Αναφορικά με την Babounnikova, Αίτηση Αρ.: 256/04, 29/6/2020

(1)Εκτελεστής πoυ επέτυχε επικύρωση διαθήκης ή διαχειριστής πoυ επέτυχε έγγραφo διαχείρισης με επισυvημμέvη διαθήκη, πρoχωρεί, κατά τη διαχείριση της κληρovoμιάς, ως ακoλoύθως: (α) συλλέγει και συvαθρoίζει τηv κληρovoμιά με κάθε εύλoγη ταχύτητα. (β) καταβάλλει τις δαπάvες κηδείας και τις δαπάvες πoυ πρoέρχovται από διατάξεις τελευταίας βoύλησης και κάθε vόμιμo χρέoς τoυ απoθαvόvτoς σύμφωvα με τηv τάξη πρoτεραιότητας πoυ καθoρίζεται στo άρθρo 42. (γ) πρoβαίvει σε απoτίμηση τoυ εvαπoμείvαvτoς μέρoυς της κληρovoμιάς πoυ, αv φαίvεται αvαγκαίo vα πράξει αυτό και εκτελεί τις διατάξεις της διαθήκης σύμφωvα με τo vόμo, μειώvovτας κατ' αvαλoγία τις κληρoδoσίες αv φαίvεται ότι o διαθέτης με τη διαθήκη διάθεσε περισσότερo από τo διαθέσιμo μέρoς της κληρovoμιάς. (δ) τηρoυμέvωv τωv διατάξεωv τoυ άρθρoυ 46, διαvέμει σύμφωvα με τo vόμo τo εκ τoυ vόμoυ μη διαθέσιμo μέρoς της κληρovoμιάς και τo αδιάθετo μέρoς της κληρovoμιάς.

(2)Όταv o απoθαvώv κληρovoμείται εξ αδιαθέτoυ, o διαχειριστής πρoχωρεί στη διαχείριση της κληρovoμιάς κατά τov ίδιo τρόπo πoυ καθoρίζεται στo άρθρo αυτό για εκτελεστή, εκτός από τo μέρoς πoυ αvαφέρεται στηv εκτέλεση τωv διατάξεωv της διαθήκης. Τάξη καταβoλής χρεώv 42. Μετά τηv καταβoλή τωv δαπαvώv κηδείας και τωv δαπαvώv τωv συvαφώv με τηv απoδoχή και τηv άσκηση τoυ λειτoυργήματoς τoυ εκτελεστή ή τoυ διαχειριστή, και μετά τηv καταβoλή της αμoιβής τoυ εκτελεστή ή διαχειριστή, τα vόμιμα χρέη τoυ απoθαvόvτoς εκκαθαρίζovται από τov εκτελεστή ή τo διαχειριστή σύμφωvα με τηv πιo κάτω τάξη πρoτεραιότητας, δηλαδή- (α) oι δαπάvες ιατρικής voσηλείας τoυ απoθαvόvτoς κατά τη διάρκεια της τελευταίας τoυ ασθέvειας και oι oφειλόμεvoι μισθoί τoυ oικιακoύ υπηρετικoύ πρoσωπικoύ αυτoύ, oι oπoίoι δεv υπερβαίvoυv μισθoύς έξι μηvώv. (β) τα χρέη πoυ καλύπτovται με ασφάλεια σύμφωvα με τηv τάξη πρoτεραιότητας τoυς. (γ) oπoιoδήπoτε άλλo χρέoς». Όσον αφορά στο κατά πόσο το επίδικο θέμα δύναται να επιλυθεί στο πλαίσιο αυτό, μελέτη του άρθρου 53 του περί Διαχειρίσεως Κληρονομιών Νόμου Κεφ. 189 οδηγεί στο ότι αυτό τυγχάνει εφαρμογής σε περιπτώσεις όπου ζητείται επίλυση ζητήματος χωρίς διαχείριση. Ουδόλως περιορίζει την υποχρέωση του Δικαστηρίου να ελέγχει την διανομή της περιουσίας που εμπίπτει σε Διαχείριση και να δίδει τις απαραίτητες οδηγίες όπου προκύπτει ότι αυτή δεν έγινε με τον ενδεδειγμένο ή νόμιμο τρόπο. Όπως αναφέρεται και στο σύγγραμμα Κυπριακό Κληρονομικό Δίκαιο του Αχιλλεύς Α. Αιμιλιανίδη, 3η έκδοση, σελ. 222: «Η εναρκτήρια κλήση δεν συνιστά αίτημα για διαχείριση της κληρονομιάς και δεν συνιστά ορθό δικονομικό μέτρο όταν υπάρχει σε εξέλιξη διαχείριση της κληρονομιάς». Ούτε και συμφωνώ με την εισήγηση του συνηγόρου για τον Διαχειριστή ότι το ζήτημα αφορά σε διαδικασία εκτέλεσης με αποτέλεσμα το Δικαστήριο να μην έχει εξουσία να διατάξει τον Διαχειριστή να καταβάλει οποιαδήποτε έξοδα επιδικάστηκαν δυνάμει Δικαστικής απόφασης. Ο Πιστωτής έλαβε μέτρα και πληροφορήθηκε ότι η Διαχείριση στερείται περιουσίας. Εκείνο που ελέγχεται με την παρούσα είναι η χρήση από τον Διαχειριστή και τους κληρονόμους της περιουσίας για ίδιον όφελος με αποτέλεσμα να μην υπάρχει πλέον τρόπος εκτέλεσης της απόφασης εναντίον της Διαχείρισης και το πως αυτό συνάδει με τις υποχρεώσεις του Διαχειριστή. Παραθέτω απόσπασμα από το Halsbury's Laws of England, 3η έκδοση, Τόμος 16, σελ. 474: «Nature of a devastatit. A personal representative in accepting the office accepts the duties of the office, and becomes a trustee in the sense that he is personally liable in equity for all breaches of the ordinary trusts which in courts of equity are considered to arise from his office. The violation of his duties of administration is termed a devastavit; the term 'devastatit' is applicable not only to a misuse by the representative of the effects of the deceased, as by spending or converting them to his own use, but also to acts of maladministration of property. Maladministration. A personal representative commits a devastatit if, where there is a deficiency of assets, he pays debts otherwise than in their due order to the prejudice of preferred creditors known to him; or if he makes payments to legatees without providing for debts...». Ομοίως στο σύγγραμμα Williams on Executors and Administrators, 14η έκδοση του George Williams Keeton στην σελ. 1060 αναφέρονται τα εξής: «Devastatit It remains to investigate what will amount to such a violation or neglect of duty by an executor or administrator, as will make him personally responsible. This species of misconduct is called in law a devastatit; that is, a wasting of the assets. It is defined to be a mismanagement of the estate and effects of the deceased, in squandering and misapplying the assets contrary to the duty imposed on them, for which executors or administrators must answer out of their own pockets, as far as they had, or might have had, assets of the deceased. ......... Devastatit by deliberate abuse A personal representative may be guilty of a devastatit by a direct abuse of the effects of the deceased, as by spending or consuming, or converting them to his own use.......... ......... Devastatit by negligence He may also be guilty of a devastatit by such acts of negligence and wrongful administration as will disappoint the claimants on the assets. For instance he may be liable ..by assenting to or paying a legacy when there is not a fund sufficient for creditors.». Ο Διαχειριστής εν προκειμένω διατείνεται ότι ουδεμία ευθύνη φέρει αφού η διανομή των χρημάτων της αποβιώσασας έλαβε χώρα πριν να καταστεί πιστωτής ο Δρας Σπυριδάκης και συγκεκριμένα ότι η «διάθεση των πιο πάνω ποσών στους κληρονόμους έγινε στις 30.11.2004, χρονικό διάστημα που δεν υπήρχαν οποιοιδήποτε πιστωτές». Όπως αναφέρεται στο σύγγραμμα Κυπριακό Κληρονομικό Δίκαιο (πιο πάνω) στην σελ. 231: «Ο προσωπικός αντιπρόσωπος δεν ευθύνεται έναντι οποιουδήποτε προσώπου, του οποίου δεν γνώριζε την απαίτηση κατά τον χρόνο της μεταβίβασης ή της διανομής». Η υπό εξέταση περίπτωση, όμως, δεν αφορά σε κάποιον τρίτο πιστωτή που ήταν άγνωστος στον Διαχειριστή. Αφορά σε έξοδα που επιδικάστηκαν εναντίον της περιουσίας στο πλαίσιο αγωγής που ο ίδιος ο Διαχειριστής ήγειρε υπό την ιδιότητα του αυτή. Συνεπώς, ανεξαρτήτως του κατά πόσο αυτό έγινε κακόπιστα, δόλια ή συνεπεία αμέλειας, τόσο η αποξένωση των περιουσιακών στοιχείων της περιουσίας όσο και η πρόκληση χρεών μετά από αυτήν, οφείλονται σε πράξεις του ίδιου του Διαχειριστή. Δεν θα ήταν λογικό αυτός να δικαιούται να προβαίνει σε διανομή της περιουσίας στους κληρονόμους (περιλαμβανομένου και του ιδίου) αφήνοντας ουσιαστικά την Διαχείριση χωρίς περιουσιακά στοιχεία, και ακολούθως να προβαίνει στην καταχώριση αγωγής χωρίς να λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι μπορεί να επιδικαστούν εναντίον του έξοδα. Δεν μπορεί δε να παραγνωριστεί το γεγονός ότι στην Απογραφή ημερ. 22.1.2010 ο Διαχειριστής δήλωνε απλώς ότι είχε συγκεντρώσει όλα τα περιουσιακά στοιχεία που αναφέρονται στην απογραφή, πράγμα που επανέλαβε και στις 22.2.2013 χωρίς οποιαδήποτε αναφορά σε διανομή αυτών στους κληρονόμους. Τέτοια αναφορά εμφανίζεται στον φάκελο της Διαχείρισης για πρώτη φορά στην Ένορκη Δήλωση του Διαχειριστή ημερ. 19.6.2019 (και μετά την λήψη των επιστολών από μέρους των Πιστωτών) όπου αναφέρεται ότι: «Η μόνη περιουσία της αποβιωσάσης ήταν τα ποσά στους τραπεζικούς λογαριασμούς που αναφέρονται στην απογραφή, και έχει ολοκληρωθεί η μεταβίβαση τους στους 3 κληρονόμους της, ήτοι εμένα και τους δύο υιούς μας». Παρά την αναφορά αυτή, όμως, στους Ενδιάμεσους Λογαριασμούς ημερ. 19.9.2019 καταγράφεται απλώς ότι τα ποσά εισπράχθηκαν από τους τραπεζικούς λογαριασμούς αλλά «δεν μεταβιβάστηκαν σε οποιονδήποτε κληρονόμο αλλά διατέθηκαν κατά καιρούς σε όλους τους κληρονόμους οι οποίοι τα χρησιμοποίησαν για προσωπικούς λόγους έκαστος προς αγορές και εξοφλήσεις οφειλών». Ούτε καν υπάρχει συγκεκριμενοποίηση του ποσού που έκαστος κληρονόμος έλαβε από την περιουσία. Τα πιο πάνω σαφώς καταδεικνύουν ότι δεν έχει γίνει διαχείριση της περιουσίας με τον ενδεδειγμένο τρόπο, θα έλεγα μάλιστα ότι καταδεικνύουν αυθαιρεσία από μέρους του Διαχειριστή. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την διασπάθιση της περιουσίας της Διαχείρισης προς όφελος των κληρονόμων, περιλαμβανομένου του ιδίου του Διαχειριστή, σε βάρος του Πιστωτή. Το Δικαστήριο δεν μπορεί να παραμείνει άπραχτο μπροστά σε τέτοια συμπεριφορά. Παραθέτω απόσπασμα από την απόφαση στην Λάκη Βασιλείου προσωπικά και/ή υπό την ιδιότητα του ως Διαχειριστή της Περιουσίας του Περικλή Δημητρίου ν Αρέστη Βρόντη, ECLI:CY:AD:2015:A769, Πολ. Εφ. 12/11, ημερ. 20.11.2015 όπου λέχθηκαν τα εξής: «Όπως ορθά αποφάσισε το πρωτόδικο Δικαστήριο, με το οποίο συμφωνεί και ο ευπαίδευτος συνήγορος του εφεσείοντα, από την ερμηνεία του άρθρου 31 του περί Φορολογίας Κληρονομιών Νόμο «. σε συνδυασμό και με τα όσα ορίζουν τα άρθρα 2, 4, 27, 29 και 50 του ιδίου Νόμου προκύπτει πως ο φόρος κληρονομίας, συμπεριλαμβανομένων και των κληροδοτημάτων, αποτελεί νόμιμο χρέος της περιουσίας αυτής το οποίο τη βαρύνει κατά προτεραιότητα. Ο δε διαχειριστής υποχρεούται να καταβάλει το φόρο αυτό νοουμένου ότι το ενεργητικό της περιουσίας επαρκεί.» Παραγνωρίζει όμως ο ευπαίδευτος συνήγορος του εφεσείοντα ότι σύμφωνα με το άρθρο 31 του περί Διαχείρισης Κληρονομιών Νόμου Κεφ. 189 (όπως τροποποιήθηκε) ο εκτελεστής Διαθήκης «. υπέχει τα καθήκοντα τα οποία επιβάλλονται σε αυτόν από το κοινοδίκαιο (common law) και από τις αρχές του δικαίου της επιείκειας (equity)» και ορθώς το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε πως ήταν προσωπικώς και/ή υπό την ιδιότητα του ως διαχειριστή της περιουσίας υπόλογος έναντι των εφεσιβλήτων για τα ποσά που αυτοί κατέβαλαν ως φόρο κληρονομίας τη στιγμή που το ενεργητικό της περιουσίας επαρκούσε για πληρωμή του φόρου. Όπως συναφώς αναφέρεται και στις σελίδες 713 και 718 του πρώτου από τα πιο πάνω συγγράμματα: «Apart from his accountability, the origins of an executor's liability arising from his own acts will normally arise in tort or contract...He may be liable simply as executor or he may incur personal liability. The liability in tort can however be stated briefly. In all cases there is a distinction between his personal liability and his liability as executor...» (σελ. 713) και από τη σελ. 718: «It seems also that an executor is personally liable on a promise by him to pay a legacy in consideration of a forbearance by the legatee to enforce the legacy by instituting proceedings. The forbearance is a sufficient consideration provided the legatee had a right to institute such proceedings.» Ο εφεσείων λοιπόν είχε εκ του Νόμου υποχρέωση να καταβάλει κατά προτεραιότητα τον φόρο κληρονομίας, αφού το ενεργητικό της περιουσίας επαρκούσε προς τούτο και η ενέργεια του να το διανέμει, με αποτέλεσμα να αναγκάσει τους εφεσίβλητους να τον πληρώσουν εξ ιδίων ώστε να μεταβιβαστούν τα κληροδοτήματα επ΄ ονόματι τους τον καθιστούσε προσωπικώς και/ή υπό την ιδιότητα ως διαχειριστή της περιουσίας του Διαθέτη υπόλογο προς αποζημίωση των εφεσιβλήτων για ό,τι ποσό επί του προκειμένου αυτοί κατέβαλαν». Όσον αφορά στο ότι ο εκεί Εφεσείοντας Διαχειριστής είχε καταδικαστεί να καταβάλει στους Εφεσίβλητους τα ποσά αναφέρθηκαν τα εξής: «Περαιτέρω, οι ενάγοντες δικαιούνται τα ποσά αυτά και ως η απώλεια τους που προέκυψε από το γεγονός πως ο εναγόμενος παρέβηκε τα νόμιμα καθήκοντα του ως διαχειριστής της περιουσίας του αποβιώσαντος. Η πορεία της διαχείρισης της περιουσίας του αποβιώσαντος, ως αυτή διαγράφεται από το φάκελο της διαδικασίας της αίτησης αρ. 499/87 (Ε. Δ. Λευκωσίας - Δικαιοδοσία Επικύρωσης Διαθηκών) (τεκμήριο 9), και είναι αδιαμφισβήτητη, το γεγονός πώς ο εναγόμενος προέβηκε σε διανομή του ενεργητικού της περιουσίας του αποβιώσαντος (ύψους Λ.Κ.88.000), το οποίο επαρκούσε να καλύψει τον επίδικο φόρο κληρονομιάς και τα επίδικα τέλη μεταβίβασης, πριν εξοφλήσει αυτά, το γεγονός πώς ο εναγόμενος παρέστησε στους ενάγοντες πως οι ίδιοι ευθύνονται για τα ποσά αυτά, το γεγονός πώς ο εναγόμενος κατακράτησε το ποσόν των Λ.Κ. 11.000 ως τα έξοδα και η αμοιβή του για τη διαχείριση χωρίς το ποσόν αυτό να εγκριθεί, το γεγονός πως ο εναγόμενος δεν διευθέτησε, μέχρι στιγμής, το θέμα των μετοχών του αποβιώσαντος στον τραπεζικό οργανισμό «Τράπεζα Κύπρου» καθώς, επίσης, και το γεγονός πως αυτός παρουσίασε στους κληρονόμους του αποβιώσαντος το ποσόν των Λ.Κ5870,75 ως επιστροφή φόρου, χωρίς να ισχύει κάτι τέτοιο, αποδεικνύουν πώς αυτός ενήργησε, εν προκειμένω, κατά τρόπον που αποκλίνει από το απαιτούμενο επίπεδο εντιμότητας και επιμέλειας ενός διαχειριστή περιουσίας αποβιώσαντος.» Από τα πιο πάνω προκύπτει αβίαστα η προσωπική υποχρέωση του Διαχειριστή να επιστρέψει τα χρήματα που διένειμε στην Διαχείριση ώστε να αποπληρωθούν τα χρέη αυτής και μετά να ακολουθήσει η διανομή ανάλογα με το μερίδιο έκαστου κληρονόμου. Όσον αφορά στον Εγγυητή κρίνω σκόπιμο να παραθέσω αυτούσιο το λεκτικό της εγγύησης που υπέγραψε: «Με το παρόν έγγραφο γνωστοποιείται ότι ο XXXXX Meshkov, αιτητής και XXXXX Λαδάς Εγγυητής, ομού και κεχωρισμένως εγγυώνται ότι οφείλουν στον Πρωτοκολλητή του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας το ποσό των Λ.Κ.50.000 περίπου, για την οποία πληρωμή ευθύνονται και ο καθένας από αυτούς προσωπικά εις ολόκληρον και ο καθένας από τους κληρονόμους εκτελεστές και διαχειριστές των. .............. Οι όροι της πιο πάνω εγγύησης είναι όπως ο XXXXX Meshkov, προτιθέμενος διαχειριστής της περιουσίας της πιο πάνω αποβιώσασας προβεί σε πλήρη και αληθή απογραφή της περιουσίας της πιο πάνω αποβιώσασας που έχει και/ή θα αποκτήσει ή που θα ευρίσκεται στην κατοχή οποιουδήποτε προσώπου, και να υποβάλει την εν λόγω απογραφή στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας σύμφωνα με το Νόμο. Περαιτέρω να υποβάλει στο Δικαστήριο έκθεση για την περιουσία που ήθελε έλθει στα χέρια του διαχειριστή ή στα χέρια οποιουδήποτε άλλου προσώπου σε χρόνο μεταγενέστερο από την εν λόγω απογραφή και να πληρώσει τις υποχρεώσεις της πιο πάνω αποβιώσασας και να παραδώσει την λοιπή περιουσία στα δικαιούμενα σύμφωνα με το Νόμο πρόσωπα». Δεν συμφωνώ με την εισήγηση του κ. Λαδά ότι τα έξοδα επιδικάστηκαν εναντίον του Διαχειριστή υπό την προσωπική του ιδιότητα. Ο τίτλος της αγωγής οδηγεί στο ότι αυτή ηγέρθη από τον Διαχειριστή υπό την ιδιότητα του ακριβώς ως διαχειριστής της περιουσίας της XXXXX Babounnikova, αφορούσε δε σε ιατρική αμέλεια που κατ' ισχυρισμό επιδείχθηκε από τον Πιστωτή κατά την παροχή ιατρικών υπηρεσιών στην αποβιώσασα. Ούτε και έχει τεθεί οτιδήποτε ενώπιον του Δικαστηρίου που να δείχνει ότι οι άλλοι κληρονόμοι δεν συμφωνούσαν με την έγερση της εν λόγω αγωγής. Έπεται πως η οφειλή των εξόδων στον Πιστωτή εμπίπτει ακριβώς στις υποχρεώσεις που αναφέρει η εγγύηση πιο πάνω. Τούτων δεδομένων εκδίδεται διάταγμα με το οποίο ο Διαχειριστής διατάσσεται όπως επιστρέψει το ποσό που εισέπραξε από τους τραπεζικούς λογαριασμούς που αναγράφονται στην Απογραφή και που αποτελούσε περιουσία της αποβιωσάσης κατά την ημερομηνία θανάτου της εντός 45 ημερών από σήμερα. Σε περίπτωση όπου αυτό δεν γίνει εντός της προαναφερόμενης προθεσμίας ο Πιστωτής θα έχει το δικαίωμα να προχωρήσει με την λήψη μέτρων εκτέλεσης εναντίον του Διαχειριστή προσωπικά ή/και του Εγγυητή. Τα έξοδα για εκδίκαση του ζητήματος αυτού επιδικάζονται υπέρ του Πιστωτή και εναντίον του Διαχειριστή υπό την προσωπική του ιδιότητα όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή. (Υπ.) ............... Μ. Παπαδοπούλου, Α.Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο