Φωτίου ν. Σωματείο Ολυμπιακής Γυμναστικής Βύρων Λάρνακας, μέσω του Προέδρου αυτού, Αρ. Αγωγής: 3260/17, 13/3/2020 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2020:A132 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ. Χριστοδούλου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 3260/17 Μεταξύ: XXXXX Φωτίου Ενάγοντα -και- Σωματείο Ολυμπιακής Γυμναστικής Βύρων Λάρνακας, μέσω του Προέδρου αυτού. Εναγομένων Ημερομηνία: 13 Μαρτίου, 2020 Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: κα Ζαχαριάδου Για τους Εναγόμενους: κ. Σταύρου ---------------------------------------- Α Π Ο Φ Α Σ Η Εισαγωγή. Με την παρούσα αγωγή ο Ενάγοντας αξιοί εναντίον των Εναγομένων γενικές και/ή ειδικές αποζημιώσεις για γραπτή δυσφήμηση και/ή λίβελο. Επιπλέον ο Ενάγοντας αξιοί την έκδοση απαγορευτικού διατάγματος. Η υπό κρίση αγωγή με την καταχώρησή της ταξινομήθηκε ως ταχείας εκδίκασης με βάση τις πρόνοιες της Δ.30 θ. 6 φέροντας ανάλογη ένδειξη. Συνακόλουθα, η διαδικασία διεξήχθη με βάση τι πρόνοιες της Δ.30 θεσμοί 5, 6 και 7 των περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμών που προνοούν για διαδικασία ταχείας εκδίκασης. Οι διάδικοι καταχώρησαν την έγγραφη μαρτυρία τους και ακολούθως ζήτησαν όπως τους επιτραπεί να αντεξετάσουν. Το Δικαστήριο με ενδιάμεση απόφασή του ενέκρινε το πιο πάνω αίτημα και επιτράπηκε στους διάδικους να αντεξετάσουν, επί συγκεκριμένων παραγράφων. Δικογραφημένοι ισχυρισμοί. Είναι καλά θεμελιωμένη αρχή ότι τα δικόγραφα περιορίζουν τα επίδικα θέματα σε εκείνα τα οποία προσδιορίζονται από τη δικογραφία, δηλαδή την απαίτηση, την υπεράσπιση και την απάντηση, όπου υπάρχει. Σχετική είναι η απόφαση Παπαγεωργίου ν. Κλάππα
(1991)1 A.Α.Δ 24. Το Δικαστήριο δεν δύναται να προχωρήσει να επιλύσει θέματα, τα οποία δεν αποτέλεσαν μέρος της δικογραφίας. Σχετική είναι η απόφαση Latifundia Properties Ltd ν. Ανδρέα Μιχαήλ Ψάκη
(2003)1 ΑΑΔ 670. Ιδιαίτερα ως προς τις αγωγές λιβέλου, σύμφωνα με τη Δ.2 θ.9 των περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμών, επιβάλλεται να παρέχονται επαρκείς λεπτομέρειες των επίδικων δημοσιευμάτων, ώστε να καθίσταται εφικτή η αναγνώριση των δημοσιευμάτων επί των οποίων βασίζεται η αγωγή. Ως προς την ερμηνεία της φράσης «επαρκείς λεπτομέρειες» σχετική είναι η επεξήγηση στο σύγγραμμα The Annual Practice, του έτους 1958, σε σχέση με την αντίστοιχη πρόνοια των παλαιών Αγγλικών Θεσμών. Συγκεκριμένα στη σελίδα 34 αναφέρονται τα ακόλουθα: «Sufficient Particulars.- In a libel action it is essential to know the very words on which the claim is founded. The actual words must be set out. In Collins v Jones
(1955)2 W.L.R. 813, C.A. it was held that, where the words complained of were alleged to have occurred in letters, the plaintiff must furnish particulars of each letter specifying the date, time and place of publication of each, identifying those to whom publication was alleged and setting out the precise words complained of in each letter». Περαιτέρω, στο σύγγραμμα Bullen & Leake & Jacob's Precedents of Pleadings 19th Ed, στο κεφάλαιο 37, υπό τον τίτλο, Libel and Slander Pleading the Particulars of Claim, στην παράγραφο 37-14, καταγράφονται τα ακόλουθα σχετικά : «The words must be set out verbatim in the particulars of claim. It is not enough to set out their substance or effect. Harris v Warre
(1879)4 C.P.D. 125 at 127; Collins v Jones [1955] 1 Q.B.
- And see generally Wissa v Associated Newspapers [2014] EWHC 1518 (QB). Where the defamatory words form only part of a longer article or programme, the claimant must set out in his particulars of claim only the particular passages of which he complains as being defamatory of him.» ( η υπογράμμιση δική μου) Από τα πιο πάνω προκύπτει ότι σε αγωγές λιβέλου ο Ενάγοντας θα πρέπει να παρέχει επαρκείς λεπτομέρειες στα δικόγραφά του και θα πρέπει να καταγράφει αυτολεξεί τα κατ' ισχυρισμόν δυσφημιστικά δημοσιεύματα. Στην περίπτωση δε που το δυσφημιστικό δημοσίευμα αποτελεί μέρος ευρύτερου κειμένου θα πρέπει να καταγράφεται το συγκεκριμένο απόσπασμα. Επομένως, το Δικαστήριο εκλαμβάνει ως επίδικα δημοσιεύματα μόνο όσες αναφορές καταγράφονται αυτολεξεί στην έκθεση απαίτησης του Ενάγοντα. Ο Ενάγοντας στην Έκθεση Απαίτησής του ισχυρίστηκε ότι περί τις 08.05.2017 οι Εναγόμενοι απέστειλαν και/ή δημοσίευσαν επιστολή προς τον πρόεδρο και τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Κυπριακής Ομοσπονδίας Γυμναστικής (ΚΟΓ) μέσω της οποίας δημοσίευσαν δυσφημιστικό δημοσίευμα, το οποίο αποδίδει στον Ενάγοντα ανάρμοστη συμπεριφορά και εκ φύσεως τείνει στο να βλάψει ή να επηρεάσει με δυσμένεια την υπόληψη του Ενάγοντα, το επιτήδευμα, εργασία, απασχόληση ή θέση του. Ο Ενάγοντας ισχυρίστηκε πως οι Εναγόμενοι τον κατάγγειλαν ότι "δεν έπραξε ως όφειλε με βάση τους κανονισμούς εγγραφής που προνοούνται στο καταστατικό και ενέγραψε στο σωματείο Ανδρέας Τρικωμίτης και στη δύναμη της ΚΟΓ τη Ρωσίδα αθλήτρια Μάρσεβα XXXXX". Περαιτέρω, ισχυρίστηκε ότι οι Εναγόμενοι απέδωσαν στον Ενάγοντα ότι "παραπληροφόρησε εσκεμμένα το ΔΣ αφού διαβεβαίωσε όπως πάντα ότι έγινε ο απαιτούμενος έλεγχος προ της εγγραφής και το ΔΣ στην άγνοια του και παραπληροφορούμενο ενέκρινε την εγγραφή της αθλήτριας παρανομώντας και το ίδιο». Επιπρόσθετα ο Ενάγοντας ισχυρίστηκε ότι οι Εναγόμενοι στις 02.06.2017 απέστειλαν και/ή δημοσίευσαν επιστολή προς τον πρόεδρο, δικηγόρο και τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του ΚΟΑ με την οποίαν δημοσίευσαν δυσφημιστικό δημοσίευμα το οποίο αποδίδει στον Ενάγοντα ανάρμοστη συμπεριφορά και εκ φύσεως του τείνει στο να βλάψει ή να επηρεάσει με δυσμένεια την υπόληψη του Ενάγοντα, το επιτήδευμα, εργασία, απασχόληση ή θέση του. Συγκεκριμένα με το εν λόγω δημοσίευμα οι Εναγόμενοι αποδίδουν στον Ενάγοντα ότι «αρνήθηκε να δώσει στοιχεία αθλητριών που ενεγράφηκαν στην ΚΟΓ, "με πρόφαση ότι τα στοιχεία αυτά αποτελούσαν προσωπικά δεδομένα". Ήταν η θέση του Ενάγοντα ότι τα πιο πάνω δημοσιεύματα ουδόλως ανταποκρίνονται στην αλήθεια και είναι προϊόν κακόβουλων και υστερόβουλων κινήτρων και είναι ψεύδη. Οι Εναγόμενοι με την Υπεράσπισή τους ισχυρίστηκαν ότι το γενικά οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα και η έκθεση απαίτησης που καταχωρήθηκαν είναι νόμο και ουσία αβάσιμες και πρέπει να απορριφθούν, καθότι σε αυτές δεν περιέχονται αυτούσιες οι επιστολές, ημερομηνίας 08.05.2017 και ημερομηνίας 02.06.2017 και δεν περιέχεται αυτούσιο το κατ' ισχυρισμόν επίδικο δημοσίευμα. Επιπρόσθετα οι Εναγόμενοι ισχυρίστηκαν ότι οι επίδικες επιστολές δεν έχουν δυσφημιστικό περιεχόμενο και εν πάση περιπτώσει τυγχάνει εφαρμογής η υπεράσπιση του προνομίου υπό επιφύλαξη και η υπεράσπιση της αλήθειας. Τα επίδικα δημοσιεύματα Προκύπτει από την Έκθεση Απαίτησης, ότι ο Ενάγοντας στην αγωγή του προσδιόρισε τρεις αναφορές ως δυσφημιστικές. Συγκεκριμένα σε σχέση με την επιστολή, ημερομηνίας 8.5.2017, προσδιόρισε τις ακόλουθες αναφορές ως δυσφημιστικές. Α. δεν έπραξε ως όφειλε με βάση τους κανονισμούς εγγραφής που προνοούνται στο καταστατικό και ενέγραψε στο σωματείο Ανδρέας Τρικωμίτης και στη δύναμη της ΚΟΓ τη Ρωσίδα αθλήτρια Μάρσεβα XXXXX. Β. παραπληροφόρησε εσκεμμένα το ΔΣ αφού διαβεβαίωσε όπως πάντα ότι έγινε ο απαιτούμενος έλεγχος προ της εγγραφής και το ΔΣ στην άγνοια του και παραπληροφορούμενο ενέκρινε την εγγραφή της αθλήτριας παρανομώντας και το ίδιο Σε σχέση με την επιστολή, ημερομηνίας 02.6.2017, προσδιόρισε ως δυσφημιστική την ακόλουθη αναφορά : Γ. αρνήθηκε να δώσει στοιχεία αθλητριών που ενεγράφηκαν στην ΚΟΓ, "με πρόφαση ότι τα στοιχεία αυτά αποτελούσαν προσωπικά δεδομένα". Μαρτυρία Προς απόδειξη της υπόθεσης του Ενάγοντα γραπτή μαρτυρία κατάθεσε ο ίδιος ο Ενάγοντας ως ΜΕ 1 και η XXXXX Ανδρέου ΜΕ
- Ο Ενάγοντας, ΜΕ 1, στη γραπτή μαρτυρία του κατάθεσε 8 Τεκμήρια, κατάθεσε ως Τεκμήριο 1 το καταστατικό της Κυπριακής Ομοσπονδίας Γυμναστικής, ως Τεκμήριο 2 τον εσωτερικό κανονισμό αυτής, ως Τεκμήριο 3 επιστολή, ημερομηνίας 08.05.2017, ως Τεκμήριο 4 έγγραφο στην αγγλική γλώσσα, ως Τεκμήριο 5 επιστολή, ημερομηνίας 06.06.2017, ως Τεκμήριο 6 επιστολή, ημερομηνίας 22.06.2017, ως Τεκμήριο 7 πρακτικά συνεδρίας Διοικητικού Συμβουλίου ΚΟΓ, ημερομηνίας 25.05.2017 και ως Τεκμήριο 8 πρακτικά συνεδρίας ΔΣ ΚΟΓ ημερομηνίας 22.06.
- Στη γραπτή του μαρτυρία δήλωσε ότι είναι ο γενικός γραμματέας της Κυπριακής Ομοσπονδίας Γυμναστικής τα τελευταία 25 χρόνια και ότι οι Εναγόμενοι είναι σωματείο δεόντως εγγεγραμμένο στην ΚΟΓ. Ανέφερε ακολούθως ότι στις 08.05.2017 οι Εναγόμενοι απέστειλαν και δημοσίευσαν επιστολή προς τον πρόεδρο και τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Κυπριακής Ομοσπονδίας Γυμναστικής. Παρέπεμψε σχετικά στο Τεκμήριο
- Ισχυρίστηκε ότι οι ισχυρισμοί που περιέχονται στο Τεκμήριο 3 είναι αναληθείς και προς υποστήριξη της θέσης του παρέπεμψε στο Τεκμήριο
- Ακολούθως ανέφερε ότι οι Εναγόμενοι με σκοπό να τον βλάψουν απέστειλαν στις 06.06.2017 το Τεκμήριο
- Στην παράγραφο 3 του εν λόγω Τεκμηρίου καταγράφεται η θέση ότι η συμμετοχή της αθλήτριας XXXXX Μάρσεβα "έγινε με δόλιο τρόπο". Ανέφερε ακολούθως ότι η ΚΟΓ με επιστολή, ημερομηνίας 22.06.2017, το Τεκμήριο 6, απάντησε στα πιο πάνω. Παρέπεμψε ακολούθως στα πρακτικά Τεκμήριο 7 και Τεκμήριο
- Σύμφωνα με τον ίδιο οι αναφορές προς το πρόσωπό του έγιναν κακόπιστα και ουδόλως ανταποκρίνονται στην αλήθεια και είναι προϊόντα κακόβουλων και/ή υστερόβουλων κινήτρων των Εναγομένων και συνιστούν ψεύδη. Ένεκα των ανωτέρω η υπόληψη και η φήμη του ως γενικός γραμματέας της ΚΟΓ αλλά και ως άτομο έχει επηρεαστεί δυσμενώς. Τα ανωτέρω δημοσιεύματα τον εξέθεσαν σε μίσος, χλεύη, περιφρόνηση και αμφισβήτηση του επαγγελματικού του κύρους και επαγγελματικών του καθηκόντων. Ο μάρτυρας αντεξετάστηκε από τον συνήγορο των Εναγομένων σε σχέση με τις συνθήκες υπό τις οποίες ενεγράφη στο δυναμικό της ΚΟΓ η αθλήτρια XXXXX Μάρσεβα. Επόμενη μάρτυρας για τον Ενάγοντα ήταν η XXXXX Ανδρέου η οποία είναι γραμματέας στην ΚΟΓ τα τελευταία 13 χρόνια, ως ΜΕ
- Στη μαρτυρία της η μάρτυρας αναφέρθηκε στην έγκριση του αιτήματος της αθλήτριας XXXXX Μάρσεβα για την εγγραφή της. Δήλωσε ότι η απόφαση για την εγγραφή της λήφθηκε ομόφωνα κατά τη διάρκεια τη συνεδρίας του ΔΣ στις 23.01.
- Στις 22.02.2017 επικυρώθηκαν τα πρακτικά της προαναφερόμενης συνεδρίας ομόφωνα. Επισύναψε σχετικά τα εν λόγω πρακτικά ως Τεκμήρια 9 και
- Η μάρτυρας επίσης αντεξετάστηκε και εξήγησε ότι για την εγγραφή κάποιου αθλητή απαιτείται δήλωση εγγραφής, ημερομηνία γεννήσεως, δύο φωτογραφίες και €
- Σε σχέση με την υπόθεση των Εναγομένων, μαρτυρία έδωσε ο XXXXX Καλλής, ως ΜΥ
- Ο XXXXX Καλλής είναι πρόεδρος των Εναγομένων. Κατά τη γραπτή του μαρτυρία αναφέρθηκε στη νομιμότητα της διαδικασίας εγγραφής της αθλήτριας XXXXX Μάρσεβα. Δήλωσε ότι σαν σωματείο αποφάσισαν να λάβουν όλα τα δέοντα μέτρα για την προστασία του αθλήματος της γυμναστικής στην Κύπρο και τη διόρθωση των κακώς εχόντων στην Ομοσπονδία. Αφού δεν λάμβαναν απαντήσεις στα ερωτήματά τους, έστειλαν της επιστολή ημερομηνίας 08.05.
- Επίσης, εφόσον κατά την άποψή τους όλες οι προσπάθειες προς άρση της παρανομίας προσέκρουαν στην άρνηση του Ενάγοντα, απέστειλαν την επιστολή ημερομηνίας 02.06.2017 προς τον ΚΟΑ. Δήλωσε ακολούθως ότι καταχώρησαν προσφυγή εναντίον της ΚΟΓ σε σχέση με την κατ' ισχυρισμό τους παράνομη εγγραφή της εν λόγω Ρωσίδας αθλήτριας. Κατάθεσε ως Τεκμήριο 11 σχετική επιστολή προς το Διοικητικό Συμβούλιο του ΚΟΑ. Ακολούθως το Διοικητικό Συμβούλιο του ΚΟΑ έδωσε άδεια στους Εναγόμενους να προσφύγουν στην ΑΔΕΑ εναντίον της ΚΟΓ. Στις 14.11.2017 καταχώρησαν προσφυγή με αριθμό 6/17 ενώπιον της ΑΔΕΑ την οποίαν κατάθεσε ως Τεκμήριο
- Δήλωσε τέλος ότι η προσπάθεια του Ενάγοντα είναι να φιμώσει τους Εναγομένους. Ο μάρτυρας αντεξετάστηκε επί μακρόν από την ευπαίδευτη συνήγορο των Εναγόντων σε σχέση με τη διαδικασία λήψης της απόφασης για εγγραφή της ερώτηση της Ρωσίδας αθλήτριας στο δυναμικό της ΚΟΓ. Αρνήθηκε ότι οι επίδικες επιστολές στάλθηκαν με σκοπό να βλάψουν τον Ενάγοντα, καθώς επίσης και ότι στάλθηκαν κακόπιστα. Σε υποβολή ότι οι εν λόγω επιστολές προκάλεσαν ζημιά, απάντησε ότι ουδεμία ζημιά προκλήθηκε στον Ενάγοντα από τις εν λόγω επιστολές. Διαφώνησε επίσης με την υποβολή ότι δεν προέβηκαν σε εύλογες προσπάθειες να διερευνήσουν την αλήθεια. Εισηγήσεις των Διαδίκων Μετά το πέρας της ακροαματικής διαδικασίας οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων με ιδιαίτερα εμπεριστατωμένες αγορεύσεις, αγόρευσαν γραπτώς προωθώντας ο καθένας τις θέσεις του. Γεγονότα που αποτελούν κοινό έδαφος Πέραν από τα αυστηρώς παραδεκτά γεγονότα είναι επιτρεπτή και η εξαγωγή ευρημάτων, χωρίς να αξιολογηθούν σχετικά οι μάρτυρες, επί γεγονότων που εμφανίζονται μη αμφισβητούμενα δια των χειρισμών των διαδίκων κατά την ακρόαση. Σχετική είναι η απόφαση Κυριακίδης ν. Τράπεζα Πειραιώς (Κύπρου) Λτδ, ECLI:CY:AD:2018:A179, Π.Ε 185/2012, ημερομηνίας 19.4.
- Άλλωστε, η ανάγκη αξιολόγησης μαρτυρίας συνήθως υφίσταται, όπου παρουσιάζονται διιστάμενες εκδοχές επί των επίδικων γεγονότων και το Δικαστήριο προβαίνει σε αξιολόγηση των εκατέρωθεν εκδοχών, ώστε να καταλήξει σε ευρήματα γεγονότων. Σχετική είναι η απόφαση Pissis Ltd v. La Baguette Boullangerie- Patisserie Ltd, Πολ. Έφεση 135/10, ημερομηνίας 30.9.
- Στην υπό κρίση υπόθεση προκύπτουν από τη μαρτυρία γεγονότα που αποτελούν κοινό έδαφος μεταξύ των διαδίκων. Αποτελεί κοινό έδαφος ότι ο Ενάγοντας είναι ο γενικός γραμματέας της Κυπριακής Ομοσπονδίας Γυμναστικής ( ΚΟΓ) τα τελευταία 25 χρόνια και ότι οι Εναγόμενοι είναι σωματείο δεόντως εγγεγραμμένο στην εν λόγω Ομοσπονδία. Στις 08.05.2017 οι Εναγόμενοι απέστειλαν και δημοσίευσαν επιστολή προς τον πρόεδρο και τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Κυπριακής Ομοσπονδίας Γυμναστικής. Επίσης, οι Εναγόμενοι απέστειλαν επιστολή, ημερομηνίας 02.6.2017, στον ΚΟΑ. Επιπλέον κοινό έδαφος μεταξύ των διαδίκων αποτελεί το γεγονός ότι στις 22.4.2017 διεξήχθη το παγκύπριο πρωτάθλημα Ρυθμικής Γυμναστικής Νεανίδων. Σε αυτό συμμετείχε η Ρωσίδα αθλήτρια XXXXX Μάρσεβα. Αξιολόγηση Μαρτυρίας Ως προς την αξιολόγηση της μαρτυρίας σε υποθέσεις λιβέλου κρίσιμο είναι να τονισθεί ότι δεν ενδείκνυται η αξιολόγηση της μαρτυρίας και των θέσεων των διαδίκων σε σχέση με το κατά πόσον το επίδικο δημοσίευμα ήταν δυσφημιστικό. Σχετική είναι η απόφαση Γαληνιώτης Eλευθέριος ν. Eκδοτικός Oίκος Δίας Λτδ και Άλλης,
(2011)1 Α.Α.Δ. 474. Παράλληλα σχετική είναι και η απόφαση Tassos Papadopoullos v. Kyrix Publishing Co. Ltd and others
(1963)2 CLR 290, όπου κρίθηκε ότι το Δικαστήριο, ανεξάρτητα από τις μαρτυρίες και μόνο από την ανάγνωση του κειμένου, μπορεί να κρίνει αν είναι ή όχι αυτό δυσφημιστικό. Έχοντας υπόψη τις πιο πάνω αρχές έχω παρακολουθήσει τους μάρτυρες στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης, έχοντας την ευκαιρία να παρακολουθήσω τις αντιδράσεις τους, φυσικές ή αφύσικες, τον τρόπο που απαντούν, τη νευρικότητα ή την επιφυλακτικότητά τους ή την ιδιοσυγκρασία που εκδήλωναν, παράγοντες που, σύμφωνα με τη νομολογία, ενέχουν ιδιαίτερη σπουδαιότητα κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας C & A Pelecanos Associates Ltd v. Ανδρέα Πελεκάνου
(1999)1 Α.Α.Δ. 1273. Δεν παραγνωρίζω βέβαια ότι τα πιο πάνω στοιχεία μπορούν να προσδώσουν θετικότητα στη μαρτυρία ενός μάρτυρα, αλλά δεν μπορούν να αποτελέσουν τον αποκλειστικό λόγο για την αποδοχή της μαρτυρίας του. Σχετική είναι η απόφαση Νικολάου Νίκος ν. Aντώνη Παπαϊωάνου
(2011)1 Α.Α.Δ. 1797. Προσεγγίζω, συνεπώς, το καθήκον αξιολόγησης της μαρτυρίας ενός μάρτυρα με γνώμονα το περιεχόμενο, την ποιότητα, την πειστικότητα, αλλά και τη σύγκρισή της με την υπόλοιπη μαρτυρία Ομήρου v. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 506. Περαιτέρω, όπου είναι δυνατό, η μαρτυρία εκάστου μάρτυρα συσχετίζεται, αντιπαραβάλλεται και διερευνάται με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων. Σχετική είναι η απόφαση Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα
(1992)1 Α.Α.Δ 1056 και η πρόσφατη απόφαση Κυριακίδης ν. Τράπεζα Πειραιώς (Κύπρου) Λτδ, (ανωτέρω). Έχω επίσης κατά νου την αρχή ότι μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός μερικώς ή ολικώς, ενώ δεν θεωρείται επιλήψιμη η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα. Σχετικές είναι οι αποφάσεις Kadis v. Nicolaou
(1986)1 C.L.R 212, 216, Χρίστου ν. Khoreva
(2002)1(A) Α.Α.Δ. 45. Διευκρινίζω, επίσης, ότι οι υποβολές των συνηγόρων από μόνες τους δεν έχουν καμιά αποδεικτική αξία και αν δεν προσαχθεί αργότερα αντίστοιχη μαρτυρία παραμένουν απλά μετέωροι ισχυρισμοί. Σχετικά Ησαϊας Ιωαννίδης ν. Αστυνομίας
(2012)2 Α.Α.Δ.
- Αξιολόγηση μαρτυρίας ΜΕ1 Ο ΜΕ1 προκάλεσε θετική εντύπωση στο Δικαστήριο. Η μαρτυρία του περιστράφηκε γύρω από τη νομιμότητα της εγγραφής της Ρωσίδας αθλήτριας XXXXX Μάρσεβας στο δυναμικό της ΚΟΓ. Οι αναφορές του ως προς το Τεκμήριο 4 επιστολή στα Αγγλικά ή στα πρακτικά της Ομοσπονδίας Τεκμήρια 7 και 8 δεν έχουν αμφισβητηθεί. Η ύπαρξη της επιστολής ημερομηνίας 2.6.2017 δεν έχει αμφισβητηθεί ενώ αυτούσια η επιστολή βρίσκεται επισυνημμένη στο Τεκμήριο
- Συνεπώς αποδέχομαι τη μαρτυρία του ΜΕ1 σε σχέση με τα πιο πάνω. Σημειώνεται, όμως, ότι στην υπό κρίση υπόθεση το Δικαστήριο δεν θα κρίνει τη νομιμότητα της εγγραφής της εν λόγω αθλήτριας, αλλά το κατά πόσο τα επίδικα δημοσιεύματα ήταν δυσφημιστικά για τον Ενάγοντα. Αξιολόγηση ΜΕ2 Η μαρτυρία της ΜΕ2 ουσιαστικά δεν αμφισβητήθηκε και δεν αντικρούεται από αντίθετη μαρτυρία. Συνεπώς, αποδέχομαι τη μαρτυρία της για σκοπούς εξαγωγής ευρημάτων. Αξιολόγηση μαρτυρίας ΜΥ 1 Ο ΜΥ1 επίσης προκάλεσε θετική εντύπωση. Οι αναφορές του ως προς τα διαβήματα, στα οποία προέβη το Εναγόμενο σωματείο σε σχέση με τη νομιμότητα εγγραφής της Ρωσίδας αθλήτριας XXXXX Μάρσεβας δεν έχουν αμφισβητηθεί και δεν αντικρούονται από αντίθετη μαρτυρία. Συνεπώς, η μαρτυρία του γίνεται αποδεκτή σε σχέση με τα πιο πάνω. Διευκρινίζεται, όμως, ότι οι αναφορές του μαρτυρία σε σχέση με τη νομιμότητα της συμμετοχής της Ρωσίδας αθλήτριας στο επίδικο πρωτάθλημα γυμναστικής δεν μπορούν να επηρεάσουν τα επίδικα θέματα, αφού επίδικο ζήτημα είναι πρώτιστα το κατά πόσο οι επίδικες αναφορές συνιστούν δυσφήμιση. Ευρήματα Στη βάση των δικογραφημένων ισχυρισμών και της πιο πάνω αξιολόγησης, προχωρώ στη διατύπωση ευρημάτων ως προς τα πρωτογενή γεγονότα της υπόθεσης. Ο Ενάγοντας είναι ο γενικός γραμματέας της Κυπριακής Ομοσπονδίας Γυμναστικής ( ΚΟΓ) τα τελευταία 25 χρόνια και ότι οι Εναγόμενοι είναι σωματείο δεόντως εγγεγραμμένο στην εν λόγω Ομοσπονδία. Στις 22.4.2017 διεξήχθη το παγκύπριο πρωτάθλημα Ρυθμικής Γυμναστικής Νεανίδων. Σε αυτό συμμετείχε η Ρωσίδα αθλήτρια XXXXX Μάρσεβα. Η απόφαση για την εγγραφή της εν λόγω αθλήτριας, λήφθηκε ομόφωνα κατά τη διάρκεια τη συνεδρίας του ΔΣ στις 23.01.2017 και στις 22.02.2017 επικυρώθηκαν τα πρακτικά της προαναφερόμενης συνεδρίας ομόφωνα. Στις 08.05.2017 οι Εναγόμενοι απέστειλαν και δημοσίευσαν επιστολή προς τον πρόεδρο και τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Κυπριακής Ομοσπονδίας Γυμναστικής. Επίσης, οι Εναγόμενοι απέστειλαν επιστολή, ημερομηνίας 2.6.2017, στον ΚΟΑ. Στις εν λόγω επιστολές καταγράφονται μεταξύ άλλων οι επίδικες αναφορές. Οι Εναγόμενοι, αφού έλαβαν σχετική άδεια από τον ΚΟΑ καταχώρησαν προσφυγή, στις 14.11.2017, ενώπιον της Α.Δ.Ε.Α σε σχέση με τη συμμετοχή της εν λόγω Ρωσίδας αθλήτριας στο επίδικο πρωτάθλημα. Νομική Πτυχή Η έννοια της δυσφήμισης παρέχεται στο άρθρο 17 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ 148, το οποίο κωδικοποιεί τις αρχές του Κοινοδικαίου επί του θέματος. Στο Σύγγραμμα των Αρτέμη - Ερωτοκρίτου Αστικά Αδικήματα, Δίκαιο και Αποφάσεις τόμος 1, σελ. 62 αναφέρονται ποία στοιχεία πρέπει να αποδείξει ο Ενάγοντας σε αγωγή για δυσφήμιση, και τα οποία είναι τα ακόλουθα: Α. Ότι το δημοσίευμα ήταν δυσφημιστικό Β. Ότι τούτο αναφερόταν σε αυτόν Γ. Ότι δημοσιεύτηκε. Όπως είναι καλά θεμελιωμένο το βάρος απόδειξης βρίσκεται στους ώμους του Ενάγοντα, ο οποίος οφείλει να αποδείξει τους ισχυρισμούς του στο επίπεδο του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Η έννοια του ισοζυγίου των πιθανοτήτων έχει ερμηνευθεί νομολογιακά σε πολλές υποθέσεις. Σχετική είναι η απόφαση Μαρσέλ ν. Λαϊκής
(2001)1 Α.Α.Δ. 1858, Σχετικές επί του προκειμένου είναι οι αποφάσεις Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα
(1992)1 Α.Α.Δ. 1056, Βaloise Insurance Co Ltd v. Κατωμονιάτη κ.ά.
(2008)1 Α.Α.Δ. 1275 και Tekinder Pal κ.ά. ν. Δημοκρατίας
(2010)2 Α.Α.Δ. 551. Ξεκινώντας από την τρίτη προϋπόθεση κρίνω ότι στην παρούσα υπόθεση έχει αποδειχθεί η δημοσίευση του επίδικου δημοσιεύματος. Αναφορικά με τη δεύτερη προϋπόθεση από το περιεχόμενο των Τεκμηρίων 3 και 5 είναι προφανές ότι αυτά αναφέρονται στον Ενάγοντα. Συνακόλουθα, απομένει να εξεταστεί το κατά πόσο το επίδικο δημοσίευμα είναι δυσφημιστικό. Η έννοια της δυσφήμισης υπό το άρθρο 17
(1)του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Το άρθρο 17 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ 148, διαλαμβάνει τα ακόλουθα : «17.
(1)Η δυσφήμηση συνίσταται στη δημοσίευση από οποιοδήποτε πρόσωπο με έντυπο, γραπτό, ζωγραφιά, ομοίωμα, χειρονομίες, λόγια ή άλλους ήχους, ή με κάθε άλλο μέσο οποιασδήποτε φύσης, περιλαμβανομένης και της εκπομπής με ασύρματη τηλεγραφία, δημοσιεύματος το οποίο - (α) αποδίδει σε άλλο πρόσωπο έγκλημα. ή (β) αποδίδει σε άλλο πρόσωπο ανάρμοστη συμπεριφορά σε δημόσια θέση. ή (γ) εκ φύσεως τείνει στο να βλάψει ή να επηρεάσει με δυσμένεια την υπόληψη άλλου προσώπου στο επάγγελμα, επιτήδευμα, την εργασία, απασχόληση ή τη θέση του. ή (δ) ενδέχεται να εκθέσει άλλο πρόσωπο σε γενικό μίσος, περιφρόνηση ή χλεύη. ή (ε) ενδέχεται να προκαλέσει την αποστροφή ή αποφυγή οποιουδήποτε προσώπου από άλλους. Η κρίση του κατά πόσο ένα δημοσίευμα είναι ή όχι δυσφημιστικό εναπόκειται πάντοτε στο Δικαστήριο, το οποίο κρίνει το όλο ζήτημα ως θέμα πραγματικό, αποδίδοντας στις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στο κείμενο τη συνήθη και φυσική τους έννοια. Δεν έχει σημασία για την εξαγωγή του συμπεράσματος, κατά πόσο ένα κείμενο είναι ή όχι δυσφημιστικό, τυχόν μαρτυρία που δίνεται από διάφορα άτομα για την ερμηνεία, νόημα ή γενική έννοια του κειμένου. Σχετικά Tassos Papadopoullos v. Kyrix Publishing Co. Ltd (ανωτέρω) και Γαληνιώτης Eλευθέριος ν. Eκδοτικός Oίκος Δίας Λτδ και Άλλης (ανωτέρω). Η έννοια της συνήθους και φυσικής έννοιας των λέξεων περιλαμβάνει και τον ψευδοϋπαινιγμό. Όπως έχει λεχθεί στην Ηνωμένη Εκδοτική Εταιρεία Δίας Λτδ v. Χατζηκώστα
(1990)1 Α.Α.Δ. 244 : «η φυσική και συνήθης έννοια των λέξεων περιλαμβάνει εκτός από την κατά κυριολεξία έννοια και την συμπερασματική που είναι συμφυής με την κατά κυριολεξία έννοια. Αυτή η συμφυής συμπερασματική έννοια ονομάζεται ψευδοϋπαινιγμός (popular or false innuendo).» Ο ψευδοϋπαινιγμός, σε αντίθεση με τον πραγματικό ή νομικό υπαινιγμό, που αποτελεί αυτοτελή βάση αγωγής, δεν χρειάζεται μαρτυρία εξωγενών γεγονότων και παράθεση λεπτομερειών στην έκθεση απαίτησης. Σχετική είναι η απόφαση Ηνωμένη Εκδοτική Εταιρεία Δίας Λτδ v. Χατζηκώστα (ανωτέρω) και σύγγραμμα Αστικά Αδικήματα (ανωτέρω) τόμος 1, σελ. 63. Αν ένα δημοσίευμα είναι ή όχι δυσφημιστικό, κρίνεται με βάση την αντικειμενική εξέταση των λέξεων και τις έννοιες που αποδίδουν σε αυτό οι ορθά σκεπτόμενοι άνθρωποι. Όπως αναφέρεται στην υπόθεση Capital of Counties Bank v. Hentey
(1882)7 AC 745: «The test according to the authorities is whether under the circumstances in which the writing was published, reasonable men to which the publication was made would be likely to understand it in a libelous sense.» Περαιτέρω στην υπόθεση Lewis and another v. Daily Telegraph, Ltd.
(1963)2 All ER 151, λέχθηκαν τα ακόλουθα σχετικά: «... Ordinary men and women have different temperaments and outlooks. Some are unusually suspicious and some are unusually naive. One must try to envisage people between these two extremes and see what is the most damaging meaning that they would put on the words in question.» Στη θεμελιακή απόφαση Eκδόσεις Aρκτίνος ν. Δώρου Γεωργιάδη,
(2011)1 Α.Α.Δ. 407, το Ανώτατο Δικαστήριο ανέφερε τα ακόλουθα σε σχέση με τα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη για να σταχυολογηθεί κάποιο δημοσίευμα ως δυσφημιστικό : το κριτήριο αν ένα δημοσίευμα είναι δυσφημιστικό είναι κατά πόσο ο μέσος λογικός άνθρωπος προς τον οποίο απευθύνεται το κείμενο θα μπορούσε να το αντιληφθεί κατά δυσφημιστικό τρόπο και όχι να αποδώσει απλώς ο ίδιος ο ενάγων ένα δυσφημιστικό νόημα στο δημοσίευμα θεωρώντας τον εαυτό του θιγμένο ενώ το κείμενο μπορεί να είναι δεκτικό και άλλων αθώων ερμηνειών. Κατά την εξέταση του κειμένου, το δικαστήριο λαμβάνει υπόψη όχι μόνο την ετυμολογία συγκεκριμένων λέξεων αλλά εξετάζει το κείμενο στην ολότητά του με αναφορά στον χρόνο και τον τόπο του δημοσιεύματος αλλά και την κρατούσα κοινή γνώμη για το θέμα. Στον Gatley on Libel and Slander, 11η έκδ., σελ. 103 αναφέρονται τα εξής: ........................................... Σε ελεύθερη μετάφραση: «Η γενική προσέγγιση: Κατά την απόφαση ως προς το νόημα, το δικαστήριο δεν καθορίζει την πραγματική σημασία των λέξεων, αλλά προσδιορίζει τα ακραία όρια του δυνατού εύρους των εννοιών και θέτει τους «βασικούς κανόνες» για τη δίκη. Έτσι, στην υπόθεση Shah v. Standard Chartered Bαnk, οι ισχυρισμοί ήταν ικανοί να αποδώσουν το νόημα ότι οι ενάγοντες ήταν ένοχοι για ξέπλυμα χρήματος· αλλά η χρήση των διαφόρων διακριτικών λέξεων όπως "κατ' ισχυρισμόν" ή "προφανώς" σήμαινε εναλλακτικά ότι δεν μπορούσαν να προσδώσουν τίποτε περισσότερο πέραν της εύλογης υποψίας. Η φύση του θέματος έχει συνοψιστεί ως εξής (οι αναφορές παραλείπονται): «
(1)Η βασική αρχή είναι η λογική.
(2)Ο υποθετικός λογικός αναγνώστης δεν είναι αφελής αλλά ούτε υπερβολικά καχύποπτος. Μπορεί να διαγιγνώσκει. Μπορεί να αντιληφθεί ένα υπονοούμενο πιο εύκολα από ότι ένας δικηγόρος και μπορεί να ενδώσει σε ένα πιο χαλαρό (ελεύθερο) τρόπο σκέψης αλλά πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ένας άνθρωπος που δεν διψά για σκάνδαλα και ως κάποιος που δεν επιλέγει ή δεν θα πρέπει να επιλέγει μόνο την κακή σημασία, όπου υπάρχουν άλλες μη δυσφημιστικές σημασίες.
(3)Υπερβολικά λεπτομερής ανάλυση είναι καλύτερα να αποφεύγεται.
(4)Η πρόθεση του δημοσιεύοντος είναι άσχετη.
(5)Το άρθρο πρέπει να αναγνωστεί ως σύνολο και «το δηλητήριο με το αντίδοτο» να συνεξεταστούν.
(6)Ο υποθετικός αναγνώστης θεωρείται αντιπροσωπευτικός εκείνων που θα διάβαζαν το επίμαχο δημοσίευμα.
(7)Οριοθετώντας το φάσμα των επιτρεπτών δυσφημιστικών σημασιών, το δικαστήριο θα πρέπει να αποκλείει κάθε έννοια η οποία μπορεί να προκύψει μόνο και μόνο ως παράγωγο ορισμένης παρατραβηγμένης, εξαναγκαστικής ή εντελώς παράλογης ερμηνείας.
(8)Επομένως, δεν αρκεί να πούμε ότι, από ορισμένους, οι λέξεις θα μπορούσαν να γίνουν αντιληπτές ως δυσφημιστικές.» Σημαντικό, επίσης, είναι να τονισθεί ότι το Δικαστήριο, κατά την εξέταση υποθέσεων δυσφήμισης, εξισορροπεί ανάμεσα σε δύο εκ των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ήτοι (α) το δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου και της έκφρασης, το οποίο κατοχυρώνεται από το Άρθρο 19 του Συντάγματος και από το άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, και (β) το δικαίωμα της προάσπισης της αξιοπρέπειας και της φήμης του ανθρώπου, που προστατεύεται από το άρθρο 2 της Σύμβασης. Σχετικές είναι οι αποφάσεις Εκδόσεις Αρκτίνος Λτδ v. Παπαευσταθίου
(2007)1(Β) Α.Α.Δ. 856 και Δίας (Εκδοτικός Οίκος) Δημόσια Λτδ και Άλλος ν. Κώστα Γενάρη
(2011)1 ΑΑΔ 1952. Επιπρόσθετα, η εξέταση του κατά ποσό το εκάστοτε επίδικο δημοσίευμα είναι δυσφημιστικό συναρτάται με το πρόσωπο του Ενάγοντα, αφού όπως έχει υποδειχθεί στην απόφαση Kωνσταντίνου Kώστας και Άλλη ν. Aικατερίνης Kαραμεσίνη
(2011)1 Α.Α.Δ 715, η επιτρεπόμενη και ανεκτή κριτική είναι μεγαλύτερης εμβέλειας, όταν απευθύνεται σε δημόσια πρόσωπα, παρά σε ιδιώτες. Σχετική επίσης είναι η απόφαση Εκδόσεις Αρκτίνος Λτδ ν. Νίκου Παπαευσταθίου (ανωτέρω). Ως προς το ποία πρόσωπα εμπίπτουν στην έννοια δημόσια πρόσωπα διαφωτιστική είναι η απόφαση Μακάριου Δρουσιώτη ν. Σωτήρη Παπασάββα, ECLI:CY:AD:2015:A158, Π.Ε 236/11, ημερομηνίας 6.3.
- Προκύπτει από τα πιο πάνω ότι το κριτήριο για την κατάταξη ενός δημοσιεύματος ως δυσφημιστικού δεν είναι στατικό αλλά συναρτάται με σωρεία παραγόντων μεταβλητών σε κάθε υπόθεση, όπως το ευρύτερο πλαίσιο στο οποίο δημοσιεύθηκε και οι οποιεσδήποτε αναφορές δεν εξετάζονται μεμονωμένα αλλά ως μέρος του συνολικού κειμένου, σε συνάρτηση πάντα με το πρόσωπο του Ενάγοντα. Υπό το φως των πιο πάνω αρχών θα προχωρήσω να εξετάσω πρώτα εάν το επίδικο δημοσίευμα είναι δυσφημιστικό και σε περίπτωση καταφατικής απάντησης, το κατά πόσο τυγχάνουν εφαρμογής οι υπερασπίσεις που επικαλούνται οι Εναγόμενοι. Τα επίδικα Δημοσιεύματα. Ως προς τα επίδικα δημοσιεύματα σημαντικό είναι να τονισθεί ότι, τόσο από την Έκθεση Απαίτησης όσο και από την αγόρευση της ευπαίδευτης συνηγόρου του Ενάγοντα, προκύπτει ότι αυτός στηρίζει τη θέση περί δυσφήμισης στη φυσική και συνήθη έννοια των λέξεων και στη συμπερασματική ή δευτερεύουσα έννοια των λέξεων ( ψευδοϋπαινιγμός). Περαιτέρω, στην υπό κρίση υπόθεση ο Ενάγοντας δεν εμπίπτει στην έννοια του δημοσίου προσώπου, αλλά η ιδιότητά του ως πρόεδρος της Ομοσπονδίας μπορεί ΝΑ ληφθεί υπόψη σε σχέση με τις επίδικες αναφορές. Στην υπό κρίση υπόθεση τα επίδικα δημοσιεύματα περιέχονται σε δύο επιστολές που συνιστούν έκφραση παράπονων ως προς τη διοργάνωση του παγκύπριου πρωταθλήματος νεανίδων ρυθμικής γυμναστικής. Οι πρώτες δύο επίδικες αναφορές περιέχονται στην επιστολή, ημερομηνίας 8.5.2017, ενώ η τρίτη περιέχεται στην επιστολή, ημερομηνίας 2.6.
- Επομένως, τα δύο πρώτα επίδικα δημοσιεύματα πρέπει να ιδωθούν εντασσόμενα στο σύνολο της πρώτης επίδικης επιστολής, η οποία περιέχει σωρεία αναφορών για κατ' ισχυρισμόν παρατυπίες στη διεξαγωγή του εν λόγω πρωταθλήματος. Μάλιστα στην εν λόγω επιστολή γίνεται ρητή αναφορά περί της παράνομης συμμετοχής της ρωσίδας αθλήτριας που αφορούν οι κατ΄ ισχυρισμόν δυσφημιστικές αναφορές. Οι Εναγόμενοι με την πρώτη επίδικη επιστολή δήλωσαν ευθύς εξ αρχής τη θέση τους ότι η συμμέτοχη της εν λόγω Ρωσίδας αθλήτριας ήταν παράνομη και οι επίδικες αναφορές αποτελούν μέρος και εξειδίκευση του ισχυρισμού τους για το πώς προέκυψε η κατ' ισχυρισμόν παράνομη συμμετοχή της εν λόγω αθλήτριας. Συνεπώς, οι δυο πρώτες επίδικες αναφορές εντάσσονται στο πλαίσιο κριτικής προς τις ενέργειες του προέδρου της Ομοσπονδίας και όπως τίθενται στην επίδικη επιστολή, Τεκμήριο 3, η μια αποτελεί τη συνέπεια της άλλης. Σημειώνεται ότι η αναφορά των Εναγόμενων περί το ότι ο Ενάγοντας παραπληροφόρησε το Δ.Σ της ΚΟΓ δεν τέθηκε αυτόνομα, αλλά ως συνέπεια του ισχυρισμού των Εναγόμενων ότι ο Ενάγοντας παράτυπα ενέγραψε στο δυναμικό της ΚΟΓ την περί ης ο λόγος Ρωσίδα αθλήτρια. Συνεπώς, το νόημα της πιο πάνω φράσης θα εξαχθεί υπό το φως του συνόλου της επιστολής και όχι ως ένας αυτοτελής ισχυρισμός περί παραπληροφόρησης. Επί του προκειμένου κρίνω, ότι η αναφορά πως κάποιος πρόεδρος σωματείου δεν έπραξε ως όφειλε σύμφωνα με του κανονισμούς εγγραφής και ενέγραψε κάποια αθλήτρια στην Ομοσπονδία δεν μπορεί να έχει δυσφημιστικό περιεχόμενο. Επίσης, η αναφορά ότι μέσω της κατ' ισχυρισμόν παράτυπης εγγραφής της εν λόγω αθλήτριας, ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας παραπλάνησε το Δ.Σ, ως προς την εγγραφή αυτής, δεν μπορεί να έχει δυσφημιστικό περιεχόμενο. Κατά την κρίση του παρόντος Δικαστηρίου η απλή αναφορά πως ο πρόεδρος κάποιας αθλητικής Ομοσπονδίας παρέβη τους Κανονισμούς και μέσω της ισχυριζόμενης παράβασης παραπλάνησε το Δ.Σ αυτής, δεν μπορεί να κριθεί πως ενέχει δυσφημιστικό χαρακτήρα, έχοντας υπόψη τη τη συνήθη και φυσική έννοια των επίδικων αναφορών. Εν πάση περιπτώσει, οι επίδικες αναφορές εντασσόμενες στο συνολικό πλαίσιο της επιστολής, ημερομηνίας 8.5.2017, δεν μπορεί να κριθεί ότι ενέχουν δυσφημιστικό χαρακτήρα για τον συγκεκριμένο Ενάγοντα, ο οποίος ήταν ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας που αφορά η κριτική στην επίδικη επιστολή. Αντίθετα προκύπτει ότι οι επίδικες αναφορές συνιστούν μέρος και εξειδίκευση των παραπόνων των Εναγομένων σε σχέση με συμμετοχή κάποιας αθλήτριας στο Παγκύπριο πρωτάθλημα που διοργανώθηκε. Επομένως, οι επίδικες αναφορές συνιστούν κριτική στην επάρκεια της διοργάνωσης ενός πρωταθλήματος και ο πρόεδρος της διοργανώτριας Ομοσπονδίας θα έπρεπε να είναι πιο ανεκτικός στη άσκηση κριτικής ως προς τις διοργανώσεις της Ομοσπονδίας, της οποίας προΐσταται. Υπό το φως των πιο πάνω κρίνω ότι οι επίδικες αναφορές, οι οποίες καταγράφονται στην επιστολή, ημερομηνίας 8.5.2017, δεν είναι δυσφημιστικές. Ως προς την επίδικη αναφορά στην επιστολή, ημερομηνίας 02.6.2017, κρίνω ότι υπό οποιοδήποτε πρίσμα και να ιδωθεί, δεν μπορεί να κριθεί ότι ενέχει δυσφημιστικό περιεχόμενο. Συνακόλουθα, κρίνω ότι ο Ενάγοντας απέτυχε να στοιχειοθετήσει τον ισχυρισμό ότι οι δικογραφημένες αναφορές ενέχουν δυσφημιστικό χαρακτήρα για τον ίδιο. Επομένως, κρίνω ότι δεν έχουν αποδειχθεί τα συστατικά στοιχεία του αστικού αδικήματος της δυσφήμισης. Πέραν από την πιο πάνω κατάληξή μου, προχωρώ να αποφασίσω σχετικά με το ποσό που το Δικαστήριο κρίνει ορθό και δίκαιο, ως αποζημιώσεις, σε περίπτωση που το πιο πάνω συμπέρασμά του κριθεί εσφαλμένο. Το ζήτημα των αποζημιώσεων Στην απόφαση Χατζηπαναγιώτου ν. Δρουσιώτη κ.ά.
(2009)1(Β) Α.Α.Δ. 1321 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα σχετικά με τους παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη κατά τον καθορισμό του ύψους της αποζημίωσης και τον τρόπο υπολογισμού αυτής: «Αναφορικά με το ύψος της αποζημίωσης, σε περιπτώσεις δυσφήμισης, καθοδηγητικά είναι τα όσα αναγράφονται στο σύγγραμμα Gatley on Libel and Slander, 10η έκδοση, Κεφ. 9, σελ. 228-258. Οι αποζημιώσεις είναι η πρωταρχική θεραπεία, σε περιπτώσεις δυσφημίσεων. Ο σκοπός της επιδίκασης αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του ενάγοντα από τα αποτελέσματα της δυσφημιστικής δήλωσης. Οι γενικές αποζημιώσεις, στην περίπτωση της δυσφήμισης, εξυπηρετούν τρεις βασικούς στόχους: (α) τη θεραπεία του ενάγοντα από τη βλάβη που υπέστη εξαιτίας της δημοσίευσης της δήλωσης, (β) την αποκατάσταση της ζημιάς στην πληγείσα φήμη του ενάγοντα και (γ) τη δικαίωση του. Οι αποζημιώσεις, σε περιπτώσεις δυσφήμισης όπως η παρούσα, δεν υπολογίζονται με αναφορά σε οποιοδήποτε μαθηματικό τύπο. Το δικαστήριο θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη του όλους τους σχετικούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων, τη συμπεριφορά του ενάγοντα, τη θέση και την υπόληψη του, τη φύση της δυσφήμισης, τον τρόπο και το βαθμό της δημοσίευσης, την απουσία ή την άρνηση του εναγομένου να απολογηθεί και να αποκαταστήσει τη φήμη του ενάγοντα και τη συμπεριφορά του εναγόμενου από το χρόνο της δημοσίευσης της δυσφήμισης μέχρι την απόφαση». Παράλληλα, παράγοντας σχετικός με το εύρος των αποζημιώσεων είναι και η έκταση της δημοσίευσης. Σχετική είναι η απόφαση Παπαδόπουλος Στυλιανός ν. Χριστόδουλου Γιάλλουρου
(2001)1 Α.Α.Δ 599. Όπως προκύπτει από τα ανωτέρω οι αποζημιώσεις σε υποθέσεις δυσφήμισης σκοπό έχουν την αποκατάσταση της αξιοπρέπειας του ατόμου, η οποία έχει τρωθεί από το δυσφημιστικό δημοσίευμα. Ασφαλώς οι αποζημιώσεις σε υποθέσεις δυσφήμισης πρέπει να ικανοποιούν την αρχή της αναλογικότητας, αφού επέρχονται ως συνέπεια της κρίσης περί δυσφήμισης η οποία αποτελεί, ως έχει εξηγηθεί ανωτέρω, περιορισμό του δικαιώματος της ελευθερίας έκφρασης. Συνεπώς, το Δικαστήριο δεν πρέπει με γνώμονα την αποκατάσταση της τρωθείσας αξιοπιστίας το δυσφημούμενου, να επιδικάσει τέτοιες αποζημιώσεις που θα είναι δυσανάλογες με τον επιδιωκόμενο σκοπό της προστασίας της αξιοπρέπειας και προσωπικότητας του ατόμου. Όπως υποδεικνύεται στο σύγγραμμα του Π. Πολυβίου, Το Σύγχρονο Δίκαιο της Δυσφήμισης, σελ. 358, πλέον είναι γενικά αποδεκτό ότι και οι θεραπείες που αποδίδονται από τα Δικαστήρια, σε περίπτωση δυσφήμισης, πρέπει να ικανοποιούν και να συνάδουν με τις αρχές τις νομιμότητας και αναλογικότητας όπως κατοχυρώνονται από την ΕΣΔΑ και τη σχετική νομολογία. Σχετική επίσης είναι η απόφαση του Ε.Δ.Α.Δ στην υπόθεση Tolstoy Miloslavsky v. United Kingdom App. no.18139/91, Ser. A, Vol.316, 323
(1995)20 EHRR 442 και το σύγγραμμα Gatley on Libel and Slander 12th Ed, par.9.6. Στην υπό κρίση υπόθεση δεν υφίσταται μαρτυρία ως προς την έκταση της κυκλοφορίας των επίδικων επιστολών. Περαιτέρω, λαμβάνω υπόψη μου ότι οι επίδικες αναφορές αποτελούν μέρος μια ευρύτερης σειράς παραπόνων σε σχέση με την επίδικη διοργάνωση και η αναφορά στον Ενάγοντα είναι πολύ μικρής έκτασης ενώ παράλληλα αυτός δεν υπέστη οποιαδήποτε ειδική ζημία από τη δημοσίευση των επίδικων αναφορών. Στη βάση των πιο πάνω εάν η κατάληξη του Δικαστηρίου ήταν διαφορετική, θα επιδίκαζα υπέρ του Ενάγοντα το ποσό των € 500 ως αποζημίωση. Τα πιο πάνω θα ίσχυαν σε περίπτωση που κρινόταν ότι τα επίδικα δημοσιεύματα είχαν δυσφημιστικό χαρακτήρα για τον Ενάγοντα. Κατάληξη Συνεπακόλουθα, η υπό κρίση αγωγή απορρίπτεται με έξοδα υπέρ των Εναγομένων και εναντίον του Ενάγοντα ως αυτά υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. ............... Μ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο