Α.Ζ Spareparts LTD ν. G. Kyprianou Trading Ltd κ.α., Αρ. Αγωγής: 5649/13, 31/1/2020 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2020:A74 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Λ. Πασχαλίδη, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 5649/13 Ως τροποποιήθηκε δυνάμει διατάγματος ημερ. 19/11/15 Μεταξύ: Α.Ζ Spareparts LTD Ενάγοντες και
- G. Kyprianou Trading Ltd
- XXXXX Κυπριανού υπό την ιδιότητα του ως συνδιαχειριστής της περιουσίας του αποβιώσαντος XXXXX Κυπριανού
- XXXXX Κυπριανού υπό την ιδιότητα του ως συνδιαχειριστής της περιουσίας του αποβιώσαντος XXXXX Κυπριανού Εναγόμενοι ----------------- Ημερομηνία: 31 Ιανουαρίου 2020 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για Ενάγοντες: κ. Ρ. Σχίζας Για Εναγόμενους: κ. Α. Ντορζής ΑΠΟΦΑΣΗ Περί τις 30/10/03 οι ενάγοντες, δυνάμει δύο χωριστών αλλά όμοιων γραπτών συμφωνιών, ενοικίασαν στον εναγόμενο 1 υπό την εγγύηση του αποβιώσαντα σήμερα μ.Γ. Κυπριανού, δύο αποθήκες με υπόγειο στην Λευκωσία. Οι συμφωνίες προνοούσαν για έναρξη της ενοικίασης στις 15/10/03 και λήξη στις 14/10/05, για συμφωνηθέν μηνιαίο ενοίκιο 1.000 ΛΚ (€1700) για τη μία αποθήκη και 1.200 ΛΚ (€2.052) για την δεύτερη, ότι σε περίπτωση που η ενοικίαση θα συνέχιζε για πέραν των δύο ετών, το ενοίκιο θα αυξάνετο κατά 10% ανά δύο έτη και ότι στη λήξη της η ενοικίαση θα ανανεωθεί αυτόματα με τους ίδιους όρους και εκτός αν ο οποιοσδήποτε εκ των αντισυμβαλλομένων ειδοποιούσε τον άλλο αντισυμβαλλόμενο γραπτώς δύο μήνες πριν την λήξη του δεύτερου έτους της αντίστοιχης περιόδου ενοικίασης ότι δεν επιθυμούσε τέτοια ανανέωση οπόταν στη λήξη του δεύτερου έτους το υποστατικό θα έπρεπε να επιστραφεί στους ενάγοντες. Σύμφωνα με τους τελευταίους, δυνάμει του σχετικού όρου, η ενοικίαση ανανεώθηκε αυτόματα και διαδοχικά μέχρι και τις 15/11/11, με το ενοίκιο κατ' εκείνη την περίοδο να ανέρχεται στις €4.700 μηνιαίως και για τις δύο αποθήκες. Ισχυρίζονται στο δικόγραφο τους οι ενάγοντες ότι ο εναγόμενος 1 εγκατέλειψε τις αποθήκες στις 19/03/11, ήτοι οχτώ μήνες πριν τη συμβατική λήξη της ενοικίασης στις 15/11/11 και χωρίς να δώσει προηγουμένως τη σχετική ειδοποίηση. Περαιτέρω δε ισχυρίζονται ότι μετά που «παρέλαβαν τα κλειδιά άνευ βλάβης διά τυχών ζημιές», διαπίστωσαν ότι οι αποθήκες είχαν υποστεί εκτεταμένες ζημιές και κάλεσαν επανειλημμένα τους εναγόμενους να τις επιδιορθώσουν χωρίς όμως αυτοί να ανταποκριθούν. Με επιστολή που ισχυρίζονται οι ενάγοντες ότι έστειλε ο δικηγόρος τους στους εναγόμενους στις 26/07/11, ειδοποίησαν τους τελευταίους ότι είχαν αποταθεί και είχαν λάβει προσφορά για την επιδιόρθωση των ζημιών που διαπιστώθηκαν και ότι αν δεν προέβαιναν εκείνοι στην αποκατάσταση των ζημιών, θα προχωρούσαν οι ίδιοι να δώσουν οδηγίες σε δικό τους ειδικό για να προβεί στις αναγκαίες επιδιορθώσεις οπόταν και θα απαιτούσαν να πληρωθούν και εκείνο το ποσό. Παρόμοιου περιεχομένου επιστολή ο δικηγόρος τους έστειλε, ισχυρίζονται οι ενάγοντες και στις 23/08/11 εφόσον μέχρι τότε δεν υπήρξε ανταπόκριση από πλευράς εναγομένων. Τελικά, λόγω του ότι και πάλι οι εναγόμενοι δεν ανταποκρίθηκαν, οι ενάγοντες αναγκάστηκαν να αναθέσουν όλες τις αναγκαίες επιδιορθώσεις στην εταιρεία «SAVVAKIS KOUSHIS CONSTRACTION», η οποία εταιρεία, αφού προέβη στις επιδιορθώσεις που της ζητήθηκαν, εξέδωσε σχετικό τιμολόγιο ημερ. 15/09/11 και οι ενάγοντες της κατέβαλαν το ποσό των €7.500 προς εξόφληση. Επειδή όμως λόγω των ζημιών δεν μπορούσαν να ενοικιαστούν οι αποθήκες σε νέους ενοικιαστές ,οι ενάγοντες μπόρεσαν να εξεύρουν νέους ενοικιαστές μόλις την 01/10/11, ήτοι μετά που ολοκληρώθηκαν οι επιδιορθώσεις. Στη βάση των πιο πάνω οι ενάγοντες αξιώνουν από τους εναγόμενους τις €7.500 που κατέβαλαν προς αποκατάσταση των ζημιών των αποθηκών οι οποίες ζημιές δεν συνιστούσαν φυσική φθορά και €28.200 ως ενοίκια που απώλεσαν λόγω της αντισυμβατικής ενέργειας των εναγομένων να εγκαταλείψουν τις αποθήκες απροειδοποίητα πριν τη λήξη της ενοικίασης και να μην τις επαναφέρουν στην κατάσταση που τις παρέλαβαν εξαιρουμένης οποιασδήποτε φυσικής φθοράς, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να ενοικιαστούν περαιτέρω, ήτοι τα ενοίκια από 19/03/11 έως 01/10/11 εκ €4.700 το μήνα. Με την κοινή υπεράσπιση που καταχώρησαν οι εναγόμενοι παραδέχονται τις συμφωνίες ενοικίασης και εγγύησης που ισχυρίζονται οι ενάγοντες καθώς επίσης και το ότι το συνολικό ενοίκιο κατά τον επίδικο χρόνο ήταν €4.700 μηνιαίως. Ισχυρίζονται όμως ότι ουδέποτε η συμβατική ενοικίαση παρατάθηκε μέχρι 15/11/11 αλλά ότι με τη λήξη της αρχικής ενοικίασης η εναγόμενη 1 κατέστη θέσμια ενοικιαστής και/ή ενοικιαστής από μήνα σε μήνα μέχρι που εγκατέλειψε τα υποστατικά κατόπιν ρητής απαίτησης της ενάγουσας η οποία απέρριψε αίτημα τους να προσθέσουν στις αποθήκες υποστατικό που χρειαζόταν εκτάκτως η επιχείρηση τους. Ειδοποίησαν δε έγκαιρα την ενάγουσα, ως ισχυρίζονται, για τον τερματισμό της ενοικίασης και η οποιαδήποτε τυχόν καθυστέρηση στην περαιτέρω ενοικίαση των αποθηκών οφείλεται, κατά τους εναγόμενους, αποκλειστικά στους ενάγοντες. Παραδέχονται επίσης οι εναγόμενοι ότι έλαβαν τις επιστολές που οι ενάγοντες ισχυρίζονται ότι τους έστειλαν, αρνούνται όμως ότι οι αποθήκες έφεραν κατά την παράδοση τους οποιεσδήποτε ζημιές και/ή οποιεσδήποτε ζημιές που δεν συνιστούν φυσική φθορά «προερχόμενη εκ της χρήσεως των αποθηκών για αποθηκευτικούς σκοπούς την οποία δεν υποχρεούνται να αποκαταστήσουν ένεκα και ρητής πρόνοιας του μεταξύ των διαδίκων ενοικιαστηρίου εγγράφου ημερ. 07/10/03». Σε κάθε περίπτωση όμως, οι εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι αν ήθελε φανεί ότι όντως ευθύνονται για οποιεσδήποτε ζημιές ως οι ενάγοντες ισχυρίζονται, το σχετικό ποσό που οι τελευταίοι αξιώνουν είναι «εξόχως υπερβολικό και/ή οι εκτελεσθείσες εργασίες ήταν αχρείαστες». Σημειώνω εδώ ότι οι εναγόμενοι ήγειραν με την υπεράσπιση τους και δύο προδικαστικές ενστάσεις, ήτοι ότι οι ενάγοντες κωλύονται να αξιώνουν οποιοδήποτε ποσό διότι η ενοικίαση ήταν παράνομη συνεπεία μη εξασφάλισης πιστοποιητικών τελικής έγκρισης για τις αποθήκες προτού αυτές ενοικιαστούν και διότι καθ' ύλη αρμοδιότητα να δικάσει την υπόθεση έχει το Δικαστήριο Ελέγχου Ενοικιάσεων συνεπεία δημιουργίας θέσμιας ενοικίασης. Στην πορεία της υπόθεσης όμως οι εν λόγω ενστάσεις αποσύρθηκαν, η μεν ένσταση για τη δικαιοδοσία στις 02/04/19, η δε ένσταση ως προς την κατ' ισχυρισμό παρανομία της ενοικίασης εκκρεμούσης της ακρόασης. Κατά την ακρόαση μαρτυρία προσκομίστηκε μόνο από πλευράς εναγόντων για τους οποίους κατέθεσαν ο Χ. Ζερταλής, διευθυντής τους (ΜΕ1) και ο Σ. Κουσιής, διευθυντής της SAVVAKIS KOUSHIS CONSTRACTION (ΜΕ2). Συνοψίζω τα όσα οι πιο πάνω μάρτυρες κατέθεσαν, τόσο κατά την κυρίως εξέταση όσο και κατά την αντεξέταση τους, λαμβανομένου υπόψη και του περιορισμού που έτυχαν τα επίδικα θέματα υπό το φως της ανταλλαγείσας δικογραφίας και της απόσυρσης των προδικαστικών ενστάσεων της υπεράσπισης. Η ουσία της κυρίως εξέτασης του ΜΕ1, η οποία έλαβε τη μορφή γραπτής δήλωσης (Έγγραφο Α), κύλησε ουσιαστικά πάνω στις ίδιες γραμμές με το δικόγραφο των εναγόντων και κατά τη μαρτυρία του μάρτυρα κατατέθηκαν τα δύο ενοικιαστήρια έγγραφα που υπογράφηκαν στις 07/10/03 με ενσωματωμένες τις εγγυήσεις του αποβιώσαντα πρώην εναγόμενου 2 (Τεκ. 3 και 4) καθώς και δύο αποδείξεις είσπραξης ενοικίου ύψους €4.700 κατά τον επίδικο χρόνο (Τεκ. 5 και 6). Υπεδείχθη στο μάρτυρα κατά την αντεξέταση ότι οι συμφωνίες μιλούν για ενοικίαση των αποθηκών σε «καλή κατάσταση» και όχι σε «άριστη» ως ισχυρίστηκε κατά την κυρίως εξέταση του. Σύμφωνα με τον μάρτυρα όμως, επειδή η εναγόμενη 1 ήταν η πρώτη ενοικιάστρια που «έμπαινε μέσα» στις αποθήκες μετά που αυτές ανεγέρθηκαν (Τεκ. 7 και 8), η τελευταία τις παρέλαβε ολοκαίνουργιες και είναι ουσιαστικά άσχετο με ποια λέξη περιγράφηκε η κατάσταση τους στη συμφωνία. Περαιτέρω δε, ο μάρτυρας απέρριψε υποβολή που του έγινε ότι καμία ζημία δεν έγινε στις αποθήκες πέραν φυσικής φθοράς, παρέπεμψε στην προσφορά, τιμολόγιο και αποδείξεις πληρωμής της εταιρείας KOUSHIS που ανέλαβε να καταγράψει και να επιδιορθώσει τις ζημιές που διαπιστώθηκαν (Τεκ. 11, 12 και 13) και ισχυρίστηκε ότι «.το να ξυλώνεις τα γραφεία, τα αλουμίνια, τις εγκαταστάσεις των γραφείων, δεν είναι φυσική ζημιά, έγινε επέμβαση και ξυλώθηκαν». Απέρριψε επίσης ο μάρτυρας υποβολή που του έγινε ότι οι χρεώσεις της KOUSHIS είναι υπερβολικές και ισχυρίστηκε ότι όταν έλαβε την προσφορά της KOUSHIS στις 18/07/11 (Τεκ. 11), ενημέρωσε σχετικά τους εναγόμενους τόσο ο ίδιος προφορικά όσο και ο δικηγόρος των εναγόντων γραπτώς (Τεκ. 9 και 10) και ουδέποτε αυτί ισχυρίστηκαν ότι μπορούσαν να προβούν στις εν λόγω επιδιορθώσεις με χαμηλότερο κόστος - «.ας μου έλεγε ότι μπορεί να έβρει πιο φτηνά.». Τέλος, ο μάρτυρας αντεξετάστηκε και ως προς την αξίωση για απώλεια ενοικίων ως διαφυγόντα κέρδη, ισχυρισμό τον οποίο υποστήριξε παρουσιάζοντας αντίγραφο συμφωνίας που σύναψε με νέους ενοικιαστές την 01/10/11 για το συνολικό ποσό των €3.500 (Τεκ. 14Α και 14Β), ισχυριζόμενος ότι μόλις τότε ήταν που κατέστη δυνατό να ενοικιαστούν οι αποθήκες αφού η επιδιόρθωση των ζημιών ολοκληρώθηκε στις 15/09/
- Υπεδείχθη στο μάρτυρα ότι με βάση την επιστολή του δικηγόρου του ημερ. 26/07/11 (Τεκ. 9), οι ενάγοντες δήλωναν τότε ότι παρέλαβαν κατοχή των αποθηκών στις 19/02/11 και όχι στις 19/03/11 που αναφέρεται στην Ε/Α και ότι καμία απαίτηση δεν είχαν για ζημιές μέχρι που στάληκε η επιστολή αυτή πέντε μήνες αργότερα. Του υπεβλήθη συναφώς ότι ακόμη και να υπήρξαν ζημιές που έχριζαν επιδιόρθωσης, η καθυστέρηση στην ενοικίαση για την οποία παραπονείται είναι υπερβολική και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να αποδοθεί στους εναγόμενους αλλά οφείλεται καθαρά στην νωχελικότητα των ίδιων των εναγόντων. Ο μάρτυρας απέρριψε και αυτή την υποβολή αναφέροντας ότι όταν διαπίστωσε τις ζημίες σύντομα μετά που παραλήφθηκαν οι αποθήκες, «.Πήγα και βρήκα τον κύριο XXXXX . Ήταν διευθυντής της εταιρείας, της Γ. Κυπριανού και του λέω: XXXXX, υπάρχουν ζημιές στις αποθήκες,'' μου λέει: ''Κουμπάρε θα σου τις κάνω.'' Πέρασαν ορισμένες ημέρες δεν ανταποκρίθηκαν, ξαναπήγα δύο τρεις φορές, με λίγα λόγια κάποια στιγμή του λέω: ''Ρε κουμπάρε εάν δεν μπορείς να πάω να πάρω μια προσφορά εγώ να σου την φέρω να την δεις." Έπιασα την προσφορά, του την πήρα και δεν μου απαντούσαν, άμαν πέρασαν ορισμένες ημέρες, όταν ξαναενόχλησα τίποτε, φώναξα του εργολάβου μου, έκανε τις ζημιές, τον πλήρωσα τον άνθρωπο και αποτάθηκα στον δικηγόρο μου.». Ο ΜΕ2 κλήθηκε να καταθέσει ως ο διευθυντής και ιδιοκτήτης της εταιρείας που έδωσε προφορά στους ενάγοντες για την επιδιόρθωση των ζημιών που διαπιστώθηκαν στις αποθήκες (Τεκ.11) και που στη συνέχεια προέβη στις εν λόγω επιδιορθώσεις. Επιβεβαίωσε ο μάρτυρας ότι η εταιρεία του όντως προέβη στην προσφορά της 18/07/11 για το ποσό των €6.750 συν ΦΠΑ (Τεκ. 11), ότι αφού έγιναν οι σχετικές εργασίες εξέδωσε στις 15/09/11 το τιμολόγιο υπ' αρ. 1477 για το ποσό των €6.650 πλέον ΦΠΑ (Τεκ. 12) και ότι οι ενάγοντες κατέβαλαν προς εξόφληση του εν λόγω τιμολογίου το ποσό των €7.500 (Τεκ. 13). Αντεξεταζόμενος ως προς τι ακριβώς εργασίες εκτέλεσε, ο μάρτυρας ισχυρίστηκε ότι αν και θυμάται να εκτέλεσε κάποιες εργασίες εκείνη την περίοδο στις αποθήκες των εναγόντων, λόγω της παρέλευσης οκτώ χρόνων από τότε δεν μπορεί να θυμάται ακριβείς λεπτομέρειες ή οτιδήποτε πέραν των όσων καταγράφονται στην προσφορά και το τιμολόγιο της εταιρείας του - «αν με πάρεις επιτόπου τωρά μπορεί να μεν αθυμούμε ούτε ήντα τζιάμι αλλάξαμε, αν εν τούτο το τζιάμι ή τζίνο το τζιάμι». Μπορούσε όμως, ως ισχυρίστηκε, να εξηγήσει ότι η χρέωση για παράδειγμα αναφορικά με διόρθωση κεραμικών αφορούσε σημεία όπου διαπιστώθηκαν να υπάρχουν σπασμένα κεραμικά τα οποία αλλάχτηκαν, άγνωστης όμως ποσότητας και ότι η χρέωση €2.500 για καθαρισμό ήταν ώστε να καταστούν οι αποθήκες «Όπως θα παραδίδετο η αποθήκη στην αρχική της κατάσταση, να μπει ο πελάτης τζιαι να του αρέσει να την ενοικιάσει.δεν είναι θέμα να είναι πεντακάθαρη, ήταν τα υλικά που ήταν στο πάτωμα, στους τοίχους, τα οποία χρειάζονταν να καθαριστούν. Δεν είναι θέμα καθαρισμού που σκόνη, υπήρχαν και υλικά ρευστά.». Υπεβλήθη στο μάρτυρα ότι η προσφορά και οι χρεώσεις του ήταν ιδιαίτερα ψηλές, θέση την οποία ο μάρτυρας απέρριψε ισχυριζόμενος ότι «στο παζάρι» οι τρέχουσες τιμές είναι πολύ πιο ψηλές και ότι ακόμη και κάποιες μικροεπιπρόσθετες εργασίες που χρειάστηκαν να γίνουν και καταγράφηκαν στο τιμολόγιο Τεκ. 12, αυτές τελικά δεν χρεώθηκαν. Με την ολοκλήρωση της μαρτυρίας για την πλευρά του ενάγοντα και τη μη προσκόμιση μαρτυρίας για την πλευρά των εναγομένων, αμφότεροι οι συνήγοροι προέβησαν σε εμπεριστατωμένες γραπτές αγορεύσεις. Ο μεν κ. Σχίζας επικαλούμενος το αναντίλεκτο και αξιόπιστο των μαρτύρων της πλευράς του υποστήριξε ότι αποδείχτηκαν πλήρως και στον απαιτούμενο βαθμό όλες οι αξιώσεις των εναγόντων. Στην αντίπερα όχθη ο κ. Ντορζής, επικαλούμενος την κατ' εκείνον αδυναμία του ΜΕ1 και ΜΕ2 να αναλύσουν και να εξηγήσουν εμπεριστατωμένα τις κατ' ισχυρισμό εργασίες αποκατάστασης των ζημιών, υποστήριξε ότι η επί του προκειμένου πτυχή της αγωγής θα πρέπει να απορριφθεί. Ως προς την αξίωση για τα απολεσθέντα ενοίκια, ο συνήγορος υποστήριξε ότι από τους συμβατικούς όρους δεν προκύπτει οποιαδήποτε βάση που να δικαιολογεί αξίωση για διαφυγόντα ενοίκια ενώ στο βαθμό που η αξίωση αφορά στην κατ' ισχυρισμό αδυναμία των εναγόντων να ενοικιάσουν τις αποθήκες λόγω των ζημιών που κατ' ισχυρισμό υφίσταντο, τα χρονοδιαγράμματα που καθορίζονται μέσω των επιστολών που έστειλαν οι ενάγοντες και του τιμολογίου Τεκ. 12 καταδεικνύουν ότι ακόμη και να μην μπορούσαν να ενοικιαστούν οι αποθήκες λόγω των ζημιών, αυτό θα μπορούσε να ισχύει μόνο για 15 μέρες που φαίνεται να ήταν και ο συνολικός χρόνος που χρειάστηκε για να ολοκληρωθούν οι εργασίες. Εξέτασα με προσοχή τα όσα τέθηκαν ενώπιον μου, παρακολουθώντας παράλληλα τον ενάγοντα ενώ κατέθετε, έχοντας κατά νου τις νομολογιακές αρχές που διέπουν την αξιολόγηση της μαρτυρίας ως επίσης και την δυνατότητα του Δικαστηρίου να αποδεχτεί ή να απορρίψει είτε όλη είτε μέρος της προσκομισθείσας μαρτυρίας (βλέπε Παύλου v. Αστυνομίας
(1998)2 Α.Α.Δ. 68, Σάββα v. Αστυνομίας
(1998)2 Α.Α.Δ. 391, Kades v. Nicolaou & Another
(1986)1 C.L.R. 212, Agapiou v. Panayiotou
(1988)1 C.L.R. 257 και Theomaria Estates Ltd v. Samuel Mason κ.α.
(2005)1 Α.Α.Δ. 256). Λαμβανομένων υπόψη των παραδοχών που προκύπτουν από τα δικόγραφα καθώς επίσης και από τα τεκμήρια που κατατέθηκαν και τα οποία δε αμφισβητήθηκαν, προκύπτει να συνιστά κοινό και μη αμφισβητούμενο έδαφος μεταξύ των μερών ότι στις 30/10/03 υπογράφτηκαν οι επίδικες συμφωνίες ενοικίασης μεταξύ εναγόντων και εναγόμενης 1 (Τεκ. 3 και 4), ότι ο αποβιώσαντας Γ. Κυπριανού, την περιουσία του οποίου διαχειρίζονται σήμερα οι εναγόμενοι 2 και 3, εγγυήθηκε προσωπικά «την τήρηση όλων και ενός εκάστου του παρόντος εγγράφου όρων και μέχρι της παραδόσεως του υποστατικού, την εξόφληση παντός οφειλόμενου ενοικίου και πάσης ζημίας», ότι η εναγόμενη 1 κατείχε τα υποστατικά ως ενοικιαστής μέχρι τις 19/02/11 (ο ΜΕ1 αποδέχτηκε κατά την αντεξέταση του την ημερομηνία που αναφέρεται στην επιστολή του δικηγόρου του Τεκ. 9 αντί της ημερομηνίας που αναφέρεται στην Ε/Α) και ότι κατ' εκείνη την περίοδο το συνολικό ενοίκιο ανέρχετο στις €4.
- Συμβατική υποχρέωση των εναγομένων δε, ήταν όπως κατά την παράδοση των αποθηκών στους ενάγοντες, τις επαναφέρουν στην κατάσταση που τις παρέλαβαν εξαιρουμένης οποιασδήποτε φυσικής φθοράς. Είναι τέλος μη αμφισβητούμενο ότι οι αποθήκες ξανα-ενοικιάστηκαν την 01/10/11 με συνολικό μηνιαίο ενοίκιο €3500 (Τεκ.14Α και Β) Για όλα τα πιο πάνω κάμω ανάλογα ευρήματα. Στο σημείο αυτό αναφέρω ότι μέρος της επιχειρηματολογίας των συνηγόρων επεκτάθηκε στο κατά πόσο το λεκτικό του συμβατικού όρου υπ' αρ. 7 το οποίο αφορά στην αυτόματη ανανέωση της ενοικίασης, συνεπάγεται συνεχόμενη αυτόματη ανανέωση δύο ετών κάθε δύο χρόνια ή αυτόματη ανανέωση μόνο μία φορά οπόταν σε τέτοια περίπτωση η ενοικίαση συνεχίζει από μήνα σε μήνα. Λαμβανομένου όμως υπόψη ότι η θέση περί δημιουργίας θέσμιας ενοικίασης δεν προωθήθηκε από πλευράς εναγομένων, ότι σύμφωνα με τα συμβόλαια, η υποχρέωση αποστολής ειδοποίησης αφορά μόνο στο θέμα της αυτόματης ανανέωσης και όχι το δικαίωμα των αντισυμβαλλομένων για τερματισμό εκκρεμούσης της ενοικίασης, δικαίωμα για το οποίο δεν υπάρχει οποιοσδήποτε συμβατικός περιορισμός και ότι η αξίωση των εναγόντων για απώλεια ενοικίων ουσιαστικά προωθήθηκε μόνο στη βάση του ότι οι αποθήκες δεν μπορούσαν να ενοικιαστούν μέχρι να αποκατασταθούν οι ζημιές και όχι στη βάση παράλειψης συμμόρφωσης με κάποια συμβατική υποχρέωση για παροχή προειδοποίησης, το όλο θέμα ερμηνείας του όρου 7 καθίσταται άνευ σημασίας. Αυτό που έχει σημασία για σκοπούς των επιδίκων θεμάτων είναι ότι η εναγόμενη 1 κατείχε τα υποστατικά ως ενοικιαστής μέχρι τις 19/02/11 και ότι μέχρι την 01/10/11, ήτοι για τους επόμενους 8 μήνες, αυτά δεν ενοικιάστηκαν σε οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο, γεγονότα τα οποία είναι κοινώς αποδεκτά. Των πιο πάνω λεχθέντων, αυτό που ουσιαστικά παραμένει να απαντηθεί μέσω της αξιολόγησης της μαρτυρίας είναι, πρώτο, αν όντως κατά την παράδοση τους οι αποθήκες έφεραν ζημιές που δεν συνιστούσαν ζημιές από φυσική φθορά, ως ισχυρίζονται οι ενάγοντες και συνεπώς οι εναγόμενοι όφειλαν να τις επιδιορθώσουν οι ίδιοι ώστε να συμμορφωθούν με τη συμβατική τους υποχρέωση να παραδώσουν τα υποστατικά στην κατάσταση που τα έλαβαν και δεύτερο, αν ο χρόνος που ισχυρίζονται οι ενάγοντες ότι παρήλθε μέχρι να ξανα-ενοικιαστούν οι αποθήκες οφείλεται στις εν λόγω ζημιές και στην αναγκαιότητα επιδιόρθωσης τους. Ως προς το θέμα της ύπαρξης ή όχι ζημιών, επισημαίνω ότι παρέμεινε αναντίλεκτη η χαρακτηριστικά αυθόρμητη και πειστική εικόνα που περιέγραψε ο ΜΕ1 ότι είχαν οι αποθήκες μετά που παραδόθηκαν στους ενάγοντες, ήτοι «.το να ξυλώνεις τα γραφεία, τα αλουμίνια, τις εγκαταστάσεις των γραφείων, δεν είναι φυσική ζημιά, έγινε επέμβαση και ξυλώθηκαν» αφού ουδέποτε αντικρούστηκε από πλευράς εναγομένων οι οποίοι ήταν και τα μόνα άλλα πρόσωπα που θα μπορούσαν να δώσουν μαρτυρία για την κατάσταση στην οποία παρέδωσαν τις αποθήκες. Αναντίλεκτη όμως έμεινε και η σχετική εικόνα που παρουσιάζει το Τεκ. 11, ήτοι η προσφορά που εξασφάλισαν οι ενάγοντες από την εταιρεία του ΜΕ2, η οποία εικόνα όχι μόνο συνάδει με την περιγραφή που έδωσε ο ΜΕ1 αλλά και με το περιεχόμενο των επιστολών που είναι παραδεκτό ότι στάληκαν στις 26/07/11 και 23/08/11 προς τους εναγόμενους από τον δικηγόρο των εναγόντων. Υπό το φως των πιο πάνω, λαμβανομένου υπόψη ότι η μαρτυρία που αμφότεροι οι ΜΕ1 και ΜΕ2 προσκόμισαν, προφορική και γραπτή, ούτε αμφισβητήθηκε αλλά ούτε και αντικρούστηκε με οποιαδήποτε τρόπο από πλευράς εναγομένων, προκύπτει ότι μετά την παράδοση των αποθηκών διαπιστώθηκαν να υπάρχουν κάποιες ζημιές για τις οποίες έπρεπε να γίνουν οι εργασίες που καταγράφηκαν στο Τεκ. 11 ημερ. 18/07/11, ότι οι ενάγοντες κάλεσαν τους εναγόμενους να προβούν οι ίδιοι στις εν λόγω εργασίες και ότι όταν οι τελευταίοι δεν ανταποκρίθηκαν, οι ενάγοντες αναγκάστηκαν να αποταθούν στην εταιρεία του ΜΕ2, η οποία προέβη στις συγκεκριμένες εργασίες και εισέπραξε από αυτούς €7.
- Επισημαίνω εδώ ότι οι υποβολές που τέθηκαν στους ΜΕ1 και ΜΕ2 ως προς το παράλογο ή υπερβολικό των χρεώσεων της εταιρείας του ΜΕ2, δεν υποστηρίχθηκαν από οποιαδήποτε μαρτυρία και παρέμειναν απλά ως γενικές και αόριστες υποβολές. Τα εν λόγω γεγονότα συνεπώς, τα οποία προκύπτουν από την αναντίλεκτη μαρτυρία των ΜΕ1 και ΜΕ2, η οποία επιβεβαιώνεται και από την έγγραφη μαρτυρία που προσκομίστηκε, γίνονται αποδεκτά και καθίστανται περαιτέρω ευρήματα μου. Το ερώτημα που προκύπτει εδώ είναι αν οι πιο πάνω εργασίες που έγιναν, ως αυτές καταγράφονται στο Τεκ. 11, αφορούν σε αποκατάσταση ζημιών που δεν συνιστούν ζημιές που προέρχονται από φυσική φθορά, ώστε να εμπίπτουν εντός της συμβατικής υποχρέωσης των εναγομένων να τις αποκαταστήσουν. Σε σχέση με αυτό το θέμα παρατηρώ τα εξής: Από την περιγραφή που γίνεται στο Τεκ. 11 αλλά και τη σχετική μαρτυρία του ΜΕ2, δεν μπορεί θεωρώ να εξαχθεί με ασφάλεια το συμπέρασμα ότι όλες οι εργασίες που έγιναν αφορούσαν σε ζημιές που προέκυψαν από κάποια παράλογη ή κακή ή μη φυσιολογική χρήση των αποθηκών, οι οποίες υπενθυμίζω είναι παραδεκτό ότι τις κατείχε ο ενοικιαστής για οχτώ χρόνια. Ενδεικτικά επισημαίνω ότι το Τεκ. 11 αναφέρει κατά γενικό τρόπο ότι διορθώθηκαν κεραμικά, φλορέντζες, κάγκελα, κλειδαριές και υδρορροές και ότι έγινε καθάρισμα και έλεγχος της ηλεκτρολογικής εγκατάστασης. Επιχειρώντας όμως να εξηγήσει κάποιες από αυτές τις εργασίες, ο ΜΕ2 ανέφερε απλά ότι αλλάχτηκαν κεραμικά εκεί όπου είχε διαπιστωθεί ότι κάποια κεραμικά είχαν σπάσει, άγνωστης όμως ποσότητας, ότι χρησιμοποιήθηκαν οι υπηρεσίες ανεξάρτητου τρίτου αδειούχου ηλεκτρολόγου χωρίς όμως να προσκομίζεται οποιοδήποτε σχετικό τιμολόγιο ή άλλη απόδειξη του τι εργασίες είναι που ο εν λόγω ηλεκτρολόγος εκτέλεσε, ότι αλλάχτηκαν κάτι «μικροπράγματα» όπως κλειδωνιές και ότι η χρέωση των €2.500 για καθαρισμό των αποθηκών δεν αφορούσε σε καθαριότητα που χρειάστηκε να γίνει λόγω κάποιας παράλογης ή κακής ή μη φυσιολογικής χρήσης των αποθηκών αλλά ουσιαστικά στο καθάρισμα που θα γινόταν ούτως ή άλλως ώστε να μπορέσει μία αποθήκη που κατείχετο για οχτώ χρόνια να ενοικιαστεί σε τρίτο πρόσωπο. Εξαιρουμένης συνεπώς της αναντίλεκτης θέσης του ΜΕ1 περί αφύσικου «ξηλώματος» των γραφείων και των αλουμινίων, η οποία καταγράφεται στο Τεκ.11 και η επιδιόρθωση της οποίας κόστισε €1.150, όλες οι άλλες εργασίες που καταγράφονται στο Τεκ. 11 να έγιναν, αυτές δεν κατέστη δυνατό να εξειδικευτούν σε τέτοιο βαθμό ώστε να μπορούν να διαφοροποιηθούν από τις ζημιές που εύλογα μπορεί να προέκυψαν σε μία περίοδο ενοικίασης οχτώ χρόνων ως αποτέλεσμα φυσικής φθοράς και ούτε κατέστη δυνατό να καθοριστούν τα κονδύλια που θα απαιτούνταν γι' αυτά τα δυο είδη φθοράς (βλ. Χόππη ν. Παναγή
(1996)1 ΑΑΔ 966 και ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΑΡΛΑΤΑ ν. ΣΤΕΛΛΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ, ECLI:CY:AD:2014:A339, Πολιτική Έφεση Αρ. 387/2009, 21/5/2014). Αναφέρω εδώ ενδεικτικά μια συνολική χρέωση που γίνεται στο Τεκ. 11 για €1.100, η οποία παρουσιάζεται να αφορά ταυτόχρονα σε διόρθωση φλορέντζων, χωρίς όμως να εξηγείται ποιο ακριβώς ήταν το πρόβλημα, σε μια αόριστη αφαίρεση πρόσθετων εγκαταστάσεων που ίσως να συνιστά αφύσικη ζημιά ίσως και όχι και σε έλεγχο της ηλεκτρολογικής εγκατάστασης που σίγουρα δεν συνιστά ζημιά. Καθίσταται συνεπώς περαιτέρω εύρημα μου ότι κατά την παράδοση τους στους ενάγοντες, οι αποθήκες όντως έφεραν κάποιες ζημιές που δεν προέρχονταν από φυσική φθορά και συνεπώς έπρεπε να αποκατασταθούν από τους εναγόμενους ως η συμβατική τους υποχρέωση. Λόγω δε της φύσης των εν λόγω ζημιών, ήτοι «ξήλωμα» γραφείων και αλουμινίων, κρίνεται εύλογη η θέση του ΜΕ1 και των εναγόντων ότι οι εν λόγω ζημιές έπρεπε να επιδιορθωθούν προτού να μπορεί να καταστεί δυνατή η περαιτέρω ενοικίαση των αποθηκών και επί αυτού προβαίνω σε περαιτέρω ανάλογο εύρημα. Το θέμα που παραμένει και το οποίο στρέφομαι τώρα να εξετάσω αφορά στην δικογραφημένη αξίωση των εναγόντων ότι συνεπεία της αδυναμίας ενοικίασης των αποθηκών λόγω των ζημιών που υπήρχαν, απωλέσθηκαν ενοίκια έξι μηνών, ήτοι από 19/03/11 μέχρι 01/10/
- Η πλευρά των εναγομένων υποστήριξε ότι οι ενάγοντες αδράνησαν για όλους αυτούς τους έξι μήνες και συνεπώς αυτοί είναι που ευθύνονται για την καθυστέρηση στην περαιτέρω ενοικίαση. Προς επίρρωση της θέσης αυτής των εναγομένων επισημάνθηκε το ότι ενώ οι αποθήκες παραδόθηκαν στις 19/02/11, οι ενάγοντες δεν ήγειραν το θέμα των ζημιών παρά μόνο μετά από πέντε μήνες μέσω της επιστολής του δικηγόρου τους ημερ. 26/07/
- Για τους λόγους όμως που θα εξηγήσω πιο κάτω κρίνω ότι η θέση αυτή των εναγομένων δεν ευσταθεί εξ' ολοκλήρου. Θα συμφωνήσω κατ' αρχή με τον κ. Ντορζή ότι λαμβανομένου υπόψη ότι σύμφωνα με τη δεύτερη επιστολή του δικηγόρου των εναγόντων (Τεκ. 10), η οποία στάληκε στις 23/08/11, μέχρι εκείνη την ημέρα οι εργασίες δεν είχαν ακόμη ξεκινήσει, ότι με την λόγω επιστολή δόθηκαν οχτώ μέρες στους εναγόμενους να ανταποκριθούν και ότι στις 15/09/11, η εταιρεία του ΜΕ2 εξέδωσε το σχετικό τιμολόγιο της έχοντας στο μεσοδιάστημα εκτελέσει στις εργασίες, προκύπτει ότι ο συνολικός χρόνος που χρειάστηκαν να ολοκληρωθούν οι εν λόγω εργασίες δεν μπορεί να ήταν περισσότερος από 15 ημέρες. Το ότι στις εν λόγω εργασίες έχει διαπιστωθεί να περιλαμβάνονται και εργασίες που μπορεί να αφορούν και σε ζημιές από φυσική φθορά είναι, όπως θα διαφανεί πιο κάτω, άνευ σημασίας. Εκεί που δεν θα συμφωνήσω με τον ευπαίδευτο συνήγορο των εναγομένων είναι ως προς το ότι οι ενάγοντες αδράνησαν αδικαιολόγητα καθ' όλο το διάστημα των 6 μηνών. Αυτό γιατί ουδέποτε αμφισβητήθηκε από πλευράς εναγομένων, οι οποίοι υπενθυμίζω δεν προσέφεραν οποιαδήποτε μαρτυρία, ο ισχυρισμός του ΜΕ1 ότι ο ίδιος αποτάθηκε στο διευθυντή στης εναγόμενης 1 επανειλημμένα μετά που παρέλαβε κατοχή των αποθηκών για να του αναφέρει ότι είχε διαπιστώσει ζημιές στις αποθήκες οι οποίες έπρεπε να επιδιορθωθούν και ότι στο δικηγόρο τους οι ενάγοντες αποτάθηκαν μόνο όταν εξαντλήθηκε η ανοχή τους με τη στάση που τηρούσαν οι εναγόμενοι. Αυτό που προκύπτει από την αναντίλεκτη μαρτυρία, λαμβανομένου υπόψη και του παραδεκτού των επιστολών 26/07/11 και 23/08/11, είναι ότι ναι μεν οι ενάγοντες έθεσαν γραπτώς για πρώτη φορά το αίτημα τους για επιδιόρθωση των ζημιών στις 26/07/11, όμως μέχρι εκείνη την ημερομηνία προέβαιναν προφορικά και επανειλημμένα σε σχετικά παράπονα και απαιτήσεις προς τους εναγόμενους χωρίς όμως οι τελευταίοι να ανταποκρίνονται και μάλιστα ότι αποτάθηκαν και έλαβαν και ειδική εκτίμηση των εν λόγω ζημιών. Η επιστολή της 26/07/11 ουσιαστικά συνιστούσε μια ύστατη προσπάθεια των εναγόντων να πείσουν τους εναγόμενους να ανταποκριθούν θετικά στις υποχρεώσεις τους ώστε να μην χρειαστεί να επωμιστούν οι ίδιοι τις ζημιές που όφειλαν να επιδιορθώσουν οι τελευταίοι και όχι την πρώτη προσπάθεια ως εισηγήθηκε η υπεράσπιση. Υπό το φως δε της αναντίλεκτης θέσης του ΜΕ1 ότι από της παράδοσης των αποθηκών μέχρι και τις 26/7/11, ήτοι 4 - 5 περίπου μήνες, επισκέφτηκε τους εναγόμενους για το θέμα αυτό τουλάχιστον τρεις με τέσσερεις φορές και ζήτησε και έλαβε και εκτίμηση από ειδικό, δεν μπορεί να λεχθεί, ως υποστήριξε ο ευπαίδευτος συνήγορος των εναγομένων, ότι οι ενάγοντες αδράνησαν και δη αδικαιολόγητα. Ενώ όμως δεν διαπιστώνεται αδικαιολόγητη αδράνεια από πλευράς εναγόντων μέχρι τις 26/07/11, λαμβανομένου υπόψη ότι κατ' εκείνη την ημερομηνία οι τελευταίοι αποφάσισαν να στείλουν τελεσίγραφο στους εναγόμενους μέσω του δικηγόρου τους, λέγοντας τους όχι μόνο ότι είχαν ήδη εξασφαλίσει προσφορά για την επιδιόρθωση των ζημιών αλλά και θα προχωρούσαν εκείνοι στις επιδιορθώσεις αν δεν υπήρχε ανταπόκριση εντός 8 ημερών, δεν μπορεί να επεξηγηθεί λογικά και ούτε προσφέρθηκε οποιαδήποτε λογική εξήγηση από πλευράς εναγόντων, ως προς το γιατί δεν προχώρησαν με τις επιδιορθώσεις όταν παρήλθε άπρακτη η προθεσμία των οχτώ ημερών. Άλλωστε, θέση των ίδιων των εναγόντων ήταν ότι στην επιστολή της 26/07/11 οι εναγόμενοι ουδέποτε ανταποκρίθηκαν. Αν συνεπώς οι ενάγοντες προχωρούσαν με τις επιδιορθώσεις σύμφωνα με το τελεσίγραφο που έδωσαν στις 26/07/11, ήτοι μετά πάροδο οχτώ ημερών, τότε, λαμβανομένου υπόψη ότι θα είχαν στη διάθεση τους όλο σχεδόν τον επόμενο μήνα, ήτοι τον Αύγουστο και ότι οι εργασίες δεν θα χρειάζονταν περισσότερο από 15 ημέρες για να ολοκληρωθούν, οι αποθήκες θα ήταν επιδιορθωμένες εντός Αυγούστου και θα μπορούσαν να τεθούν προς ενοικίαση από τον Σεπτέμβριο, ήτοι ένα μήνα νωρίτερα. Η θέση των εναγόντων συνεπώς ότι μέχρι να επιδιορθωθούν οι ζημιές απώλεσαν ενοίκια διότι δεν μπορούσαν να ενοικιάσουν τις αποθήκες σε τρίτους και ότι γι' αυτή την αδυναμία ενοικίασης ευθύνονται οι εναγόμενοι, γίνεται μεν αποδεκτή, όμως μόνο για την περίοδο από την παράδοση των αποθηκών, ήτοι από 19/02/11, μέχρι τις 31/08/
- Λαμβανομένου υπόψη ότι με την Ε/Α αξιώνονται απολεσθέντα ενοίκια από τον Απρίλιο 2011 και όχι από προηγουμένως, τα απολεσθέντα ενοίκια που κρίνεται ότι δικαιούνται οι ενάγοντες να πληρωθούν από τους εναγόμενους είναι τα ενοίκια για την περίοδο Απριλίου 2011 έως και Αυγούστου
- Όσον αφορά το ύψος των απολεσθέντων ενοικίων, λαμβανομένου υπόψη ότι όταν οι αποθήκες επαναφέρθηκαν στην πρωτέρα κατάσταση τους και κατέστη δυνατό να ενοικιαστούν, η ενοικιαστική τους αξία καθορίστηκε στα €3500, κρίνω ότι είναι εύλογο και δίκαιο όπως το συνολικό ποσό των ενοικίων που απώλεσαν οι ενάγοντες συνεπεία των εναγομένων υπολογιστεί στη βάση αυτού του ποσού εφόσον αυτό φαίνεται να ήταν το ενοίκιο που θα λάμβαναν οι ενάγοντες αν μπορούσαν να ενοικιάσουν ενωρίτερα τις αποθήκες και καμία μαρτυρία δεν υπάρχει που να υποδηλοί το αντίθετο. Στη βάση όλων των πιο πάνω συνεπώς, κρίνω ότι οι ενάγοντες πέτυχαν να αποδείξουν την υπόθεση τους εναντίον των εναγομένων στον απαιτούμενο βαθμό, μόνο όμως σε σχέση με το ποσό των €1.150 σε σχέση με ζημιές που δεν συνιστούν ζημιές από φυσική φθορά και μόνο για το ποσό των €17.500 ως απολεσθέντα ενοίκια. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, εκδίδεται απόφαση υπέρ εναγόντων και εναντίον εναγομένων αλληλέγγυα και κεχωρισμένα για το συνολικό ποσό των €18.650 πλέον έξοδα ως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .......... Λ. Πασχαλίδης, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο