← Κύπρος

ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ κ.α. ν. ΠΑΤΣΙΑ κ.α., Αρ. Αγωγής 1578/2012, 1/6/2020

ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ κ.α. ν. ΠΑΤΣΙΑ κ.α., Αρ. Αγωγής 1578/2012, 1/6/2020 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2020:A282 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Γ. Πετάση - Κορφιώτη, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής 1578/2012 Μεταξύ:

  1. XXXXX ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ
  2. POLYBEST BUILDING CONTRACTORS LTD Εναγόντων KAI
  3. XXXXX ΠΑΤΣΙΑ
  4. XXXXX ΠΑΤΣΙΑ Εναγόμενων Ημερομηνία: 1 Ιουνίου 2020 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για τους Ενάγοντες: κ Π. Τσαγκάρης Για τους Εναγόμενους 1 και 2: κα. Ι. Παπαμιλτιάδους ΑΠΟΦΑΣΗ Μη αμφισβητούμενα γεγονότα Κατά πάντα ουσιώδη προς την παρούσα αγωγή χρόνο οι Ενάγοντες 2 είναι εργοληπτική εταιρεία και ο Ενάγοντας 1 είναι ο διευθυντής αυτής. Κατά τον ίδιο χρόνο οι Ενάγοντες 2 κατείχαν άδεια εργολήπτη για εκτέλεση οικοδομικών έργων τάξεως Γ. Κατά ή περί την 1.2.2010 οι Εναγόμενοι (οι οποίοι είναι σύζυγοι) ζήτησαν από τους Ενάγοντες 1 και 2 και οι Ενάγοντες αποδέχτηκαν να προβούν στην ανέγερση οικοδομής που αποτελεί διώροφη κατοικία στο τεμάχιο με αρ. εγγραφής XXXXX, Φ/Σχ. 21/53W1, τοποθεσία Υποστράτηγου Τάσου Μάρκου, στον Δήμο Έγκωμης, για λογαριασμό των Εναγομένων έναντι του συμφωνημένου ποσού των €220.000 συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α. και προς τούτο υπέγραψαν συμφωνία ίδιας ημερομηνίας (στο εξής η «Συμφωνία»). Παρεμβάλλω στο σημείο αυτό για να επισημάνω ότι μελετώντας τη Συμφωνία (η οποία στα πλαίσια της ακροαματικής διαδικασίας κατατέθηκε ως Τεκμήριο 1), αυτή παρουσιάζεται να συνομολογείται μεταξύ των Εναγομένων 1 και 2 από τη μια πλευρά και τον Ενάγοντα 1 από την άλλη πλευρά. Υπογράφεται, όμως, μόνο από τον Εναγόμενο 1 και τους Ενάγοντες
  5. Παρόλα αυτά, με βάση την Έκθεση Υπεράσπισης των Εναγομένων 1 και 2 είναι παραδεκτό (βλέπε παράγραφους 1 και 2 της Έκθεσης Υπεράσπισης) ότι η Συμφωνία συνομολογήθηκε μεταξύ των Εναγόντων 1 και 2 και των Εναγομένων 1 και
  6. Επομένως, το ζήτημα δεν θα απασχολήσει περαιτέρω το Δικαστήριο. Με βάση το προοίμιο της Συμφωνίας οι Εναγόμενοι επιθυμούσαν την από μέρους των Εναγόντων ανέγερση οικοδομής και την εκτέλεση εργασιών που περιλάμβαναν σκελέτωμα, κτίσμα, σουβάτισμα κ.λ.π. και προς το σκοπό αυτό ετοιμάστηκαν σχέδια που περιλάμβαναν τεχνικούς όρους και οδηγίες όπου περιγράφονταν οι εργασίες που θα εκτελούνταν κάτω από την επίβλεψη του αρχιτεκτονικού γραφείου Studio 7 & Associates. Περαιτέρω, με βάση τον όρο 3 της Συμφωνίας, η ποσότητα και η ποιότητα των εργασιών που περιλαμβάνονταν στη Συμφωνία ήταν ως αυτή φαινόταν στα σχέδια, τους τεχνικούς όρους και τα άλλα έγγραφα της Συμφωνίας και περιλάμβανε την προμήθεια κάθε υλικού που χρειαζόταν προς το σκοπό αυτό. Αποτέλεσε κοινή θέση των Μ.Ε.1 και Μ.Υ.1 ότι η προσφορά των Εναγόντων για το επίδικο έργο ημερομηνίας 6.10.2009 (στο εξής η «Προσφορά», αντίγραφο της οποίας κατατέθηκε ως Τεκμήριο 3) επισυνάφθηκε στη Συμφωνία και αποτελούσε μέρος αυτής. Με βάση την Προσφορά οι Ενάγοντες ανέλαβαν να εκτελέσουν τις ακόλουθες εργασίες:
  7. Γενική εκσκαφή εκ €7.030
  8. Επιχωματώσεις εκ €6.400
  9. Κρο μπετόν κάτω από το πέδιλο C15 εκ €3.500
  10. Μπετόν C20 εκ €5.450
  11. Μπετόν C30 εκ €30.000
  12. Οπλισμός εκ €43.000
  13. Ξυλότυπος εκ €27.000
  14. Τοιχοποιοία εκ €17.000
  15. Ανώφλια εκ €1.400 10.Τοποθέτηση μόνο πατούδες εκ €862 11.Επιχρίσματα εκ €20.358 12.Προκαταρκτικά εκ €9.000 13.Υδραυλικά εκ €8.000 14.Βαφές εκ €13.500 15.Βοήθειες εκ €4.000 Το κόστος των πιο πάνω εργασιών ανερχόταν στο συνολικό ποσό των €196.
  16. Προσθέτοντας στο ποσό αυτό το αναλογούν Φ.Π.Α. προκύπτει το ποσό της Συμφωνίας εκ €220.
  17. Με βάση την Προσφορά στην τιμή των €220.000 δεν περιλαμβάνονταν οι εξωτερικές εργασίες, όπως πισίνα, περίφραξη, στέγη και πεζοδρόμια, ενώ τα υδραυλικά αφορούσαν το κτίριο εσωτερικά και μέχρι το πρώτο παραδεξάμενο. Δεν περιλαμβανόταν επίσης ο συπτικός και απορροφητικός λάκκος όπως ούτε και ο ηλιακός θερμοσίφωνας. Η Συμφωνία καθόριζε την ημερομηνία παράδοσης του έργου σε 70 εβδομάδες από την ημερομηνία υπογραφής της. Προς τούτο δε οι συμβαλλόμενοι συμφώνησαν όπως ο χώρος παραδοθεί στους Ενάγοντες μια εβδομάδα αργότερα από την υπογραφή της Συμφωνίας. Ο δε χώρος παραδόθηκε στους Ενάγοντες στις 7.2.
  18. Η Συμφωνία τερματίστηκε από τους Εναγόμενους προφορικά περί τον Μάιο του 2011 χωρίς να ολοκληρωθούν οι εργασίες που αναφέρονται στην Προσφορά. Μέχρι τον τερματισμό της Συμφωνίας οι Εναγόμενοι κατέβαλαν στους Ενάγοντες σε διάφορες ημερομηνίες το συνολικό ποσό των €93.
  19. Τα πιο πάνω αποτελούν κοινό τόπο των δύο πλευρών και ως τέτοια καθίστανται ευρήματα του Δικαστηρίου. H απαίτηση των Εναγόντων Σύμφωνα με τα όσα τυγχάνουν αναφοράς στην Έκθεση Απαίτησης, με την υπογραφή της Συμφωνίας ο Ενάγοντας 1 πληροφορήθηκε προφορικά από τους Εναγόμενους για την πρόθεση τους να προχωρήσουν με αλλαγές στα σχέδια και τις προδιαγραφές ανέγερσης της επίδικης οικοδομής. Τότε ο Ενάγοντας 1 ενημέρωσε προφορικά τους Εναγόμενους πως δεν είχε ένσταση στις προτιθέμενες αλλαγές νοουμένου ότι ο χρόνος έναρξης των εργασιών θα παρατεινόταν ανάλογα και η αξία του συμβολαίου προσαρμοζόταν με βάση τα όσα θα προέκυπταν τόσο από την καθυστέρηση όσο και από τις αλλαγές στα σχέδια και τις προδιαγραφές ανέγερσης της οικοδομής. Οι δε Εναγόμενοι συμφώνησαν προς τούτο. Προβάλλεται περαιτέρω ότι κατά ή περί τις 14.3.2010, κατόπιν οδηγιών των Εναγομένων και σε συνεννόηση με τον αρχιτέκτονα και επιβλέπων πολιτικό μηχανικό του έργου, οι Ενάγοντες ξεκίνησαν εργασίες εκσκαφής. Λόγω, όμως, της καθυστέρησης που προέκυψε συνεπεία της προτιθέμενης αλλαγής σχεδίων θεμελίωσης βάσει των οδηγιών των Εναγόμενων προς τον αρχιτέκτονα και πολιτικό μηχανικό, οι εργασίες εκσκαφής παγοποιήθηκαν. Κατά ή περί τις 28.5.2010 οι Ενάγοντες συνέχισαν την εκσκαφή αφού έλαβαν οδηγίες από τους Εναγόμενους ενώ παράλληλα προχώρησαν με την τοποθέτηση κρο-μπετόν κατόπιν εξασφάλισης της έγκρισης του πολιτικού μηχανικού XXXXX Αποστολίδη και του αρχιτέκτονα XXXXX Ευαγγελίδη για την ορθότητα του βάθους της εκσκαφής. Με την τοποθέτηση του κρο-μπετόν ο Ενάγοντας 1 ειδοποιήθηκε από τον πολιτικό μηχανικό για τα τροποποιημένα σχέδια που αφορούσαν την ενίσχυση των θεμελίων με σίδερα άλλα από αυτά που είχαν αγοραστεί βάσει των αρχικών σχεδίων θεμελίωσης. Οι αλλαγές στα τροποποιημένα σχέδια θεμελίωσης, προκάλεσαν αυξομειώσεις στις τιμές των νέων υλικών και επιπρόσθετες εργασίες σε σχέση με τις οποίες έγιναν διαπραγματεύσεις μεταξύ των μερών. Παρόλα αυτά, οι Ενάγοντες συνέχισαν τις εργασίες τους μέχρι την ολοκλήρωση του πατώματος και το καλούπωμα της πλάκας οροφής ισογείου. Περαιτέρω αλλαγές στα αρχιτεκτονικά σχέδια και νέες οδηγίες δόθηκαν περί τις 14.10.2010, τον Δεκέμβριο του 2010 και περί τις 20.1.
  20. Κατόπιν περαιτέρω συνεννόησης με τους Εναγόμενους σε σχέση με τις επιπρόσθετες εργασίες και τα υλικά που θα χρησιμοποιούνταν, οι Ενάγοντες προχώρησαν τις εργασίες μέχρι και το καλούπωμα των κολώνων της υπό ανέγερση κατοικίας. Αποτελεί θέση των Εναγόντων ότι κατά την εκτέλεση των εργασιών συμφωνήθηκε μεταξύ των διαδίκων όπως εκτελεσθούν από αυτούς οι επιπρόσθετες εργασίες (extra works) που προέκυψαν από τις αλλαγές των σχεδίων της πλάκας οροφής του ισογείου και των προδιαγραφών της οικοδομής χωρίς να απαιτείται η τελική έγκριση των εργασιών αυτών από τον πολιτικό μηχανικό του έργου. Οι δε Ενάγοντες εκτέλεσαν δεόντως τις επιπρόσθετες εργασίες κατόπιν προφορικών διαβεβαιώσεων των Εναγομένων για κάλυψη του κόστους αυτών. Η αξία των επιπρόσθετων εργασιών που εκτελέστηκαν ως πιο πάνω, ανήλθε στο ποσό των €19.550 πλέον Φ.Π.Α, με το οποίο οι Εναγόμενοι συμφώνησαν με επιστολή τους ημερομηνίας 30.1.
  21. Μέχρι τον Μάρτιο του 2011 οι Ενάγοντες εκτέλεσαν δυνάμει της Συμφωνίας εργασίες ύψους €115.160 πλέον Φ.Π.Α. (μη συμπεριλαμβανομένων των επιπρόσθετων εργασιών που αναφέρονται αμέσως πιο πάνω), ενώ μέχρι τότε οι Εναγόμενοι κατέβαλαν στους Ενάγοντες το συνολικό ποσό των €93.040,00 έναντι των συμβατικών και επιπρόσθετων εργασιών. Σύμφωνα με τα όσα ισχυρίζονται οι Ενάγοντες ο τερματισμός της Συμφωνίας περί τον Μάιο του 2011 ήταν παράνομος και για το λόγο αυτό ήγειραν την παρούσα αγωγή με την οποία αξιώνουν το ποσό των €71.157,98 πλέον Φ.Π.Α. που αντιπροσωπεύει τη ζημιά που κατ' ισχυρισμό υπέστηκαν συνεπεία του παράνομου και αδικαιολόγητου τερματισμού της Συμφωνίας και δη τις εργασίες που είχαν εκτελέσει μέχρι την ημερομηνία του τερματισμού, πλέον τόκους και έξοδα. Η αξίωση των Εναγόντων περιορίστηκε τελικά στο ποσό των €61.876,50 λόγω λανθασμένου υπολογισμού του Φ.Π.Α. Είναι, τέλος, η θέση των Εναγόντων ότι η συνολική καθυστέρηση που παρατηρήθηκε στην αποπεράτωση του έργου, ήτοι 4 μήνες (3 μήνες δια την έναρξη εργασιών και 1 μήνας καθυστέρηση για ετοιμασία νέων σχεδίων θεμελίωσης), ήταν αποτέλεσμα των αλλαγών που γίνονταν στα αρχιτεκτονικά σχέδια και τα σχέδια θεμελίωσης ως οι οδηγίες των Εναγομένων και ως εκ τούτου ουδεμία ευθύνη φέρουν για αυτή. Η υπεράσπιση των Εναγομένων Στην Έκθεση Υπεράσπισης οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι η καθυστέρηση και/ή παγοποίηση της εκσκαφής οφείλονταν σε υπαιτιότητα των Εναγόντων και/ή ήταν συνέπεια ενεργειών και/η παραλείψεων των Εναγόντων και/ή των συνεργατών και/ή των υπαλλήλων αυτών. Περαιτέρω, οι Εναγόμενοι απορρίπτουν τους ισχυρισμούς των Εναγόντων και ισχυρίζονται ότι οι Ενάγοντες έχουν πληρωθεί από τους Εναγόμενους για τις οποιεσδήποτε εκτελεσθείσες εργασίες έχουν διεκπεραιώσει. Προβάλλουν επίσης ότι οι Ενάγοντες δεν υπέβαλαν τιμές μονάδας στην Προσφορά με αποτέλεσμα να διεκδικούν με την αγωγή εξωπραγματικά και/η υπέρογκα ποσά από αυτούς. Για τον λόγο αυτό και σύμφωνα με συμβουλή που έλαβαν από επιμετρητή ποσοτήτων, οι Ενάγοντες θα πρέπει να πληρωθούν σε λογικές τιμές μονάδας της αγοράς. Είναι δε η θέση των Εναγομένων ότι με βάση επιμέτρηση και τιμολόγηση που έγινε στις 19.5.2011, η αξία της υπό των Εναγόντων εκτελεσθείσας εργασίας ανέρχεται σε €99.690 και οι πληρωμές που έγιναν ανέρχονται σε €93.040, με αποτέλεσμα το υπόλοιπο προς πληρωμή να είναι €6.650 πλέον Φ.Π.Α. Ενόψει δε του ότι ο οπλισμός που βρισκόταν επί τόπου απομακρύνθηκε από το εργοτάξιο από τους Ενάγοντες κατά ή περί το καλοκαίρι του 2011 και τέθηκε στην κατοχή των Εναγόντων, το ποσό των €2.500 που αφορά την αξία του θα πρέπει να αφαιρεθεί από το ποσό των €6.650 έτσι ώστε το υπόλοιπο προς πληρωμή να ανέρχεται σε €4.
  22. Προσκομισθείσα μαρτυρία Στα πλαίσια της ακροαματικής διαδικασίας, οι Ενάγοντες κάλεσαν τρείς μάρτυρες, ενώ από την πλευρά των Εναγομένων κατέθεσαν δυο μάρτυρες. Το περιεχόμενο της μαρτυρίας όλων των προσώπων που κατέθεσαν στο Δικαστήριο είναι καταγεγραμμένο στα πρακτικά και δεν κρίνεται σκόπιμη η επανάληψή του. Ό,τι κρίνεται αναγκαίο είναι η παράθεση των κύριων θέσεων που κάθε μάρτυρας προέβαλε στο Δικαστήριο σε σχέση με τα γεγονότα της υπόθεσης ώστε αυτές να γίνουν εύκολα αντιληπτές. Συνοψίζοντας τη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου σημειώνονται τα ακόλουθα: Ως Μ.Ε.1 κατέθεσε ο Ενάγοντας 1 και διευθυντής των Εναγόντων κ. XXXXX Προκοπίου. Για τους σκοπούς της κυρίως εξέτασής του υιοθέτησε το περιεχόμενο της γραπτής του δήλωσης (Έγγραφο Α) όπου στην ουσία επαναλαμβάνονται οι ισχυρισμοί που περιέχονται στην Έκθεση Απαίτησης. Στα πλαίσια της μαρτυρίας του ο Μ.Ε.1 παρουσίασε αντίγραφο της Συμφωνίας (Τεκμήριο 1), η οποία παρέπεμπε στα σχέδια τα οποία κατατέθηκαν ως Τεκμήριο
  23. Ο Μ.Ε.1 τόνισε ότι η Συμφωνία αφορούσε την εκτέλεση συγκεκριμένων εργασιών που καθορίζονταν στην Προσφορά που ετοιμάστηκε για τους Εναγόμενους και το αρχιτεκτονικό γραφείο Studio 7 & Architects την 6.10.2009 (Τεκμήριο 3). Όπως διευκρίνισε, στο Τεκμήριο 3 γίνεται καταγραφή των εργασιών που ανέλαβαν να εκτελέσουν οι Ενάγοντες και το ποσό στο οποίο αφορούσε η κάθε εργασία. Οι δε μετρήσεις προκύπτουν από τα σχέδια που κατατέθηκαν ως Τεκμήριο 2 και αποτέλεσαν τη βάση για την ετοιμασία της Προσφοράς. Ο Μ.Ε.1 πρόσθεσε ότι κατά την υπογραφή της Συμφωνίας οι Εναγόμενοι παρουσίασαν τον κ. XXXXX Ευαγγελίδη από το αρχιτεκτονικό Γραφείο Studio 7 & Associates ως τον υπεύθυνο επιβλέποντα αρχιτέκτονα και τον κ. XXXXX Αποστολίδη ως τον πολιτικό μηχανικό του έργου. Ενδεικτικό τούτου και σε αντίθεση με τους δικογραφημένους ισχυρισμούς των Εναγομένων είναι πως η επιστολή των Εναγομένων ημερομηνίας 3.2.2011 (Τεκμήριο 5) απευθύνεται στους Ενάγοντες και τον κ. XXXXX Ευαγγελίδη «ως επιβλέπων αρχιτέκτονα». Περαιτέρω, για σκοπούς ελέγχου και καταμέτρησης των εργασιών οι Εναγόμενοι συνεργάζονταν και με τον αρχιτέκτονα κ. XXXXX Ορφανίδη. Στα πλαίσια της μαρτυρίας του ο Μ.Ε.1 αναφέρθηκε στις καθυστερήσεις που παρατηρήθηκαν κατά την εκτέλεση του έργου, τονίζοντας πως για αυτές φέρουν αποκλειστική ευθύνη οι Εναγόμενοι. Ειδικότερα ο μάρτυρας ανέφερε ότι μετά την υπογραφή της Συμφωνίας οι Εναγόμενοι ενημέρωσαν τους Ενάγοντες ότι είχαν πρόθεση να προβούν σε αλλαγές στα σχέδια και τις προδιαγραφές της υπό ανέγερση οικοδομής. Με βάση τα αρχικά σχέδια η εκσκαφή θα γινόταν σε βάθος 1.35μ. Παρόλα αυτά, λόγω του ότι το έδαφος ήταν μαλακό, δόθηκαν οδηγίες από τον πολιτικό μηχανικό και τον αρχιτέκτονα του έργου όπως η εκσκαφή γίνει σε βάθος 2.10μ., ενέργεια που απαιτούσε περισσότερο κόστος δεδομένης της μεγαλύτερης εκσκαφής. Κατόπιν των οδηγιών αυτών, περί την 14.3.2010 οι Ενάγοντες άρχισαν και συνέχισαν την περαιτέρω εκσκαφή και ακολούθως προχώρησαν με την τοποθέτηση κρο-μπετόν. Με την τοποθέτηση του κρο-μπετόν και πιο συγκεκριμένα περί την 17.6.2010 ο Μ.Ε. 1 ειδοποιήθηκε από τον πολιτικό μηχανικό του έργου για τα τροποποιημένα σχέδια που αφορούσαν την ενίσχυση των θεμελίων. Τα νέα σχέδια παραδόθηκαν στον Μ.Ε.1 και σύμφωνα με αυτά ήταν απαραίτητη η χρήση σιδέρου διαφορετικών προδιαγραφών από αυτό που είχε ήδη αγοραστεί βάσει των αρχικών σχεδίων θεμελίωσης (τα νέα σχέδια κατατέθηκαν ως Τεκμήριο 6). Όπως εξήγησε ο μάρτυρας, τα νέα αυτά σχέδια είχαν ως αποτέλεσμα την διαφοροποίηση στις τιμές των νέων υλικών και την ανάγκη για διεκπεραίωση κάποιων επιπρόσθετων εργασιών για τις οποίες τα μέρη διαπραγματεύτηκαν περί τον Σεπτέμβριο του 2010 και ακολούθως οι Ενάγοντες συνέχισαν τις εργασίες μέχρι την ολοκλήρωση του πατώματος και το καλούπωμα της πλάκας οροφής ισογείου. Αργότερα και πιο συγκεκριμένα περί τον Δεκέμβριο του 2010 ο πολιτικός μηχανικός του έργου έδωσε νέες οδηγίες στους Ενάγοντες για αλλαγή των σχεδίων της πλάκας οροφής ισογείου (βλέπε Τεκμήριο 7). Έτσι, κατόπιν περαιτέρω συνεννόησης με τους Εναγόμενους οι Ενάγοντες προχώρησαν στην εκτέλεση των επιπρόσθετων εργασιών, ενώ παράλληλα έγιναν εργασίες μέχρι και το καλούπωμα των κολώνων της υπό ανέγερση κατοικίας εν αναμονή των τελικών εγκρίσεων από τον πολιτικό μηχανικό αναφορικά με τις αυξομειώσεις στις τιμές των υλικών και εργασιών που προέκυψαν από τις αλλαγές των σχεδίων της πλάκας οροφής ισογείου και των προδιαγραφών της οικοδομής. Παρόλα αυτά, σε εκείνο το στάδιο οι Ενάγοντες ενημερώθηκαν από τον πολιτικό μηχανικό ότι ο τελευταίος προτίθετο να διακόψει τη συνεργασία του με τους Εναγόμενους καθότι παρέμενε απλήρωτος για τις εργασίες που είχε εκτελέσει. Κατόπιν τούτου, τον Ιανουάριο του 2011 τα μέρη συμφώνησαν ότι οι επιπρόσθετες εργασίες που εκτελέστηκαν από τους Ενάγοντες (κατόπιν προφορικών διαβεβαιώσεων των Εναγομένων για κάλυψη του κόστους αυτών) ανέρχονταν στο ποσό των €19.550 πλέον Φ.Π.Α.. Προς τούτο δε υπογράφθηκε από τους Εναγόμενους επιστολή ημερομηνίας 30.1.2011 (Τεκμήριο 8) με την οποία οι τελευταίοι αποδέχθηκαν το κόστος των επιπρόσθετων εργασιών καθώς επίσης δήλωσαν ότι η καθυστέρηση στην πρόοδο των εργασιών προκλήθηκε από τις αλλαγές των σχεδίων και τις αντιφάσεις που υπήρχαν σε αυτά. Όπως επίσης ανέφερε ο Μ.Ε. 1, ο Εναγόμενος 1 υπέγραψε την υπό κρίση επιστολή αφού του επεξηγήθηκαν όλες οι χρεώσεις ξεχωριστά και αφού υποδείχθηκαν σε αυτόν οι αλλαγές που προκάλεσαν τις εργασίες και τις αντίστοιχες χρεώσεις αυτών. Παρόλο που οι Ενάγοντες προχωρούσαν με την εκτέλεση των εργασιών με βάση τις οδηγίες που δίνονταν κατά καιρούς από τον αρχιτέκτονα και τον πολιτικό μηχανικό του έργου, περί τον Μάιο του 2011 οι Εναγόμενοι τερμάτισαν προφορικά τη Συμφωνία, ενώ είχε προηγηθεί διακοπή των εργασιών του αρχιτέκτονα και του πολιτικού μηχανικού του έργου. Ήταν η θέση του Μ.Ε.1 ότι ο τερματισμός της Συμφωνίας ήταν παράνομος και αδικαιολόγητος και ως αποτέλεσμα αυτού οι Ενάγοντες υπέστηκαν ζημιά ύψους €61,876.50 συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α. η οποία αντιπροσωπεύει το υπόλοιπο της εκτελεσθείσας εργασίας. Όπως εξήγησε ο μάρτυρας, το ποσό των €61.876,50 που αξιώνεται περιλαμβάνει την εργασία που εκτελέστηκε με βάση τη Συμφωνία εκ €115.160, τις επιπρόσθετες εργασίες που είχαν συμφωνηθεί εκ €19.550, το αναλογούν Φ.Π.Α. επί του συνόλου, μείον τις πληρωμές που έγιναν και ανέρχονται συνολικά σε €93.
  24. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας επανέλαβε την αξίωση των Εναγόντων και τόνισε πως οι Ενάγοντες ουδεμία ευθύνη φέρουν για την καθυστέρηση που παρατηρήθηκε στην πρόοδο των εργασιών. Απαντώντας στις ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν σε σχέση με την έκθεση του επιμετρητή κ XXXXX Καπιρή (ο οποίος ακολούθως κατέθεσε ως Μ.Υ. 2), ο μάρτυρας ανέφερε πως το ποσό στο οποίο κατέληξε ο κ Καπιρής ήταν πάρα πολύ χαμηλό και δυσανάλογο προς την εργασία που είχαν εκτελέσει οι Ενάγοντες, ενώ πρόσθεσε ότι σε αντίθεση με τα όσα αναφέρονται στην έκθεση του κ Καπιρή (Τεκμήριο 14), ο οπλισμός αξίας €2,500 κλάπηκε από το εργοτάξιο και ουδέποτε παραλήφθηκε από τους Ενάγοντες. Σε σχέση με το θέμα αυτό προχώρησε με καταγγελία στην Αστυνομία. Ως Μ.Ε.2 κατέθεσε ο Αστ. XXXXX XXXXX Καννάουρος ο οποίος σήμερα υπηρετεί στον Κεντρικό Σταθμό Λευκωσίας, ενώ το Μάιο του 2011 υπηρετούσε στο ΤΑΕ Λευκωσίας. Όπως ανέφερε, στις 4.5.2011 ο Μ.Ε.1 επισκέφθηκε το ΤΑΕ Λευκωσίας και κατάγγειλε ότι μεταξύ 16.4.2011 και ώρα 16:00 και 4.5.2011 και ώρα 07:00 άγνωστος/οι έκλεψε/αν από ανοικτό χώρο στην οδό XXXXX στην Έγκωμη, ήτοι στο επίδικο εργοτάξιο, σίδερο αξίας €5.000 σε διάφορα μεγέθη. Ο Μ.Ε.1 δήλωσε στην Αστυνομία ότι δεν υποψιαζόταν οποιοδήποτε πρόσωπο. Μέλη του ΤΑΕ Λευκωσίας έκαναν επιτόπιες εξετάσεις χωρίς να υπάρξει θετικό αποτέλεσμα. Στα πλαίσια των εξετάσεων ερωτήθηκαν πρόσωπα που διέμεναν στην περιοχή, ενώ από τα κλειστά κυκλώματα δεν ήταν δυνατόν να εντοπιστεί οτιδήποτε καθότι το σίδερο είχε τοποθετηθεί σε μεγάλο ανοικτό χώρο. Ο επιμετρητής ποσοτήτων κ XXXXX Αγαπίου κατέθεσε ως Μ.Ε.
  25. Όπως ανέφερε, είναι κάτοχος πτυχίου Quantity Surveyor από το University of Reading και είναι εγγεγραμμένος στο ΕΤΕΚ ως επιμετρητής ποσοτήτων και μέλος του Institute of Chartered Arbitrators στην Αγγλία. Έχει εμπειρία σαράντα χρόνων στο συγκεκριμένο τομέα. Σε σχέση με την παρούσα υπόθεση και τη διαφορά των μερών έχει ετοιμάσει, κατόπιν οδηγιών του Ενάγοντα 1, έκθεση ημερομηνίας 28.6.2011 αναφορικά με την εργασία που εκτέλεσαν οι Ενάγοντες (Τεκμήριο 12). Υιοθετώντας την έκθεσή του, ο Μ.Ε. 3 ανέφερε ότι για σκοπούς ετοιμασίας της του είχαν δοθεί τα σχέδια της οικοδομής, αντίγραφο της Συμφωνίας και τα σχετικά έγγραφα (συμπεριλαμβανομένης της Προσφοράς), καθώς και η αλληλογραφία των μερών. Παράλληλα, επισκέφθηκε την οικοδομή τον Ιούνιο του 2011, οπότε και δεν διαπίστωσε την ύπαρξη οπλισμού στο εργοτάξιο. Όπως αναφέρει στην έκθεσή του, με βάση τη Συμφωνία οι Ενάγοντες ανέλαβαν να εκτελέσουν τις ακόλουθες εργασίες:

(1)τον σκελετό της οικοδομής, χωρίς περιφράξεις και πισίνα,
(2)το κτίσιμο των τούβλων και τα σουβατίσματα, περιλαμβανομένης της τοποθέτησης των πατούδων,
(3)τις υδραυλικές και αποχετευτικές εργασίες,
(4)τους χρωματισμούς, και
(5)τις οικοδομικές βοήθειες. Αφού παραθέτει το ιστορικό της συνεργασίας των μερών, ο Μ.Ε. 3 καταλήγει ότι η καθυστέρηση των τεσσάρων μηνών που παρατηρήθηκε στην πρόοδο των εργασιών ήταν απόλυτα δικαιολογημένη με δεδομένες τις αλλαγές που έγιναν κατά καιρούς από τους μελετητές του έργου και για τις οποίες ουδεμία ευθύνη είχαν οι Ενάγοντες. Ερχόμενος στο θέμα του υπολογισμού της αξίωσης των Εναγόντων, ο μάρτυρας ανέφερε καταρχήν ότι για τους σκοπούς της έκθεσής του δεν τον είχε απασχολήσει η αξία των επιπρόσθετων εργασιών εφόσον αυτή είχε συμφωνηθεί μεταξύ των μερών. Σε ό,τι αφορά στις εργασίες που εκτελέστηκαν δυνάμει της Συμφωνίας, ο κ. Αγαπίου παρατήρησε ότι παρόλο που στη Συμφωνία δεν υπήρχε κατάλογος τιμών μονάδας, εντούτοις ο υπολογισμός της αξίας των εργασιών ήταν εύκολος έχοντας υπόψη την ανάλυση των εργασιών και τις τιμές που αντιστοιχούσαν σε αυτές με βάση την Προσφορά. Δεδομένου τούτου, λοιπόν, και με βάση την επίσκεψη του στο εργοτάξιο κατέληξε ότι οι Ενάγοντες είχαν διεκπεραιώσει κατά 100%:
(1)τα προκαταρκτικά,
(2)τις εκσκαφές,
(3)τις επιχωματώσεις,
(4)το κρο μπετόν C15, και
(5)το σκυρόδεμα C
  1. Είχαν επίσης εκτελεστεί κατά 82% οι εργασίες αναφορικά με το μπετόν C30, κατά 83% οι εργασίες του οπλισμού και κατά 87% οι εργασίες του ξυλότυπου. Όλες αυτές οι εργασίες υπολογίζονται συνολικά σε €115.
  2. Προσθέτοντας το ποσό των €19.550 που αφορά τις επιπρόσθετες εργασίες, υπολογίζοντας το αναλογούν Φ.Π.Α. και αφαιρώντας τις πληρωμές που έγιναν και συμποσούνται σε €93.040, ο μάρτυρας κατέληξε ότι οι Εναγόμενοι οφείλουν στους Ενάγοντες το ποσό των €61.876,
  3. Επεσήμανε, περαιτέρω, ότι με βάση τους υπολογισμούς στους οποίους προέβηκε, σε περίπτωση που η Συμφωνία δεν τερματιζόταν, η εργασία που παρέμεινε να εκτελεστεί υπολογιζόταν σε €16.
  4. Ο Εναγόμενος 1 XXXXX Πατσιάς ήταν ο πρώτος μάρτυρας υπεράσπισης (Μ.Υ.1). Υιοθετώντας το περιεχόμενο της γραπτής του δήλωσης (Έγγραφο Β), ανέφερε ότι περί τον Φεβρουάριο του 2010 ο ίδιος και η σύζυγός του (Εναγόμενη 2) ανέθεσαν στον Ενάγοντα 1, τον οποίο τους είχε συστήσει ο φερόμενος ως αρχιτέκτονας κος XXXXX Ευαγγελίδης, την κατασκευή της οικίας τους. Ως μάλιστα διαφάνηκε κατά τον χρόνο κατάθεσης των σχεδίων, ο κ. Ευαγγελίδης δεν δικαιούτο να υπογράψει αρχιτεκτονικά σχέδια καθότι δεν είχε την απαιτούμενη άδεια και έτσι τα σχέδια που υποβλήθηκαν στις αρμόδιες αρχές είχαν υπογραφθεί από άλλο πρόσωπο. Η επικοινωνία με τους Ενάγοντες και τους μελετητές του έργου γινόταν και από τους δυο Εναγόμενους, δεσμεύοντας ο ένας τον άλλο ανάλογα με την περίπτωση. Αφού ξεκίνησαν οι εργασίες μετά από ένα σχετικά μικρό χρονικό διάστημα, ο ίδιος και η σύζυγός του διαπίστωσαν ότι ο Ενάγοντας 1 δεν προσερχόταν στο εργοτάξιο για να εργαστεί επί καθημερινής βάσεως. Εμφανιζόταν μια με δυο φορές την βδομάδα, μόνος του χωρίς υπαλλήλους ή βοηθούς και για πολλές βδομάδες δεν πήγαινε καθόλου. Αφού παρακολούθησε το θέμα με τη σύζυγό του, επικοινώνησαν με τον κ. Ευαγγελίδη, προκειμένου να ενημερωθούν για τους λόγους προς τούτο, με τον τελευταίο να απαντά ότι ο Ενάγοντας 1 βρισκόταν σε άλλα εργοτάξια σε Λεμεσό και Λευκωσία και θα μετέβαινε στο έργο μόλις αυτό ήταν εφικτό. Η κατάσταση συνεχίστηκε για αρκετό καιρό, εφόσον παρατηρείτο συνεχής αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην ανέγερση της οικίας όπως επίσης μια ασυνεννοησία μεταξύ του κ. Ευαγγελίδη και του Ενάγοντα 1 αφού δεν συμφωνούσαν σε πολλά θέματα που αφορούσαν τις κατασκευές, με αποτέλεσμα να τσακώνονται. Έτσι, μετά από προβληματισμό και συμβουλή που έλαβαν από άλλους ειδικούς στον τομέα των κατασκευών, οι Εναγόμενοι απέστειλαν στους Ενάγοντες και στον κ. Ευαγγελίδη επιστολή ημερομηνίας 3.2.2011 (Τεκμήριο 5) με την οποία τόνιζαν το θέμα της καθυστέρησης και ότι αυτή δεν μπορούσε πλέον να γίνει αποδεκτή. Παρόλα αυτά, δεν υπήρξε η ανάλογη ανταπόκριση και συνεργασία όπως και συμμόρφωση προς την εκτέλεση των εργασιών και για τον λόγο αυτό οι Εναγόμενοι αποφάσισαν να διακόψουν την συνεργασία τους τόσο με τους Ενάγοντες 1 όσο και με τον κ. Ευαγγελίδη. Κατόπιν τούτου, οι Εναγόμενοι αποτάθηκαν σε άλλη εταιρεία για την ανάθεση των εργασιών για το κτίσιμο και την ολοκλήρωση της οικίας τους, ενώ σε αντίθεση με τα όσα ισχυρίστηκε ο Μ.Ε.1, ο πολιτικός μηχανικός του έργου, κος XXXXX Αποστολίδης, παρέμεινε στην θέση του μέχρι την διεκπεραίωση της οικίας σε συνεργασία με τον καινούριο εργολάβο που ανέλαβε τη συνέχιση και διεκπεραίωση των εργασιών, χωρίς κανένα απολύτως πρόβλημα και ουδέποτε εξέφρασε πρόθεση διακοπής της μεταξύ τους συνεργασίας. Σύμφωνα με τον Μ.Υ.1, σε κάποιο στάδιο οι Εναγόμενοι ανέθεσαν στον επιμετρητή ποσοτήτων κ XXXXX Καπιρή (Μ.Υ.2) την επιμέτρηση των μέχρι τότε εκτελεσθείσων εργασιών. Αφού ετοιμάστηκε η μελέτη (Τεκμήριο 14), καταβλήθηκαν προσπάθειες προκειμένου να διευθετηθεί συνάντηση μεταξύ του Μ.Ε.1 και του κ. Καπιρή έτσι ώστε να συμφωνηθεί το υπόλοιπο της οποιασδήποτε οφειλής των Εναγομένων, πλην, όμως, δεν υπήρξε θετική ανταπόκριση από πλευράς των Εναγόντων. Αναφερόμενος στις θέσεις των Εναγόντων περί αλλαγών στα σχέδια, ο Μ.Υ.1 δέχτηκε ότι οι Εναγόμενοι είχαν πράγματι ζητήσει από τον κ. Ευαγγελίδη και τον κ Αποστολίδη όπως κάποιες από τις κολώνες στήριξης της οικίας διαφοροποιηθούν για λόγους καλαισθησίας και για το λόγο αυτό έγιναν οι ανάλογες αλλαγές και η σχετική μελέτη. Το γεγονός αυτό, όμως, δεν δικαιολογούσε, σύμφωνα με τον ίδιο, την αδιαφορία και καθυστέρηση της ανέγερσης της οικίας εκ μέρους των Εναγόντων με την πρόφαση των αλλαγών. Σε σχέση με το θέμα του οπλισμού που βρισκόταν στο εργοτάξιο, ο Μ.Υ.1 υποστήριξε ότι είχε παραληφθεί από τον Μ.Ε.1 μετά από πληροφόρηση που κατ' ισχυρισμό έλαβε από κάποιο γείτονα περί απόπειρας κλοπής του από τρίτα πρόσωπα. Τέλος, αποτέλεσε θέση του Μ.Υ.1 ότι εάν ήθελε αποδειχθεί ότι οι Ενάγοντες έχουν να λαμβάνουν κάποιο ποσό από τους Εναγόμενους, αυτό ανέρχεται σε €4.
  5. Αντεξεταζόμενος ως προς το θέμα των αλλαγών που έγιναν κατά καιρούς και τι αφορούσαν αυτές, ο μάρτυρας δήλωσε αναρμόδιος, παραπέμποντας στον πολιτικό μηχανικό του έργου ο οποίος χειριζόταν το όλο ζήτημα. Ερωτηθείς αναφορικά με τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έθεσε την υπογραφή του στην επιστολή ημερομηνίας 30.1.2011 (Τεκμήριο 8), ο μάρτυρας ανέφερε ότι υπέγραψε το έγγραφο εν αγνοία του περιεχομένου του και τούτο προκειμένου το έργο να μπορέσει να προχωρήσει, εφόσον ο αρχιτέκτονας και ο πολιτικός μηχανικός αρνούνταν να εμπλακούν στο θέμα των επιπρόσθετων εργασιών. Όπως, όμως, διευκρίνισε, δεν τέθηκε θέμα εκβιασμού του από τον Μ.Ε.
  6. Ο κ XXXXX Καπιρής, επιμετρητής ποσοτήτων, επίσης εγγεγραμμένος στο ΕΤΕΚ και μέλος του Royal Institute of Chartered Surveyors, κατέθεσε ως Μ.Υ.2 (το βιογραφικό του σημείωμα και όλα τα σχετικά έγγραφα κατατέθηκαν ως Τεκμήριο 13). Όπως ανέφερε, κατόπιν οδηγιών του Μ.Υ. 1, προέβηκε σε επιμέτρηση της εργασίας που εκτελέστηκε από τους Ενάγοντες δυνάμει της Συμφωνίας η οποία, όπως τόνισε, αφορούσε ένα κατ' αποκοπή ποσό, η αξία του οποίου βασιζόταν στα σχέδια και τους όρους της μελέτης που ετοιμάστηκαν από τον αρχιτέκτονα. Για σκοπούς ετοιμασίας της έκθεσής του (Τεκμήριο 14), του δόθηκαν τα στατικά σχέδια και διάφορα άλλα αρχιτεκτονικά σχέδια (Τεκμήριο 15) και ο ίδιος μετέβηκε στο εργοτάξιο τόσο κατά τον Μάρτιο του 2011, όσο και τον Αύγουστο του 2011 οπότε και έλαβε σχετικές φωτογραφίες (Τεκμήριο 16). Όπως επεσήμανε, στο διάστημα που μεσολάβησε δεν είχε εκτελεστεί οποιαδήποτε εργασία και η κατάσταση παρέμεινε ως είχε κατά την πρώτη του επίσκεψη στο μέρος. Δεδομένου ότι η Συμφωνία αφορούσε ένα κατ' αποκοπή ποσό προχώρησε σε επιμέτρηση της εργασίας και τιμολόγησε αυτήν με βάση τις τιμές της αγοράς κατά την συγκεκριμένη περίοδο, χωρίς να λάβει καθόλου υπόψη την Προσφορά και την ανάλυση των εργασιών που γίνεται σε αυτήν. Ήταν, μάλιστα, η θέση του ότι με βάση τη Συμφωνία οι Ενάγοντες ανέλαβαν την ανέγερση όλης της οικοδομής και όχι την εκτέλεση των εργασιών που περιγράφονται στην Προσφορά. Σύμφωνα, λοιπόν, με τους υπολογισμούς του, οι Ενάγοντες διεκπεραίωσαν εργασία ύψους €99.690 το οποίο περιλαμβάνει:
(1)ποσό €5.000 για προκαταρκτικά,
(2)ποσό €10.000 για χωματουργικά,
(3)ποσό €70.000 για τον σκελετό μέχρι και τις κολώνες του ορόφου,
(4)ποσό €2.500 για επί τόπου οπλισμό και
(5)ποσό €12.190 για τις επιπλέον εργασίες. Αφαιρώντας το ποσό των €93.040 που αντιπροσωπεύει τις πληρωμές που έγιναν, προκύπτει ότι οι Εναγόμενοι οφείλουν στους Ενάγοντες το ποσό των €6.650 πλέον Φ.Π.Α. (βλέπε επιστολή ημερομηνίας 19.5.2011, μέρος του Τεκμηρίου 14). Ήταν δε η θέση του ότι σε περίπτωση που η εργασία που απέμεινε να εκτελεστεί, ήτοι η κατασκευή της πλάκας οροφής, ανατίθετο σε άλλο εργολάβο, αυτή θα κυμαινόταν σε €15.000. Σε σχέση με την ύπαρξη οπλισμού στο εργοτάξιο, ο Μ.Υ. 2 ανέφερε ότι όταν ο ίδιος επισκέφθηκε το μέρος είχε εντοπίσει τον οπλισμό, ενώ επεσήμανε ότι ακόμα και στην περίπτωση που είχε κλαπεί οι Εναγόμενοι όφειλαν να πληρώσουν τους Ενάγοντες την αξία αυτού. Αξιολόγηση της Μαρτυρίας Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω με κάθε δυνατή προσοχή τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου. Θα προχωρήσω στη συνέχεια στην αξιολόγηση της μαρτυρίας που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου με κριτήρια, μεταξύ άλλων, την ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος ή προκατάληψης στην υπόθεση, τη σαφήνεια και αμεσότητα των απαντήσεων τους, την ύπαρξη υπερβολών ή ουσιαστικών αντιφάσεων σε αυτές, τη λογικοφάνεια και πειστικότητα της εκδοχής που παρουσιάζεται, τις ευκαιρίες που είχαν να γνωρίζουν τα γεγονότα και την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα κλπ (βλέπε μεταξύ άλλων C & A Pelekanos Associates Limited ν. Πελεκάνου
(1999)1 Α.Α.Δ. 1273 και Ζαβρού ν. Χαραλάμπους
(1996)1 Α.Α.Δ. 1447). Στα πλαίσια της αξιολόγησης λαμβάνεται επίσης υπόψη ο τρόπος με τον οποίο οι μάρτυρες απαντούσαν τις ερωτήσεις που τους υποβάλλονταν, οι αντιδράσεις τους και γενικά η όλη συμπεριφορά τους, καθώς επίσης το περιεχόμενο τόσο της προφορικής όσο και της έγγραφης τους μαρτυρίας (βλέπε Χρίστου ν. Ηροδότου κ.ά.
(2008)1 Α.Α.Δ. 676 και Αθανασίου κ.α. ν. Κουνούνη
(1997)1 Α.Α.Δ. 614). Είναι δε καλά γνωστό ότι η αξιολόγηση της μαρτυρίας δεν γίνεται κατά τρόπο μικροσκοπικό (βλέπε Ε.Γ. ν. Αστυνομίας, Ποινική Έφεση αρ. 221/2017, απόφαση ημερομηνίας 15.10.2019 και Παρλάτα ν. Δημητρίου, ECLI:CY:AD:2014:A339, Πολιτική Έφεση αρ. 387/09, απόφαση ημερομηνίας 21.5.2014), ούτε και περιορίζεται στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα ξεχωριστά, αλλά συσχετίζεται, αντιπαραβάλλεται και διερευνάται με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων (βλέπε Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα
(1992)1 Α.Α.Δ. 1056) και στο σύνολο της μαρτυρίας που παρουσιάζεται από τις δύο πλευρές (σύγγραμμα Ηλιάδη και Σάντη, Το Δίκαιο της Απόδειξης - Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές, στη σελίδα 135). Προτού προχωρήσω, κρίνω ορθό να παρατηρήσω ότι ένα ζήτημα που απασχόλησε όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν στο Δικαστήριο ήταν κατά πόσον οι Ενάγοντες παρέλαβαν τον οπλισμό που υπήρχε στο εργοτάξιο κατά την διακοπή της συνεργασίας τους με τους Εναγόμενους ή όχι. Με δεδομένο, όμως, ότι η αξία του οπλισμού αυτού δεν απαιτείται από τους Ενάγοντες με βάση την έκθεση του Μ.Ε.3 αλλά και την μαρτυρία του ενώπιον του Δικαστηρίου, κρίνω ότι το ζήτημα δεν θα πρέπει να απασχολήσει το Δικαστήριο τόσο στο στάδιο της αξιολόγησης της μαρτυρίας όσο και μετέπειτα. Παρομοίως, το κατά πόσον ο κ. XXXXX Ευαγγελίδης ήταν αρχιτέκτονας ή εάν η συνεργασία των Εναγομένων με τον πολιτικό μηχανικό διακόπηκε ή όχι δεν αποτελούν επίδικα θέματα και επίσης δεν θα απασχολήσουν το Δικαστήριο. Προχωρώντας στην αξιολόγηση της μαρτυρίας παρατηρώ τα εξής: Αποδέχομαι την μαρτυρία του Μ.Ε.1 στην ολότητά της. Η μαρτυρία του ήταν πειστική και παρουσίαζε συνοχή και λογική, ενώ μελετώντας την στο σύνολό της δεν έχω διακρίνει οποιαδήποτε αδυναμία ή έλλειψη ή άλλη ένδειξη που να αποδυναμώνει ή να θέτει υπό αμφισβήτηση τα όσα ο Μ.Ε. 1 κατέθεσε στο Δικαστήριο. Στα πλαίσια της μαρτυρίας του ο Μ.Ε. 1 παρουσίασε όλα τα σχετικά με την υπόθεση έγγραφα, το περιεχόμενο των οποίων επιβεβαιώνει την εκδοχή του. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι με βάση την Προσφορά, η οποία αποτελούσε μέρος της Συμφωνίας, οι Ενάγοντες ανέλαβαν τη διεκπεραίωση συγκεκριμένων εργασιών που απαριθμούνται σε αυτήν και όχι την ανέγερση της κατοικίας εξ' ολοκλήρου. Ο μάρτυρας παρέμεινε επίσης σταθερός στη θέση του ότι οι σκέψεις για αλλαγές στα σχέδια εκδηλώθηκαν μετά την υπογραφή της Συμφωνίας και κατέστησαν αναγκαίες μετά τις εκσκαφές και όχι εξαρχής. Σε ό,τι αφορά το θέμα της καθυστέρησης που παρατηρήθηκε στον πρόοδο των εργασιών αποδέχομαι τη μαρτυρία του Μ.Ε.1 με την οποία σε κάθε περίπτωση συμφώνησαν και οι Εναγόμενοι με την επιστολή ημερομηνίας 30.1.2011 (Τεκμήριο 8) όπου αναφέρονται τα εξής: «POLYBEST BUILDING CONTRACTORS LTD Ημερομηνία: 30η Ιανουαρίου 2011 Προς: Κύριους XXXXX και XXXXX Πατσιά Θέμα: Ενημέρωση συμβολαίου Η Εταιρεία Polybest Building Contractors Ltd έδωσε προσφορά για ανέγερση νέας κατοικίας στην Έγκωμη Λευκωσίας, στο γραφείο studio 7 και Συνεργάτες για το έργο XXXXX και XXXXX Πατσιά. Η προσφορά δόθηκε τον Σεπτέμβριο του 2009, η υπογραφή συμφωνίας έγινε την 11η Φεβρουάριου 2010 και η προκαταβολή δόθηκε την 19η Απριλίου 2010. Η Ημερομηνία ενάρξεως εργασιών θεωρείτε η 28η Μαΐου 2010 και αύτη η καθυστέρηση οφείλετε στην αλλαγή σχεδίων από τον πολιτικό μηχανικό. Από την 29η Αυγούστου μέχρι το τέλος του Οκτωβρίου η εταιρεία δεν εργαζόταν λόγο διαπραγμάτευσης για έγκριση τις αύξησης σιδήρου, αύξησης εκσκαφής και αύξηση επιχωμάτωσης, λόγο αλλαγής σχεδίων από τον πολιτικό μηχανικό. Η εταιρεία είχε όλο το δικαίωμα να ζητήσει καθυστερήσεις οκτώ μηνών με τα συνεπακόλουθα . πχ προσαυξήσεις υλικών και αναθεώρηση συμφωνίας για το οποίο δεν έπραξε. Ημερομηνία έναρξης 28η Μαΐου 2010 εκσκαφή επιχωμάτωσης Το σίδερο είχε τελείωση τον Αύγουστο του 2010 αλλά υπήρξαν αντιφάσεις στις αλλαγές και το έργο καθυστέρησε άλλους 2 μήνες μέχρι τις 12η Οκτωβρίου 2010 που ο κύριος Κυριάκος έλυσε το πρόβλημα και συνεχίζετε η εργασία ομαλά. Η εταιρεία στο παρών στάδιο θα δέχεται να εκτελεί εργασίες εκτός συμφωνίας (extra) μόνο υπογραμμένες από τον κύριο Κυριάκο Πατσιά. Ότι είναι μόνο υπογραμμένο από τον Αρχιτέκτονα η από τον πολιτικό Μηχανικό χωρίς την υπογραφή του ιδιοκτήτη θα θεωρείτε άκυρο. Από δω και πέρα τα Extra θα υπογράφονται από τον ιδιοκτήτη και θα χρεώνεται κανονικά το 15% φ.π.α Τα Extra θα πληρώνονται σε εύλογο χρόνο και θα αφαιρούνται από την αρχική συμφωνία γι' αυτό σας ενημερώνουμε : EXTRA ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΠΟΥ ΕΓΙΝΑΝ KAI'ΠΛΗΡΩΘΗΚΑΝ 4.800 + 7.680 + 4.520 + 2.550 = €19.550 Από διατακτικό εκτελεσθείσας εργασίες 17η Νοεμβρίου 2010 €53.040 Διατακτικό 17η Νοεμβρίου 2010 Αφαιρέσεις Extra €53.040 (19.550) Υπόλοιπο 33.490 Προκαταβολή Διατακτικό 40.000 33.490 Σύνολοεκτελεσθείσας εργασίας 73.490 Συμφωνία Εκτελεσθείσα εργασία 220.000 (73.490) Υπόλοιπο 146.510 Με εκτίμηση XXXXX Προκοπίου Διευθυντής XXXXX Πάτσιάς Ιδιοκτήτης». Η υπογραφή της πιο πάνω επιστολής από τον Μ.Υ.1 επιβεβαιώνει επίσης ότι το ποσό των επιπρόσθετων εργασιών είχε συμφωνηθεί μεταξύ των διαδίκων. Ο δε Μ.Ε.1 έχει περιγράψει με πληρότητα ότι οι χρεώσεις αυτές επεξηγήθηκαν προς τον Μ.Υ.1 πριν από την υπογραφή του εγγράφου και ως εκ τούτου οι επί τούτου θέσεις του γίνονται αποδεκτές. Σχετικό είναι το ακόλουθο απόσπασμα από την αντεξέτασή του: «E. Συμφωνάτε όμως μαζί μου ότι ο κύριος Πατσιάς δεν θα μπορούσε να ξέρει ποιο είναι το κόστος της εκτελεσθείσας εργασίας, γιατί δεν είναι ειδικός. A. Δεν είναι ειδικός. Εγώ του κυρίου Πατσιά του το έδειχνα κόλλα ‑ κόλλα, "έτο σχέδιο το παλιό κύριε XXXXX, έτο και το νέο δαμέ, γράφει 8 σίδερα δεκαεξάρια, δαμέ γράφει 15 σίδερα δεκαεξάρια. Ποιο εν που είναι το πολύ; Το νέο ή το παλιό;". Τα σίδερα που φέραμε για το νέο το σχέδιο δεν είχαν καμιά σχέση με το παλιό και τούτα να σας τα εξηγήσει ο κύριος XXXXX Ορφανίδης, ο οποίος παράγγειλε το σίδερο, το φέραμε στο εργοτάξιο και όταν μας έδωσαν τα νέα σχέδια, γιατί εμείς πριν καθαρίζουμε, κάμνουμε, κάμνουμε προκαταρκτικά, ετοιμαζόμαστε και φέρνουμε το σίδερο μας που θα δουλέψουμε. Το σίδερο μας εφέραμε το και ύστερα μας είπαν για τις αλλαγές». Σε γενικότερο πλαίσιο σημειώνεται ότι ο Μ.Ε.1 ήταν ειλικρινής και η μαρτυρία του χαρακτηριζόταν από σταθερότητα. Σε αντίθεση, μάλιστα, με τα όσα υποστήριξε η κα Παπαμιλτιάδους στην γραπτή της αγόρευση, ο Μ.Ε. 1 αναφέρθηκε σε γεγονότα για τα οποία είχε προσωπική γνώση ως εκ της ιδιότητάς του ως εργολάβος και διευθυντής των Εναγόντων 2, ενώ ήταν το πρόσωπο με το οποίο συνομιλούσαν οι Εναγόμενοι τόσο αναφορικά με την σύναψη της Συμφωνίας όσο και την διεκπεραίωση του έργου. Η μαρτυρία του Μ.Ε.2 δεν αμφισβητήθηκε και είναι καθαρά τυπικού χαρακτήρα. Ως εκ τούτου γίνεται αποδεκτή. Ο Μ.Υ.1 δεν άφησε καλή εντύπωση στο Δικαστήριο. Κατά την κρίση μου δεν ήταν ειλικρινής και δεν κατέθεσε την αλήθεια αναφορικά με τα γεγονότα. Αντίθετα, θεωρώ ότι συνειδητά προσπάθησε να παραπλανήσει το Δικαστήριο παρουσιάζοντας, ωστόσο, μια συγχυσμένη εκδοχή η οποία κατέρρευσε στην αντεξέταση και για τους λόγους που θα επεξηγηθούν αμέσως πιο κάτω δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Εν πρώτοις σημειώνω ότι ενώ στην γραπτή του δήλωση αναφέρθηκε στις αλλαγές που ζητήθηκαν και έγιναν και προσδιόρισε τούτες στις κολώνες στήριξης του σπιτιού κυρίως για λόγους καλαισθησίας (βλέπε παράγραφο 10 του Εγγράφου Β), αντεξεταζόμενος σε σχέση με το θέμα των αλλαγών απέφευγε να τοποθετηθεί προβάλλοντας διάφορες προφάσεις και παραπέμποντας στους μελετητές του έργου. Ενδεικτικά της αντιφατικότητας και ασάφειας των θέσεων του είναι τα ακόλουθα αποσπάσματα από τη μαρτυρία του: «E. Είναι γεγονός ότι αλλάξατε τα σχέδια από την υπογραφή της μεταξύ σας συμφωνίας που υπογράφηκε την 1η/2/10 και μέχρι τις 3/2/11 αλλάξατε τα αρχιτεκτονικά σας σχέδια; A. Αν βλέπετε όπως γράφω εδώ στη δήλωσή μου οι οδηγίες που δώσαμε για αλλαγές ήταν κάποιες κολόνες. Λεπτομέρειες μπορεί να σας δώσει ο πολιτικός μηχανικός. E. Δεν ξέρετε ούτε και αν έδωσε νέα τροποποιητικά ο αρχιτέκτονας ή ο μηχανικός στον εργολάβο έτσι; A. Υπήρχαν οι αντιπρόσωποι που ανέλαβαν να προχωρήσουν το έργο. Εγώ ούτε σχέδιο βγάζω. Εγώ έδωσα κάποιες οδηγίες λόγω καλαισθησίας όπως γράφω στη δήλωσή μου και αυτές έγιναν. E. Γνωρίζετε αν δόθηκαν οδηγίες για την εκσκαφή να την προχωρήσει σε μεγαλύτερο βάθος ο εργολάβος; A. Μπορείτε να μου πείτε πότε έγινε η εκσκαφή; E. Το ερώτημά μου είναι απλό. A. Για να σας απαντήσω στην ερώτησή σας. E. Αναθέσατε μια εργασία στον εργολάβο, εκείνη η εργασία προνοούσε συγκεκριμένη ποσότητα εκσκαφής, συγκεκριμένο βάθος. Είναι αυτό το βάθος το οποίο έγινε ή δόθηκαν περαιτέρω οδηγίες από τον μηχανικό και τον αρχιτέκτονα για μεγαλύτερη εκσκαφή; A. Απ' ό,τι θυμάμαι την περίοδο που γινόταν η εκσκαφή εγώ οικογενειακώς ήμουν εκτός Κύπρου. Δεν ξέρω λεπτομέρειες, μπορεί να έρτει ο κύριος Αποστολίδης, ο πολιτικός μηχανικός να σας απαντήσει σε αυτά τα ερωτήματα. Σας λέω υπήρχαν αντιπρόσωποι που αν θέλετε μπορούμε να τους καλέσουμε να σας λύσουν τα ερωτήματά σας. E. Πέραν αυτού δόθηκαν και άλλες οδηγίες σε ό,τι αφορά τον οπλισμό, το σίδερο που θα έμπαινε στα θεμέλια. Δηλαδή αλλάχτηκε το σίδερο των θεμελίων αν γνωρίζετε; A. Εμείς δεν δώσαμε κάποιες οδηγίες για να αλλαχτεί το σίδερο. Αυτά να σας τα λύσει ο πολιτικός μηχανικός. E. Ο οποίος είναι αντιπρόσωπός σας; Δικαστήριο (προς μάρτυρα): Όταν λέτε «εμείς»; Ο μάρτυρας συνεχίζει: A. Εγώ και η σύζυγός μου δεν είμαστε τεχνικοί ούτε μπορούμε να χτίσουμε σπίτι και να αλλάξουμε σίδερα, σχέδια, οτιδήποτε. Υπάρχουν εμπειρογνώμονες που μπορούν να χειριστούν τα θέματα. E. Δηλαδή ο πολιτικός μηχανικός ενεργούσε ως αντιπρόσωπός σας; A. Βεβαίως. E. Εγώ σας λέω ότι ο πολιτικός μηχανικός έδωσε τις οδηγίες για εκσκαφή, για περαιτέρω εκσκαφή στους εργολάβους. A. Αν έδωσε για εκσκαφή περαιτέρω το ερώτημά σας θα σας το λύσει ο επιμετρητής που έχουμε βάλει ούτως ώστε να ξεκαθαρίσει το υπόλοιπό μας προς τον κύριο Προκοπίου. E. Επίσης σας λέω ότι τοποθετήθηκε διαφορετικός οπλισμός στη βάση του κτηρίου σας στην εκσκαφή για να μπορεί να αντέχει το πιο πολύ βάθος το οποίο πήγε η εκσκαφή. A. Σας απαντώ ότι θα σας λύσει το ερώτημά σας ο κύριος Αποστολίδης. E. Επίσης σας λέω ότι χρειάστηκαν να γίνουν επιχωματώσεις αφού ήταν περισσότερη η εκσκαφή στην οικοδομή σας. A. όπως εγώ δεν είμαι ειδικός, ούτε και εσείς είστε ειδικός για να μου πείτε αυτό το πράγμα. Αντιλαμβάνεστε ότι υπάρχουν οι τεχνικοί που πληρώνουμε, που είναι εμπειρογνώμονες, που διορίζουμε για να λύσουν το πρόβλημά μας. E. Και επίσης χρειάστηκε περισσότερο, άλλες ποσότητες επιπλέον σιδήρου για την τοποθέτηση στη θεμελίωση, στα πέδιλα της οικοδομής σας. A. Δεν μπορώ να σας απαντήσω εγώ σε αυτό το ερώτημα. E. Αυτά τα οποία σας λέω εγώ τα ακούτε για πρώτη φορά; A. Ναι, βεβαίως τα ακούω για πρώτη φορά. Λεπτομέρειες θα σας αναλύσουν οι αρμόδιοι που ήταν επί το έργον». Συναφώς σημειώνεται ότι η υπογραφή της επιστολής ημερομηνίας 30.1.2011 από τον Μ.Υ.1 δεν αφήνει αμφιβολία στο μυαλό του Δικαστηρίου επί τω ότι αυτός γνώριζε για την αλλαγή του σιδέρου και την καθυστέρηση που αυτή θα προκαλούσε και ως εκ τούτου η αμέσως πιο πάνω καταγραφόμενη θέση του ότι άκουσε για πρώτη φορά ότι χρειάστηκε περισσότερο σίδερο κατά την ακρόαση της υπόθεσης ελέγχεται ως αναληθής. Μη αποδεκτή είναι επίσης η θέση του Μ.Υ.1 ως προς την ευθύνη των Εναγόντων για την παρατηρηθείσα καθυστέρηση στην πρόοδο των εργασιών. Παρεμβάλλω στο σημείο αυτό για να σημειώσω ότι σε σχέση με το ζήτημα αυτό οι Ενάγοντες ισχυρίζονται στην παράγραφο 4 της Έκθεσης Απαίτησης ότι με την υπογραφή της Συμφωνάς ενημερώθηκαν για αλλαγές στα σχέδια και τις προδιαγραφές ανέγερσης της οικοδομής στις οποίες δεν είχαν ένσταση υπό τον όρο, όμως, της παράτασης του χρόνου εργασιών και της ανάλογης προσαρμογής στην αξία του συμβολαίου, ζήτημα με το οποίο οι Εναγόμενοι συμφώνησαν. Με την παράγραφο 2 της Έκθεσης Υπεράσπισης οι Εναγόμενοι παραδέχονται τον συγκεκριμένο ισχυρισμό[1], με τρόπο ώστε οι επί τούτου ισχυρισμοί του Μ.Υ.1 να έρχονται σε αντίθεση με τους δικογραφημένους ισχυρισμούς της υπεράσπισης. Πέραν τούτου, η υπογραφή της επιστολής ημερομηνίας 30.1.2011 (Τεκμήριο 8) από τον Μ.Υ.1 όπου μεταξύ άλλων αναγνωρίζεται από μέρους του (και της Εναγόμενης 2) ότι οι καθυστερήσεις οφείλονταν στις αλλαγές των σχεδίων και τις αντιφάσεις που υπήρχαν σε αυτά δεν αφήνει περιθώριο αποδοχής της μαρτυρίας του αναφορικά με το υπό κρίση ζήτημα. Η δε θέση του Μ.Υ.1 περί υπογραφής του συγκεκριμένου εγγράφου εν αγνοία του περιεχομένου και χωρίς ο ίδιος να ζητήσει τη γνώμη του πολιτικού μηχανικού (με τον οποίο κατά τα άλλα διατηρούσε πολύ καλές σχέσεις) δεν κρίνεται λογική ούτε πειστική. Άξιον, μάλιστα, απορίας είναι πως στην επιστολή ημερομηνίας 3.2.2011 (Τεκμήριο 5) των Εναγομένων προς τους Ενάγοντες με την οποία δηλώνεται η δυσαρέσκειά τους για την καθυστέρηση στη διεξαγωγή των εργασιών, ουδεμία αναφορά γίνεται στην επιστολή ημερομηνίας 30.1.2011 (Τεκμήριο 8), και τούτο χωρίς να δοθεί οποιαδήποτε εξήγηση. Κρίνω, τέλος, σκόπιμο να σημειώσω ότι παρά την αρχική τοποθέτηση του επί τω ότι στη Συμφωνία επισυναπτόταν έγγραφο άλλο από την Προσφορά, ο Μ.Υ.1 δέχθηκε τελικά ότι η Προσφορά αποτελούσε μέρος της Συμφωνίας και ότι σε αυτήν καταγράφονταν οι εργασίες που ανέλαβαν να εκτελέσουν οι Ενάγοντες. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, η μαρτυρία του Μ.Υ.1 δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή και απορρίπτεται εκτός στην έκταση που αυτή δεν συγκρούεται με άλλη αποδεκτή μαρτυρία. Ερχόμενη στη μαρτυρία των Μ.Ε.3 και Μ.Υ.2, παρατηρώ ότι αυτοί κλήθηκαν στο Δικαστήριο υπό την ιδιότητα του εμπειρογνώμονα. Σύμφωνα με τη νομολογία, η αξιολόγηση μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων δεν διαφέρει από την αξιολόγηση της συνήθους μαρτυρίας, εκτός από το ότι η συμπεριφορά ενός εμπειρογνώμονα μάρτυρα στο εδώλιο δεν έχει τόση σπουδαιότητα για τη διαπίστωση της αξιοπιστίας του, παρόλο που παραμένει ένα από τα στοιχεία για να κριθεί η αξία της γνώμης του (βλέπε Vassiliko Cement Works Ltd v. Stavrou
(1978)1 C.L.R. 389, Νικολάου v. Σταύρου
(1992)1 Α.Α.Δ. 746, Star Fiber Glass Ltd v. Elneda Trading Ltd
(1992)1 Α.Α.Δ. 875 και Χαραλάμπους v. Αβραάμ κ.α.
(1999)1 Α.Α.Δ. 1441). Οι εμπειρογνώμονες οφείλουν να παρουσιάσουν στο Δικαστήριο όλα εκείνα τα επιστημονικά κριτήρια με βάση τα οποία κατέληξαν στα συμπεράσματα τους ώστε το Δικαστήριο να μπορέσει να ελέγξει την ορθότητα των ευρημάτων τους (βλέπε επίσης Σύγγραμμα Το Δίκαιο της Απόδειξης, Τάκης Ηλιάδης, 1994, σελίδες 138-146) και το Δίκαιο της Απόδειξης: Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές των Ηλιάδη και Σάντη στις σελίδες 580-586). Με βάση καλά καθιερωμένες αρχές, το Δικαστήριο θα πρέπει πρώτα να πεισθεί ότι ο μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας στον τομέα που καταθέτει. Στη συνέχεια εξετάζει εάν με τη μαρτυρία του έχει δώσει τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του. Με τον τρόπο αυτό, το Δικαστήριο διαμορφώνει την δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή των κριτηρίων αυτών, πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία. Στην υπόθεση Θεοσκέπαστη Φαρμ. ν. Δημοκρατίας
(1990)1 Α.Α.Δ. 984, λέχθηκε ότι το κατά πόσον ένας μάρτυρας έχει τα απαιτούμενα προσόντα να κριθεί εμπειρογνώμονας, είναι ζήτημα που εμπίπτει στη σφαίρα της αρμοδιότητας του Δικαστηρίου. Το Δικαστήριο στα πλαίσια άσκησης της διακριτικής του ευχέρειας, εξετάζει τις γνώσεις και την εμπειρία του μάρτυρα, στα θέματα που καλείται να καταθέσει (βλέπε Σιακόλα ν. Αστυνομίας, Πολιτική Έφεση 53/11, απόφαση ημερομηνίας 24.1.2013). Έτσι κάποιος μπορεί να θεωρηθεί ως πραγματογνώμονας, όχι μόνο λόγω ακαδημαϊκών προσόντων αλλά λόγω απόκτησης της αναγκαίας πείρας από την εργασία του (σχετική η Κυριάκου ν. Γρίβα
(2002)1 Α.Α.Δ 825). Στην προκειμένη περίπτωση, τα προσόντα και η εμπειρία και των δυο μαρτύρων δεν αμφισβητήθηκαν, ενώ δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πρόκειται για πρόσωπα που έχουν την αναγκαία πραγματογνωμοσύνη. Με τούτο ως δεδομένο, εκείνο που παραμένει να εξεταστεί είναι εάν το Δικαστήριο θα αποδεχθεί τη μαρτυρία του ενός ή του άλλου εφόσον, ως προκύπτει από τη σύνοψη της μαρτυρίας τους, ο τρόπος με τον οποίο υπολόγισαν την εκτελεσθείσα εργασία αλλά και το ύψος αυτής διαφέρουν. Παρόλο που και οι δυο μάρτυρες κρίνονται ανεξάρτητοι και αμερόληπτοι, για τους λόγους που θα εξηγήσω πιο κάτω κρίνω ορθότερο να στηριχθώ στη μαρτυρία του Μ.Ε.3 και όχι σε αυτήν του Μ.Υ.2. Εξετάζοντας τη μαρτυρία του Μ.Ε.3 παρατηρώ ότι αυτή κρίνεται ολοκληρωμένη έχοντας υπόψη ότι αυτός κατέθεσε με τρόπο εμπεριστατωμένο και δικαιολόγησε πλήρως και επαρκώς τα συμπεράσματά του και δη σε βαθμό που το Δικαστήριο να μπορεί με ασφάλεια να στηριχθεί σε αυτήν για σκοπούς εξαγωγής των δικών του συμπερασμάτων. Πιο συγκεκριμένα, με αναφορά στη Συμφωνία και την Προσφορά (που αποτελούσε μέρος αυτής), ο μάρτυρας ανέφερε με λεπτομέρεια την έκταση της εργασίας που εκτελέστηκε μέχρι τον τερματισμό της Συμφωνίας και πως αυτή υπολογίστηκε. Στα πλαίσια δε αυτά ανέφερε ότι η εργασία που απέμεινε να εκτελεστεί ήταν αξίας €16.220, θέση η οποία συνάδει πλήρως με το κόστος των εργασιών δυνάμει της Συμφωνίας και την εργασία που εκτελέστηκε μέχρι τότε δυνάμει αυτής (σημ: ο Μ.Υ.2 υπολόγισε το ποσό αυτό σε €15.000). Ο Μ.Ε.3 υπέδειξε από την αρχή ότι στη Συμφωνία δεν υπήρχε κατάλογος τιμών μονάδας, πλην, όμως, εξήγησε με τρόπο εμπεριστατωμένο ότι για σκοπούς υπολογισμού της εκτελεσθείσας εργασίας λήφθηκε υπόψη η ανάλυση των εργασιών και οι τιμές που αναγράφονται στην Προσφορά. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι κατά την αντεξέταση του Μ.Ε.3 δεν αμφισβητήθηκαν τα ποσοστά της εργασίας που σύμφωνα με τον ίδιο εκτελέστηκε, ενώ σε γενικότερο πλαίσιο κρίνω σκόπιμο να σημειώσω ότι η αντεξέταση του Μ.Ε.3 επικεντρώθηκε κυρίως στο ζήτημα της καθυστέρησης και του οπλισμού που υπήρχε στο εργοτάξιο. Ως προς τον τρόπο υπολογισμού του ποσού λίγη σημασία δόθηκε με την κα Παπαμιλτιάδους να υποβάλλει απλά ότι η έκθεση του Μ.Υ.2 είναι ορθότερη λόγω του ότι ο υπολογισμός έγινε με βάση τις τιμές μονάδας της αγοράς. Ούτε αμφισβητήθηκε η θέση του μάρτυρα ως προς την ολοκλήρωση των προκαταρκτικών και χωματουργικών εργασιών και τι αυτές αφορούν, ενώ με εξαίρεση του ζητήματος των τιμών μονάδας ουδεμία από τις θέσεις του Μ.Υ.2 υποβλήθηκε στον μάρτυρα (ως προς τη σημασία που έχει η παράλειψη αντεξέτασης ενός μάρτυρα σχετική είναι μεταξύ άλλων η απόφαση Frederickou Schools Co. Ltd κ.ά. ν. Acuac Inc.
(2002)1 Α.Α.Δ. 1527). Το ίδιο ισχύει και σε σχέση με τη θέση του Μ.Υ.2 επί τω ότι η Συμφωνία ήταν Συμβόλαιο (κατ' αποκοπήν), αφού τέτοια θέση ουδέποτε τέθηκε στον Μ.Ε.
  1. Κρίνω, τέλος, σκόπιμο να παρατηρήσω ότι η θέση του Μ.Ε.3 επί τω ότι η αξία της εκτελεσθείσας και εναπομείνασας εργασίας εύκολα μπορούσαν να προκύψουν στη βάση του συνδυασμού της έγγραφης ανάλυσης εργασιών και του περιεχομένου της Προσφοράς δεν αμφισβητήθηκε, με αποτέλεσμα ο Μ.Ε.3 να έχει εφοδιάσει το Δικαστήριο με τα απαραίτητα στοιχεία και λεπτομέρειες που του επιτρέπουν πλέον να μπορεί να εξάξει τα δικά του ανεξάρτητα συμπεράσματα. Και τούτο σε αντίθεση με τον Μ.Υ.2 ο οποίος εντελώς αυθαίρετα και χωρίς να στρέψει την προσοχή του στα έγγραφα τα οποία υπέγραψαν οι δυο πλευρές, στηρίχθηκε στις κατ' ισχυρισμό τιμές αγοράς (που ως ανέφερε ίσχυαν τότε) χωρίς καν να αναφέρει τούτες στο Δικαστήριο. Ας μη λησμονείται, άλλωστε, ότι με βάση την νομολογία ένας εμπειρογνώμονας έχει καθήκον έναντι του Δικαστηρίου να παρουσιάσει κατά τη μαρτυρία του αντικειμενικά και αιτιολογημένα τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια ώστε να δώσει στο Δικαστήριο τη δυνατότητα να κρίνει ευχερώς την ακρίβεια των επίδικων συμπερασμάτων και να διαμορφώσει συναφώς τη δική του ανεξάρτητη κρίση διά την εφαρμογή των κριτηρίων αυτών στα γεγονότα της υπόθεσης (βλέπε σύγγραμμα Δίκαιο της Απόδειξης: Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές των Ηλιάδη και Σάντη στις σελίδες 580 και 581). Αντίθετα, θεωρώ ότι η μαρτυρία του Μ.Υ.2 δεν μπορεί να αποτελέσει βάση για εξαγωγή οποιωνδήποτε (πόσω μάλλον ασφαλών) συμπερασμάτων αφού:
  2. Η θέση του ως προς την υπογραφή συμβολαίου κατ' αποκοπήν δεν βρίσκει έρεισμα στα έγγραφα που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου και δη τη Συμφωνία και την Προσφορά όπου προβλεπόταν συγκεκριμένο ποσό για κάθε εργασία.
  3. Ο Μ.Υ.2 προχώρησε στην επιμέτρηση των εργασιών λαμβάνοντας ως δεδομένο ότι οι Ενάγοντες ανέλαβαν την ανέγερση ολόκληρης της κατοικίας και όχι κάποιων εργασιών, ενώ δεν ίσχυε κάτι τέτοιο. Στα πλαίσια δε αυτά αξίζει να σημειωθεί ότι κατά την αντεξέτασή του ο Μ.Υ.2 δέχθηκε με ειλικρίνεια ότι δεν γνώριζε ποια ήταν η συνεννόηση των μερών και για το λόγο αυτό στηρίχθηκε στα στοιχεία που ήταν ενώπιόν του, με αποτέλεσμα, όμως, να μην είναι σε θέση να καταλήξει στα ορθά συμπεράσματα εφόσον όλη η εργασία του στηρίχθηκε σε λανθασμένη βάση.
  4. Ενώ οι επιπρόσθετες εργασίες είχαν συμφωνηθεί μεταξύ των μερών σε ποσό €19.550, ο Μ.Υ.2 προχώρησε σε υπολογισμό τους στο ποσό των €12.190 εν αγνοία της ύπαρξης της συμφωνίας αυτής.
  5. Παρόλο που όπως ισχυρίστηκε υπολόγισε το ποσό της εκτελεσθείσας εργασίας με βάση τις λογικές τιμές μονάδας της αγοράς, δεν έδωσε στο Δικαστήριο οποιοδήποτε στοιχείο ως προς τούτες.
  6. Παρομοίως, δεν δικαιολόγησε με τρόπο που να ικανοποιεί το Δικαστήριο προς κατέληξε στον υπολογισμό των ποσών που αναγράφονται στην έκθεσή του ημερομηνίας 19.5.2011 (μέρος του Τεκμηρίου 14), και δη για την απόδοση μέρους των προκαταρκτικών και χωματουργικών εργασιών έχοντας υπόψη το προχωρημένο στάδιο στο οποίο βρίσκονταν οι εργασίες.
  7. Χρησιμοποιώντας την κοινή λογική το συμπέρασμα του περί εκτέλεσης εργασίας ύψους €87.500 (ήτοι €99.690 - €12.190) στα πλαίσια της Συμφωνίας δεν συμβαδίζει με το έτερο του συμπέρασμα ότι η αξία της εναπομείνασας εργασίας ήταν περί τις €15.000 και ενώ η Συμφωνία αφορούσε το ποσό των €220.000 συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α. Ευρήματα του Δικαστηρίου Με δεδομένα τα όσα καταγράφονται πιο πάνω, το Δικαστήριο εξάγει ευρήματα στη βάση της αποδεκτής ενώπιον του μαρτυρίας και των μη αμφισβητούμενων γεγονότων. Πιο συγκεκριμένα και χωρίς περιορισμό, και επιπροσθέτως των ευρημάτων του Δικαστηρίου που παρατίθενται στις σελίδες 1 - 4 (πιο πάνω), αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι μετά την υπογραφή της Συμφωνίας και σε διάφορες ημερομηνίες οι Ενάγοντες ενημερώνονταν για αλλαγές επί των σχεδίων και των προδιαγραφών ανέγερσης της οικοδομής. Οι αλλαγές αφορούσαν μεταξύ άλλων το βάθος της εκσκαφής, την πλάκα της οροφής και την ενίσχυση των θεμελίων. Εξαρχής οι Ενάγοντες δήλωσαν ότι δεν έχουν ένσταση στις γνωστοποιηθείσες σε αυτούς αλλαγές νοουμένου πάντοτε ότι ο χρόνος παράδοσης του έργου θα παρατείνετο και η αξία του συμβολαίου θα αναπροσαρμοζόταν ανάλογα. Οι δε Εναγόμενοι συμφώνησαν με αυτό. Οι αλλαγές στα σχέδια και τις προδιαγραφές του έργου είχαν ως αποτέλεσμα την διαφοροποίηση στις τιμές των υλικών που απαιτούνταν και καθιστούσαν αναγκαία τη διεκπεραίωση επιπρόσθετων εργασιών σε σχέση με τις οποίες διαπραγματεύτηκαν τα μέρη περί τον Σεπτέμβριο του
  8. Οι δε Εναγόμενοι διαβεβαίωναν τους Ενάγοντες ότι θα καλύψουν το κόστος των επιπρόσθετων εργασιών. Ακολούθως, στις 30.1.2011 ο Εναγόμενος 1 υπέγραψε την επιστολή των Εναγόντων ίδιας ημερομηνίας (Τεκμήριο 8) δηλώνοντας ότι η καθυστέρηση που παρατηρήθηκε στο έργο προκλήθηκε από τις αλλαγές των σχεδίων και τις αντιφάσεις που υπήρχαν σε αυτά. Με το ίδιο έγγραφο, το οποίο ο Μ.Υ.1 υπέγραψε εκπροσωπώντας και την Εναγόμενη 2, οι διάδικοι συμφώνησαν ότι η αξία των επιπρόσθετων εργασιών ανέρχεται σε €19.
  9. Συνεπεία των αλλαγών που αναφέρονται πιο πάνω υπήρξε καθυστέρηση στην πρόοδο των εργασιών τεσσάρων μηνών. Παρά το ότι οι Ενάγοντες προχωρούσαν κανονικά με την εκτέλεση των εργασιών σύμφωνα με τις οδηγίες που κατά καιρούς τους δίνονταν από τον αρχιτέκτονα και πολιτικό μηχανικό του έργου, περί τον Μάιο του 2011 οι Εναγόμενοι τερμάτισαν τη Συμφωνία ενημερώνοντας προφορικά τους Ενάγοντες προς τούτο. Ακολούθως, οι Ενάγοντες ανέθεσαν στον Μ.Ε.3 την επιμέτρηση της εκτελεσθείσας από μέρους του εργασίας δυνάμει της Συμφωνίας. Το αποτέλεσμα της επιμέτρησης (έκθεση ημερομηνίας 28.6.2010 - (Τεκμήριο 12), το οποίο αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου είναι ότι λαμβανομένων υπόψη των πληρωμών που διενεργήθηκαν εκ €93.040, οι Εναγόμενοι οφείλουν στους Ενάγοντες το ποσό των €61.876,50 για την εκτελεσθείσα εργασία δυνάμει της Συμφωνίας και τις επιπρόσθετες εργασίες. Συμπεράσματα του Δικαστηρίου Όπως είναι καλά γνωστό, στις πολιτικές υποθέσεις, η επιτυχία της αγωγής εξαρτάται από το εάν ο ενάγοντας θα παρουσιάσει επαρκή και αξιόπιστη μαρτυρία με την αναγκαία αποδεικτική βαρύτητα ώστε να ικανοποιήσει το βάρος απόδειξης, που είναι αυτό του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Το κριτήριο δεν είναι εάν η θέση ή εκδοχή του διαδίκου που φέρει το βάρος απόδειξης είναι η πιο πιθανή από εκείνη του αντιδίκου του αλλά κατά πόσον ο διάδικος που φέρει το βάρος απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία ότι η θέση ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι. Αν ο διάδικος που φέρει το βάρος απόδειξης αποτύχει να αποδείξει τη θέση ή την εκδοχή του σε αυτό το επίπεδο, τότε θεωρείται ότι δεν το απέσεισε έστω και αν η θέση ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή από εκείνη του αντίδικου του (βλέπε μεταξύ άλλων Σοφοκλέους ν Κυριάκου
(2010)1 Α.Α.Δ. 665 και Μαρσέλ και Άλλων ν. Λαϊκής Κυπριακής Τράπεζας Λτδ
(2001)1 A.A.A. 1858, Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος (Κύπρου) Λτδ ν. Παναγιώτου, ECLI:CY:AD:2018:A71, Πολιτική Εφεση 398/2011, απόφαση ημερομηνίας 12.2.2018 και Δίκαιο της Απόδειξης: Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές των Ηλιάδη και Σάντη στη σελίδα 196). Εξετάζοντας τα ευρήματα του Δικαστηρίου, κρίνω ότι οι Ενάγοντες έχουν αποδείξει την υπόθεση τους στον απαιτούμενο βαθμό. Από την μαρτυρία που έγινε αποδεκτή, προκύπτει ότι οι Εναγόμενοι προέβηκαν σε παράνομο και αδικαιολόγητο τερματισμό της Συμφωνίας. Και τούτο γιατί οι θέσεις της υπεράσπισης περί ευθύνης των Εναγόντων για την καθυστέρηση στην πρόοδο των εργασιών και της διεκπεραίωσης του έργου δεν έγιναν αποδεκτές για τους λόγους που επεξηγούνται πιο πάνω. Συναφώς δε σημειώνεται ότι από την πλευρά των Εναγομένων δεν προωθήθηκε θέση περί ύπαρξης κακοτεχνιών ή ανεπάρκειας στην εκτέλεση των εργασιών των Εναγόντων. Με τούτο ως δεδομένο, το μοναδικό ζήτημα που παραμένει να κριθεί είναι το ποσό που θα αποδοθεί στους Ενάγοντες. Στο δίκαιο των συμβάσεων η συνήθης θεραπεία είναι η επιδίκαση αποζημιώσεων. Σκοπός των αποζημιώσεων δεν είναι η τιμωρία οποιουδήποτε αλλά η κάλυψη των ζημιών του και η επαναφορά του αναίτιου μέρους στη θέση στην οποία θα βρισκόταν εάν εφαρμοζόταν η σύμβαση όπως είχε συμφωνηθεί (σχετικό είναι και το άρθρο 73 του περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ. 149[2]). Επί τούτου η μαρτυρία του Μ.Ε. 3 είναι απόλυτα σχετική. Για τους λόγους που έχουν επεξηγηθεί πιο πάνω, η μαρτυρία αυτή έγινε αποδεκτή και στη βάση αυτής κρίνεται ότι οι Ενάγοντες έχουν αποδείξει ότι οι Εναγόμενοι τους οφείλουν το ποσό των €61.876,
  1. Επαναλαμβάνω ότι το ποσό των €19.550 είχε συμφωνηθεί μεταξύ των διαδίκων ενώ η αξία της εργασίας που εκτελέστηκε δυνάμει της Συμφωνίας έχει υπολογιστεί με τον τρόπο που έχει εξηγηθεί από τον Μ.Ε.
  2. Σε ό,τι αφορά την συμφωνία των μερών ως προς το ύψος των επιπρόσθετων εργασιών, επισημαίνεται, τέλος, ότι από την πλευρά των Εναγομένων δεν τέθηκε οποιοσδήποτε ισχυρισμός (δικογραφικά ή άλλως πως) που να μπορεί να δικαιολογήσει την εφαρμογή της αρχής του non est factum σε σχέση με την υπογραφή της επιστολής ημερομηνίας 30.1.2011 (Τεκμήριο 8). Συνακόλουθα, η αγωγή επιτυγχάνει και εκδίδεται απόφαση υπέρ των Εναγόντων 1 και 2 και εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 αλληλέγγυα και κεχωρισμένα για το ποσό των €61.876,50 με νόμιμο τόκο επ' αυτού από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής, ήτοι την 5.3.2012, μέχρι εξοφλήσεως, πλέον τα έξοδα της αγωγής όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ................. Γ. Πετάση‑Κορφιώτη, Α.Ε.Δ Πιστόν Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] «2.Οι Εναγόμενοι 1 και 2 παραδέχονται μερικώς το περιεχόμενο της παραγράφου 4 της Εκθέσεως Απαιτήσεως αλλά αρνούνται, απορρίπτουν και δεν παραδέχονται τον ισχυρισμό ότι ο κ. Άγης Ευαγγελίδης έχει αρχιτεκτονικό γραφείο, και αιτούνται την αυστηρή απόδειξη του». [2] «73.-
(1)Σε περίπτωση παράβασης της σύμβασης, ο συμβαλλόμενος που ζημιώνεται από την εν λόγω παράβαση έχει δικαίωμα αποζημίωσης από τον υπαίτιο αντισυμβαλλόμενο, για τη ζημιά ή απώλεια που υπέστη συνεπεία αυτής, η οποία προέκυψε φυσικά κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων από την εν λόγω παράβαση ή την οποία οι συμβαλλόμενοι γνώριζαν όταν συνήπτετο η σύμβαση, ως ενδεχόμενη συνέπεια της παράβασης της σύμβασης.Καμιά αποζημίωση δεν καταβάλλεται για απομακρυσμένη και έμμεση απώλεια ή ζημιά που προξενήθηκε συνεπεία παράβασης της σύμβασης.
(2)Το πρόσωπο το οποίο ζημιώνεται από τη μη εκπλήρωση υποχρέωσης που προσομοιάζει με τις συμβατικές, δικαιούται να λάβει από τον υπαίτιο την ίδια αποζημίωση, ωσάν να επρόκειτο για παράβαση σύμβασης.
(3)Κατά τον υπολογισμό της απώλειας ή της ζημιάς που προέκυψε από την παράβαση της σύμβασης, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα μέσα τα οποία υπήρχαν για θεραπεία της δυσχέρειας η οποία προκλήθηκε συνεπεία της μη εκτέλεσης της σύμβασης.» cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.