αυξημένων αποζημιώσεων προκειμένου να συνάδουν με τα σημερινά δεδομένα. Έχοντας λοιπόν υπόψη τον τραυματισμό του ενάγοντα, τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη και τα μόνιμα κατάλοιπα του, και προβαίνοντας στις αναγκαίες αναπροσαρμογές εν σχέση με τις αποφάσεις πιο πάνω και με βάση όσα αναφέρθηκαν, κρίνω ότι το δίκαιο και εύλογο ποσό αποζημίωσης που δικαιούται ο ενάγοντας υπό τις περιστάσεις είναι €15.000.-. Πριν αφήσω το θέμα αυτό, σημειώνω ότι δεν διέφυγε της προσοχής μου η πρωτόδικη προσέγγιση που επικυρώθηκε από το Εφετείο στην Χριστοδουλίδης v. LaserPlastics Industry Ltd ανωτέρω, όπου η παράλειψη του ενάγοντα να μετριάσει τη ζημιά του λήφθηκε υπόψη, εναντίον του, κατά τον υπολογισμό του συνολικού ποσού των γενικών αποζημιώσεων που δικαιούτο, το οποίο και κατέληξε να επιδικάζεται μειωμένο ακριβώς λόγω αυτής της παράλειψης (ουσιαστικά πρόκειται για την ίδια προσέγγιση με τις υποθέσεις που αναφέρω πιο κάτω όπου έγινε αποκοπή ποσοστού). Τα γεγονότα όμως εκείνης της υπόθεσης διαφέρουν ουσιωδώς από την παρούσα περίπτωση εφόσον αντίθετα με την περίπτωση του εδώ ενάγοντα όπου για τους λόγους που έχω εξηγήσει δεν μπορεί να καταλογιστεί ευθύνη στον εναγόμενο για τις εξελίξεις στην υγεία του πρώτου, σε εκείνη την υπόθεση, αν και κρίθηκε ότι η εξέλιξη στην κατάσταση της υγείας και το θέμα της λειτουργικότητας των δακτύλων του ενάγοντα θα μπορούσε να βελτιωθεί με τη φυσιοθεραπεία που συνέστησαν οι γιατροί εντούτοις κρίθηκε επίσης ότι ο εναγόμενος εξακολουθούσε να φέρει κάποια ευθύνη για την όλη εξέλιξη. Επίσης με απασχόλησε το θέμα της εισήγησης του ευπαίδευτου συνηγόρου των εναγομένων, που ετέθη διευκρινίζω διαζευκτικά, για αφαίρεση ποσοστού από το ποσό που δικαιούται ο ενάγοντας ως γενικές αποζημιώσεις. Έχω μελετήσει σημειώνω όλες τις υποθέσεις στις οποίες με παρέπεμψε ο ευπαίδευτος συνήγορος των εναγόμενων στην αγόρευση του δηλ. την Cowie v. Mullin
(1992)(όπου το Δικαστήριο αποφάσισε να μειώσει τις γενικές αποζημιώσεις που επιδίκασε στον ενάγοντα κατά 10% : For failing to mitigate the effects of his injuries by losing weight), την Hollett v. Yeager
(2014)(όπου το Δικαστήριο μείωσε κατά 20% τις αποζημιώσεις επειδή: The plaintiff failed to mitigate by not actively pursuing recommended medical treatment, thereby contributing to his chronic pain condition) και τέλος, την Mullen v. Toor
(2016)BCSC 1645 (όπου το Δικαστήριο βρίσκοντας ότι η ενάγουσα παρέβη το καθήκον της για μείωση της ζημιάς της επειδή δεν ακολούθησε τις συμβουλές για βελτίωση της ψυχολογικής της κατάστασης προέβη σε μείωση της τάξης του 50% στις αποζημιώσεις). Παρενθετικά αναφέρω πως έχω μελετήσει και άλλες σχετικές αποφάσεις εις τις οποίες παραπέμπουν οι πιο πάνω, ομολογώ με πάρα πολύ μεγάλο ενδιαφέρον. Πρόκειται προφανώς για ένα θέμα που απασχολεί συνεχώς τα Δικαστήρια σε άλλες χώρες και έχουν εκδοθεί πολλές σχετικές αποφάσεις. Εν πάση περιπτώσει σημειώνω, ίσως εκ του περισσού, ότι σε περίπτωση που με βάση τα γεγονότα και για καλό λόγο ήθελε φανεί ότι ο εναγόμενος είχε κάποια ευθύνη να αποζημιώσει τον ενάγοντα και σε σχέση με τις μετέπειτα εξελίξεις στην υγεία του οπόταν και το θέμα των αποζημιώσεων θα εξεταζόταν πλέον υπό το φως της ανωτέρω προσέγγισης, εκ πρώτης θεωρώ πως η σοβαρή ευθύνη του ενάγοντα για την εξέλιξη της κατάστασης του ως έχει εξηγηθεί, θα με οδηγούσε να αποκόψω τέτοιο σημαντικό ποσό από τις αποζημιώσεις που ενδεχομένως αυτός να δικαιούταν, ίσως μέχρι και το ήμισυ αυτών, με αποτέλεσμα το τελικό ποσό που θα επιδικαζόταν να μην ήταν θεωρώ ουσιωδώς διαφορετικό εν σχέση με αυτό που επιδικάζεται τώρα. Ειδικές ζημιές: Σύμφωνα με την πάγια Νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου οι ειδικές ζημιές θα πρέπει να καταγράφονται στις έγγραφες προτάσεις με λεπτομέρεια και πρέπει να αποδεικνύονται αυστηρά, με συγκεκριμένη και θετική μαρτυρία (βλ. Τηλεμάχου ν. Παπακυριακού
(1986)1 Α.Α.Δ. 705 και Ηρακλέους ν. Πίτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239). Με βάση τη μαρτυρία που έγινε αποδεκτή και όσα σχετικά αναφέρονται στην αξιολόγηση της μαρτυρίας του ενάγοντα εν σχέση με τις ειδικές ζημιές που αξιώνει, ο ενάγοντας θεωρώ πως έχει αποδείξει επαρκώς και στον απαιτούμενο βαθμό ότι δικαιούται ποσό €1047,84.-. Τόκος Όσον αφορά το θέμα του τόκου, να σημειώσω ότι το θέμα ρυθμίζεται από το άρθρο 58Α του Κεφ. 148, όπως έχει τροποποιηθεί από τον Ν.82
(1)/2008, καθώς και από τη σχετική νομολογία (βλ. Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 ΑΑΔ 475 και Λεριός ν. Αλεξίου κ.α.
(2000)1 ΑΑΔ 1195). Επί των γενικών αποζημιώσεων επιδικάζεται τόκος από την ημέρα του ατυχήματος, εκτός αν υπάρχει αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής. Στην προκειμένη περίπτωση το γενικώς οπισθογραφημένο κλητήριο καταχωρίστηκε 2 χρόνια περίπου μετά το δυστύχημα και συγκεκριμένα στις 09/10/12, ενώ η έκθεση απαίτησης άλλο ένα χρόνο μετά ήτοι στις 23/10/
- Μη έχοντας δε οιανδήποτε μαρτυρία ως προς το πότε ζητήθηκαν οι εκθέσεις των θεραπόντων ιατρών για να διαφανεί αν ο ενάγοντας ενήργησε έγκαιρα για εξασφάλιση τους και λαμβάνοντας υπόψη τη διαπίστωση του Δικαστηρίου κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας του ενάγοντα ότι θα μπορούσε ουσιαστικά να είχε επισκεφθεί τον ΜΕ2 πολύ ενωρίτερα εν σχέση με τις 18/02/13 που τον επισκέφθηκε 1η φορά, άρα και να λάβει πολύ πιο πριν απ' ότι το έλαβε το σχετικό πιστοποιητικό του, και ελλείψει γενικότερα οιασδήποτε δικαιολογίας για την καθυστέρηση τούτη, κρίνω ότι υπήρξε αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της υπόθεσης και συνεπώς θα επιδικάσω τόκο από την ημέρα καταχώρησης της έκθεσης απαίτησης. Επί των ειδικών αποζημιώσεων θα επιδικάσω νόμιμο τόκο από την ημέρα που πληρώθηκαν τα σχετικά ποσά και συγκεκριμένα επί ποσού €47,84 από 03/04/13 (βλ. τεκμ.5), επί ποσού €300.- από 18/03/16 (βλ. τεκμ.6) και επί ποσού €700.- από 06/04/16 (βλ. τεκμ.7). Νοείται ότι τόσο για τις γενικές όσο και για τις ειδικές αποζημιώσεις ο τόκος θα είναι μέχρι εξόφλησης. Κατάληξη Εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον των εναγόμενων 1 και 2 αλληλέγγυα και ή κεχωρισμένα ως ακολούθως :
- Για ποσό €15.000.- ως γενικές αποζημιώσεις, πλέον νόμιμο τόκο από 23/10/13 μέχρι εξόφλησης.
- Για ποσό €1047,84.- ως ειδικές ζημιές, πλέον νόμιμο τόκο ως εξής : επί ποσού €47,84 από 03/04/13 μέχρι εξόφλησης, επί ποσού €300.- από 18/03/16 μέχρι εξόφλησης και επί ποσού €700.- από 06/04/16 μέχρι εξόφλησης. Τα έξοδα της αγωγής επιδικάζονται υπέρ του ενάγοντα και εναντίον των εναγόμενων 1 και 2 ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στην κλίμακα €10.000-50.000.- και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ............. Μ. Παπαθανασίου, Ε.Δ. Πιστόν αντίγραφον Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο