ΠΟΓΙΑΤΖΗ κ.α. ν. ΛΑΪΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΤΔ, Αρ. Αγωγής: 4771/12, 31/8/2020 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2020:A510 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Ξ. Ξενοφώντος, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 4771/12 Μεταξύ:
- xxxxxxx ΠΟΓΙΑΤΖΗ
- xxxxxxx ΜΕΛΕΤΣΗ Εναγόντων -και- ΛΑΪΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΤΔ Εναγομένων --------------- Ημερομηνία: 31 Αυγούστου 2020 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντες και εξ' ανταπαιτήσεως Εναγόμενο : κος Δημητριάδης Για Εναγόμενους και εξ'ανταπαιτήσεως Ενάγοντες: κα Κοζάκου Α Π Ο Φ Α Σ Η Με την παρούσα αγωγή οι Ενάγοντες 1 και 2, οδηγός και συνοδηγός και από ½ μερίδιο συνιδιοκτήτες οχήματος αξιώνουν αποζημιώσεις σε σχέση με σωματικές βλάβες και υλικές ζημίες από αυτοκινητιστικό δυστύχημα στις 14/12/2011 και στο οποίο ενεπλάκηκαν με ασφαλιζόμενο της Εναγόμενης ασφαλιστικής εταιρείας στη λεωφόρο Καντάρας στο Στρόβολο. Σύμφωνα με ισχυρισμό τους ο ασφαλισμένος στρίβοντας δεξιά για να εισέλθει στη λεωφόρο Καντάρας σε διασταύρωση της Λεωφόρου Στροβόλου, ανέκοψε την ελεύθερη πορεία του Ενάγοντα 1 προκαλώντας δυστύχημα. Οι Εναγόμενοι από την άλλη ισχυρίζονται ότι η ανακοπή πορείας έγινε από τον Ενάγοντα 1 , ο οποίος οδηγούσε αμελώς και εισερχόμενος στη διασταύρωση, παραβίασε τα φώτα τροχαίας και συγκρούστηκε με το αυτοκίνητο του ασφαλισμένου τους. Εγείρουν σχετική ανταπαίτηση εναντίον του Ενάγοντα 1 σε σχέση με καταβολή οιουδήποτε ποσού που θα κληθούν να καταβάλουν στον Ενάγοντα 2, σε ποσοστό ανάλογο της ευθύνης του Ενάγοντα 1 σε σχέση με το επίδικο δυστύχημα. Αγωγή και ανταπαίτηση συνεκδικάζονται. Α. ΜΑΡΤΥΡΙΑ Η διά ζώσης μαρτυρία που δόθηκε στο Δικαστήριο, έχει καταγραφεί στα πρακτικά και λαμβάνεται υπόψη μαζί με τα Τεκμήρια που επίσης κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Έχουν βεβαίως όλα ληφθεί υπόψη συνολικά, μαζί βεβαίως και με την επιχειρηματολογία των ευπαίδευτων συνηγόρων των μερών, αλλά δεν επαναλαμβάνονται στην ολότητά τους (βλ. Liberty Mediterranean Cruises Mouss Ltd v. Haris Zacharia Engineering Co. Ltd και Άλλων
(2007)1 (Β) Α.Α.Δ. 916). Παρατίθενται πιο κάτω, τα κύρια σημεία της μαρτυρίας και γίνεται αναφορά στη μαρτυρία και στα Τεκμήρια όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο. Έδωσαν μαρτυρία 4 μάρτυρες για τους Ενάγοντες 1 και 2, των ιδίων συμπεριλαμβανομένων (M.E.3 και Μ.Ε.4) και 2 μάρτυρες για την Εναγόμενη εταιρεία. Α.
- ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΕΝΑΓΟΝΤΩΝ Μ.Ε.1 Δρ Μενελάου Ανέφερε τα πιο κάτω. Είναι ειδικός παθολόγος και διαβητολόγος. Διατηρεί ιατρείο από το 1981 στην Λευκωσία. Εξέτασε τον Ενάγοντα 1 στις 14/12/
- Ο Ενάγοντας 1 παραπονείτο για έντονο πόνο στον αυχένα και στο στήθος, για ίλιγγο, πονοκέφαλο, ζάλη και αδυναμία συγκέντρωσης. Κατέθεσε στο Δικαστήριο σχετικό ιατρικό πιστοποιητικό που εξέδωσε στις 27/12/2011 (Τεκμήριο 1). Εξέτασε επίσης και τον Ενάγοντα 2 εκδίδοντας σχετικό πιστοποιητικό (Τεκμήριο 2) ημερ. 18/1/
- Αντεξεταζόμενος, ισχυρίστηκε ότι δεν γνώριζε τον Ενάγοντα 1 από προηγουμένως. Θυμάται ότι ο Ενάγοντας 1 ήταν μόνος του όταν τον εξέτασε για πρώτη φορά. Παρουσίασε κτύπημα στην κεφαλή μετά από ατύχημα που είχε, και είχε συμπτώματα που συνόδευαν μετατραυματικό σύνδρομο. Ο ίδιος διαπίστωσε κτύπημα στην κεφαλή και όπως εξήγησε για να το σημειώνει στο πιστοποιητικό του πρέπει να το είδε και ο ίδιος. Βασίστηκε σε αναφορές του ίδιου του Ενάγοντα
- Κατά τον κλινικό έλεγχο, γίνεται έλεγχος και για ίλιγγο και ελέγχεται και το νευρικό σύστημα. Ο ίδιος δεν προέβηκε σε ακτινογραφίες αλλά για να προβαίνει σε αναφορά ακτινολογικού ελέγχου, νομίζει ότι έφερε ο Ενάγοντας 1 ακτινογραφίες, πιθανόν από το Τμήμα των Πρώτων Βοηθειών του Γενικού Νοσοκομείου. Παρέπεμψε τον Ενάγοντα 1 σε ορθοπεδικό αφού πιο πριν του είχε δώσει δύο άδειες ασθενείας. Επέμενε ότι για να αναφέρει στο πιστοποιητικό του Τεκμήριο 1 ακτινολογικό έλεγχο πρέπει να του παρουσιάστηκε κάποια ακτινογραφία. Δεν θυμόταν να περιγράψει το κτύπημα στο κεφάλι του ασθενή. Για να αναφέρεται σε διάστρεμμα σημαίνει ότι ο Ενάγοντας 1 δεν είχε οστικές κακώσεις. Το συμπέρασμα για διάστρεμμα διεξάγεται από κλινική εξέταση. Δέχθηκε ότι τα συμπεράσματα του στο πιστοποιητικό του Τεκμήριο 1 σε σχέση με τον Ενάγοντα 1 για φοβία, σοκ, εμβόες, ζάλη, εγκεφαλική διάσειση και μετατραυματικό σύνδρομο ήταν υποκειμενικά όπως και η διάγνωσή του ήταν υποκειμενική. Δεν γνωρίζει αν ο Ενάγοντας χρησιμοποίησε την άδεια ασθενείας που του χορήγησε. Δεν υπήρχαν τραύματα στον Ενάγοντα
- Στις 27/12/2011 παρέπεμψε τον Ενάγοντα σε ορθοπεδικό. Δεν έκρινε από την αρχή το περιστατικό να είναι τόσο σοβαρό και τον παρέπεμψε όταν είδε να επιμένουν κάποια συμπτώματα. Δεν ξαναείδε τον Ενάγοντα και ούτε γνωρίζει πως εξελίχθηκε η κατάστασή του. Την ίδια ημέρα εξέτασε και τον Ενάγοντα 2 ξεχωριστά και εξέδωσε ιατρικό σχέδιο πανομοιότυπο με το πρώτο και ο Ενάγοντας 2 παραπονείτο για έντονους πόνους στον αυχένα, στο στήθος, πονοκεφάλους και αδυναμία συγκέντρωσης. Δεν διαπίστωσε κτυπήματα ή αίμα, δεν τον υπέβαλε σε ακτινολογικό έλεγχο. Η διάγνωση ήταν υποκειμενική και υπήρξε καλύτερο αποτέλεσμα στον Ενάγοντα 2 από τον Ενάγοντα
- Του δόθηκε αναρρωτική άδεια 2 ημερών στον Ενάγοντα
- Δεν είχε επαφή ούτε με τον Ενάγοντα 1, ούτε με τον Ενάγοντα
- Μ.Ε.2, Δρ XXXXX Αθάνατος: Ανέφερε τα πιο κάτω: Εξέτασε τον Ενάγοντα 1 και κατέθεσε στο Δικαστήριο ιατρικό πιστοποιητικό ημερ. 18/01/12(Τεκμήριο 3). Διευκρίνισε ότι η αναφορά σε αυτό σε €200 δεν ήταν για ιατρική παρακολούθηση αλλά για τη σύνταξη του πιστοποιητικού. Εξέτασε τον Ενάγοντα 1 στις 28/12/2011, 09/01/12 και 18/01/12 και τελευταία φορά τον Δεκέμβριο 2019 για ενημέρωση της τρέχουσας του κατάστασης. Ο συγκεκριμένος ασθενής ουσιαστικά είναι καλά σε σχέση με τον αυχένα και έχει καλές κινήσεις του αυχένα σε όλες τις κατευθύνσεις αλλά κατά διαστήματα παρουσιάζει άλγος και μερική δυσκαμψία με τις αλλαγές του καιρού ή με τη σωματική κούραση. Αντεξεταζόμενος, εξήγησε ότι οι αναφορές του σε σχέση με τους τραυματισμούς του Ενάγοντα 1, ήταν βάση αναφορών του τελευταίου. Από την κλινική του εξέταση συμπέρανε ότι υπήρχε κάποια βαριά κάκωση. Ο ίδιος δεν είναι σε θέση να γνωρίζει πότε έγινε το δυστύχημα. Ο ασθενής δεν είχε εξωτερικά τραύματα. Δεν θυμάται ο ασθενής να έφερε ακτινογραφία από άλλο γιατρό, αλλά αυτό το οποίο θεώρησε, είναι ότι έπρεπε να γίνει καινούρια ακτινογραφία . Ερωτώμενος γιατί ο ασθενής αντί να επισκεφθεί τις Α' Βοήθειες, επισκέφθηκε παθολόγο- διαβητολόγο και γιατί παρέμεινε 15 μέρες με τη γνώμη εκείνου του γιατρού, εξήγησε ότι η θλάση αυχένα πολλές φορές δεν επιφέρει συμπτώματα αμέσως. Ο ακτινολογικός έλεγχος έδειξε ευθειασμό του αυχένα. Σε σχέση με την κλινική εξέταση που ανάφερε ο ίδιος στο σχετικό πιστοποιητικό του Τεκμήριο 3 ημερ. 28/12/11, εξήγησε ότι ο ασθενής εξετάζεται ανάλογα με το περιστατικό και εξετάζεται η κίνηση του αυχένα, ξεκινώντας από το ιστορικό, εξετάζεται η κανονικότητα του αυχένα και γίνεται νευρολογική εξέταση. Ένας έμπειρος γιατρός που ασχολείται με το αντικείμενο για χρόνια, μπορεί να αντιληφθεί πότε ένας ασθενής λέει αλήθεια και πότε λέει ψέματα, συνδυάζοντας το με το ιστορικό του ασθενούς, και αν ο ασθενής ψεύδεται ή υπερβάλλει, ο γιατρός βασιζόμενος στην εμπειρία του, μπορεί να βγάλει τα συμπεράσματά του. Ερωτώμενος σε σχέση με τη σοβαρότητα του τραυματισμού, τον περιέγραψε ως τυπικό τραυματισμό του αυχένα ο οποίος προκαλεί συγκεκριμένα συμπτώματα στον ασθενή ως περιγράφεται στο σχετικό πιστοποιητικό. Ο ασθενής είχε κάκωση στην παρασπονδύλιο περιοχή, δηλαδή υπήρχε μυϊκός σπασμός, οι κινήσεις του αυχένα ήταν περιορισμένες και υπήρχε άλγος στην έκπτυξη. Ο ίδιος δεν είχε ακτινογραφία για να παρουσιάσει, λόγω του ότι το 2015 έγινε αλλαγή στο ακτινολογικό σύστημα και πολλές ακτινολογίες καταστράφηκαν. Γενικά τα μαλακά μόρια, ειδικά στην περίπτωση του αυχένα, δεν φαίνονται στην ακτινογραφία. Δεν είναι απαραίτητο να λάβει χώρα μια βίαια σύγκρουση, λόγω του ότι η κεφαλή βρίσκεται σε αδράνεια με την κίνηση που γίνεται κάκωση στα μαλακά μόρια γιατί ο αυχένας είναι απροστάτευτος. Η εγκεφαλική διάσειση διαπιστώνεται από πονοκεφάλους και ζαλάδες και δεν διαπιστώνεται βάση ακτινολογικού ελέγχου. Η κεφαλαλγία και ζαλάδα προκαλούνται με την μετακίνηση της κεφαλής καθώς μετακινείται ο αυχένας και ο εγκέφαλος είναι μέσα σε μία κλειστή κάψα. Σκοπός του ιδίου είναι να βοηθήσει το Δικαστήριο προς μία ορθή απόφαση και δεν στηρίζεται σε οικονομική ανταμοιβή. Μ.Ε.3 Ενάγοντας 1 Ο Ενάγοντας 1 αναφερόμενος στις συνθήκες του δυστυχήματος ισχυρίστηκε ότι ενώ το άλλο αυτοκίνητο οδηγείτο από ασφαλισμένο της Εναγόμενης στη λεωφόρο Στροβόλου με κατεύθυνση από τη Λευκωσία προς τη Λακατάμια και ο ίδιος κατευθυνόταν από τη Λακατάμια προς τη Λευκωσία και το φως πορείας του ήταν χρώματος πράσινο (στρογγυλό), ο εν λόγω άλλος οδηγός απότομα και βεβιασμένα επιχείρησε διαγώνια στροφή δεξιά και έστριψε απότομα δεξιά, με αποτέλεσμα να αποκόψει την πορεία του και να προκαλέσει δυστύχημα. Το εν λόγω δυστύχημα οφείλεται στην αποκλειστική αμέλεια του άλλου οδηγού, ο οποίος, μεταξύ άλλων έστριψε δεξιά και ανέκοψε την ελεύθερη πορεία του, παρέλειψε να σταματήσει και να του δώσει προτεραιότητα αφού εκείνος κινείτο με ευθεία πορεία, παρέλειψε να ελέγξει την τροχαία κίνηση προτού στρίψει δεξιά, να δείξει με τον φωτεινό σηματοδότη του και να εκδηλώσει την πρόθεσή του να στρίψει δεξιά, οδηγούσε χωρίς να αναλαμβάνει υπόψη εκείνον και τους οδηγούς που χρησιμοποιούσαν το δρόμο και χωρίς να έχει επαρκή παρατηρητικότητα και προσοχή. Ο ίδιος αρνείται ότι οδηγούσε με υπερβολική ταχύτητα και ότι πέρασε με κόκκινο. Το απόγευμα της ίδιας μέρας του δυστυχήματος, πήγε στη δουλειά του αλλά είχε έντονους πόνους στον αυχένα και στο στήθος και υπέφερε από ίλιγγους, πονοκεφάλους, ζαλάδες και αδυναμία συγκέντρωσης. Έτσι, οι συνάδελφοι του, του σύστησαν να επισκεφθεί για ιατρική εξέταση τον Δρ Μενελάου. Από ακτινολογικό και κλινικό έλεγχο διαγνώστηκε ότι υπέστηκε κρανιοεγκεφαλική κάκωση και διάστρεμμα του αυχένα. Έφερε τραύματα στο στήθος από τη ζώνη και στον αυχένα. Επίσης υπέστη εγκεφαλική διάσειση και μετατραυματικό σύνδρομο. Βιώνοντας καθημερινά το σοκ και τον φόβο που ένιωσε από την ημέρα του δυστυχήματος. Έλαβε φαρμακευτική αγωγή και για 8 ημέρες του συστήθηκε η χρήση αυχενικού κολάρου και έλαβε άδεια ασθενείας από τις 14/11/11- 22/11/
- Στις 22/11/12, επισκέφθηκε ξανά τον Δρ Μενελάου όπως και στις 27/12/12 και αφού η υγεία του δεν βελτιωνόταν, ακολουθώντας συμβουλή του Δρ Μενελάου, επισκέφθηκε τον Δρ Αθάνατο και υποβλήθηκε σε περαιτέρω κλινικό και ακτινολογικό έλεγχο. Του συστήθηκε περαιτέρω φαρμακευτική αγωγή και χρήση αυχενικού κολάρου και του δόθηκε άδεια ασθενείας για 15 επιπλέον μέρες. Στις 09/01/12 και 18/01/12 επισκέφθηκε ξανά τον Δρ Αθανάτο και υποβλήθηκε σε κλινική εξέταση. Εξακολουθούσε κατά διαστήματα να ταλαιπωρείται από πονοκεφάλους και ζαλάδες, ιδιαίτερα όταν κινούσε απότομα το κεφάλι του. Είχε πόνους στον αυχένα και στην οσφυική μοίρα και αναγκαζόταν να φέρει κολάρο για να ανακουφίζεται. Παρουσίαζε ευαισθησία στην ωμοπλατιαία περιοχή και δεν μπορούσε να υποβάλει τον εαυτόν του σε εργασία που θα του προκαλούσε σωματική πίεση. Σταμάτησε το γυμναστήριο και τις προπονήσεις του taekwondo για 3 μήνες περίπου. Παρά την θεραπεία που έλαβε δεν αποθεραπεύτηκε πλήρως. Ακόμη και σήμερα, εξακολουθεί κατά διαστήματα να ταλαιπωρείται και να αισθάνεται πόνους στον αυχένα και στην οσφύ, οι οποίοι επιδεινώνονται στο τέλος κάθε μέρας. Λόγω φυσικής κόπωσης ή μετά από σωματική άσκηση καθώς και κατά τις αλλαγές του καιρού. Αναμένεται ότι οι πόνοι θα εξακολουθούν να υφίστανται υπό μορφή εξάρσεων και υφέσεων. Συνεπεία του δυστυχήματος, υπέστηκε έξοδα €400 για το αυτοκίνητο του, το οποίο καταστράφηκε ολοσχερώς και ενώ πριν το δυστύχημα άξιζε €1000, μετά από αυτό η αξία του ήταν €200 και ως ιδιοκτήτης υπέστηκε τη μισή ζημιά της αξίας του αυτοκινήτου, €86,25 έξοδα εκτίμησης, €450 ιατρικά έξοδα Δρ Αθάνατου και €280 ιατρικά έξοδα Δρ Μενελάου. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι εργαζόταν στην CYTA, ότι ο Εναγόμενος 2 είναι εξάδελφος του και ότι είχαν δύο αυτοκίνητα στα οποία ήταν και οι δύο συνιδιοκτήτες. Η σύγκρουση έγινε σε διασταύρωση, η οποία ελεγχόταν από φώτα τροχαίας τα οποία λειτουργούσαν κανονικά. Στα απέναντι φώτα τα οποία έδειχναν πορεία στην κατεύθυνση που κινείτο ο άλλος οδηγός, υπήρχε φως στο οποίο κανονικά θα έπρεπε να ανάβει φως-βέλος με ένδειξη δεξιά, αλλά δεν δουλεύει ποτέ. Ως ανάφερε το έλεγξε και το βιντεοσκόπησε. Ο ίδιος πάντως ξέρει ότι πέρασε με πράσινο και δεν μπορούσε να ήταν πράσινο και για τον άλλο οδηγό. Πρώτη φορά είδε τον άλλο οδηγό όταν έμεινε μπροστά του κοκαλωμένος. Μπροστά του είχε άλλα δύο αυτοκίνητα και δεν είχε δει τον Εναγόμενο. Τα άλλα αυτοκίνητα πέρασαν περίπου στο φανάρι. Δεν δέχθηκε την υποβολή ότι εισήλθε στην διασταύρωση με κόκκινο φως και ο ίδιος γνωρίζει ότι πέρασε με πράσινο. Ήταν ελεγχόμενο τετράγωνο και όφειλε ο ασφαλισμένος της Εναγομένης να ελέγξει και μετά να προχωρήσει. Η σύγκρουση έγινε στη μέση της διασταύρωσης. Δεν δέχθηκε ότι εισήλθε με ταχύτητα εντός της διασταύρωσης. Οι ζημιές στο όχημα του ήταν στο μπροστινό μέρος και η ζημιά του ασφαλισμένου ήταν μπροστά και πλαϊνά. Μόλις έγινε η σύγκρουση, ήρθε εκεί η Αστυνομία, η οποία βρισκόταν στο φανάρι από πριν. Παρέμειναν στο χώρο μέχρι να έρθει η ασφαλιστική εταιρεία GAN DIRECT στην οποία ήταν ασφαλισμένος. Ήρθαν επίσης και κάποιοι άλλοι και πήραν το αυτοκίνητο του άλλου οδηγού. Όταν ερωτήθηκε κατά πόσο είδε εάν άλλοι έκαναν σχέδιο επί της σκηνής και έλαβαν φωτογραφίες και δήλωση από τον άλλο οδηγό, απάντησε ότι ήταν σε κατάσταση σοκ και όχι σε κατάσταση επικοινωνίας, ώστε να έβγαζε φωτογραφίες ή να έκανε δημόσιες σχέσεις. Ο ίδιος δεν έτρεχε πέραν του ορίου και δεν υπήρχε περίπτωση να περάσει με κόκκινο φως γιατί βρισκόταν εκεί η Αστυνομία. Το αυτοκίνητο έχει γίνει σμπαράλια, είχαν πεταχτεί εξαρτήματα στο δρόμο και η Αστυνομία το τράβηξε στην άκρη. Δεν δέχθηκε ότι εκεί δεν υπήρχε Αστυνομία. Ο ίδιος έφυγε προσωπικά αφού πήρε τηλέφωνο τη μητέρα του, η οποία μετέφερε και το συνοδηγό του. Δεν είχε όρεξη και ήταν ζαλισμένος. Όταν πήγε σπίτι ξάπλωσε και μετά την ίδια μέρα έπρεπε να πάει δουλειά και συνάδελφοι του, τον παρέπεμψαν στο Δρ. Μενελάου. Πριν να πάει στον Δρ. Μενελάου, είχε υποβληθεί σε ακτινογραφία. Ο Δρ. Μενελάου τον εξέτασε ακουμπώντας τα χέρια του στο στήθος και στον αυχένα. Ο ίδιος έκανε ακτινογραφία στον αυχένα. Κάθε φορά που περνά από το σημείο, βλέπει εκεί τον άλλο οδηγό που του ανέκοψε την πορεία. Δεν είχε να παρουσιάσει κάποια πιστοποιητικά που να δείχνουν ότι απουσίαζε από την εργασία του. Ο Δρ. Αθάνατος τον υπέβαλε για έλεγχο σε κάποιο μηχάνημα, αλλά ο ίδιος δεν γνωρίζει τι μηχάνημα ήταν. Ο ίδιος νιώθει δυσκολία κίνησης, δεν μπορεί να τεντωθεί, να σκύψει, να γράψει κάτι στην εργασία του, νιώθει υπερευαισθησία στο φως και δυσκολία αναπνοής. Τα προβλήματα δεν είναι συνεχόμενα, αλλά επηρεάζονται με αλλαγές καιρού, υγρασία κ.τ.λ.. Δεν ξανακυκλοφόρησε το όχημα, το οποίο και βρίσκεται σαραβαλιασμένο στη πίσω αυλή του σπιτιού. Εκτιμητή διόρισε μέσω του δικηγόρου του, τον οποίο και τον πλήρωσε το γραφείο του δικηγόρου του. Μ.Ε. 4 Ενάγοντας 2 Ο Μ.Ε.4 Ενάγοντας 2, ήταν 44 ετών κατά το δυστύχημα. Ήταν συνιδιοκτήτης του αυτοκινήτου μαζί με τον Ενάγοντα
- Στις 14/12/11 ήταν συνοδηγός στο αυτοκίνητο το οποίο οδηγούσε ο Ενάγοντας
- Κάποιος Χαράλαμπος Γεωργίου οδηγούσε αυτοκίνητο στην αντίθετη κατεύθυνση, έστριψε απότομα για να εισέλθει στην Λεωφ. Καντάρας, με αποτέλεσμα να αποκόψει την πορεία τους και να προκαλέσει δυστύχημα. Την ίδια ημέρα λόγω πόνου στον αυχένα και στο στήθος, επισκέφθηκε το ιατρείο του Δρ Μενελάου για. ιατρική εξέταση. Είχε επίσης πονοκεφάλους, ζαλάδες και αδυναμία συγκέντρωσης. Του χορηγήθηκε φαρμακευτική αγωγή και του συστήθηκε άμεση εφαρμογή αυχενικού κολάρου μέχρι την υποχώρηση των συμπτωμάτων. Του δόθηκε άδεια ασθενείας για 10 μέρες και οδηγίες για επανεξέταση τουλάχιστον για ένα μήνα. Μετά το δυστύχημα οι πόνοι στον αυχένα και στο κεφάλι εξακολουθούσαν να τον ταλαιπωρούν . Επανεξετάστηκε στις 18/01/12 και επειδή τα συμπτώματα είχαν υποχωρήσει δεν επισκέφθηκε άλλο γιατρό. Συνεπεία του δυστυχήματος υπέστη ζημιά €400 στο αυτοκίνητο στο οποίο ήταν συνιδιοκτήτης, €86,25 έξοδα εκτίμησης και ιατρικά έξοδα Δρος Μενελάου €
- Αντεξεταζόμενος ανάφερε ότι εργάζεται ως φρουρός ασφαλείας (security). Πριν την ώρα της σύγκρουσης συζητούσαν ότι η Αστυνομία είχε στήσει ραντάρ πίσω από ένα κυπαρίσσι. Το άλλο αυτοκίνητο το πρωτοείδαν όταν τους έκλεισε το δρόμο, όταν δηλαδή ήταν ήδη μπροστά τους. Μετά το δυστύχημα πήγαν σπίτι, ξεκουράστηκαν και ο ίδιος ένιωθε πόνους στον αυχένα και ζαλάδες και ο Ενάγοντας 1, του σύστησε να επισκεφθούν γιατρό. Έφυγαν από το σπίτι μαζί για να μεταβούν στον γιατρό. Αρχικά επισκέφθηκε ο Ενάγοντας 1 τον γιατρό και μετά τον επισκέφθηκαν μαζί, αλλά στη συνέχεια ανάφερε ότι δεν θυμόταν ποιος μπήκε πρώτος στον γιατρό και ότι δεν θυμόταν αυτές τις λεπτομέρειες, ενώ στη συνέχεια και πάλι είπε ότι έφυγαν μαζί από τον γιατρό. Δεν υποβλήθηκε σε ακτινολογικό έλεγχο ή σε εξέταση MRI. Ο γιατρός του σύστησε να λάβει παυσίπονα και του έδωσε 10 μέρες άδεια. Δεν παρουσίασε στο Δικαστήριο έντυπα για πληρωμή από τις κοινωνικές ασφαλίσεις. Απουσίασε από την εργασία του για περίπου ένα μήνα. Το όχημά τους είχε αχρηστευθεί. Ο ίδιος θυμάται ότι ήρθε οδική βοήθεια εκ μέρους του Εναγόμενου, αλλά δεν θυμάται ότι έγινε σχεδιαγράφημα ή ότι αυτή έλαβε δήλωση από τον Εναγόμενο. Α.
- Μαρτυρία για την Εναγόμενη Για την πλευρά της Εναγομένης έδωσαν μαρτυρία δύο μάρτυρες και συγκεκριμένα ο Μ.Υ.1 XXXXX Μουσκουντής, εργαζόμενος στην οδική βοήθεια Resculine και η Μ.Υ.2 XXXXX Χρηστίδου, υπάλληλος της CNP Ασφαλιστικής, υπάλληλος την πρώην Λαϊκής Ασφαλιστικής. Μ.Υ.1 B.Μουσκουντής Ανέφερε τα πιο κάτω: Εργάζεται στην Rescueline η οποία εξυπηρετεί αριθμό ασφαλιστικών εταιρειών σε θέματα οδικής βοήθειας, αλλά και φροντίδα ατυχημάτων. Σε περίπτωση που κληθούν από την ασφαλιστική εταιρεία, αποστέλνουν αντιπρόσωπο στη σκηνή του ατυχήματος, ο οποίος και περιγράφει το περιστατικό. Ερωτήθηκε κάποιες ερωτήσεις σε σχέση με τεκμήριο προς αναγνώριση, το οποίο δεν έγινε δεκτό από το Δικαστήριο ως μαρτυρία και συνεπώς οποιεσδήποτε σχετικές αναφορές θα αγνοηθούν. Μ.Υ. 2 Μ. Χρηστίδου Η ΜΥ2, XXXXX Χρηστίδου, εργάζεται στην Εναγόμενη και είναι υπεύθυνη στο Τμήμα Απαιτήσεων από πριν το 1999 και άρα ήταν υπεύθυνη και το 2011 όταν συνέβηκε το δυστύχημα. Κατάθεσε στο Δικαστήριο έγγραφο το οποίο είχε συμπληρώσει ο ασφαλισμένος της Εναγομένης, ο οποίος και απεβίωσε. Σύμφωνα με τα λεγόμενά της στο Δικαστήριο, ο ασφαλισμένος της Εναγόμενης δήλωσε ότι ήταν σταματημένος στα φώτα τροχαίας και όταν άναψε το πράσινο βελάκι έστριψε δεξιά και τον χτύπησε το αυτοκίνητο που ερχόταν από απέναντι. Αντεξεταζόμενη σε σχέση με το Τεκμήριο 9 (Έντυπο Απαιτήσεως που συμπληρώθηκε από τον ασφαλισμένο της Εναγομένης), εξήγησε ότι όταν συμπληρώθηκε ήταν και η ίδια εκεί και δεν είχε σημασία ότι το έντυπο συμπληρώθηκε ενώπιον άλλης συναδέλφου της που βρισκόταν σε άλλο γραφείο, γιατί υπήρχε αίθουσα συσκέψεων (conference room), όπου μπορούσαν να έχουν συναντήσει πολλά άτομα από την εταιρεία με τον πελάτη. Η ίδια δεν ήταν παρούσα στο δυστύχημα. Β. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ - ΕΥΡΗΜΑΤΑ Προχωρώ σε αξιολόγηση της μαρτυρίας από τα όσα τέθηκαν ενώπιόν μου. Ως αναφέρεται στο σύγγραμμα των Τ. Ηλιάδη και Ν.Γ. Σάντη «Το Δίκαιο της Απόδειξης: Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές - Λευκωσία 2014, σελ. 135: «Η αξιολόγηση της μαρτυρίας δεν περιορίζεται αποκλειστικώς στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας κάθε μάρτυρα ξεχωριστά (Rana και Άλλου ν. Δημοκρατίας
(2004)2 ΑΑΔ 489) αλλά αντιπαραβάλλεται και διρευνάται στο σύνολο της μαρτυρίας που παρουσιάζεται και από τις δύο πλευρές (Φώτσιου ν. Ηροδότου
(2010)1(Β) ΑΑΔ 1172). Τα ευρήματα αξιοπιστίας είναι αλληλένδετα με τη συνολική εκτίμηση της μαρτυρίας και των προεκτάσεών της και συναρτάται με την αντικειμενική όψη των πραγμάτων (Βασιλείου ν. Αστυνομίας Ποιν. Εφ. 159/09, ημ. 4.5.12).» Στην υπόθεση Demil Imports Exports v. Ζήνων Κωνσταντινίδης
(2011)1Α Α.Α.Δ. 462, αναφέρθηκαν τα πιο κάτω: «Στις αστικές υποθέσεις όπως η παρούσα, η απόδειξη κρίνεται με βάση το ισοζύγιο των πιθανοτήτων, ενώ το βάρος απόδειξης βρίσκεται στους ώμους των εναγόντων, να αποδείξουν τους ισχυρισμούς τους για την αξίωση τους. Η απόσειση του βάρους αυτού, συναρτάται αποκλειστικά με την μαρτυρία η οποία κρίνεται αποδεκτή και αξιόπιστη. Στην υπόθεση Μαρσέλ (πιο πάνω) λέχθηκε ότι «Το κριτήριο δεν είναι αν η θέση ή η εκδοχή του διαδίκου που φέρει το βάρος της απόδειξης (onus of proof) είναι η πιο πιθανή παρά ή αντίθετη, εκείνη δηλαδή, του αντιδίκου του. Το κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο, με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση του ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι (is more probable than not). Αν απέτυχε να αποδείξει τη θέση ή την εκδοχή του σε αυτό το επίπεδο (standard of proof), ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης δεν θεωρείται ότι το απέσεισε, έστω και εάν η θέση του ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά η αντίθετη, εκείνη δηλαδή του αντιδίκου του. (Βλέπε μεταξύ άλλων Phipson on Evidence, 14th Edition, par.4-38 και Αθανασίου κ.ά. ν. Κουνούνη
(1997)1 (Β) Α.Α.Δ. 614.)» Στην υπόθεση Αθηνής Σωτήρης ν. Δημοκρατίας,
(2008)2 Α.Α.Δ. 256, τονίστηκε ότι: « Ο δικάζων, επομένως, δικαστής βρίσκεται στην πλεονεκτική θέση να παρακολουθεί τη ζωντανή διαδικασία και να κρίνει από το σύνολο της συμπεριφοράς του μάρτυρα την έμφυτη κλίση του προς την φιλαλήθεια ή το ψεύδος. Όταν βεβαίως αναφερόμαστε σε συμπεριφορά του μάρτυρος δεν εννοούμε το ύφος με το οποίο εξωτερικεύει τη μαρτυρία του, γιατί μπορεί π.χ. να έχει υποκριτικές ικανότητες ή αντίθετα κάποια εγγενή αδυναμία στην εκφορά του λόγου. Εννοούμε, κατά κύριο λόγο, το περιεχόμενο της μαρτυρίας το οποίο ελέγχεται με τη βάσανο της λογικής και την ανθρώπινη εμπειρία ως προς την αναμενόμενη φυσιολογική εξέλιξη των πραγμάτων της ζωής. Ασφαλώς στην αξιολόγηση όλων των πιο πάνω κυρίαρχο ρόλο έχει ο δικαστής που χρησιμοποιεί εκτός από τις νομικές του γνώσεις και την εμπειρία και κοινή λογική. Με αυτά τα κριτήρια, και στη βάση του συνόλου της συμπεριφοράς του μάρτυρα, κρίνει για την αξιοπιστία ενός μάρτυρα.». Ξεκινώ από τον Ενάγοντα. Μου έκανε μέτρια εντύπωση. Μπορεί να γίνει μερικώς πιστευτός, ως εξηγώ αμέσως πιο κάτω. Όσον αφορά τον ισχυρισμό του για πράσινο βέλος σε σχέση με τον άλλο οδηγό που για χρόνια δεν είναι σε λειτουργία και το οποίο ως ισχυρίστηκε έχει βιντεογραφήσει, θα αναμενόταν να παρουσιάσει κάποιο σχετικό μαρτυρικό υλικό για να υποστηρίξει τον ισχυρισμό του. Η παράλειψή του με οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η αναφορά του αυτή έγινε περισσότερο ως προσπάθεια δημιουργίας εντυπώσεων. Αν ήταν κάτι τόσο σημαντικό για την υπόθεση (για το οποίο μάλιστα ότι υπήρχε και δικογραφημένος ισχυρισμός των Εναγομένων) και αν δε μπήκε και στον κόπο να το βιντεογραφήσει, γιατί να μην το παρουσιάσει στο Δικαστήριο; Ισχυρίστηκε επίσης ότι στη σκηνή είχε μεταβεί ασφαλιστική εταιρεία με την οποίαν ήταν εκείνος συμβαλλόμενος αλλά και πάλι δεν παρουσίασε οιαδήποτε σχετική με αυτό του τον ισχυρισμό μαρτυρία. Όσον αφορά τον ισχυρισμό του για την Αστυνομία που ήταν κοντά στη σκηνή, κρίνω, σε συνάρτηση και με τη μαρτυρία του Ενάγοντα 2, ότι είπε την αλθεια στο Δικαστήριο. Επίσης, ο Ενάγοντας μου έδωσε την εντύπωση ότι προσπάθησε να δώσει υπέρμετρες διαστάσεις στον τραυματισμό του. Αν συνέχιζε να ταλαιπωρείται ως ισχυρίστηκε θα αναμενόταν να παρουσίαζε περαιτέρω μαρτυρία. Ήταν κάπως γενικές και αόριστες οι αναφορές του για μετέπειτα παρακολούθησή του από γιατρούς στο Απολλώνειο Νοσοκομείο και δεν με πείθει ο αόριστος και ατεκμηρίωτος ισχυρισμός του ότι δεν μπορούσε να φέρει σχετική ιατρική μαρτυρία γιατί δεν μπορούσε να συνδεθεί η υφιστάμενη ταλαιπωρία του με το δυστύχημα. Ιδιαίτερα στέκομαι πάντως στη δική του αναφορά ότι έμεινε εκτός προπονήσεων Taekwondo και γυμναστηρίου για 3 μήνες. Αυτό σημαίνει ότι, με την πάροδο τον 3 μηνών είχε την ευκαιρία να συνεχίσει να ασχολείται μετά τον τραυματισμό με την εν λόγω αθλητική δραστηριότητα και μπορώ να θεωρήσω ότι είναι καθόλα υγιής. Επίσης σημειώνω ότι δεν προσκομίστηκε οιαδήποτε μαρτυρία στο Δικαστήριο για μείωση της ικανότητάς του για εργασία. Επίσης, ενώ σε κάποια στιγμή ερωτώμενος σε σχέση με την αναφορά σε ακτινογραφία από το Δρ. Μενελάου, ισχυρίστηκε ότι υποβλήθηκε σε ακτινογραφία προηγουμένως. Όμως ουδέποτε την παρουσίασε στο Δικαστήριο, χωρίς να δώσει ικανοποιητική εξήγηση για το γιατί. Δεν εντοπίζω οτιδήποτε το μεμπτό ή κάτι που να επηρεάζει τη γενικότερη αξιολόγηση της αξιοπιστίας του, το να επιλέξει αρχικά να επισκεφθεί παθολόγο πριν τον ορθοπεδικό. Δεν έχω εντοπίσει επίσης κάποια σημειωτέα σημαντική αντίφαση στη μαρτυρία του σε σχέση με τις συνθήκες πρόκλησης του δυστυχήματος (συναξιολογώντας την με τη σχετική μαρτυρία του Μ.Υ.2 την οποίαν και κρίνω αξιόπιστη όπως σε συνάρτηση με τη μαρτυρία που παρουσιάστηκε από την πλευρά των Εναγομένων προς υποστήριξη των δικών τους ισχυρισμών σε σχέση με το δυστύχημα. Σημαντική είναι η αναφορά του στην ύπαρξη αστυνομίας που διενεργούσε έλεγχο πριν από τα φώτα τροχαίας, η οποία κρίνεται από εμένα ως ειλικρινής κι επιβεβαιώνει το ότι αυτός δεν πέρασε με κόκκινο φως. Η δε παραδοχή του στην αντεξέταση, ότι ενώ ανέφερε στη Γραπτή του Δήλωση ότι έστριψε απότομα δεξιά και διαγώνια ο ασφαλισμένος της Εναγόμενης, ότι ουσιαστικά δεν τον είχε αντιληφθεί πριν τη σύγκρουση μάλλον επιβεβεβαιώνει την ειλικρίνειά του σε σχέση με τις συνθήκες του δυστυχήματος. Θεωρώ ότι ως διατυπώθηκε η αναφορά στη Γραπτή Δήλωση μάλλον ήταν συμπέρασμα-πεποίθησή του και όχι απαραίτητα ως γεγονός που ο ίδιος βίωσε και δεν κρίνω ότι ήταν αντίφαση που να επηρεάζει την αξιοπιστία του Εξετάζοντας τη μαρτυρία κατά τρόπο συνολικό, μπορώ να δεχθώ μέρος της μαρτυρίας του, στο βαθμό που επιβεβαιώνεται από τη μαρτυρία των Δρ. Αθάνατου και του Δρος . Άλλωστε είναι γνωστή η αρχή ότι ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός είτε εξ' ολοκλήρου είτε μερικώς και μπορεί να υπάρξει επιλεκτική αποδοχή της μαρτυρίας (Χάρης Χρίστου ν. Ευγενία Khoreva
(2002)1 ΑΑΔ 454 και Mossa Mohamed Mustafa v. Ανδρέα Κακουρή κ.α.
(2002)1 (Α) Α.Α.Δ. 165). Μπορώ να βασιστώ στη μαρτυρία του Ενάγοντα 2 - Μ.Ε.4 ως προς τις συνθήκες πρόκλησης του δυστυχήματος και για το ότι πέρασε με πράσινο φως ο Ενάγοντας 1, αφού επιβεβαίωσε με πειστικό τρόπο τον ισχυρισμό του Ενάγοντα 1 ότι λίγο πιο πάνω βρισκόταν αστυνομία -και άρα επιβεβαιώνεται ο Μ.Ε.3 ότι δεν πέρασε με κόκκινο φως-. Επίσης από τη μαρτυρία του συνάγεται ότι ο άλλος οδηγός δεν έγινε αντιληπτός πριν τη σύγκρουση. Τον κρίνω επίσης αξιόπιστο σε σχέση με την έκταση του τραυματισμού του και ήταν έκδηλο ότι δεν προσπάθησε να δημιουργήσει εντυπώσεις ή να υπερβάλει ως προς το μέγεθος του τραυματισμού του. Μάλιστα είπε στο Δικαστήριο ότι δεν υποβλήθηκε σε ακτινολογικό έλεγχο, αν και το ιατρικό πιστοποιητικό του Μ.Ε.1 κάνει τέτοια αναφορά σε σχέση με εκείνον. Υπήρξε, επισημαίνω, μία αντίφαση σε σχέση με τη μετάβαση στο Δρ. Μενελάου Μ.Ε.1, αλλά δεν την θεωρώ ιδιαίτερης σημασίας και δεν θεωρώ ότι επηρεάζει την αξιοπιστία του σε σχέση με τα σημαντικά για την υπόθεση. Έρχομαι στην ιατρική μαρτυρία σε σχέση με τις σωματικές βλάβες των Εναγόντων. Ξεκινώ από το Δρ Αθάνατο, Μ.Ε.
- Δεν εντόπισα κάποια αντίφαση. Γενικά μου δημιούργησε καλή εντύπωση και μπορώ να στηριχθώ στη μαρτυρία του. Όσον αφορά την αναφορά του ότι δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει αν οι ισχυριζόμενοι τραυματισμοί προέρχονται από το δυστύχημα, αυτό επιβεβαιώνει ότι δεν επιδίωκε να παραπλανήσει το Δικαστήριο και ενισχύει την αξιοπιστία του. Επειδή η μαρτυρία ως προανέφερα εξετάζεται συνολικά κι επειδή δέχομαι ότι υπήρξε δυστύχημα, ότι ο Ενάγοντας εξετάστηκε και από άλλο ιατρο και επειδή όσον αφορά συγκεκριμένα ευρήματά του, θεωρώ ότι τα εξήγησε επαρκώς - συγκεκριμένα εξήγησε ότι ένας έμπειρος γιατρός που ασχολείται με το αντικείμενο για χρόνια, μπορεί να αντιληφθεί πότε ένας ασθενής λέει αλήθεια και πότε λέει ψέματα, συνδυάζοντας το με το ιστορικό του ασθενούς, και αν ο ασθενής ψεύδεται ή υπερβάλλει, ο γιατρός βασιζόμενος στην εμπειρία του, μπορεί να βγάλει τα συμπεράσματά του- αλλά κι επειδή το χρονικό σημείο στο οποίο εξέτασε τον ασθενή, δηλαδή κάποιες εβδομάδες από το δυστύχημα και κατόπιν παραπομπής του Μ.Ε.3 σε ορθοπεδικό από το Μ.Ε.1, δεν μπορώ να θεωρήσω τις διαπιστώσεις του Μ.Ε.2 για τους τραυματισμούς του Μ.Ε.3 ως άσχετες με το δυστύχημα. Κρίνω επιπλέον ότι εξήγησε με επάρκεια και πειστικότητα τα συμπεράσματά του και μπορώ να βασιστώ στη μαρτυρία του για να προβώ σε ευρήματα σε σχέση με την κλινική εικόνα του Ενάγοντα
- Ως αντιλαμβάνομαι από τα λεγόμενά του πρόκειται για τυπικό τραυματισμό που προκαλείται στον αυχένα σε τέτοιες περιπτώσεις. Δέχομαι επίσης την αναφορά του Δρος Αθάνατου ότι έγινε στον Ενάγοντα 1 ακτινολογικός έλεγχος και τις σχετικές εξηγήσεις που δόθηκαν από το Δρ. Αθάνατο ως προς τη μη παρουσίαση της ακτινογραφίας στο Δικαστήριο. γιατί να μην παρουσιάσει ακτινογραφία. Ο Δρ. Μενελάου, αν και περιέπεσε σε αντιφάσεις σε σχέση με τον ακτινολογικό έλεγχο και δεν μπορώ να βασιστώ στα λεγόμενά του σε σχέση με ακτινογραφία στον Ενάγοντα 1 και στον Ενάγοντα 2 - ειδικά σε σχέση με τον Ενάγοντα 2, ο ίδιος είπε στο Δικαστήριο ότι δεν υποβλήθηκε σε ακτινολογικό έλεγχο-, μπορώ, στο σημείο που τα ιατρικά ευρήματά του συνάδουν με αυτά του Δρος Αθάνατου και που προκύπτουν από ένα τυπικό τραυματισμό αυχένα, ως ο Δρ. Αθάνατος τα εξήγησε, αυτά να γίνουν αποδεκτά. Όσον αφορά τα ευρήματά του για τον Ενάγοντα 2, πέραν του ότι θεωρώ ότι ο Ενάγοντας 2 Μ.Ε.4 ήταν πλήρως ειλικρινής προς το Δικαστήριο, ήταν εμφανές ότι δεν υπήρχε κάποια προσπάθεια να μεγιστοποιηθεί η κλινική εικόνα του Ενάγοντα 2, ο οποίος ως αντιλαμβάνομαι από τη μαρτυρία του Δρος Μενελάου ανέρρωσε πλήρως. Δεν θεωρώ πάντως ότι εκ προοιμίου εμποδιζόταν ένας παθολόγος να εξετάσει τους δύο ασθενείς και να προβεί σε ευρήματα. Όταν μάλιστα θεώρησε ότι χρειαζόταν να το πράξει, παρέπεμψε τον Ενάγοντα 1 σε άλλο συνάδελφό του, ορθοπεδικό. Η μαρτυρία του Μ.Υ. 1 ήταν περιορισμένη. Σημειώνω ότι δεν έγινε τελικά τεκμήριο το Τεκμήριο Α προς αναγνώριση. Όσον αφορά τη μαρτυρία της Μ.Υ.2 μπορώ να την αποδεχθώ. Δεν κλονίστηκε από την αντεξέταση και μπορώ να δεχθώ ότι προέβηκε σε συμπλήρωση του Τεκμηρίου 9 στην παρουσία της ο ασφαλισμένος της Εναγόμενης. Σε σχέση με τη μαρτυρία της Μ.Υ.2 όσον αφορά στο Τεκμήριο 9 και τη δήλωση του ασφαλισμένου που έγινε εγγράφως στην παρουσία της όπως η ίδια ισχυρίστηκε - ισχυρισμό τον οποίον αποδέχoμαι και δεν θεωρώ ότι έχει κλονιστεί η αξιοπιστία της-, θα το λάβω υπόψη και θα προβώ σε αξιολόγησή του στα πλαίσια του συνόλου της μαρτυρίας, εφόσον έγινε δεκτή η κατάθεσή του ως Τεκμήριο, με βάση τα νομολογηθέντα στην υπόθεση Βασιλική Αντωνάκη Αγρότου κ.α. ν. Ιωάννα Αντωνάκη Αγρότου, ECLI:CY:AD:2016:A263, Πολ. Έφεση 288/2010, ημερ. 31/5/2016, όπου και αναφέρθηκε ότι -σε αντίθεση με τις αρχές που εφαρμόστηκαν στην υπόθεση Muskita[1] - εφόσον σχετικό Τεκμήριο έγινε αποδεκτό προς κατάθεση ως μαρτυρία, εφαρμόζονταν οι αρχές σε σχέση με την αξιολόγηση εξ' ακοής μαρτυρίας με βάση τα άρθρα .26 και 27 του Περί Αποδείξεως Νόμου. Αναφέρθηκαν τα ακόλουθα στην Αγρότου: « Στη Muskita (ανωτέρω) επιχειρήθηκε από τους εφεσείοντες η προσαγωγή μαρτυρίας ώστε να καταδειχθεί το ζήτημα της ύπαρξης παράλληλης προφορικής συμφωνίας με την παρουσίαση ενός χειρογράφου σημειώματος του αποβιώσαντος πατέρα του μάρτυρα. Το Δικαστήριο δεν επέτρεψε την κατάθεση του εν λόγω χειρόγραφου σημειώματος, για τους κατωτέρω λόγους: «Εξετάσαμε τους λόγους για τους οποίους το πρωτόδικο δικαστήριο δεν επέτρεψε την κατάθεση του εν λόγω χειρόγραφου σημειώματος και για τους λόγους που εξηγούμε στη συνέχεια κρίνουμε ότι η απόφαση του είναι ορθή. Έκρινε δηλαδή ότι η περίπτωση δεν καλυπτόταν από τον περί Αποδείξεως Νόμο, Κεφ. 9 όπως αυτός τροποποιήθηκε με το Ν. 32(I)/04που επέτρεψε την αποδοχή εξ ακοής μαρτυρίας, για το λόγο ότι ο Νόμος αυτός δεν καλύπτει δηλώσεις από πρόσωπα που στο μεταξύ έχουν αποβιώσει. Έκρινε επίσης το δικαστήριο ότι δεν εμπίπτει η περίπτωση στις εξαιρέσεις που μπορεί να γίνει αποδεκτή η δήλωση ως επιθανάτια. Από τις πρόνοιες του Άρθρου 26 του Κεφ. 9, όπως τροποποιήθηκε με το Ν. 32(I)/04, καθίσταται σαφές ότι η εξ ακοής μαρτυρία που θα παρουσιαστεί υπό μορφή δήλωσης προϋποθέτει και την ύπαρξη του προσώπου που είχε προβεί στη δήλωση, ούτως ώστε να είναι δυνατή η κλήτευση του για αντεξέταση, αν η άλλη πλευρά επιθυμεί τούτο. Επομένως ορθά έκρινε το πρωτόδικο δικαστήριο ότι η χειρόγραφη σημείωση που αποδιδόταν στον αποβιώσαντα Γεώργιο Μουσκή δεν μπορούσε να παρουσιαστεί ως μαρτυρία για το αληθές του περιεχομένου της. Το Αρθρο 4 του Κεφ. 9, όπως αυτό ίσχυε πριν την τροποποίηση με το Ν. 32(I)/04, που επέτρεπε την παρουσίαση εγγράφων χωρίς την ανάγκη να κληθεί το πρόσωπο που το σύνταξε όταν αυτό ήταν εκτός της Δημοκρατίας ή αποβιώσας, καταργήθηκε με το Ν. 32(I)/
- Επομένως ορθά το δικαστήριο δεν επέτρεψε την εν λόγω μαρτυρία.» Στην υπό κρίση υπόθεση, δεν έχουμε περίπτωση εξ αρχής μη αποδεκτότητας μαρτυρίας, όπως στη Muskita. Εδώ το λάθος του Δικαστηρίου εντοπίζεται στο ότι ενώ έγιναν δεκτά τα Τεκμήρια 2 και 26, στη συνέχεια απεκλείσθησαν. Ορθά λοιπόν, παρατηρούν οι συνήγοροι των εφεσειουσών, ότι οι δηλώσεις του αποβιώσαντος, τις οποίες ηθέλησαν να παρουσιάσουν ως μαρτυρία εξ ακοής, έπρεπε να είχαν εξεταστεί. Το στάδιο στο οποίο καλείται να αποφασίσει το Δικαστήριο ζητήματα δεκτότητας μαρτυρίας είναι το στάδιο της προσκόμισης της μαρτυρίας. Αφής στιγμής το Δικαστήριο ορθά έκανε αποδεκτή την εν λόγω μαρτυρία (Τεκμήρια 2, 26 και 11) θα έπρεπε στη συνέχεια να την προσεγγίσει και να την εξετάσει υπό το φως των παραμέτρων που θέτουν τα άρθρα 26 και 27 του Νόμου. Archbold Criminal Pleading, Evidence and Practice, 2009, σ.1425-26, παράγρ. 11-18Α, όπου εξετάζεται το ζήτημα αποδοχής μαρτυρίας προσώπου που έχει αποβιώσει σε συνάρτηση με τις αρχές της διασφάλισης της δίκαιης δίκης (A. Panayides Contracting Ltd v. Χαραλάμπους
(2004)1 Α.Α.Δ. 415, όπου εξετάστηκαν οι ως άνω αρχές, με την παρατήρηση βέβαια ότι η τροποποίηση του περί Αποδείξεως Νόμου ακολούθησε την απόφαση). Παρατηρούμε ότι το Τεκμήριο 11 υπογραφόταν από τον αποβιώσαντα και τις δύο του θυγατέρες, εφεσείουσα 2 και εφεσίβλητη, τα δε άλλα δυο Τεκμήρια (Τεκμήρια 2 και 26) δεν αφορούσαν καν χειρόγραφες σημειώσεις, ήσαν έγγραφα τα οποία υπογράφησαν ενώπιον αρμοδίων προσώπων και μαρτύρων και κατατέθησαν κατά την ημερομηνία των επίδικων μεταβιβάσεων. Το Δικαστήριο όφειλε λοιπόν, εφόσον επέτρεψε την κατάθεση τους, να αξιολογήσει μόνο τη βαρύτητα που θα τους πρόσδιδε ως εξ ακοής μαρτυρία, λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των περιστάσεων από τις οποίες μπορούσε εύλογα να συναχθεί συμπέρασμα αναφορικά με την αποδεικτική αξία της, στο πλαίσιο και τις παραμέτρους που το ίδιο το άρθρο 27 του Νόμου ορίζει: «27.-
(1)Κατά την αξιολόγηση της βαρύτητας που θα προσδοθεί σε εξ ακοής μαρτυρία, το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη το σύνολο των περιστάσεων, από τις οποίες μπορεί εύλογα να συναχθεί συμπέρασμα αναφορικά με την αποδεικτική αξία της εν λόγω μαρτυρίας.
(2)Ειδικότερα, και χωρίς επηρεασμό της γενικότητας του εδαφίου
(1), το Δικαστήριο θα λαμβάνει υπόψη τα πιο κάτω: (α) Κατά πόσο θα ήταν εύλογο και εφικτό ο διάδικος, που έχει προσαγάγει τη μαρτυρία, να είχε κλητεύσει ως μάρτυρα στη διαδικασία το πρόσωπο που έκαμε την αρχική δήλωση· (β) το χρονικό διάστημα μεταξύ της αρχικής δήλωσης και του γεγονότος στο οποίο αυτή αναφέρεται· (γ) το βαθμό της εξ ακοής μαρτυρίας, δηλαδή κατά πόσο η μαρτυρία περιλαμβάνει εξ ακοής μαρτυρία πέραν του πρώτου βαθμού· (δ) κατά πόσο οποιοδήποτε εμπλεκόμενο πρόσωπο είχε οποιοδήποτε κίνητρο να αποκρύψει ή να παραποιήσει τα γεγονότα· (ε) κατά πόσο η αρχική δήλωση μεταφέρθηκε επακριβώς ή όχι· (στ) το πλαίσιο μέσα στο οποίο, ή οποιοσδήποτε σκοπός για τον οποίο έγινε η αρχική δήλωση· (ζ) κατά πόσο η εξ ακοής μαρτυρία είναι ουσιωδώς διαφορετική από την αρχική δήλωση· (η) κατά πόσο, υπό τις περιστάσεις κάτω από τις οποίες προσάγεται η εξ ακοής μαρτυρία, φαίνεται ότι δεν διευκολύνεται η ορθή αξιολόγηση της βαρύτητας της μαρτυρίας ή γίνεται προσπάθεια παρεμπόδισης της ορθής αξιολόγησης της βαρύτητας της μαρτυρίας.
(3)Ανεξάρτητα από τις διατάξεις του παρόντος άρθρου, κατά την αξιολόγηση της βαρύτητας που προσδίδεται από το Δικαστήριο σε εξ ακοής μαρτυρία, λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη το κατά πόσο ο διάδικος θα μπορούσε να προσκομίσει την καλύτερη δυνατή μαρτυρία και δεν το έπραξε.» Είναι εδώ που υπεισέρχεται η επιφύλαξη που θέτει το άρθρο 24 και το δικαίωμα του διαδίκου (εδώ της εφεσίβλητης) να εξετάσει αποβιώσαντα μάρτυρα και η ενδεχόμενη αδυναμία της να προστατεύσει τα δικαιώματα της (Άρθρο 6.3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Άρθρο 30.2 του Συντάγματος, Blackstone's Criminal Practice, 2007, σ. 33-4, §A 7-76, και οι Kostovski v. The Netherlands
(1990)12 EHRR 434 και Doorson v. The Netherlands
(1996)22 EHRR 330, στις οποίες παραπέμπουν οι συνήγοροι των εφεσειουσών), ζητήματα που θεωρούμε ότι ιδιαιτέρως επιφυλάσσονται σε ποινική διαδικασία. Όπως αναφέρθηκε και στην Pakistan Cables Ltd v. NSB General Trading (Overseas) Co Ltd κ.α.
(2012)1 A.A.Δ.1711, σ.1719: «Η εξ ακοής μαρτυρία είναι η εξαίρεση στον κανόνα της αναγκαιότητας της παρουσίασης του μάρτυρα ώστε αυτός να υποστεί τη βάσανο της κριτικής αντεξέτασης. Η μη παρουσίαση του επιτρέπεται μόνο για καλό λόγο και σ' αυτό στόχευε η τροποποίηση που επέφερε ο νομοθέτης με το Νόμο υπ' αρ. 32(Ι)/2004, ώστε να άρει πιθανές αδικίες από την αυστηρή εφαρμογή των κανόνων της εξ ακοής μαρτυρίας, όπως προηγουμένως αυτοί ίσχυαν. .» Τέτοιο ζήτημα δεν είχε εγερθεί κατά πάντα χρόνο από την εφεσίβλητη ή το συνήγορο της. Αντιθέτως, όπως διαπιστώσαμε από τα πρακτικά, το Τεκμήριο 26 προσήχθη κατά την αντεξέταση της εφεσείουσας 2, ενώ το Τεκμήριο 2 κατατέθηκε από την ίδια την εφεσίβλητη. Δεν παραγνωρίζουμε την κατάληξη του Δικαστηρίου για το αναξιόπιστο της εφεσείουσας 2, ΜΥ1, δεν έγιναν πιστευτοί οι ισχυρισμοί της ως προς την ισχυριζόμενη δήλωση του αποβιώσαντος προς την ιδία: ότι η εφεσίβλητη συμφώνησε στην μεταβίβαση των επιδίκων κτημάτων. Το Δικαστήριο αντιθέτως δέχθηκε, επ΄ αυτού του ζητήματος, ως αξιόπιστη την εφεσίβλητη προβαίνοντας σε εύρημα μη συγκατάθεσης της. Τούτο όμως δεν μπορεί να διαφοροποιεί το ζήτημα. Η πλημμέλεια του Δικαστηρίου να εξετάσει την εν λόγω έγγραφη μαρτυρία, αγγίζει κύριες πτυχές των υπερασπιστικών θέσεων των εφεσειουσών και ιδιαιτέρως τη θέση όπως δικογραφήθηκε και προωθήθηκε επ΄ ακροατηρίω, ως προς την πραγματική πρόθεση του αποβιώσαντος, όπως ήταν δυνατόν να εξαχθεί, εάν το Δικαστήριο δεν απέκλειε τα εν λόγω Τεκμήρια ώστε να καταρριφθούν οι θέσεις της εφεσίβλητης περί του αντιθέτου και ιδιαιτέρως καθιστά διαβλητό το τελικό συμπέρασμα του Δικαστηρίου περί της πρόθεσης του Αντωνάκη.» (οι υπογραμμίσεις είναι δικές μου) Αξιολογώντας τη δήλωση του ασφαλισμένου της Εναγόμενης επί του Τεκμηρίου 9, εφόσον, ως προανέφερα, έγινε δεκτή η κατάθεση του στο Δικαστήριο, κρίνω ότι δεν μπορώ να αποδώσω ιδιαίτερη βαρύτητα αλλά και να υιοθετήσω το περιεχόμενό του για τους ακόλουθους λόγους: - Δεν παύει το εν λόγω έγγραφο να είναι ένα τεκμήριο που περιέχει μία θέση, επί της οποίας αυτός ο οποίος προέβηκε τη δήλωση στο εν λόγω Τεκμήριο και ο οποίος είχε συμφέρον να προβεί στην εν λόγω δήλωση ως εμπλεκόμενος στο δυστύχημα, λόγω του θανάτου του δεν μπορεί να τύχει αντεξέτασης σε σχέση με τους εν λόγω ισχυρισμούς. - Ο Ενάγοντας 2 έχει κριθεί ότι ήταν ειλικρινής και θεωρώ ότι με τη μαρτυρία του επιβεβαιώνεται ότι έχει αποδειχθεί ότι ο Ενάγοντας πέρασε με πράσινο φως εφόσον λίγο προηγουμένως βρισκόταν στο μέρος αστυνομία. Δεν θεωρώ ότι άναβε πράσινο βέλος και για τον ασφαλισμένο της Εναγόμενης τη στιγμή που περνούσε με πράσινο φως ο Ενάγοντας 1 από την αντίθετη κατεύθυνση - Δεν παρουσιάστηκε άλλη μαρτυρία από τους Εναγόμενους σε σχέση με το δυστύχημα, τις συνθήκες του, τις θέσεις των οχημάτων, αν και παρουσιάστηκε για την οδική βοήθεια που είχε μεταβεί στο μέρος εκ μέρους της Εναγόμενης (ασχέτως αν δεν τέθηκε ότι ήταν το πρόσωπο που μετέβηκε στο χώρο). Σημειώνω ότι δεν κατατέθηκε το έντυπο από την οδική βοήθεια ως Τεκμήριο που θα μπορούσε να ενίσχυε πιθανόν τις θέσεις της Εναγόμενης, αλλά και τη βαρύτητα της δήλωσης επί του Τεκμηρίου 9. Δεν θα υιοθετήσω συνεπώς τη συγκεκριμένη εκδοχή που περιέχεται στο Τεκμήριο 9, σε σχέση με τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έλαβε χώρα το δυστύχημα. Ευρήματα Με βάση την ενώπιόν μου αξιόπιστη μαρτυρία, ως πιο πάνω αναλύθηκε προβαίνω στα ακόλουθα ευρήματα: 1. Ο οδηγός του οχήματος ασφαλισμένος της Εναγομένης, στις 14/12/2011 έστριψε δεξιά αποκόπτοντας την πορεία του Ενάγοντα 1 οδηγού, με αποτέλεσμα τη σύγκρουση των οχημάτων τους στη διασταύρωση των φώτων τροχαίας της Λεωφόρου Στροβόλου προς τη Λεωφόρο Καντάρας, σε ελεγχόμενο τετράγωνο, ενώ ο Ενάγοντας 1 κατευθυνόταν ευθεία προς Λευκωσία και το φως πορείας του ήταν πράσινο. 2. Δεν έγινε καθόλου αντιληπτός ο άλλος οδηγός πριν τη σύγκρουση από τον Ενάγοντα 1. 3. Υπήρξε ζημία €800 στο όχημα ιδιοκτησίας των Εναγόντων (έγινε παραδεκτή κατά την ακροαματική διαδικασία) 4. Οι Ενάγοντες 1 οδηγός και 2 συνοδηγός, υπέστηκαν τραυματισμό στον αυχένα και οι 2. Ο Ενάγοντας 1 παρέμεινε εκτός εργασίας για κάποιος διάστημα και ταλαιπωρήθηκε για κάποιο διάστημα (μπορώ να δεχθώ αυτό των 3 μηνών που ανέφερε, βάσει και της ιατρικής μαρτυρίας του Δρος Αθάνατου που επιβεβαιώνει τους ισχυρισμούς του) και ο Ενάγοντας 2 μπορώ να δεχθώ ότι ταλαιπωρήθηκε για 1 περίπου μήνα και ανέρρωσε πλήρως στη συνέχεια. Δε θεωρώ ότι παρέμειναν σημειωτέα κατάλοιπα σε οιοδήποτε Ενάγοντα από τον τραυματισμό. 5. Υποβλήθηκαν στα ιατρικά έξοδα που ανέφεραν οι Ενάγοντες, τα οποία θεωρώ ότι αποδείχθηκαν επαρκώς ότι καταβλήθηκαν (ασχέτως αν κρίνονται ή όχι υπερβολικά, κάτι στο οποίο θα αναφερθώ πιο κάτω), αλλά και σε έξοδα εκτίμησης της ζημίας του οχήματός τους. Γ. ΚΑΤΑΜΕΡΙΣΜΟΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ Σε σχέση με τις αρχές που διέπουν την οδική αμέλεια και τον καταμερισμό ευθύνης σε οδικές συγκρούσεις, στην υπόθεση Μαυρίδης v. Dharaghji κ.ά.
(1990)1 Α.Α.Δ.1013 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Το ουσιαστικό δίκαιο προβλέπεται στα Άρθρα 51,57 και 64 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ.148. Η ορθή προσέγγιση του Δικαστηρίου όπως αποφασίστηκε στην υπόθεσηFitzgerald v. Lane
(1988)2 All E.R.961 η οποία ανέτρεψε την απόφαση του Lord Pearce στην υπόθεση The Miraflores and The Abades
(1967)1 All E.R.672,677 είναι: Το Δικαστήριο αποφασίζει πρώτα εάν έχει αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος των εναγομένων. Εάν η απόφαση είναι καταφατική, τότε εξετάζει με βάση το Άρθρο 57 αν ο ενάγοντας έχει συντρέχουσα αμέλεια. Αποφασίζει το ποσοστό της ευθύνης μεταξύ των εναγομένων από τη μια, και του ενάγοντα από τη άλλη, και μειώνει το ποσό των αποζημιώσεων ανάλογα με το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας του ενάγοντα. .................................. Στον καταμερισμό της ευθύνης μεταξύ δύο οδηγών, οι καθοριστικοί παράγοντες είναι η υπαιτιότητα και η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της αμέλειας των δύο οδηγών της σύγκρουσης και της ζημιάς που προκλήθηκε και αποτελεί το αντικείμενο της δίκης. » Η ευθύνη επιμερίζεται σύμφωνα με τη λογική και καθημερινή εμπειρία και όχι μικροσκοπικά (Κυριάκου Χριστοδούλου ν. Γρηγόρη Γρηγορίου
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ.178) Η σύνηθης αρχή όταν οδηγός περνά με πράσινο φως είναι να μην του καταλογίζεται ευθύνη για ένα δυστύχημα, εκτός όταν αυτός ήταν σε θέση ήταν σε θέση να αντιληφθεί έγκαιρα το άλλο όχημα και να λάβει μέτρα προς αποφυγή της σύγκρουσης, οπότε και είναι υπεύθυνος συντρέχουσας αμέλειας. (βλ. μεταξύ άλλων Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου
(1991)1 ΑΑΔ 475 και Θεοφάνης Γ. Καζάκου ν.
- Δωρέττας Αβρααμίδου
- Ελένης Δημητρίου, ως Διαχειριστές του αποβιώσαντος Νίκου Αβρααμίδη
(2000)1 (Γ) Α.Α.Δ. 1626 και Μαχάττου κ.ά. ν. Δημόκριτου Αριστείδη
(2011)1 (Β) Α.Α.Δ. 1265 ) Από τα γεγονότα προκύπτει ότι ο Εναγόμενος εισήλθε στο δρόμο ανακόπτοντας την πορεία του Ενάγοντα 1 όταν ο τελευταίος περνούσε σε ευθεία πορεία με πράσινο φως, αλλά παράλληλα ο Ενάγοντας 1 καθόλου δεν τον αντιλήφθηκε πριν τη σύγκρουση. Με βάση τα πιο πάνω ευρήματά μου, η αμέλεια του ασφαλισμένου της Εναγόμενης εντοπίζεται στην είσοδό του σε ελεγχόμενο τετράγωνο κατά τρόπο που απέφραξε την πορεία του Ενάγοντα, ο οποίος κινείτο κανονικά περνώντας από πράσινο φως. Η αμέλεια του Ενάγοντα 1, εντοπίζεται στην πλήρη παράλειψή του να αντιληφθεί τον άλλο οδηγό . Επρόκειτο για δρόμο που δεν είχα μαρτυρία ότι είχε κάποια εμπόδια σε σχέση με την ορατότητα των οδηγών και μάλιστα, με δεδομένο ότι σύμφωνα με τη μαρτυρία συνέβηκε η σύγκρουση σε ελεγχόμενο τετράγωνο, εκείνος όφειλε να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός, πλην όμως δεν αντιλήφθηκε τον άλλο οδηγό πριν από τη σύγκρουσή τους. Κρίνω, ότι με τις δεδομένες συνθήκες ότι φέρει ευθύνη 75 % ο Ενάγοντας 1 για το δυστύχημα και 25% ο ασφαλισμένος πελάτης των Εναγομένων. Προφανώς με βάση την αρχή ότι ένας αδικοπραγήσας φέρει εις ακέραιο ευθύνη για να αποζημιώσει το μη υπαίτιο μέρος ( άρθρο 11 και Mouhamer and Another v. Pavlides
(1983)1 CLR 526 και την πρόσφατη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Ακρόπολις Βάσος Ταξί Λτδ ν. Γεωργίου Αλεξάνδρου κ.α. ECLI:CY:AD:2017:A452, Πολιτική Έφεση Αρ. 474/2011, 11/12/2017, εφόσον καλείται να αποζημιωσει τον Ενάγοντα 2 η Εναγόμενη, εγείρεται ανταπαίτηση, για κάλυψη από τον Ενάγοντα 1 ποσού που τυχόν καταβάλει προς τον Ενάγοντα 2 η Εναγόμενη. Θα καλυφθεί κατά 25% με βάση τον πιο πάνω καταμερισμό ευθύνης. Δ. ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Γενικές αποζημιώσεις Για τον υπολογισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων, λαμβάνω υπόψη σχετική νομολογία την οποίαν παραθέτω αμέσως πιο κάτω. Στην υπόθεση Δέσποινας Χριστοδούλου ν. Rudolf Hoffer Πολιτική Έφεση Αρ. 263/2012, 11/1/2018, επιδικάστηκε ποσό €4500 για σωματική βλάβη για κάκωση αυχένα, ζάλη και κεφαλαλγία που διήρκεσαν τρεις μήνες μετά το ατύχημα. Το ποσό αυτό επικυρώθηκε κατ' έφεση. Στην Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1992)1 C.L.R.789 αναφέρθηκε ότι: « Το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας, ειδικά σε σχέση με τη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη στο τέλος της πορείας σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» Η νομολογία καθορίζει ότι είναι σταθερή η τάση για ελευθεροποίηση των ποσών και για αύξηση των αποζημιώσεων, άνκαι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και η αγοραστική αξία του χρήματος κατά το χρόνο εκδίκασης των αποζημιώσεων. (βλ. Μαυροπετρή v. Γεωργίου Λουκά,
(1995)1 Α.Α.Δ. 66 και Fysko v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014,1029) Μερακλή κ.ά v. Ταλιώτη,
(1997)1 (Β) Α.Α.Δ. σελ. 1148). Στην υπόθεση Eρωτοκρίτου Γιαννάκης κ.ά. ν. Mιχάλη Kαραολή
(1998)1 ΑΑΔ 445, τονίστηκε ότι: «...αποφάσεις αφορούσες το ποσό των αποζημιώσεων μόνο ενδεικτική σημασία μπορεί να έχουν, γιατί κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού, καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης» Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο, είναι όμως καθοδηγητικές και κάθε περίπτωση διαφέρει ως προς τις συνθήκες και την έκταση του τραυματισμού(βλ.Polykarpou v. Adamou,
(1988)1 C.L.R. 727 και Ερωτοκρίτου κ.ά v. Καραολή,
(1998)1 (Α) Α.Α.Δ.) Στην Σπύρος Μελής και Ελένη Λτδ κ.ά. v. Πολίτη,
(2003)1 (Α) Α.Α.Δ. σελ. 590 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: « Με δεδομένες τις αρχές αυτές (δηλαδή τη σημασία της υγείας σαν καθοδηγητικού παράγοντα στην οικονομική στάθμιση του πόνου και της ταλαιπωρίας και στη λεγόμενη αυξητική τάση των αποζημιώσεων), το έργο του δικαστηρίου σε κάθε περίπτωση παραμένει η συγκριτική αποτίμηση του τραυματισμού σε χρηματικό μέτρο, ως προς την οποία η επί μέρους νομολογία είναι σημαντική ώστε να υπάρχει και συνέχεια και σχετική βεβαιότητα στα πράγματα ........... Η οποιαδήποτε αυξητική τάση στις αποζημιώσεις ήταν αποτέλεσμα της ανάγκης εξισορρόπησης υπερβολικά χαμηλών αποζημιώσεων σε κατάλληλες περιπτώσεις και δεν τάσσεται ως χάρτης για αιτιολόγηση παροχής συνεχώς αυξανόμενων ποσών σε κάθε περίπτωση. Υπάρχουν πλαίσια που συναρτώνται όχι μόνο προς την νομολογία αλλά και προς τα κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα της κοινωνίας και κυρίως προς τη σοβαρότητα της κάθε υπόθεσης, υπό το πρίσμα πάντοτε της κοινής λογικής και αντίληψης.» Κρίνω ότι ένα ποσό υπολογιζόμενο στις €4,000 θα ήταν δικαιολογημένο υπό τας περιστάσεις ως εύλογο ποσό αποζημίωσης για τον Ενάγοντα 1 και ένα ποσό €1500 ως δικαιολογημένο για τον Ενάγοντα
- Συνεπώς δικαιούται € 4,000 Χ ο Ενάγοντας 1, μειωμένο στο 75% αυτού δηλαδή ποσό €3,
- Η Εναγόμενη επίσης θα καταβάλει στον Ενάγοντα 2 ποσό €1,
- Σε σχέση με την ανταπαίτηση, με βάση το δικό του ποσοστό ευθύνης 25%, ο Ενάγοντας 1 θα καταβάλει στην Εναγόμενη € 375 ως κάλυψη για το ποσό που αυτή θα καταβάλει στον Ενάγοντα
- ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Όσον αφορά στις ειδικές αποζημιώσεις θεωρώ έχουν αποδειχθεί πλήρως, αλλά όσον αφορά τα ιατρικά έξοδα, θεωρώ τα αιτούμενα ποσά υπερβολικά. Το ποσό €200 για σύνταξη πιστοποιητικού από το Δρ. Αθάνατο και το ποσό των €250 για την ιατρική παρακολούθηση είναι αδικαιολόγητα υψηλό. Δέχομαι τη χρέωση για την ακτινογραφία, την οποία θεωρώ ότι, παρά το ότι δεν παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο ότι έλαβε χώρα. Ένα συνολικό ποσό €350 για το Δρ Αθάνατο (περιλαμβανομένων των ακτινογραφιών) κρίνεται λογικό. Επίσης ένα ποσό €200 κρίνεται λογικό για τις χρεώσεις του Δρος Μενελάου προς τον Ενάγοντα 1 για 3 επισκέψεις και 1 ιατρικό πιστοποιητικό μίας σελίδας (αντί των €280) και κρίνω δικαιολογημένο και ένα κατ' αποκοπή ποσό €150 για τις χρεώσεις του Δρος Μενελάου προς τον Ενάγοντα 2 για 2 επισκέψεις και 1 ιατρικό πιστοποιητικό. Αποδίδονται συνεπώς στον Ενάγοντα 1 συνολικά €1036.25 (€550 ιατρικά έξοδα +€ 86.25 έξοδα εκτίμησης αυτοκινήτου + €400 για τη ζημιά στο όχημά του), μειωμένες σε €777.19 βάσει του 25% ποσοστού δικής του συντρέχουσας ευθύνης ως αποφάνθηκα πιο πάνω. Αποδίδονται στον Ενάγοντα 2 συνολικά €636.25 (€150+ €86.25 έξοδα εκτίμησης αυτοκινήτου + €400 για τη ζημιά σε σχέση με το όχημά του). Σε σχέση με τις ειδικές αποζημιώσεις που θα καταβληθούν στον Ενάγοντα 2 από την Εναγόμενη, ο Εναγόμενος 1 θα καταβάλει στην Εναγόμενη ποσό €159.06 που αντιστοιχεί στο ποσοστό της δικής του ευθύνης (25%) για το ατύχημα. Ε. ΚΑΤΑΛΗΞΗ Με βάση τα ανωτέρω, εκδίδεται απόφαση κι επιδικάζονται ποσά ως ακολούθως: Η Εναγόμενη να καταβάλει στον Ενάγοντα 1 ως γενικές αποζημιώσεις ποσό € €3,000, με νόμιμο τόκο από τις 14/12/2011 πλέον €777.19 ως ειδικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από την 14/12/2011, o οποίος τόκος επί των ειδικών αποζημιώσεων να είναι μειωμένος στο 50% (εφόσον δεν προέκυψε όλη η ζημία από την αρχή βλ. Αποζημιώσεις για Σωματικές Βλάβες, Φρ. Νικολαΐδη, 1996, σελ. 32, παρ. 1-26 ). Η Εναγόμενη θα καταβάλει στον Ενάγοντα 2 ως γενικές αποζημιώσεις ποσό €1,500 με νόμιμο τόκο από τις 14/12/2011 πλέον €636.25 με νόμιμο τόκο από τις 14/12/2011, ο οποίος νόμιμος τόκος επί των ειδικών αποζημιώσεων να είναι μειωμένος στο 50%. Σε σχέση με την ανταπαίτηση ο Ενάγοντας 1 θα καταβάλει στην Εναγόμενη €375, με νόμιμο τόκο από τις 14/12/2011, πλέον ποσό €
- 06 με νόμιμο τόκο από τις 14/12/2011, ο οποίος νόμιμος τόκος της συνεισφοράς του επί των ειδικών αποζημιώσεων να είναι μειωμένος στο 50%. Η Ενάγόμενη θα καταβάλει στους Ενάγοντες 1 και 2 αλληλέγγυα και/ή κεχωρισμένα τα έξοδα της αγωγής, ως θα υπολογιστούν και θα εγκριθούν, μειωμένα στο 75% με νόμιμο τόκο από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής 13//7/2012 (έχω λάβει υπόψη και το ποσοστό ευθύνης του Ενάγοντα 1, αλλά και την κοινή νομική εκπροσώπηση των Εναγόντων 1 και 2 και τη μερικη επιτυχία της ανταπαίτησης που συνεκδικάστηκε με την Αγωγή και θεωρώ ότι η εν λόγω διαταγή καλύπτει επαρκώς τα έξοδα που αφορούν τόσο την αγωγή όσο και την ανταπαίτηση). .................................... Ξενής Ξενοφώντος Επαρχιακός Δικαστής [1] Muskita Aluminium Industries Ltd και Άλλοι ν. Alsako Aluminium Ltd και Άλλων (Aρ. 2)
(2009)1 ΑΑΔ 1481 cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο