Μακρυγιάννη ν. G.H. SKATES LTD, Αρ. Αγωγής: 1640/2012, 9/12/2020 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2020:A568 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Ξ.Ξενοφώντος, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 1640/2012 Μεταξύ: ΧΧΧΧΧ Μακρυγιάννη διά των φυσικών του γονέων ΧΧΧΧΧΧ οι οποίοι ασκούν και τη γονική του μέριμνα Εναγόντων και G.H. SKATES LTD Εναγομένης Ημερομηνία: Τετάρτη 9 Δεκεμβρίου 2020 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντα: κ. Δημητριάδης Για Εναγόμενους: κα Βαρωσιώτη ΑΠΟΦΑΣΗ A. TO ANTIKEIMENO ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Με την παρούσα αγωγή ζητούνται αποζημιώσεις σε σχέση με ατύχημα το οποίο επισυνέβηκε στον Ενάγοντα- τότε 3,5 ετών- στις 29/04/2011 σε παιδότοπο- παιγνιδότοπο στην Λευκωσία. Ο Ενάγοντας βρισκόταν στο παιδότοπο, ως νόμιμος επισκέπτης με την ιδιότητα προσκεκλημένου στο χώρο, όπου και διοργανώνονταν παιδικά πάρτι (η ιδιότητα αυτή δεν τελεί ουσιαστικά υπό αμφισβήτηση από την Εναγόμενη εταιρεία). Στα πλαίσια παιγνιδιού σε φουσκωτό της Εναγόμενης, αυτός τραυματίστηκε. Β. ΜΑΡΤΥΡΙΑ Η πλευρά του Ενάγοντα κάλεσε 4 μάρτυρες για να υποστηρίξει την υπόθεσή της και συγκεκριμένα τη μητέρα του Ενάγοντα, κα Ν.Πασά-Μακρυγιάννη (ΜΕ1), τον Δρ. Π. Αταλιανή (ΜΕ2) θεράποντα ιατρό του Ενάγοντα, τον πατέρα του Ενάγοντα Θ. Μακρυγιάννη (ΜΕ3) και τον Σ. Κατσάρη (ΜΕ4), Επιθεωρητή του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας Λευκωσίας. Η πλευρά των Εναγομένων έφερε στο Δικαστήριο δύο μάρτυρες, τον Διευθυντή και ιδιοκτήτη της Εναγόμενης Γ. Χαλκούση (Μ.Υ.1) και τον ιδιοκτήτη ελλαδικής εταιρείας κατασκευής φουσκωτών παιγνιδιων Ζαχαρόπουλο Τζίγκα XXXXX (Μ.Υ.2.). Β.
- Μαρτυρία για τον Ενάγοντα Μ.Ε.1 Ν.Π. Μακρυγιάννη: Η εν λόγω μάρτυρας υιοθέτησε το περιεχόμενο γραπτής κατάθεσης στην οποία αναφέρει ότι ο γιος της γεννήθηκε στις 24/09/2007 και όταν έγινε το ατύχημα ήταν ένα υγιές, αρτιμελές, δραστήριο και ζωηρό αγόρι. Ασχολείτο με διάφορα αθλήματα και παιχνίδια και απολάμβανε τις χαρές και απολαύσεις της ζωής σαν ένα φυσιολογικό παιδί. Στις 29/04/2011 επισκέφθηκε μαζί με το παιδί της τον παιδότοπο των Εναγομένων και καθώς ο γιος της έπαιζε κανονικά όπως και τα άλλα παιδάκια με τα παιχνίδια στον παιδότοπο, αφού όπως τους είχαν πει αυτά ήταν ασφαλές, όταν ανέβηκε σε φουσκωτή τσουλήθρα, στην προσπάθεια του να κατεβεί και καθώς τσουλούσε, έπεσε στην επιφάνεια της τσουλήθρας και τραυματίστηκε. Κατά την ίδια για τον τραυματισμό του γιου της ευθύνονται οι Εναγόμενοι για τους ακόλουθους λόγους: - Παρέλειψαν να επιτηρούν τα παιχνίδια και τα παιδιά που έπαιζαν στον παιδότοπο, όπως επιβεβαιώνεται και από το βίντεο από κλειστό κύκλωμα παρακολούθησης. - Δεν υπήρχε επιτήρηση από τους Εναγομένους και καθοδήγηση προς τον Ενάγοντα για το πώς θα χρησιμοποιήσει το παιχνίδι και ούτε πως θα ανεβοκατεβαίνει την συγκεκριμένη τσουλήθρα. - Δεν υπήρχε προστατευτικό κιγκλίδωμα στο φουσκωτό παιχνίδι που να αποτρέπει την πτώση και κατά συνέπεια τον τραυματισμό του Ενάγοντα και γενικά δεν πληρούσε τις σχετικές προδιαγραφές. - Δεν υπήρχαν χειρολαβές ή σχοινιά ασφαλείας που να προσφέρουν σταθερότητα στον Ενάγοντα όταν θα ανέβαινε ή θα κατέβαινε το παιχνίδι του. - Το παιχνίδι δεν πληρούσε τις προδιαγραφές του προτύπου, αφού δεν υπήρχε προστατευτικός τοίχος ή κιγκλιδώματα και στις δύο πλευρές της τσουλήθρας. - Δεν υπήρχε πλατφόρμα εξόδου. - Άφησαν τα παιδιά να χρησιμοποιούν το παιχνίδι, ενώ αυτό ήταν φθαρμένο, δεν συντηρείτο επαρκώς και δεν ήταν ασφαλές για χρήση. - Παρέπεμψε σε έντυπο του Υπουργείου Επιθεώρησης Εργασίας όπου αναφέρεται ότι δεν πρέπει να υπάρχουν φθαρμένα ή σπασμένα μέρη στα παιχνίδια και σε φωτογραφία της τσουλήθρας όπου φαίνεται ότι η τσουλήθρα ήταν πολύ φθαρμένη. Παρέπεμψε επίσης σε φωτογραφίες που φαίνονται σε έκθεση του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας (Τεκμήριο 4), όπου φαίνεται ότι η τσουλήθρα ήταν κακοσυντηρημένη, και όπου σχοινί το οποίο υπήρχε για υποβοήθηση των παιδιών κατά την ανάβασή τους, είχε αποκολληθεί-αφαιρεθεί και δεν είχε αντικατασταθεί. - Το φουσκωτό παιχνίδι είχε σκληρές κι επικίνδυνες επιφάνειες, οι οποίες δεν προστάτευαν τα παιδιά από τραυματισμού σε περίπτωση πτώσης. - Δεν ήταν χωρισμένος ο παιδότοπος σε περιοχές ανάλογα με την ηλικία των παιδιών. - Όπως καθορίζεται σε έντυπο του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας (Τεκμήριο 1, με τίτλο «Ασφαλείς Παιγνιδότοποι»), χώροι παιγνιδιών πρέπει να διαχωρίζονται σε προσχολική (2-5 ετών) και σχολική (5-12 ετών) ηλικία. Όπως όμως αναφέρεται στη Συνοπτική Έκθεση Διερεύνησης Ατυχήματος (Τεκμήριο 4), στο συγκεκριμένο παιχνίδι έπαιζαν παιδιά ηλικίας 4-6 ετών, κατά παράβαση της συγκεκριμένης ηλικίας για τον ηλικιακό διαχωρισμό. - Δεν ενημερώθηκαν τα παιδιά που χρησιμοποιούσαν το φουσκωτό παιχνίδι, για τις ηλικίες των παιδιών που δικαιούνται να το χρησιμοποιούν. - Δεν υπήρχαν στο φουσκωτό πινακίδες και με οδηγίες χρήσης των παιγνιδιών, όπως καθορίζεται στο Τεκμήριο 1 - Δεν ενημερώθηκαν τα παιδιά για το πόσα παιδιά θα μπορούσαν να χρησιμοποιούν το παιχνίδι ταυτόχρονα για να είναι αυτό ασφαλές, ούτε ποιους κινδύνους έκρυβε ή την εμπειρία που θα έπρεπε να έχει ένα παιδί για να μπορεί να χρησιμοποιεί το παιχνίδι - Δεν είχαν αναρτήσει στον παιδότοπο γραπτές Οδηγίες - Κανονισμούς ασφαλείας για τη χρήση κάθε παιγνιδιού ξεχωριστά - Όταν έγινε το ατύχημα αλλά και γενικά, στον παιγνιδότοπο έπαιζαν περισσότερα παιδιά από όσα έπρεπε - Όπως έμαθε στη συνέχεια, ο παιδότοπος δεν είχε πιστοποιηθεί ότι πληρούσε τα επίπεδα ασφάλειας από οργανισμό πιστοποίησης - Δεν υπήρχε σύστημα διαχείρισης κινδύνων για τον παιγνιδότοπο - Δεν υπήρχαν γραπτές εκτιμήσεις κινδύνων για την ασφάλεια ούτε των εργοδοτουμένων, αλλά ούτε και των χρηστών του παιγνιδοτόπου Κατέθεσε αριθμό Τεκμηρίων μεταξύ των οποίων, έντυπο του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων σε σχέση με προδιαγραφές για ασφαλείς παιγνιδότοπους (Τεκμήριο 1), σχετικά ευρωπαϊκά κριτήρια για φουσκωτά, φωτογραφία φουσκωτού ως έπρεπε να ήταν και ως Τεκμήριο 4 την έκθεση του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας στην οποίαν υπήρχαν και 3 φωτογραφίες του φουσκωτού. Αμέσως μετά τον τραυματισμό του ο Ενάγοντας μεταφέρθηκε στο Απολλώνειο Νοσοκομείο. Οι γιατροί που τον εξέτασαν διαπίστωσαν παραμόρφωση στο αριστερό αντιβράχιο. Τον εξέτασαν κλινικά και ακτινολογικά και διαπίστωσαν κάταγμα κερκίδας και ωλένης δίκην χλωρό κλαδί υπό γωνίωση. Κατατέθηκαν από τη μάρτυρα ως Τεκμήρια 5 και 6 ιατρικά πιστοποιητικά ημερομηνίας 28/9/2011 και 1/12/2016 (αναγνωρίστηκαν και υιοθετήθηκε το περιεχόμενό τους από το Μ.Ε.
- Δρα XXXXX Αταλιανή σε μεταγενέστερο στάδιο της διαδικασίας). Ο Ενάγοντας πονούσε και ταλαιπωρείτο. Είχε το χέρι του στο γύψο για 3 εβδομάδες. Δεν μπορούσε να παίξει όπως άλλα παιδάκια της ηλικίας του ούτε να ασχοληθεί με οτιδήποτε ασχολείτο πριν από τον τραυματισμό του. Μετά την αφαίρεση του γύψου και για περίοδο 6 μηνών, προληπτικά του επιβλήθηκε περιορισμός των δραστηριοτήτων του μήπως και τραυματιστεί ξανά κι επιδεινωθεί η κατάστασή του. Γενικά μετά τον τραυματισμό του ήταν ανήσυχος και ανέπτυξε φοβίες. Δεν μπορούσε να κοιμηθεί μόνος του και αναγκαστικά κοιμόταν με την ίδια ή με τον πατέρα του. Παρατήρησαν ότι έγινε αντιδραστικός και μη συνεργάσιμος σε πράγματα της καθημερινότητας όπως στην τουαλέτα, στο μπάνιο και στο ντύσιμό του. Ο Ενάγοντας στερήθηκε τις χαρές και απολαύσεις της ζωής και γενικότερα όλα αυτά με τα οποία πρέπει να ασχολείται ένα παιδί της ηλικίας του, για περισσότερο από 6 μήνες. Εξακολουθεί ακόμη να αισθάνεται φοβίες, να έχει ανήσυχο ύπνο, να παραμιλά στον ύπνο του και να ξυπνά φωνάζοντας. Παρουσίασε επίσης ως Τεκμήριο 7 απόδειξη για ποσό €246.50 στο Απολλώνειο Ιδιωτικό Νοσοκομείο και ως Τεκμήριο 8 τιμολόγιο του Δρος Αταλιανή ημερ. 1/12/2016 για ποσό €
- Πρόσθεσε προφορικά ότι ο Ενάγων είναι 12 χρονών (13 σήμερα) και ότι έκτοτε δεν έχει ανεβεί ξανά σε φουσκωτό, επειδή ταλαιπωρήθηκε μετά το ατύχημα το οποίο ήταν σοβαρό και απέφευγε φουσκωτά σε πάρτι γενεθλίων. Αντεξεταζόμενη ανέφερε τα ακόλουθα; - Η ίδια είναι δασκάλα. Ο σύζυγός της εργάζεται στη CYTΑ, Τμήμα Ευημερίας, Ασφάλειας και Υγείας και είναι γνώστης για θέματα αποζημιώσεων γιατί συμβαίνουν πολλά ατυχήματα. - Επισκέφθηκε ξανά τον παιγνιδότοπο Extreme Park. Στην πορεία ήρθαν στην αντίληψή της και άλλα περιστατικά για το Extreme Park. Γνώρισε το διευθυντή των Εναγομένων την πρώτη μέρα που τον επισκέφθηκαν για να του αναφέρουν το ατύχημα. Η ίδια ήταν επιφυλακτική απέναντι στο συγκεκριμένο παιδότοπο γιατί ήταν χαώδης χώρος, όλα τα παιγνίδια ήταν απλωμένα στο χώρο ανεξαρτήτως ηλικίας κι πληθυσμού, υπήρχε έντονη οσμή από την πολυκοσμία και ηχορύπανση και είχε ένστικτο ότι πρέπει να είναι κοντά στα παιδιά της όταν επισκέπτονταν τον παιγνιδότοπο . - Την ημέρα εκείνη λάμβαναν χώρα 5-6 πάρτι γενεθλίων και υπήρχαν 50 άτομα για κάθε γενέθλια. Κάθισαν στο χώρο. Τα παιδάκια πήγαν να παίξουν, στη συνέχεια έσβησαν τα κεράκια, έφαγαν τα παιδιά και ξαναπήγαν να παίξουν. Το κάθε παιδί είχε το δικό του χώρο, τα παιδιά όμως μπλέκονταν στα ίδια παιγνίδια. Δεν υπήρχε αναμμένος εξαερισμός . Επέμενε για το ότι γίνονταν 5-6 πάρτι εκείνη την ημέρα. Ήταν η πρώτη φορά που παιδί της είχε ατύχημα. Το ατύχημα πρέπει να συνέβηκε περίπου 1,5 - 2 ώρες μετά την άφιξή τους στον παιγνιδότοπο. Δεν είχε οπτική επαφή με το χώρο που έπαιζε το παιδί της και δεν θυμάται σε ποιο χώρο έπαιζε ο γιος της. Δεν είχε οπτική επαφή την ώρα που έπεσε το παιδί, ήταν όμως εκεί στο χώρο και παρακολουθούσε το παιδί που έπαιζε. Ο Ενάγοντας είχε κατεβεί από τη τσουλήθρα και βρισκόταν σε σημείο που κανένας δεν είχε επαφή και καθυστέρησε να έρθει. Έξω από το φουσκωτό βρισκόταν ένας υπάλληλος του παιγνιδότοπου, αλλά δεν δέχθηκε ότι εκείνος ήταν επιτηρητής, γιατί «έκανε δουλειές, ήταν και σερβιτόρος». Είτε στεκόταν εκεί, είτε σέρβιρε τους γονείς είτε καθάριζε τραπέζια. Ήταν παιδί για όλες τις δουλειές. - Είδε τον Ενάγοντα να βγαίνει από το φουσκωτό με πολύ κλάμα, πολύ πόνο, είχε στραβώσει το χέρι του, τον έπιασε από το χέρι ο υπάλληλος που στεκόταν εκεί και η ίδια τον έπιασε στην αγκαλιά της. - Δεν δέχθηκε ότι υπήρχε επιτήρηση καθότι ως ανέφερε η επιτήρηση ήταν μηδενική κατά τη διάρκεια του πάρτι δηλαδή δεν υπήρχε επιτηρητής στο παιγνίδι που ήταν το παιδί της. - Κατά την ίδια και αυτό το κρίνει από την πείρα της ως δάσκαλος να στέκεται κάποιος σε περίοπτη θέση, στην οποία να έχει οπτικό έλεγχο, ώστε να προληφθεί ένα ατύχημα ή να είναι σε θέση να δει πως έγινε ένα ατύχημα. Ο υπάλληλος δεν έμενε εκεί, είχε πολλαπλό ρόλο. Το παιδί της ανέβηκε στη τσουλήθρα δύο φορές, επέστρεψε πίσω σε θέση που μπορούσε να το δει. Η τσουλήθρα κατά την κατάβασή της ήταν σε τυφλό σημείο . Δεν υπήρχε ορατότητα από κανένα την ώρα που κατηφόριζε από τη τσουλήθρα ο Ενάγοντας από κανένα πρόσωπο. Κατά την ίδια επιτήρηση θα σήμαινε να μην υπάρχουν τυφλά σημεία και να μπορεί να προληφθεί ένα ατύχημα. - Η δικηγόρος της Εναγόμενης υπέβαλε ότι τέτοια παιγνίδια ενέχουν ένα κίνδυνο να επισυμβεί ένα ατύχημα σε μία τσουλήθρα, με λάθος του κορμιού ή στραμπούληγμα ή οτιδήποτε που να προκαλεί ένα ατύχημα και ότι υπάρχει αυτό το στοιχείο σε όλους τους παιγνιδότοπους αλλά αυτή δεν δέχθηκε ότι το χτύπημα που υπέστη το παιδί της ήταν φυσιολογικό. Δεν επρόκειτο κατά την ίδια για μία απλή τσουλήθρα αλλά για φουσκωτή τσουλήθρα. Δεν θυμάται αν είχε διάλογο με το γιατρό που εξέτασε το παιδί για το πως επήλθε ο τραυματισμός. - Το παράπονό της εκτός από την επιτήρηση είναι ότι όπως διαφάνηκε το φουσκωτό δεν ήταν συντηρημένο στο σημείο που έγινε το ατύχημα υπήρχαν έκδηλες φθορές. Η μόνη περίοπτη θέση για επιτήρηση ήταν μπροστά. Μέσα στο φουσκωτό υπήρχαν 8-10 παιδιά που έπαιζαν την ώρα του ατυχήματος διαφόρων ηλικιών. Όταν της υποβλήθηκε ότι χτύπησε ο Ενάγων με τον τρόπο που θα μπορούσε να χτυπήσει οποιοδήποτε παιδί που χρησιμοποιούσε τέτοια παιγνίδια, απάντησε ότι επρόκειτο για τυφλό σημείο. - Όταν ερωτήθηκε εάν ακόμη, μέχρι σήμερα που είναι 12 ετών ο Ενάγοντας εξακολουθούν τα όσα ανέφερε για τις ψυχολογικές συνέπειες στις οποίες αναφέρθηκε στη Γραπτή της Δήλωση, ανέφερε ότι αυτά συνέβαιναν για μεγάλο διάστημα και ότι το παιδί είχε εφιάλτες, μιλούσε και παραμιλούσε, έτριζε τα δόντια του μετά το ατύχημα και για αρκετό διάστημα κοιμόταν με τον ένα από τους δύο γονείς. Όταν ξαναρωτήθηκε απάντησε ότι δεν είναι συχνό φαινόμενο αλλά συνεχίζονται οι εφιάλτες. Δεν επισκέφθηκαν κάποιο παιδοψυχολόγο ή νευρολόγο. Όσον αφορά νευρολόγο δεν υπήρχε νευρολογικό ζήτημα και σε σχέση με ψυχολόγο, είναι η αδελφή της εκπαιδευτική ψυχολόγος και κατά καιρούς συνομιλεί μαζί της. Δεν υπήρχαν πριν τον τραυματισμό οι φοβίες. - Συνέχισε επεκτεινόμενη στο να αναφέρει ότι ενώ ο μοναδικός σκοπός της οικογένειας ήταν να αποχωρήσουν υγιείς και αρτιμελείς αποχώρησαν με ένα πολύ σοβαρό τραύμα. Το παιδί έκλαιγε μέσα στο αυτοκίνητο κι έπρεπε να διατηρήσει η ίδια την ψυχραιμία της καθ' οδόν προς το νοσοκομείο για να μην πάθουν κάποιο ατύχημα. - Κατά την ίδια οι παιγνιδότοποι είναι τόποι όπου κάποιος πρέπει να πηγαίνει για να νιώθει ασφαλής. Στον ορθοπεδικό είχαν πάει 3-4 φορές. Δεν μπορεί να θυμηθεί πότε τέλειωσαν οι επισκέψεις. - Οι λόγοι που το 2016 ζητήθηκε από το Δρ. Αταλιανή επιπλέον πιστοποιητικό για να είναι πιο αναλυτικό από το Τεκμήριο
- Μ.Υ.2 XXXXX Αταλιανής Ο Μ.
- XXXXX Αταλιανής, είναι ορθοπεδικός χειρούργος. Τέλειωσε την ιατρική στη Δ. Γερμανία. Ιδιωτεύει από το 2009 στο Απολλώνειο Νοσοκομείο. Προηγουμένως ήταν στο Γ.Ν. Λ/σιας. Γνωρίζει τον Ενάγοντα μετά από τραυματισμό που είχε. Υιοθέτησε το περιεχόμενο των ιατρικών πιστοποιητικών Τεκμηρίων 5 και
- Σε αυτό το σημείο κρίνω χρήσιμο όπως παραθέσω το περιεχόμενο των εγγράφων: Στο Τεκμήριο 5, ημερ. 28/9/2011 αναφέρεται ότι μετά από αναφερόμενη πτώση σε φουσκωτό παιχνίδι με το αριστερό χέρι σε έκταση, ο ασθενής διακομίσθηκε στο Απολλώνειο Νοσοκομείο στις 29/4/
- Υπήρξε γωνιώδης παραμόρφωση στο αριστερό αντιβράχιο. Σε ακτινογραφία (ΧRAY) διαπιστώθηκε κάταγμα κάτω πέρατος κερκίδας και ωλένης με γωνίωση δίκην χλωρό κλαδί. Έγινε ανάταξη και εφαρμογή ξύλινου νάρθηκα για 3 εβδομάδες. Στο Τεκμήριο 6, το οποίο συντάχθηκε στις 1/12/16, αναφέρεται ότι κατά την κλινική εξέταση την ημέρα του ατυχήματος (29/4/2011) διαπιστώθηκε παραμόρφωση στο αριστερό αντιβράχιο- (μεσότητα με κάτω τριτημόριο), έντονο οίδημα και αιμάτωμα και αδυναμία της κίνησης της άκρας χειρός λόγω έντονου άλγους. Ο ακτινολογικός έλεγχος έδειξε κάταγμα κάτω πέρατος κερκίδας και ωλένης δίκην χλωρό κλαρί υπό γωνίωση. Υπό αναλγησία έγινε ανάταξη του κατάγματος και τοποθετήθηκε κυλινδρικός νάρθηκας άνωθεν του αγκώνα. Νέος ακτινολογικός έλεγχος έδειξε ικανοποιητική θέση του κατάγματος. Μετά από 3 εβδομάδες αφαιρέθηκε ο νάρθηκας και με τη βοήθεια φυσιοθεραπείας άρχισε η μυϊκή ενδυνάμωση και κινητοποίηση τόσο της ΠΧK όσο και η άρθρωση του αγκώνα. Μετά την πάροδο 8 συνολικά εβδομάδων μετά από τραυματισμό του ο ασθενής ήταν σε θέση να επανέλθει στην καθημερινότητά του. Συστήθηκε όμως αποφυγή αθλητικών δραστηριοτήτων για 6 μήνες ακόμα. Ο Ενάγοντας υπέστηκε σοβαρό τραυματισμό συνεπεία της πτώσης του. Η υγεία του από πλευράς κατάγματος αποκαταστάθηκε. Μετά την πάροδο ενός χρόνου από τον τραυματισμό ήταν σε θέση να επανέλθει σε όλες του τις δραστηριότητες. Αντεξεταζόμενος, ανέφερε ότι είδε τον Ενάγοντα γύρω στις 5 φορές. Η τελευταία φορά πρέπει να ήταν δύο μήνες μετά το ατύχημα, μετά την ανάρρωση, μετά από την ανάταξη. Την υπολογίζει τέλος Απριλίου, αρχές Ιουλίου
- Συνέταξε το δεύτερο πιστοποιητικό Τεκμήριο 6 αφού του ζητήθηκε από τον πατέρα του ανήλικου. Γνωρίζει την οικογένεια του ανήλικοη αλλά δεν έχει ιδιαίτερες σχέσεις με τα μέλη της. Η οικογένεια είναι ασθενείς του. Η σύσταση για αποφυγή αθλητικής δραστηριότητας στο Τεκμηριο 6 για 6 μήνες έγινε ουσιαστικά για προληπτικούς λόγους. Το κάταγμα ήταν ένα ατελές κάταγμα. Συνήθως για τέτοιο είδος κατάγματος (90% των περιπτώσεων) δεν χρειάζεται χειρουργική επέμβαση αλλά ακολουθείται συντηρητική θεραπεία. Κατατέθηκαν δύο Τεκμήρια προς Αναγνώριση και έτυχε ερωτήσεων σε σχέση με αυτά αλλά δεν θα ληφθούν υπόψη γιατί δεν έγιναν τελικά Τεκμήρια στη διαδικασία. Μ.Ε.
- Θ.Μακρυγιάννης Ο Μ.Ε. 3 Θ. Μακρυγιάννης, πατέρας του Ενάγοντα εργάζεται στη CYTA από το 2002 ως προϊστάμενος της μονάδας ασφάλειας και υγείας του οργανισμού και από το 2015 είναι και επικεφαλής της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης. Γνωρίζει καλά τα θέματα ασφάλειας και υγείας. Έχει σπουδάσει μηχανολογία και κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο στη διαχείριση κινδύνων και τεχνολογίας της ασφάλειας για 20 περίπου χρόνια. Εργάστηκε στην Κύπρο και στο εξωτερικό ως σύμβουλος ασφάλειας. Τα θέματα ασφάλειας και υγείας είναι μέσα στις καθημερινές του δραστηριότητες. Έχει συγγράψει το σχέδιο διαχείρισης ασφάλειας και υγείας της CYTA κι έχει διεξάγει εκατοντάδες εκτιμήσεις κινδύνων. Αναγνώρισε το Τεκμήριο 1 το οποίο τύπωσε από την ιστοσελίδα του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας. Εξήγησε ότι με βάση το συγκεκριμένο έντυπο, χώροι στους οποίους διασκεδάζουν τα παιδιά ή κάνουν άλλες δραστηριότητες εμπερικλείουν κινδύνους για τη σωματική υγεία των παιδιών, οι οποίοι προέρχονται κυρίως από τα παιγνίδια που βρίσκονται στους παιγνιδότοπους και στον περιβάλλοντα χώρο. Το έντυπο δίνει κατευθυντήριες γραμμές για εντοπισμό πηγών κινδύνου και αποφυγή δυσάρεστων συμβάντων. Όπως αναφέρει τα παιγνίδια πρέπει να έχουν προστατευτικά κιγκλιδώματα για προστασία των παιδιών (3η σελίδα). Τα παιγνίδια πρέπει να ομαδοποιούνται με βάση τις ηλικίες των παιδιών από 2 - 5 ετών και 5-12 χρόνων (σελ. 6: πρόκειται σύμφωνα με το έντυπο για την προσχολική και τη σχολική ηλικία). Επίσης δίδονται κατευθυντήριες γραμμές για προστασία των παιδιών στους παιγνιδότοπους. Αναφέρουν μεταξύ άλλων ότι ένας χώρος μπορεί να είναι πάρα πολύ επικίνδυνος και υπάρχουν επιτηρητές οι οποίοι πρέπει να είναι πάντοτε παρόντες όταν υπάρχουν παιδιά και όταν είναι πάρα πολύ επικίνδυνο, να υπάρχουν επιτηρητές που να βλέπουν τα παιδιά σε χώρους που μπορεί να συρθούν. Δεν πρέπει επίσης να υπάρχουν σπασμένα ή φθαρμένα μέρη στα παιγνίδια. Επιπρόσθετα θα πρέπει να υπάρχουν πινακίδες οι οποίες να διαχωρίζουν με σαφείς οδηγίες για χρήση των παιγνιδιών ανάλογα με τις ηλικίες κ.λ.π. (σελ. 6) Έχει επισκεφθεί το χώρο όπου έγινε το ατύχημα του Ενάγοντα. Έχει δει και το συγκεκριμένο παιγνίδι όπου έγινε το ατύχημα στην παρουσία του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας. Αυτό έλαβε χώρα μετά από 5-6 ημέρες. O ίδιος αυτό που παρατήρησε, ήταν ότι το συγκεκριμένο φουσκωτό όπου έγινε το ατύχημα ήταν φθαρμένο με φθαρμένα μέρη και σκληρές επιφάνειες. Επίσης ότι στο σημείο που τραυματίστηκε ο Ενάγοντας κανένας δεν μπορούσε να δει πως συνέβηκε ή το λόγο για τον οποίον συνέβηκε και δεν υπήρχε επιτήρηση σε αυτό το κρυφό σημείο που υπήρχε πίσω από τη τσουλήθρα. Επιπρόσθετα δεν υπήρχαν πινακίδες για διαχωρισμό των ηλικιών των παιδιών βάσει των σχετικών Οδηγιών του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας. Παρατήρησε επίσης παραλείψεις σε θέματα ασφάλειας και υγείας, όπως κλειδωμένη έξοδος κινδύνου και μη εγκεκριμένος πάροχος Πρώτων Βοηθειών. Σε σχέση με το πρότυπο, κατά την άποψή του το φουσκωτό δεν θα μπορούσε να πιστοποιηθεί. Ακόμη και να υπήρχε πιστοποίηση σε προγενέστερο χρόνο, το φουσκωτό θα πρέπει να την είχε χάσει. Παρέπεμψε σε παράγραφο του ευρωπαϊκού προτύπου για φουσκωτά παιγνίδια Τεκμηρίου 2 (4.2.1) η οποία μιλά για αγκύρωση ή άλλο σύστημα στερέωσης του φουσκωτού στο έδαφος (σε σημείωση επί της παραγράφου 4.2.1.) . Δεν υπήρχε εκτίμηση κινδύνου για το παιγνίδι, άρα δεν θα μπορούσε να αναγνωριστεί εάν το παιγνίδι χρειαζόταν περισσότερη πρόσδεση. Έπρεπε επίσης να υπήρχαν προστατευτικά κιγκλιδώματα ( παρ. 4.2.10 του Τεκμηρίου 2). Έπρεπε επίσης να υπάρχει συνεχής επιτήρηση και να παρέχεται και πληροφόρηση για αυτήν επίσης (παράγραφοι 4 και 6.4 ) που δεν έγινε στη συγκεκριμένη περίπτωση και έπρεπε να υπάρχουν οδηγίες για το τι γίνεται σ ε περίπτωση ατυχήματος. Στη σελ. 28 επίσης του προτύπου (παρ. 7.1.1) αναφέρεται ότι αν ανιχνευτούν φθορές στο φουσκωτό αυτό δεν πρέπει να χρησιμοποιείται (στην επιθεώρηση ρουτίνας πρέπει να ελέγχεται ότι δε υπάρχουν τρύπες ή σχισίματα στο ύφασμα ή ραφές). Εξήγησε ότι το Τεκμήριο 3 ήταν φωτογραφία του φουσκωτού από την κατασκευάστρια εταιρεία του. Στη φωτογραφία φαινόταν σχοινί που απουσίαζε κάτι που έδειχνε την κακή κατάσταση του φουσκωτού σε συνάρτηση με φωτογραφίες που έδειχναν φθορά του. Εξήγησε ότι οι φωτογραφίες επί του Τεκμηρίου 4 απεικόνιζαν όσα παρατήρησε κι εκείνος κατά ην επίσκεψή του στο χώρο. Επίσης η επιφάνεια του φουσκωτού είχε σκληρύνει λόγω ηλικίας και δεν υπήρχε διαχωρισμός των παιδιών, δηλαδή να παίζουν παιδιά ηλικίας 2-5 χρόνων αλλά έπαιζαν παιδιά 4-6 ετών. Αναφέρθηκε επίσης στη διαπίστωση του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας στο Τεκμήριο 4 ότι δεν υπήρχε σύστημα εκτίμησης κινδύνων ως απαιτείται (βλ. Τεκμήριο 10 σελ. 10, το οποίο είναι περιγραφή του συστήματος Γραπτής Εκτίμησης Κινδύνων από την ιστοσελίδα του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας) ώστε να υπάρχουν διαδικασίες αντιμετώπισης εκτάκτων καταστάσεων. Στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν υπήρχαν διαδικασίες αντιμετώπιση εκτάκτων καταστάσεων και δεν παρασχέθηκαν πρώτες Βοήθειες, αλλά απλώς ζήτησε η σύζυγός του πάγο. Σε σχέση με την κατάσταση του Ενάγοντα μετά τον τραυματισμό του, ανέφερε ότι όταν τον βρήκε στο νοσοκομείο «σπάραζε στο κλάμα», κάτι που συνεχίστηκε κει ώρα μετά που του έβαλε ο γιατρός το χέρι του στη θέση του. Για τις επόμενες εβδομάδες ήταν σε πολύ άσχημη ψυχολογική κατάσταση, τα βράδια δυσκολευόταν πάρα πολύ να κοιμηθεί, κοιμόταν μαζί του, έπρεπε συνεχώς να τον μετακινεί για να μην ξαπλώνει πάνω στο χέρι του, έβλεπε εφιάλτες και γενικά ήταν ανήσυχος σε όλη τη διάρκεια της μέρας και νύχτας. Για 6 μήνες μετά έπρεπε να τον προσέχουν να μην ξαναχτυπήσει. Για μεγάλο χρονικό διάστημα έβλεπε εφιάλτες και είχε ανήσυχο ύπνο ενώ μέχρι πρόσφατα το είχε. Έτριζε τα δόντια του πολύ σφιχτά το βράδυ κάτι που ο παιδίατρος απέδωσε σε άγχος του παιδιού. Δεν ξαναμπήκε σε φουσκωτό. Αντεξεταζόμενος, δέχθηκε ότι δεν ήταν παρών κατά το περιστατικό. Τις πληροφορίες του τις έλαβε από τη σύζυγό του αλλά μετέβηκε και στο υποστατικό την επομένη. Ενημερώθηκε λίγο μετά το ατύχημα από τη σύζυγό του ότι χτύπησε το παιδί τους. Δεν θυμάται τι του ανέφερε. Ήταν ταραγμένη, αλλά τον ενημέρωσε κανονικά. Δεν έχανε τα λόγια της. Δεν γνωρίζει κάτι για τα καθήκοντα του προσωπικού του παιδότοπου. Ο ίδιος ήταν για 18 χρόνια o λειτουργός ασφάλειας και υγείας στη C.Y.T.A. Τα καθήκοντα του μεταξύ άλλων είναι εκτιμήσεις κινδύνων σε όλους τους χώρους και δραστηριότητες της C.Y.T.A, η σύνταξη του σχεδίου διαχείρισης ασφάλειας και υγείας και γενικά η διαχείριση όλων των θεμάτων ασφάλειας και υγείας στον οργανισμό. Ένα σχέδιο ασφάλειας και υγείας γίνεται με βάση τη νομοθεσία , Κ.Δ.Π. 173/2002, σύμφωνα με τον οποίο ο εργοδότης οφείλει να έχει ένα σύστημα ασφάλειας και υγείας το οποίο να περιλαμβάνει γραπτή εκτίμηση του κινδύνου, η οποία να περιλαμβάνει μεταξύ άλλων τους κινδύνους για την ασφάλεια και την υγεία προσώπων που δεν εργοδοτούνται από αυτό και οι οποίοι δημιουργούνται από ή σε σχέση με τον τρόπο που διεξάγει τις δραστηριότητές του ή διευθύνει την επιχείρησή του. Κάθε εργοδότης πρέπει να εφαρμόζει κατάλληλο σύστημα ασφάλειας ή σύστημα διαχείρισης κινδύνου προβαίνοντας σε τέτοιες διευθετήσεις, τις κατάλληλες για τη φύση των δραστηριοτήτων και το μέγεθος της επιχείρησης του για τον αποτελεσματικό προγραμματισμό, την οργάνωση, τον έλεγχο, καθώς και την παρακολούθηση και αναθεώρηση των προληπτικών και προστατευτικών μέτρων που καθορίστηκαν με βάση την Κ.Δ.Π. 173/
- Στη συγκεκριμένη περίπτωση όπως αναφέρει και το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας, δεν διεξήχθηκε εκτίμηση κινδύνων για το συγκεκριμένο παιχνίδι, η οποία εκτίμηση κινδύνων εάν γινόταν, τότε σίγουρα θα είχαν προληφθεί οι κίνδυνοι. Θα υπήρχε, επιτήρηση μέσα στο φουσκωτό. Το φουσκωτό δεν θα ήταν φθαρμένο. Θα είχε εκτιμηθεί, αναγνωριστεί από τις εκτιμήσεις κινδύνων και γενικά θα είχαν προνοηθεί όλα τα μέτρα ασφάλειας και υγείας και σίγουρα εάν υπήρχε επιτήρηση μέσα στο φουσκωτό, εάν έκανε την ώρα που τσουλούσε ο γιος του, εάν την ώρα που έπεφτε, που δεν ξέρουμε πώς έπεσε, πολύ πιθανόν o επιτηρητής αν ήταν πάνω στο φουσκωτό να έπιανε το μωρό και να μην έπεφτε να χτυπήσει. Η εκτίμηση κινδύνων πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα προληπτικά και προστατευτικά μέτρα, τα οποία πρέπει να ληφθούν για την κάθε περίπτωση και είναι προϋπόθεση για να υπάρχει ένα σωστό σύστημα διαχείρισης ασφάλειας και υγείας. Αλλιώς δεν υφίσταται σχέδιο ασφάλειας και υγείας. Μέσα από τις εκτιμήσεις κινδύνων θα είχαν σίγουρα προβλεφθεί αυτά τα προβλεπόμενα μέτρα για την πρόληψη του ατυχήματος. Τα οποία στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν υπήρχαν. Όταν του υποβλήθηκε ότι υπήρχε εκτίμηση κινδύνων, ο ίδιος παρέπεμψε στην Έκθεση του Τμήματος Επιθεώρησης Ασφάλειας Εργασίας για ασφαλείς παιγνιδότοπους, όπου αναφέρεται ότι πρέπει να γίνονται εκτιμήσεις κινδύνων για όλα τα παιχνίδια και παρέπεμψε επίσης σε σαφή αναφορά στο Τεκμήριο 4 ότι δεν υπήρχε συγκεκριμένη εκτίμηση για το παιγνίδι εκείνο. Άρα δεν υπήρχε εκτίμηση κινδύνου για τo συγκεκριμένο παιχνίδι . Παρέπεμψε δε και στο Τεκμήριο 1 όπου δίδονται και κατευθυντήριες γραμμές για το πώς μπορεί να γίνει η επιτήρηση σε περιπτώσεις σοβαρών τραυματισμών (όπως αυτή του παιδιού του). Στη συγκεκριμένη περίπτωση υπήρχε άτομο το οποίο ήταν επιτηρητής, ήταν έξω από το παιχνίδι και στο σημείο που έγινε ο τραυματισμός του Ενάγοντα δεν υπήρχε επιτηρητής. Παρέπεμψε επίσης σε πρόνοιες ότι «η κατάσταση των παιγνιδιών να είναι καλή» και «δεν πρέπει να υπάρχουν σπασμένα ή φθαρμένα μέρη στα παιχνίδια». Όπως φαίνεται όμως σε φωτογραφία του Τεκμηρίου 4 ο χώρος κατάβασης από το φουσκωτό, ο χώρος του ατυχήματος, ήταν φθαρμένος. Οι επιτηρητές πρέπει να είναι πάντα παρόντες όταν υπάρχουν παιδιά. Τόσο το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας, όσο και οι δύο οι εκθέσεις του Extreme Park αναφέρουν ότι στο φουσκωτό έπαιζαν παιδιά 4 έως 6 χρονών. Αν από την Εναγομένη γινόταν εκτίμηση κινδύνων με βάση τους κανονισμούς του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας θα λαμβάνοντα υπόψη οι εν λόγω πρόνοιες. Εξ' ου και η σπουδαιότητα της εκτίμησης κινδύνου. Ένα σύστημα διαχείρισης ασφάλειας και υγείας δεν είναι έγκυρο χωρίς την παρουσία εκτίμησης κινδύνων σε όλους τους χώρους. Όπως εξήγησε επίσης σε σχέση με τα σχέδια ασφάλειας και υγείας η βασική τους δομή είναι περίπου η ίδια και πρέπει να περιλαμβάνουν πρόνοιες όπως παροχή Πρώτων Βοηθειών, εκτιμήσεις κινδύνων, υπεύθυνα άτομα και διάγραμμα για τα ποια άτομα είναι υπεύθυνα για το τι γίνεται στον χώρο, διαδικασίες έκτακτης ανάγκης, δηλαδή τι γίνεται στην περίπτωση που γίνεται ένα ατύχημα. Στην υπό κρίση περίπτωση όπως φάνηκε εκ των υστέρων δεν υπήρχαν διαδικασίες οι οποίες θα έπρεπε να ακολουθηθούν στην περίπτωση του ατυχήματος. Το σύστημα διαχείρισης ασφάλειας και υγείας έχει μία βασική δομή, το κάθε ένα διαφέρει με βάση τις δραστηριότητες που διεξάγονται στον χώρο. Μετά από ένα συμβάν ζητούνται οι εκτιμήσεις των κινδύνων για τη συγκεκριμένη δραστηριότητα. Γι' αυτό και o επιθεωρητής έχει αναφέρει στην έκθεσή του ότι δεν υπήρχαν εκτιμήσεις κινδύνων για το συγκεκριμένο παιχνίδι. Ο ίδιος είχε σχετική εμπειρία, επειδή το Ταμείο Συντάξεως της CYTA έχει παιγνιδότοπους ήταν υπεύθυνος και για την ασφάλεια στους παιγνιδότοπους και μέσα σ' αυτά τα πλαίσια είχε διεξαγάγει εκτιμήσεις κινδύνων για τους παιγνιδότοπους. Κατά τον ίδιο είναι o μόνος τρόπος για να αναγνωριστούν οι κίνδυνοι και να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα για την ασφάλεια και την υγεία των παιδιών. Δεν είχε μαζί του κάποιο γραπτό στοιχείο σε σχέση με την εμπλοκή του στους παιγνιδότοπους της CYTA αλλά παρέπεμψε στη γενικότερη εμπειρία του και στο ότι είχε επιθεωρήσει τους παιγνιδότοπους στο συγκρότημα στην Κακοπετριά και στο Παραλίμνι. Σε σχέση με το εάν το φουσκωτό θα έπρεπε να ήταν «αγκυρωμένο», εξήγησε ότι έπρεπε να γίνει εκτίμηση κινδύνων για τη σταθερότητα του φουσκωτού και πιθανόν να αποτρεπόταν και η πτώση. Ειδικά την πτώση ενός παιδιού, θα την απέτρεπε ένας επιτηρητής εντός του φουσκωτού και δεν έπρεπε να υπάρχουν παιδιά με ηλικία διαφορετική από αυτήν των 2-5 ετών , αφού με μεγαλύτερα παιδιά εντός του φουσκωτού, αυτό δεν είχε την ίδια σταθερότητα. Όσον αφορά το σχοινί το οποίο κανονικά θα έπρεπε να ήταν πάνω στο φουσκωτό, σύμφωνα με την κατασκευή του, αυτό θα βοηθούσε στο να αποτρέπονται οι πτώσεις κι εάν η εκτίμηση κινδύνου αναγνώριζε κάποιο κίνδυνο και έλεγε ότι πρέπει να υπάρχουν σχοινιά κατά την κατάβαση για τη σταθερότητα των παιδιών, τότε θα έπρεπε αυτά να είχαν τοποθετηθεί. Σύμφωνα με την πιστοποίηση του φουσκωτού ο επιτηρητής έπρεπε να είναι πάνω στο φουσκωτό. Μ.Ε. 4 Σ. Κατσάρης O M.Ε.4 Σ. Κατσάρης, εργάζεται ως επιθεωρητής στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας στο Επαρχιακό Λευκωσίας από τον Ιούνιο
- Έλαβε πτυχίο μηχανολόγου μηχανικού στο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Καβάλας το 2001 σε μηχανολογικά γραφεία στη Λευκωσία και το 2009 έγινε επιθεωρητής εργασίας. Κατά τη διάρκεια της θητείας του ως επιθεωρητής, έτυχε εκπαίδευσης σε θέματα ασφάλειας και υγείας Στις 29/4/2011 κλήθηκε να διερευνήσει ατύχημα στον παιγνιδότοπο Extreme Park, στη λεωφόρο Στροβόλου,
- Αναγνώρισε την Έκθεσή του Τεκμήριο 4 και υιοθέτησε το περιεχόμενό της. Αναφέρθηκε στις 3 φωτογραφίες που αυτή περιλαμβάνει και ως ανέφερε τις τράβηξε ο ίδιος Κατάθεσε επίσης κάποια βίντεο από κλειστό κύκλωμα. Το βίντεο από κλειστό κύκλωμα παρακολούθησης, το έλαβε με επιστολή του διευθυντή του παιδότοπου και μετέφερε το αρχείο σε Usb. Προβλήθηκε το βίντεο. Σε σημείο αυτού φαίνεται κάποιος επιτηρητής και σε άλλο σημείο το παιδάκι που μπαίνει 2 φορές στη τσουλήθρα και επιστρέφει και Τρίτη φορά που έχει τραυματιστεί. Μετά το βίντεο διακόπτεται. Στο Τεκμήριο 4 περιλαμβάνεται και επιστολή υπογεγραμμένη από το Γ. Χαλκούση (Μ.Υ.2), διευθυντή και υπεύθυνο για θέματα ασφάλειας του παιδότοπου. Από την εμπειρία του πρέπει να υπάρχουν γραπτές εκτιμήσεις κινδύνων για όλα τα παιγνίδια σε ένα παιγνιδότοπο, για κάθε θέση και για κάθε μηχάνημα. Ως εξήγησε κάθε θέση έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες και πρέπει να γνωρίζουν τι υπάρχει δίπλα από το μηχάνημα και να γίνεται σωστή η εκτίμηση του κινδύνου. Αντεξεταζόμενος, εξήγησε ότι έχει προβεί και σε άλλες διερευνήσεις ατυχημάτων σε παιγνιδότοπους. Υπήρξαν ακόμη δύο περιπτώσεις που έχει ο ίδιος υπόψη που αφορούσαν φουσκωτά. Παιδιά χοροπηδούσαν, έπεφταν στο δάπεδο και κτυπούσαν. Συμφώνησε ότι σε τέτοιου είδους παιδότοπους, υπάρχουν εγγενείς κίνδυνοι, διότι απαιτούν την κινητικότητα των παιδιών. Ένα παιδί μπορεί να τραυματιστεί πέφτοντας από τη τσουλήθρα. Το παιχνίδι ήταν πιστοποιημένο με βάση Ευρωπαϊκά πρότυπα (ΕΝ 14960 του 2006). Έκδοση του ευρωπαϊκού πιστοποιητικού για ένα παιχνίδι σημαίνει ότι πληροί τις προδιαγραφές για ποιότητα υλικών ή για το πως πρέπει να λειτουργήσει. Όπως το παιγνίδι ήταν κατασκευασμένο, ήταν κατάλληλο για να τοποθετηθεί στην αγορά. Σε σχέση με την ύπαρξη χειρολαβών ή το μέγιστο αριθμό παιδιών εξαρτώνται από το τι συστήνει ο κατασκευαστής. Το βίντεο ήταν ουσιαστικά αρκετό για σκοπούς διερεύνησης, αφού ο ίδιος ήθελε να δει πως τραυματίστηκε ο Ενάγοντας. Β.
- Μαρτυρία Εναγόμενης M.Y.1 Γ. Χαλκούσης O διευθυντής των Εναγομένων XXXXX Χαλκούσης υιοθέτησε το περιεχόμενο Γραπτής Δήλωσης. Είναι ο ιδιοκτήτης και διευθυντής της Εναγόμενης εταιρείας από το 1998, η οποία διεξάγει τις εργασίες της με την εμπορική επωνυμία Extreme Park. Είναι ο υπεύθυνος ασφάλειας και υγείας του χώρου από το 1998 μέχρι σήμερα. Το Extreme Park άρχισε τη λειτουργία του το 1998 κι έκτοτε παρέχει υπηρεσίες όπως παιδότοπος με εκδηλώσεις παιδικών πάρτι. Μεταξύ άλλων, παρέχει υπηρεσίες ως παιδότοπος με εκδηλώσεις παιδικών πάρτι. Μεταξύ των άλλων καθηκόντων του είναι η γενική επίβλεψη για τη σωστή λειτουργία του χώρου, η ανάθεση εργασιών και καθηκόντων στους εργοδοτούμενους της εταιρείας και ο έλεγχος ασφάλειας και υγείας του υποστατικού και του εξοπλισμού του. Κατά την ημέρα του ατυχήματος, στις 29/4/2011, ο Ενάγοντας, στο Extreme Park, προσκεκλημένος σε παιδικό πάρτι, καθώς έπαιζε στη τσουλήθρα, χτύπησε το χέρι του. Ο παιδότοπος πιστοποιήθηκε ότι πληρούσε τα επίπεδα ασφαλείας από την Κυπριακή εταιρεία πιστοποίησης. Ο εξοπλισμός και τα παιγνίδια του Extreme Park είναι άριστης ποιότητας, ανταποκρίνονται στις ευρωπαϊκές προδιαγραφές και είναι όλα πιστοποιημένα και καλά συντηρημένα. Κατά τον επίδικο χρόνο υπήρχε σύστημα διαχείρισης κινδύνων (ως φαίνεται και στο Τεκμήριο 4). Αναθεωρήθηκε τελευταία φορά τον Ιανουάριο 2009, δύο έτη πριν το ατύχημα. Δεν επιβάλλονται διά νόμου συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα εντός των οποίων να αναθεωρείται το σύστημα διαχείρισης κινδύνων. Στο Extreme Park, γίνεται αναθεώρηση του συστήματος διαχείρισης κινδύνων κάθε 3-4 περίπου χρόνια και αυτό γίνεται επειδή λαμβάνονται όλα τα προληπτικά μέτρα ασφαλείας, παρόλο που δεν θα ήταν αναγκαίο να το πράττουν σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα, αφού δεν υπάρχουν ουσιαστικές αλλαγές στους χώρους, στον εξοπλισμό και στα παιγνίδια. Επί της ουσίας τα παιγνίδια που υπάρχουν στο Extreme Park είναι τα ίδια ή σχεδόν πανομοιότυπα και ο τρόπος χρήσης και λειτουργίας τους δεν διαφοροποιείται ακόμη και με την αντικατάστασή τους. Υπάρχει συστηματική επιθεώρηση της κατάστασης των παιγνιδιών και δεν αφήνονται να φθαρούν και μετά να αντικατασταθούν αλλά λειτουργούν πάντα προληπτικά με τακτικό έλεγχο και επιθεώρηση, καλή συντήρηση και αντικατάστασή τους σε πιο σύντομο χρονικό διάστημα από τη διάρκεια ζωής τους. Περαιτέρω συνηθίζουν να μειώνουν τον αριθμό των ατόμων και του βάρους που επιτρέπεται να χρησιμοποιούν το παιγνίδι παρά του ότι με βάση της οδηγίες της κατασκευαστικής εταιρείας επιτρέπεται μεγαλύτερος αριθμός, ώστε να ελαχιστοποιούνται οι πιθανότητες οποιουδήποτε ατυχήματος. Τα παιγνίδια των εξωτερικών χώρων λόγω των καιρικών συνθηκών, μπορεί να υποστούν αλλοίωση ως προς το χρώμα και την εξωτερική τους εμφάνιση και γι' αυτό αντικαθίστανται κάθε 4-5 χρόνια, ενώ αυτά των εσωτερικών χώρων κάθε περίπου 6-8 χρόνια, δηλαδή σε πιο σύντομο χρονικό διάστημα από ό,τι είναι στην πραγματικότητα η διάρκεια ζωής τους και παρά του ότι ακόμη βρίσκονται σε πολύ καλή ποιότητα και είναι ασφαλή. Ο εξοπλισμός είναι άριστης ποιότητας και προβαίνουν σε ενδελεχή και συστηματικό έλεγχο του εξοπλισμού, των παιγνιδιών και του χώρου, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι χρήστες είναι κυρίως παιδιά. Υπάρχουν έντυπα ελέγχου για όλα τα παιγνίδια που συμπληρώνονται και υπογράφονται από τους υπεύθυνους κάθε χώρου. Κατέθεσε αντίγραφα του εντύπου ασφάλειας και υγείας ΕΑΥ-06-2, για την περίοδο Φεβρουαρίου 2011 - Ιουλίου 2011, ως Τεκμήριο
- Από το έντυπο του Απριλίου 2011, φαίνεται ότι ο έλεγχος που πραγματοποιήθηκε την 4η εβδομάδα που επισυνέβηκε το ατύχημα, κατέδειξε πως δεν υπήρχε οποιαδήποτε φθορά στα παιγνίδια. Φροντίζουν τα παιγνίδια να είναι πάντα καθαρά και να γίνεται αντικατάσταση εξαρτημάτων όπου κρίνεται σκόπιμο. Σε περίπτωση που θεωρήσει ότι ένα παιγνίδι έχει κλείσει τον κύκλο του το αντικαθιστά, το πράττει, χωρίς να περιμένει να υποστεί φθορά για να προβεί σε αντικατάστασή τούτου. Σε περίπτωση που μέρος του παιγνιδιού τείνει να χαλάσει τότε το αντικαθιστά και μάλιστα έγκαιρα χωρίς να χρειαστεί να χαλάσει και να καταστεί λειτουργικό κι επικίνδυνο. Κανένα παιγνίδι που βρίσκεται στο Extreme Park δεν έχει φθορές με τρόπο που να καθιστά τη χρήση τους επικίνδυνη για τα παιδιά. Η επίδικη τσουλήθρα ήταν ισπανικής κατασκευής, άριστης ποιότητας, πιστοποιημένη, κατάλληλη και ανταποκρινόταν στα ευρωπαϊκά επίπεδα ασφάλειας με βάση το ευρωπαϊκό πρότυπο ΕΝ
- Δεν έχει στην κατοχή του το ευρωπαϊκό πιστοποιητικό γιατί το παρέδωσε στον αγοραστή όταν πώλησε το φουσκωτό το 2013 σε άλλο παιγνιδότοπο. Το φουσκωτό το αγόρασε το
- Κατά τον επίδικο χρόνο όχι μόνο δεν υπέστη φθορά αλλά ήταν σε άριστη κατάσταση και γι' αυτό μεταπωλήθηκε. Το παιγνίδι δεν ενείχε κίνδυνο μεγαλύτερο από το φυσικό κίνδυνο τέτοιων παιγνιδιών. Δεν ευσταθεί ο ισχυρισμός ότι δεν υπήρχε επιτηρητής ή ότι υπήρχε πρόσωπο και που επιτηρούσε και έκανε κι άλλες εργασίες όπως το να σερβίρει. Υπάρχει συνεχής επίβλεψη των παιδιών από συγκεκριμένο προσωπικό. Το πρόσωπο που επέβλεπε τα παιδιά είναι πρόσωπο που φαίνεται με ανοιχτόχρωμη γαλάζια φανέλα. Το προσωπικό ανάλογα με τα καθήκοντά του φορά φανέλες και οι επιτηρητές φορούν γαλάζια φανέλα και υπήρχαν κατά τον επίδικο χρόνο στην εταιρεία 6 επιτηρητές παιγνιδιών. Πριν τη χρήση του παιγνιδιού υπήρχε υπόδειξη για το πώς θα εισέρχονται τα παιδιά στο παιγνίδι και πως θα τα χρησιμοποιούν π.χ. να αφαιρούνται τα υποδήματα ή να μην ανεβαίνουν τη τσουλήθρα ανάποδα για αποφυγή χτυπημάτων. Ο επιτηρητής βοηθά τα παιδιά να εισέρχονται στο φουσκωτό. Επιβλέπει από έξω και δεν βρίσκεται εντός του φουσκωτού γιατί μπορεί ο ίδιος να προκαλέσει ατύχημα κυκλοφορώντας μέσα στο παιγνίδι. Επεμβαίνει σε περιπτώσεις κακής χρήσης του παιγνιδιού ή όταν σπρώχνονται ή τσακώνονται τα παιδιά ή χτυπήσουν κατά το παιγνίδι. Το πέσιμο των παιδιών είναι φουσκωτό και εξυπακούεται από το χοροπήδημα και την κατάβαση στη φουσκωτή τσουλήθρα. Δεν μπορεί να αποτραπεί το πέσιμο αφού υπάρχουν απρόβλεπτες κινήσεις των παιδιών. Ως παιδότοπος στο Extreme Park έχουν 2 διαφορετικούς ορόφους. Στον 1ο όροφο εισέρχονται ηλικίες μέχρι 7 ετών Στο φουσκωτό υπήρχαν 8-10 παιδιά πολύ κάτω από το μέγιστο αριθμό χωρητικότητας των 20-25 παιδιών. Η επιφάνεια του φουσκωτού έχει καθαρό χώρο, αφαιρούμενης της τσουλήθρας και των φυσικών εμποδίων 42 μέτρα. Για παιδιά ύψους 1,5 μέτρων η χωρητικότητα είναι 1,66 τ.μ. δηλαδή το φουσκωτό χωρά 25 παιδιά (παρουσίασε email Τεκμήριο 15). Οι ηλικίες των παιδιών ήταν 4-6 ετών, σύμφωνα με το διαχωρισμό ηλικιών. Σε κάθε περίπτωση το παιδάκι χτύπησε μόνο του και δεν υπήρχαν άλλα παιδάκι που να ανεβοκατεβαίνουν την τσουλήθρα. Μόλις το παιδάκι χτύπησε, ο επιτηρητής το παρέλαβε. Σε σχέση με το αναφερόμενο «κρυφό σημείο» που δεν μπορούσε κάποιος να δει πως έπεφτε το παιδί από τη τσουλήθρα, το ύψος περιμετρικά του φουσκωτού, δηλαδή στο πίσω μέρος δεξιά και αριστερά είναι περίπου μέτρα για να αποτρέπεται η αναρρίχηση και η πτώση των παιδιών από το φουσκωτό. Αυτές ήταν οι προδιαγραφές του φουσκωτού και ο επιτηρητής επιτηρούσε από μπροστά και αν αντιλαμβανόταν κάτι αντικανονικό θα επέμβαινε, όπως κι έπραξε. Το παιδάκι μόλις έπεσε εξήλθε από το φουσκωτό. Δεν είναι δυνατόν σε φουσκωτές τσουλήθρες να υπάρχουν προστατευτικοί τοίχοι και κιγκλιδώματα γιατί αυτά είναι αντίθετα με τη χρήση και φυσική λειτουργία του παιγνιδιού. Δεν απαιτούνται χειρολαβές για κατάβαση γιατί αυτό είναι αντίθετο με τον τρόπο λειτουργίας της τσουλήθρας. Η τσουλήθρα δεν ήταν φθαρμένη και δεν διέθετε σκληρές κι επικίνδυνες επιφάνειες, που θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι εκεί χτύπησε το παιδί. Το υλικό είναι PVC. Δεν χρειαζόταν αγκύρωση γιατί ήταν σε εσωτερικό χώρο και ήταν άκρως σταθερό και ασφαλές και ο αριθμός των παιδιών που χρησιμοποιούσαν το παιγνίδι και το βάρος τους ήταν λιγότερο από το μέγιστο αριθμό ατόμων και βάρους. Υπήρχαν οδηγίες χρήσης και πιστοποιητικό πάνω στο παιγνίδι και γενικές οδηγίες χρήσης στο χώρο καθώς και σύστημα διαχείρισης κινδύνων και προστατευτικών μέτρων ασφαλείας για όσους χρησιμοποιούσαν τα παιγνίδια και τον παιγνιδότοπο. Ως κάτοχος του παιδότοπου δεν μπορεί να αποτρέψει κάθε ατύχημα αφού ο κίνδυνος χτυπήματος και ατυχήματος αποτελεί μέρος της ίδιας της δραστηριότητας, κάτι για το οποίο ήταν ενήμεροι οι προσκεκλημένοι στο χώρο και για το οποίο υπήρχαν γραπτές προειδοποιήσεις. Το ατύχημα προήλθε αποκλειστικά από τον Ενάγοντα είτε λόγω του ότι έχασε την ισορροπία του κι έπεσε με το βάρος του σώματός του στο αριστερό του χέρι, είτε από κάποια άλλη απρόβλεπτή του κίνηση, που δικαιολογείται από την ηλικία του. Κατά τη διάρκεια των 22 χρόνων που είναι στην εταιρεία έτυχε παιδιά να χάνουν την ισορροπία τους να πέφτουν και να σηκώνονται και να συνεχίζουν το παιγνίδι αφού αυτό είναι στα πλαίσια της συνήθους χρήσης των παιγνιδιών. Θεωρεί ότι το ατύχημα και οι τυχόν ζημιές που έχει υποστεί ο Ενάγοντας έχουν προκληθεί λόγω δικής του απρόσεκτης κίνησης η οποία δικαιολογείται στα πλαίσια συνήθους χρήσης του παιγνιδιού και στα πλαίσια ρίσκου που ενέχουν τέτοιες δραστηριότητες από παιδιά τέτοιας ηλικίας. Αν πίστευε ότι η εταιρεία του έχει ευθύνη θα την αναλάμβανε. Κατέθεσε επίσης αριθμό εγγράφων που περιλαμβάνουν 2 πιστοποιητικά από την κυπριακή εταιρεία πιστοποίησης και πιστοποιητικό από το International Certification Network και αντίγραφα των εντύπων ασφαλείας και υγείας. Κατέθεσε επίσης βίντεο (Τεκμήριο 14). Υπέδειξε στο βίντεο το παιδί και τον επιτηρητή. Σύμφωνα με το βίντεο το παιδί μπήκε και βγήκε στη τσουλήθρα 3 φορές και την 3η φορά συνέβηκε το ατύχημα. Έδειξε επίσης την παραλαβή του Ενάγοντα από τον επιτηρητή, ο οποίος ως ανέφερε μετά το έδωσε στη μητέρα του. Υπήρξε επικοινωνία με πρόσωπο που πιστοποιούσε το συγκεκριμένο φουσκωτό παιγνίδι, ο οποίος βρίσκεται στην Ισπανία. Στο χώρο υπήρχαν γενικές οδηγίες χρήσης των παιγνιδιών. Επίσης αναγνώρισε επιστολή του στο Τεκμήριο 4 και φωτογραφίες του φουσκωτού. Ως εξήγησε, ακολουθείτο φόρμουλα υπολογισμού των παιδιών που έμπαιναν στο φουσκωτό βάσει των τετραγωνικών. Στο συγκεκριμένο όροφο υπήρχαν παιδιά πιο μικρής ηλικίας. Οι ηλικίες στο χώρο ήταν μέχρι 7 ετών. Η χωρητικότητα στο φουσκωτό μπορούσε να είναι 25 παιδιά και τηρείτο όριο ύψους 1,20 - 1,30 μ. (μικρότερο από τις οδηγίες του κατασκευαστή) Αντεξεταζόμενος, δέχθηκε ότι το Τεκμήριο 15 σε σχέση με τη χωρητικότητα του φουσκωτού το έλαβε στις 30/5/
- Πάντα όμως ακολουθούσαν τις οδηγίες του κατασκευαστή. Υπήρχαν οδηγίες πάνω στο φουσκωτό για τη χρήση του παιγνιδιού και τον αριθμό των παιδιών. Δεν μπορεί να πιστοποιηθεί και να λειτουργεί ένα φουσκωτό χωρίς οδηγίες χρήσης. Το 2011 υπήρχαν οδηγίες σε σχέση με τον αριθμό των παιδιών που μπορούσαν να εισέλθουν στο φουσκωτό. Όπως εξήγησε δεν μπορούσε να τις παρουσιάσει, γιατί το φουσκωτό μεταπωλήθηκε το 2012-
- Λειτουργεί επί 20 έτη η επιχείρηση και έχει προτεραιότητα την ασφάλεια εκατοντάδων παιδιών. Στον υπολογισμό του για τα τετραγωνικά έλαβε υπόψη του και τα φυσικά εμπόδια (τσουλήθρες κλπ). Πιστοποιητικό για το φουσκωτό εκδίδει η εταιρεία η οποία κατασκευάζει τα φουσκωτά. Η σχετική κυπριακή εταιρεία πιστοποίησης μπορεί να πιστοποιήσει μόνο κάποια από τα παιγνίδια. Το έντυπο για τους ασφαλείς παιγνιδότοπους του Υπουργείου Εργασίας είναι ενημερωτικό και δεν υπήρχε νομοθεσία και δεν υπάρχει ακόμα σε σχέση με παιδότοπους. Επέμενε ότι τα φουσκωτά αγοράζονταν πιστοποιημένα. Ο ίδιος δεν είχε την πιστοποίηση μαζί του. Στο βίντεο φαίνεται ότι ο Ενάγοντας χτυπά από μόνος του. Κανένας δεν μπορεί να αποτρέψει τη πτώση ενός παιδιού. Συμπεραίνει ότι ο Ενάγοντας χτύπησε μόνος του από το ότι ανεβαίνει και κατεβαίνει μόνος του στη τσουλήθρα και άρα δεν τον έχει σπρώξει κάποιο άλλο παιδάκι. Όλα έγιναν σε θέαμα δευτερολέπτων. Σε περίπτωση που ο επιτηρητής δει ότι πάει κάτι λάθος ή ότι γίνεται κάτι μέσα στο φουσκωτό τότε μόνο μπορεί και επεμβαίνει. Άρα βρίσκεται έξω, επιβλέπει και παρεμβαίνει όταν χρειάζεται. Το συγκεκριμένο ατύχημα είναι καταγραμμένο σε βίντεο. Και φαίνεται ο επιτηρητής που κατεβάζει το παιδί από το φουσκωτό και το παίρνει μετά η μητέρα του. Από την ώρα που κτύπησε το παιδάκι σε λιγότερο από ένα λεπτό το παιδάκι ήταν έξω από το φουσκωτό. Οι ενέργειες του επιτηρητή είναι οπτική επιτήρηση σε ένα παιχνίδι που παίζουν παιδάκια. Τίποτε άλλο και παρεμβαίνει εκεί που χρειάζεται. Παραπεμπόμενος στην ανάγκη για επιτήρηση πάνω στο φουσκωτο από επιτηρητή, στο Τεκμήριο 2, πρότυπο, σελ. 27, παρ. 6.4 (m), εξήγησε ότι είναι πολύ επικίνδυνο («κίνδυνος θάνατος») ένας ενήλικας να βρίσκεται εντός του φουσκωτού. Υπήρχαν πινακίδες στο φουσκωτό οι οποίες δεν φαίνονται. Είναι γενικές οδηγίες χρήσης του κατασκευαστή πάνω στο φουσκωτό. Συμφώνησε ότι σύμφωνα με το Τεκμήριο 12 (σελ. 2 και 3) , είναι πολύ σημαντικό σε σχέση με την πιστοποίηση, να γίνονται γραπτές εκτιμήσεις κινδύνου. Κατά τον ίδιο υπήρχε εκτίμηση κινδύνου. Υπήρχε σύμβουλος πιστοποιημένος από τον Υπουργό. Έκαναν μαζί τις εκτιμήσεις και μετά ερχόταν η κυπριακή εταιρεία πιστοποίησης και πιστοποιούσε. Δέχθηκε ότι δεν υπήρχε γραπτή εκτίμηση κινδύνου για το συγκεκριμένο παιγνίδι. Υπήρχε γενική πιστοποίηση για τα παιχνίδια. Αν ο σύμβουλος θεώρησε ότι δεν έπρεπε να συμπεριληφθεί το φουσκωτό σε εκτίμηση κινδύνου, τότε αυτό αυτό τότε δεν συμπεριλήφθηκε. Ο ίδιος είναι Λειτουργός Ασφάλειας και Υγείας της επιχείρησης. Εκ της θέσης του πρέπει να τυγχάνει εκπαίδευσης. Όταν ερωτήθηκε κατά πόσο έμαθε κατά την εκπαίδευσή του ότι είναι σημαντική η γραπτή εκτίμηση κινδύνων για κάθε δραστηριότητα θέση και εργασία, εξήγησε ότι υπήρχαν σύμβουλοι και η γινόταν πιστοποίηση. Γινόταν εσωτερική επιθεώρηση και μετά έλεγχος από την Κυπριακή Εταιρεία Πιστοποίησης. Συμφώνησε ότι ο ιδιοκτήτης κάποιων υποστατικών οφείλει να έχει την υποχρέωση να λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα για να διαφυλάξει και να προστατεύσει την υγεία των προσώπων που βρίσκονται στο συγκεκριμένο υποστατικό και πρόσωπα που μπορεί να επηρεαστούν από τις δραστηριότητες στο υποστατικό. Επέμενε ότι υπήρχε μελέτη εκτίμησης κινδύνου και ότι είχε λάβει άδεια από την πυροσβεστική και την Ηλεκτρομηχανολοιγκή Υπηρεσία και τις Υγειονομικές Υπηρεσίες. Στη συνέχεια όμως όταν του υποβαλλόταν ότι εκτίμηση κινδύνου δεν υπήρχε για το συγκεκριμένο παιγνίδι, επέμενε ότι και βάσει του Τεκμήριο 4 αυτή υπήρχε. Δέχθηκε επίσης ότι θα έπρεπε να υπάρχει και καταγραφή κινδύνων και επέμενε ότι αυτή γινόταν συνέχεια. Υπήρχαν σύμβουλοι για να καταγραφόταν αν ένα παιγνίδι ήταν επικίνδυνο. Επρόκειτο για ένα απλό φουσκωτό. Δεν είχε κίνδυνο από αέρα ή από οτιδήποτε. Ήταν ένα μεγάλο φουσκωτό που έπαιζαν τα παιδιά. Ακολουθούσαν τις οδηγίες του κατασκευαστή. Εξήγησε ότι όταν παίζουν παιδιά πάντα υπάρχει κίνδυνος να χτυπήσουν μεταξύ τους. Υπήρχαν πιστοποιημένοι Πρώτοι Βοηθοί και σε κάθε περίπτωση, ήρθε η μητέρα του παιδιού, δεν έγινε πανικός και κάθισε λίγα λεπτά στο χώρο και έφυγε. Δεν μπορούσαν να γνωρίζουν ότι το παιδί είχε σπάσει το χέρι του. Ο πάγος χορηγείται συχνά σε παιδιά και δεν θα μπορούσαν να γνωρίζουν για τη σοβαρότητα του ατυχήματος από το ότι χορηγήθηκε είχε οπτική επαφή με το πίσω μέρος της τσουλήθρας. Ακόμη και αν συνέβαινε πιο σοβαρό ατύχημα και το παιδί δεν θα μπορούσε να σηκωθεί, ο επιτηρητής θα το έβλεπε. Όσον αφορούσε τις σχετικές αναφορές στο Τεκμήριο 1, τις εξήγησε ότι αφορούσαν εξωτερικούς παιγνιδότοπους και όχι φουσκωτά όπως το συγκεκριμένο. Το συγκεκριμένο φουσκωτό παιχνίδι δεν το θεωρούσε κάτι το επικίνδυνο, υπήρχαν σύμβουλοι καταρτισμένοι από το Υπουργείο που τους συμβούλευαν και υπήρχε πιστοποίηση από το ΚΕΠ, Κυπριακή Εταιρεία Πιστοποίησης. Πρόσθεσε ότι ακόμη και να υπήρχε επιτηρητής στο φουσκωτό θα ήταν αδύνατον να προληφθεί το ατύχημα. Δεν ήταν δυνατόν την ώρα που κατεβαίνει ένα παιδάκι από τη τσουλήθρα να το κρατά από το χέρι. Μία λανθασμένη κίνηση ή ένα στραβοπάτημα ήταν πιθανόν να συμβεί. Όπως ήταν κατασκευασμένο το φουσκωτό, ήταν αδύνατον ο επιτηρητής να σταθεί κοντά στο μέρος του φουσκωτού που ήταν η τσουλήθρα γιατί υπήρχε τοίχος προστασίας 2 μέτρων ύψος για να εμποδίζονται τα παιδιά να σκαρφαλώνουν στα τοιχώματα και να πέσουν κάτω. Ο επιτηρητής στεκόταν στο κάτω μέρος (στην είσοδο του φουσκωτού) και επέβλεπε και έλεγχε τη ροή των παιδιών και το πόσα παιδιά εισέρχονταν στο φουσκωτό. Επρόκειτο για μία απλή τσουλήθρα. Εξήγησε ότι η αναφορά του σε ύψος παιδιών 1,5 μέτρων ήταν για να υπολογίσει πόσα παιδιά χωρούσαν στο φουσκωτό. Για τα φουσκωτά γίνεται έλεγχος κατά εβδομάδες και κάθε μήνα γίνεται οπτικός έλεγχος, για το αν υπάρχει φθορά ή τρύπα και αυτό φαίνεται οπτικά. Ο οπτικός έλεγχος γινόταν για να διαπιστωθεί αν υπήρχαν φθορές ή ζημιές πάνω στα παιγνίδια. Όταν εντοπίζονταν, γίνονταν οι απαραίτητες ενέργειες ούτως ώστε να επισκευαστεί η ζημιά αλλά πάντα άλλαζαν τα παιγνίδια πριν ξεκινήσουν να φθείρονται και γινόταν προληπτική αντικατάσταση για να μην υπήρχαν τα προβλήματα στη μέση μίας σεζόν. Τα παιγνίδια ήταν εισηγμένα και έφεραν αλλά πάντα άλλαζαν τα παιγνίδια πριν ξεκινήσουν να φθείρονται και γινόταν προληπτική αντικατάσταση για να μην υπήρχαν προβλήματα στη μέση μιας σεζόν γιατί τα παιγνίδια ήταν εισαγόμενα και δεν μπορούσε να αλλάξει κάτι άμεσα. Επίσης ζημιά στο πλαστικό προκαλεί ξεφούσκωμα. Η μόνη ζημιά που μπορεί να γίνει -εννοούσε προφανώς και να συνεχίσει να λειτουργεί το φουσκωτό- είναι λίγο ξέφτισμα του χρώματος ή του πλαστικού. Δεν θεωρούσε απαραίτητο να υπήρχε σχοινί ανάβασης στη τσουλήθρα. Υπήρχε πιο μεγάλη τσουλήθρα στον παιδότοπο χωρίς Για το συγκεκριμένο φουσκωτό δεν θυμάται τη χρήση σχοινιού αλλά δέχθηκε ότι θεωρήθηκε το φουσκωτό ότι βάσει προτύπων έπρεπε να υπάρχει σχοινί ανάβασης. Δεν έδειξε να γνωρίζει ουσιαστικά τι έγινε με το σχοινί ανάβασης μιλώντας περισσότερο υποθετικά λέγοντας ότι αν είδαν κάποια φθορά ειδοποίησαν τον κατασκευαστή και τους είπε ότι δεν χρειάζεται σκοινί. Δεν είχε όμως αλληλογραφία να επιδείξει περί αυτού. Παρατηρώντας τις φωτογραφίες 2 και 3 επί του Τεκμηρίου 4, εξήγησε ότι αυτό που φαινόταν στη φωτογραφία ήταν ξεθώριασμα από το τρίψιμο των ποδιών. Δεν υπήρχε κάποια τρύπα ή κάτι άλλο. Ουσιαστικά επρόκειτο για ξεθώριασμα και όχι για τέντωμα του πλαστικού που να καθιστούσε το φουσκωτό μη ασφαλές. Όταν του υποδείχθηκε ότι για να αναγνωριστεί η σημασία αυτής της φθοράς έπρεπε να υπάρχει γραπτή εκτίμηση κινδύνων για το φουσκωτό παιγνίδι, παρέπεμψε στους σύμβουλους και στις πιστοποιούσες εταιρείες που τους βοηθούσαν και που θεωρούσαν ότι δεν υπήρχε κάποιος κίνδυνος. Δουλεύει 22 χρόνια σε σχέση με παιδιά και τον παιγνιδότοπο τον επισκέπτονται 50,000 παιδιά το χρόνο. Μικροατυχήματα γίνονται στον παιγνιδότοπο. Διευκρίνισε ότι το συγκεκριμένο ατύχημα ο ίδιος δεν το θεωρεί μικροατύχημα. Δεν υπάρχουν άλλες αγωγές εναντίον της εταιρείας. Υπάρχει μία αγωγή από οικιακή βοηθό που κίνησε αγωγή, για την οποίαν έδωσε την εκδοχή του. Για άλλες τρεις περιπτώσεις παιδιών δεν έγινε αναφορά σε αγωγή, αλλά έγινε αναφορά σε συνθήκες τραυματισμού τους και όπως εξήγησε συμβαίνουν μικροατυχήματα τα οποία οι ίδιοι κάνουν ότι μπορούν για να τα αποτρέψουν. Οι υπάλληλοι χωρίζονται σε ειδικότητες. Οφείλει ως υπεύθυνος ασφάλειας και υγείας να έχει καταχωρημένα τα ονόματα των επιτηρητών, με βάση το σχέδιο ασφάλειας και υγείας αλλά δεν μπορούσε να αναφέρει το όνομα του επιτηρητή και ούτε φυλάγονται αυτά τα ονόματα γιατί υπάρχει υπεύθυνος ασφάλειας κάθε ορόφου. Όταν ρωτήθηκε τι εκπαίδευση είχε ο επιτηρητής, ανέφερε ότι η εκπαίδευση ήταν στη βάση των προδιαγραφών του κατασκευαστή. Δεν θυμάται ποιος ήταν μετά από τόσα χρόνια. Σε σχέση με το ότι υπήρχαν στο φουσκωτό παιδιά ηλικίας 4-6 ετών, ανέφερε ότι ο διαχωρισμός ηλικιών γίνεται με την τοποθέτηση των παιδιών σε διαφορετικούς ορόφους και με τον περιορισμό του αριθμού των παιδιών στα φουσκωτά. Ο διαχωρισμός των παιδιών με βάση τις ηλικίες τους γίνεται από το λειτουργό (operator) δηλαδή επί τόπου. Δεν γίνονται κρατήσεις για πάρτι για παιδιά πιο μεγάλων ηλικιών στο συγκεκριμένο χώρο (π.χ. 10 ετών). Είναι θέμα όχι του κατασκευαστή αλλά του Χειριστή -Operator, να διαχωρίσει τις ηλικίες. Υπήρχαν οδηγίες πάνω στο φουσκωτό για το ύψος των χρηστών και για άλλους παράγοντες. Οι γενικές οδηγίες (Τεκμήριο 16) ήταν στην είσοδο του παιδότοπου μπροστά από το χώρο υποδοχής. Το ατύχημα οφειλόταν σε λανθασμένη κίνηση του Ενάγοντα, κάτι που συμβαίνει όταν τα παιδιά παίζουν σε τέτοιους χώρους. Τα μικρά παιδιά έχουν ευαίσθητα κόκκαλα. Μ.Υ.2 Ο Ζαχαρόπουλος Τζίγκας XXXXX, είναι ιδιοκτήτης της εταιρείας «Zeppelin Hellas», η οποία ασχολείται με την κατασκευή φουσκωτών παιγνιδιών από το
- Η εταιρεία του είναι η πρώτη εταιρεία κατασκευής φουσκωτών παιγνιδιών στην Ελλάδα με πιστοποίηση από την ΕΒΕΤΑΜ (Ελληνικός Οργανισμός Πιστοποίησης) και με εξαγωγές σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Συνεργάζεται στην Κύπρο με πολλά εστιατόρια, για τα οποία η εταιρεία του σχεδιάζει και κατασκευάζει τους παιδότοπους τους για εσωτερικό χώρο. Γνώρισε τον ΜΥ1 Γ. Χαλκούση μέσω μίας παλαιότερης συνεργασίας τους το 2011 όταν κλήθηκαν να σχεδιάσουν και να κατασκευάσουν ως εταιρεία το πάρκο για τα νήπια στο Extreme Park. Γνωρίζει για τα όσα προβλέπονται στο ευρωπαϊκό πρότυπο ΕΝ14960:2006 στη βάση του οποίου κατασκευάστηκε το φουσκωτό, λόγω του ότι η εταιρεία τους κατασκευάζει παρόμοια φουσκωτά. Του ζητήθηκε από τον ΜΥ1 να καταθέσει σε σχέση με τα όσα προβλέπονται στο πρότυπο. Μελέτησε τη δικογραφία, τη Συνοπτική Έκθεση Διερεύνησης (Τεκμήριο 4) και παρακολούθησε το βίντεο που καταγράφει το ατύχημα (Τεκμήριο 14). Το φουσκωτό το είχε δει και ο ίδιος το 2011 κατά την επίσκεψή του στο χώρο. Πρόκειται για φουσκωτό ισπανικής κατασκευαστικής εταιρείας. Ο σκοπός του προτύπου δεν είναι να μειωθεί η συμβολή του εξοπλισμού των παιγνιδότοπων ή τη δραστηριότητα του εκάστοτε παιγνιδιού που έχει μεγάλη σημασία από αναπτυξιακής κι εκπαιδευτικής άποψης για τα παιδιά. Η ύπαρξη κινδύνου αποτελεί εγγενές χαρακτηριστικό στα πλαίσια διεξαγωγής δραστηριότητας σε κάθε παιχνίδι. Οι δραστηριότητες στα πλαίσια των παιγνιδιών σε παιγνιδότοπους έχουν σκοπό να δώσουν την ευκαιρία στα παιδιά να αντιμετωπίσουν αποδεκτούς κινδύνους ως μέρος ενός ελεγχόμενου περιβάλλοντος μάθησης που προσφέρει ερεθίσματα και προκλήσεις. Η παροχή ανάγκης να προσφέρεται η ευκαιρία αντιμετώπισης κίνδυνου και της ανάγκης να παρέχεται ασφάλεια στα παιδιά. Οι αρχές για διαχείριση και ασφάλεια εφαρμόζονται γενικά τόσο σε χώρους συνήθους εργασίας όσο και στα πλαίσια παροχής δραστηριότητας σε παιγνιδότοπους. Ωστόσο, η ισορροπία μεταξύ ασφάλειας και οφέλους από την εμπλεκόμενη δραστηριότητα διαφέρεις στο δύο τομείς. Στην παροχή δραστηριότητας παιγνιδιού η έκθεση σε κάποιο βαθμό κινδύνου μπορεί να ωφελήσει τα παιδιά καθώς ικανοποιεί μία βασική ανθρώπινη ανάγκη δηλαδή να δίνει στα παιδιά την ευκαιρία να μάθουν για τον κίνδυνο και τις συνέπειές του σε ένα ελεγχόμενο περιβάλλον. Τα πρότυπα και οι κατασκευαστές σέβονται τα χαρακτηριστικά της δραστηριότητας παιγνιδιού και τον τρόπο που τα παιδιά ωφελούνται από το παιχνίδι». Λόγω των εγγενών κινδύνων είναι αδύνατον να παρέχεται ένας παιδότοπος με παιχνίδια απαλλαγμένα από κάθε είδους κίνδυνο. Το πρότυπο έχει σκοπό να μειώσει τον κίνδυνο σοβαρών τραυματισμών των παιδιών, επιτρέποντάς τους ταυτόχρονα να απολαμβάνουν τη δραστηριότητα των παιγνιδιών. Η χρήση του παιγνιδιού απαιτεί κινητικότητα και οι προδιαγραφές ελαχιστοποιούν αλλά δεν εξαλείφουν τους κινδύνους, με αποτέλεσμα να αποτελεί σύνηθες φαινόμενο το χτύπημα των παιδιών, με τη δημιουργία καρουμπάλων, μελανιών και κάταγμα κάποιου μέρους του σώματος. Τα παιδιά, λόγω του νεαρού της ηλικίας τους καθώς επίσης και της φύσης των δραστηριοτήτων τους, είναι φυσικό να κάνουν αυθόρμητες και απρόβλεπτες κινήσεις, ή να χάνουν την ισορροπία τους. Είναι αναπόφευκτο να αποτραπούν ατυχήματα όλων των ειδών, αφού εμπίπτουν στη συνήθη δραστηριότητα των παιδιών στα πλαίσια της χρήσης των παιγνιδιών. Ούτε ο κατασκευαστής, ούτε ο ιδιοκτήτης ενός παιγνιδότοπου μπορεί να αποτρέψει ένα στραβοπάτημα ή σύγκρουση με κάποιο άλλο ή η πτώση ενός παιδιού. Κατά τον ίδιο τρόπο δεν μπορεί να αποτραπεί ένα στραβοπάτημα ή λανθασμένη κίνηση ενός παιδιού που κατεβαίνει από την τσουλήθρα. Τα μέτρα που λαμβάνονται υπόψη από τις κατασκευαστικές εταιρείες για τη μείωση του κινδύνου είναι κυρίως τα υλικά και ο τρόπος κατασκευής των παιγνιδιών με βάση το πρότυπο. Παρέπεμψε στη σελ. 6 του προτύπου και πρόσθεσε ότι για τη μείωση του κινδύνου, οι κατασκευαστικές εταιρείες χρησιμοποιούν μαλακό υλικό, αποφεύγουν την τοποθέτηση σκληρών κι αιχμηρών επιφανειών εντός του φουσκωτού παιγνιδιού, ώστε σε περίπτωση ατυχήματος να ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος ή η πιθανότητα σοβαρών τραυματισμών. Το φουσκωτό είναι πολλαπλών δραστηριοτήτων στο εσωτερικό του. Δεν είναι μόνο τσουλήθρα και αυτό από το οποίο κατέβηκε και χτύπησε είναι ράμπα ανόδου ή άλλως πως «μαγικό βουνό» το οποίο διαφέρει με μία απλή τσουλήθρα ως προς τον τρόπο κατασκευής. Υπήρχε επαρκής πλατφόρμα εξόδου. Η αγκύρωση των φουσκωτών πρέπει να γίνεται σύμφωνα με το πρότυπο σε εξωτερικούς χώρους (για αποφυγή παράσυρσης του φουσκωτού από αέρα) , ενώ σε εσωτερικούς χώρους, αυτό να γίνεται όταν είναι εντελώς απαραίτητο. Η μόνη περίπτωση που θα μπορούσε να θεωρηθεί ορθότερο το φουσκωτό να αγκυρωθεί είναι σε πολύ μικρά και ελαφριά φουσκωτά. Αυτό δεν ισχύει αφού το φουσκωτό ήταν διαστάσεων 6Χ10 μέτρων με βάρος 500-600 κιλά και δεν υπήρχε περίπτωση παράσυρσής του. Όσον αφορά το σχοινί αυτό συνηθιζόταν κάποτε να τοποθετείται από τους κατασκευαστές κατά την ανάβαση και ποτέ στην κατάβαση. Περαιτέρω δεν επρόκειτο για απαραίτητο εργαλείο αλλά για προαιρετικό. Σκοπός του ήταν να προσφέρει δράση (suspense) στη δραστηριότητα του παιγνιδιού και όχι για σκοπούς ασφάλειας. Στο πρότυπο Τεκμήριο 2 (σελ. 25) παρέχεται μία λίστα με τους παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη σε σχέση με τον αριθμό των χρηστών των φουσκωτών όπως το ύψος των παιδιών , το μέγεθος του χώρου, ο τύπος της δραστηριότητας. Συνήθως οι κατασκευαστές και οι ιδιοκτήτες παιδότοπων εμπειρικά και πρακτικά μετρούν τον καθαρό χώρο του παιγνιδιού, αφού αφαιρέσουν τον εξοπλισμό εντός του παιγνιδιού και λαμβάνοντας υπόψη το ύψος των παιδιών για να υπολογιστεί η χωρητικότητα των χρηστών που μπορούν να εισέρχονται στο παιγνίδι την ίδια ώρα. Στην παρούσα περίπτωση, το φουσκωτό ήταν διαστάσεων 6 Χ 10 μέτρων και εντός του φουσκωτού υπήρχε φουσκωτή τσουλήθρα (ράμπα ανόδου). Υπήρχαν 8-10 παιδιά ηλικίας 4-6 ετών στο φουσκωτό με ύψος 1,10 μ. - 1,20 μ. και κατά τον ίδιο, με βάση το μέγεθος του φουσκωτού και τις ηλικίες των παιδιών ο αριθμός των παιδιών στο φουσκωτό ήταν ιδιαίτερα συντηρητικός, αφού η χωρητικότητα με βάση το μέγεθος του φουσκωτού και το ύψος των παιδιών προνοούσε σαφώς για πολύ μεγαλύτερο αριθμό παιδιών. Δεν υπάρχει νομοθεσία που να επιβάλλει το διαχωρισμό των παιδιών που βρίσκονται στο φουσκωτό με βάση συγκεκριμένες οδηγίες. Ο διαχωρισμός σε ηλικίες 4-6 ετών είναι λογικός και πιο ασφαλής για τη μείωση των πιθανοτήτων τραυματισμών, γιατί δεν υπήρχαν στο φουσκωτό παιδάκι μικρότερης ηλικίας. Στη σελ. 25 του Προτύπου Τεκμήριο 2 αναφέρεται πως πρέπει να υπάρχει επιτηρητής. Δεν πρέπει όμως να βρίσκεται πάνω στο φουσκωτό γιατί αυτό καθιστά τη χρήση επικίνδυνη, τόσο λόγω του βάρους του ενήλικα όσο και λόγω της χρήσης του φουσκωτού που απαιτεί κινητικότητα από τα παιδιά. Είναι αυτονόητο ότι ο επιτηρητής δεν μπορεί να επιβλέπει τα παιδιά ευρισκόμενος πάνω στο φουσκωτό. Πρέπει να στέκεται στην είσοδο του φουσκωτού και να επεμβαίνει εκεί όπου χρειάζεται ή όταν κάτι περιέλθει στην αντίληψή του ότι δεν βαίνει ορθά. Σύμφωνα με το πρότυπο (σελ. 27) δεν πρέπει να βρίσκεται πάνω στο φουσκωτό αλλά να παρακολουθεί τις δραστηριότητές, αφού όχι μόνο δεν ενδείκνυται να είναι στο φουσκωτό αλλά είναι και επικίνδυνο. Στο βίντεο φαίνεται επιτηρητής στην είσοδο του φουσκωτού. Όργανα όπως προστατευτικό κιγκλίδωμα, όργανο που προσφέρει σταθερότητα, σχοινιά και χειρολαβές δεν προνοούνται και θα καθιστούσαν επικίνδυνη τη λειτουργία των δραστηριοτήτων που προνοούνται για το εν λόγω παιγνίδι. Σε σχέση με το ατύχημα της παρούσας υπόθεσης το παιδάκι χτύπησε στο αριστερό του χέρι, παθαίνοντας κάταγμα. Τέτοιος τραυματισμός είναι συνήθης και μπορεί να προκληθεί από το γύρισμα κατά την ώρα της κατάβασης από τη τσουλήθρα. Όποιο μέτρο κι αν λαμβανόταν δεν θα μπορούσε να αποφευχθεί. Δεν νοείται ο επιτηρητής να κρατά τα παιδιά ενώ παίζουν ώστε να αποφευχθεί ένα στραβοπάτημα ή ένα γύρισμα ή μία εσφαλμένη κίνηση ενός παιδιού καθώς κατεβαίνει από μία ράμπα καθόδου. Ούτε θα μπορούσε να αναμένεται ο επιτηρητής να στέκεται οπουδήποτε αλλού πέραν της μπροστινής πλευράς του φουσκωτού. Η κατασκευή είναι τέτοια που το ύψος 2 μέτρων στο πίσω μέρος στα αριστερά και στα δεξιά ήταν 2 μέτρα για αποτροπή αναρρίχησης και πτώσης των παιδιών έξω από το φουσκωτό. Καμία αμέλεια δεν υπήρξε. Το παιγνίδι είναι δεόντως κατασκευασμένο και πιστοποιημένο με βάση ευρωπαϊκό πρότυπο. Αντεξεταζόμενος, ανέφερε ότι η πιστοποίηση του Τεκμηρίου 19 έλαβε χώρα το Νοέμβριο του
- Η κατασκευή για το συγκεκριμένο χώρο χρειάστηκε 15 μέρες. Η κατασκευή που έκανε ο ίδιος δεν ήταν για φουσκωτά αλλά για σταθερή παιγνιδοκατασκευή. Η πιστοποίηση της εταιρείας τους είναι για παιγνιδοκατασκευές και όχι για φουσκωτά. Δεν έχει προβεί σε δημιουργία παιδότοπου με φουσκωτά στην Κύπρο αλλά σε άλλες χώρες. Εξήγησε ότι συμμόρφωση σημαίνει κατασκευή με βάση το πρότυπο και πιστοποίηση είναι κάτι που δίνεται στον πελάτη ότι έχει κατασκευαστεί βάσει του ΕΝ 14960 για φουσκωτά και ΕΝ 1176 για άλλες κατασκευές. Για αν συνεχίσει να υπάρχει η πιστοποίηση, ο ιδιοκτήτης του φουσκωτού οφείλει να τηρεί όλους τους κανόνες που φαίνονται στο πρότυπο. Οι ίδιοι δίνουν οδηγίες στον πελάτη τι ελέγχους πρέπει να κάνει κάθε μέρα, κάθε μήνα, κάθε χρόνο, για να διατηρείται το φουσκωτό σε καλή κατάσταση, ούτως ώστε να είναι λειτουργικό. Φουσκωτά που τηρούν το πρότυπο πρέπει να καθορίζουν από πριν την είσοδο των παιδιών και το μέγιστο αριθμό παιδιών και την ηλικία των παιδιών. Δίνονται οδηγίες από τον ιδιοκτήτη στο χειριστή. Ο επιτηρητής ελέγχει πριν το φούσκωμα ότι λειτουργεί το ρεύμα, το φουσκώνει και κάνει έλεγχο ότι όλα είναι εντάξει και μετά ανεβάζει τα παιδάκια πάνω. Αυτό γίνεται πριν από κάθε χρήση. Οι οδηγίες χρήσης πρέπει να είναι πάνω στο φουσκωτό. Όσον αφορά την Εναγόμενη, υπήρχε πάνω στο φουσκωτό. Είχε τις οδηγίες χρήσης στο σκαλοπάτι εκεί που εισέρχονται τα παιδιά ή στον πλαϊνό τοίχο. Δεν μπορεί να θυμηθεί για το 2011, αλλά επειδή ξέρει την Εναγόμενη που είναι πολύ σοβαρή εταιρεία, αποκλείεται να έδινε φουσκωτό χωρίς οδηγίες χρήσης. Όμως οι οδηγίες χρήσης δεν ήταν για τα παιδάκια αλλά για τον επιτηρητή για να ξέρει τι ύψος παιδιού θα βάλει, πόσα παιδάκια θα βάλει, και να ελέγξει το φουσκωτό πριν ξεκινήσει τη χρήση του παιγνιδιού. Δέχθηκε ότι η συνεχής παρουσία του επιτηρητή είναι σημαντική. Σε σχέση με τη γραπτής εκτίμηση κινδύνων για κάθε φουσκωτό, ανέφερε ότι απλά καθορίζεται πόσα παιδιά θα εισέλθουν στο φουσκωτό, το ύψος του χρήστη, το αν θα είναι τσουλήθρα ή απλό φουσκωτό αναπήδησης ή πολλαπλών δραστηριοτήτων όπως το φουσκωτό της παρούσας υπόθεσης. Το ύψος των παιδιών δεν το μετράς κάθε μέρα, αλλά ο επιτηρητής, βάσει των συγκεκριμένων φουσκωτών γνωρίζει πόσα παιδιά θα βάλει (8 με 10 παιδιά) ύψος χρήστη μέχρι ανάλογα τι ορίζεται (1.20- 1.25 μέτρα). Ο ίδιος όταν πουλάει φουσκωτό πηγαίνει στο χειριστή και του λέει ασχέτως των αναγεγραμμένων οδηγιών πως πρέπει να χειρίζεται με ασφάλεια το φουσκωτό. Συνεννοείται με τον επιτηρητή απευθείας είτε μέσω του ιδιοκτήτη. Για το συγκεκριμένο φουσκωτό δεν γνωρίζει τι σχετικό έγινε . Ο ίδιος σε σχέση με το συγκεκριμένο φουσκωτό, είδε τον επιτηρητή είδε πόσα παιδάκια έπαιζαν και είδε την επίμαχη φάση στο βίντεο. Είδε επίσης το συγκεκριμένο παιδάκι το οποίο ανέβηκε 2 φορές πάνω και στην τρίτη ανέβηκε και στο κατέβασμα έφυγε με το χέρι σπασμένο αφού το πήρε ο επιτηρητής στη μαμά του. Δεν είδε πως έσπασε το χέρι του. Δεν γνωρίζει για τις οδηγίες που δόθηκαν όταν πωλήθηκε το φουσκωτό από την κατασκευάστρια εταιρεία προς τους Εναγόμενους, αλλά εικάζει επειδή η κατασκευάστρια είναι μία πολύ σοβαρή εταιρεία ότι είναι αδύνατον να μην είπε στον Μ.Υ.1 πως θα στήσει το φουσκωτό και πόσα παιδάκια θα παίζουν. Αδύνατον να μην είπε στον κύριο Χαλκούση πώς θα το στήσει και πόσα παιδάκια να παίζουν. Τα φουσκωτά έχουν οδηγίες. Λογικά θα πρέπει να έχει εκπαιδεύσει και το συγκεκριμένο επιτηρητή. Δεν μπορεί να γνωρίζει το σύστημα διαχείρισης κινδύνου της Εναγόμενης. Επειδή γνωρίζει την κατασκευάστρια εταιρεία του φουσκωτού, είναι αδύνατο να πωλήσει κάτι χωρίς οδηγίες -πέρα του ότι είναι γραμμένες πάνω στο φουσκωτό- σίγουρα έδωσε οδηγίες στο διευθυντή της Εναγομένης. Σε σχέση με τον αριθμό των επιτηρητών που πρέπει να υπάρχουν στο φουσκωτό επέμενε ότι πρέπει να υπάρχει τουλάχιστον ένας επιτηρητής. Όταν του υποβλήθηκε ότι σύμφωνα με τη σελ. 25 του προτύπου, θα πρέπει να συμφωνήσουν πριν τη λειτουργία του συγκεκριμένου φουσκωτού τουλάχιστον 3 άτομα (χειριστής, επιβλέπων και όσο περισσότεροι παρευρισκόμενοι) απάντησε ότι το φουσκωτό χρειάζεται έναν χειριστή, ο οποίος επιτηρεί πως παίζουν τα παιδιά και τις κινήσεις τους, ώστε να μην είναι επιθετικές και να μην σπρώχνουν το ένα το άλλο. Το φουσκωτό βάσει και των διαστάσεών του (6 Χ 10 μ) χρειάζεται έναν επιτηρητή που να ελέγχει τη λειτουργία των παιδιών και πως παίζουν. Σε σχέση με το εάν το φουσκωτό θα έπρεπε να είναι αγκυρωμένο, το φουσκωτό θεωρείται μεγάλο. Αγκύρωση γίνεται ιδιαίτερα στον εξωτερικό χώρο λόγω των ισχυρών ανέμων. Σε εσωτερικό χώρο γίνεται αγκύρωση μόνο όταν χρειάζεται. Οι κατασκευαστές όταν έχουν ένα μικρό φουσκωτό το δένουν, αλλά το συγκεκριμένο φουσκωτό με βάρος 500-600 κιλά είναι αδύνατον να μετακινηθεί. Συμφώνησε ότι για να δει κάποιος ιδιοκτήτης κάποιο φουσκωτό αν χρειάζεται η πάκτωση ή αν δεν χρειάζεται, πόσα άτομα θα εισέλθουν και γενικά αυτά που του υποδεικνύει το πρότυπο, πρέπει να κάνει μια αξιολόγηση με βάση τις πληροφορίες που λαμβάνει από τον κατασκευαστή. Αν δεν υπάρχουν άνεμοι το φουσκωτό δεν πακτώνεται. Ο ίδιος γνωρίζει τις οδηγίες που είχε το φουσκωτό πάνω, αλλά δεν γνωρίζει τι υπέδειξε ο κατασκευαστής στην Εναγόμενη. Σε σχέση με επιθεωρήσεις στο φουσκωτό, θα πρέπει να γίνεται καθημερινή επιθεώρηση από τον επιτηρητή. Μόλις δηλαδή το φουσκώσει ανεβαίνει πάνω και το ελέγχει ότι όλα είναι σωστά. Σε σχέση με περιοδικές επιθεωρήσεις για σκοπούς συντήρησης, δηλαδή αν κάτι έχει καταστραφεί πάνω στο φουσκωτό θα πρέπει να υπάρχουν οδηγίες πώς να επιδιορθωθεί, αυτός που δίνει οδηγίες είναι ο κατασκευαστής στον ιδιοκτήτη και του λέει τι πρέπει να κάνει ανά έναν χρόνο, ανά δύο χρόνια, ανάλογα αν έχει φθορά. Στην Κύπρο δεν υπάρχει νομοθεσία ώστε ο έλεγχος να γίνεται από ανεξάρτητο φορέα όπως προνοείται στην Ελλάδα. Επανερχόμενος στην αγκύρωση, ανέφερε ότι η Profab συστήνει αλλά δεν επιβάλλει εσωτερική αγκύρωση για μέγιστη σταθερότητα στον φουσκωτό εξοπλισμό. Το συγκεκριμένο φουσκωτό είναι πολύ βαρύ και δεν χρειάζεται αγκύρωση. Του επιδείχθηκε εκτύπωση από τη σελ. της PROFAB σε σχέση με φουσκωτά κάστρα. (Τεκμήριο 20 το ισπανικό κείμενο και ως Τεκμήριο 20(α)). Ο ίδιος δεν έκανε επιθεώρηση στο φουσκωτό αλλά απλά το είδε. Δεν συνεργάζεται πλέον με την Εναγόμενη. Δεν μπορεί να ξέρει τις οδηγίες και τις κατευθυντήριες γραμμές που δόθηκαν από την κατασκευάστρια προς την Εναγόμενη, αλλά είναι σοβαρή εταιρεία με εξαγωγές σε όλη την Ευρώπη. Δεν δέχθηκε ότι η εταιρεία του δεν έχει οποιαδήποτε εμπειρία στην κατασκευή φουσκωτών με βάση το συγκεκριμένο πρότυπο. Δεν δέχθηκε ότι τα συμπεράσματά του ήταν αυθαίρετα γιατί ως ανέφερε, το 2011 επισκέφθηκε το φουσκωτό και δεν πρόσεξε κάτι το επικίνδυνο. Ήρθε δύο φορές και είδε το φουσκωτό. Είναι σίγουρος ότι το είδε και το έκανε για να αντιγράψει την τεχνογνωσία της PROFAB που είναι πάρα πολύ καλή εταιρεία. Το είδε το Νοέμβριο το
- Σε σχέση με την υποχρέωση για γραπτή εκτίμηση κινδύνων και καταγραφή των πιθανών μέτρων που πρέπει να ληφθούν για ελαχιστοποίηση των κινδύνων τραυματισμού εξήγησε ότι δεν μπορεί το Υπουργείο Εργασίας να γνωρίζει τους κινδύνους που μπορεί να ενέχονται σε ένα φουσκωτό παιχνίδι. Γι' αυτό υπάρχει το πρότυπο που προνοεί πως ράβεται ένα φουσκωτό, ποιοι κανόνες ακολουθούνται για να τοποθετηθεί για να παραδοθεί με ασφάλεια στον ιδιοκτήτη. Σημασία είχε για τον ίδιο ο καθημερινός έλεγχος, ότι όλα λειτουργούν σωστά, το ύψος του χρήστη, ο έλεγχος από τον επιτηρητή στην είσοδο του φουσκωτού. Ο ίδιος γνωρίζει ότι είδε στο βίντεο. Ο επιτηρητής σύμφωνα με το βίντεο ήταν εκεί. Στο φουσκωτό υπάρχουν μικρές φθορές διότι το PVC τρίβεται πάνω στα ρούχα του παιδιού, φεύγει το πρώτο στρώμα PVC και φαίνεται από κάτω, αλλά αυτό δεν επηρεάζει επειδή είναι και δεύτερο στρώμα από κάτω, δεν φεύγει ο αέρας για να μειώσει την πίεση που έχει το φουσκωτό. Η συνηθισμένη φθορά δεν είναι ανάγκη να καταγράφεται, αλλά μόνο εάν από το φουσκωτό φεύγει αέρας. Καταγράφεται κάτι όταν επηρεάζεται η λειτουργία του φουσκωτού και όταν είναι επικίνδυνο, ώστε να επιδιορθωθεί. Όταν του υποβλήθηκε (σελ. 28 του προτύπου - Τεκμήριο 2) ότι πρέπει να καταγράφεται το σχίσιμο στο φουσκωτό ο ίδιος ανέφερε ότι δεν είδε φθορά που να καθιστά επικίνδυνο το φουσκωτό. Όταν του υποβλήθηκε ότι δεν πρέπει να γράφεται εάν κάτι είναι επικίνδυνο αλλά να καταγράφονται οι φθορές για να εκτιμηθεί μετά στην εκτίμηση κινδύνων η επικινδυνότητά τους, επέμενε ότι δεν διαπίστωσε ο ίδιος επικινδυνότητα και ότι ο Μ.Υ.1 επιμένει στη λεπτομέρεια και είναι πολύ αυστηρός σε αυτό που κάνει και δεν υπήρχε περίπτωση να λειτουργήσει το φουσκωτό αν ήταν επικίνδυνο. Ο ίδιος ανέβηκε στο φουσκωτό για να πάρει κάποιες ιδέες αλλά διαπίστωσε ότι δεν είχε τίποτε το επικίνδυνο. Δεν μπορεί να ξέρει ποιους και πως τους εκπαίδευσε ο κ. Χαλκούσης ούτε ποιος ήταν ο επιτηρητής κατά το δυστύχημα . Γ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Προχωρώ σε αξιολόγηση της μαρτυρίας από τα όσα τέθηκαν ενώπιόν μου. Ως αναφέρεται στο σύγγραμμα των Τ. Ηλιάδη και Ν.Γ. Σάντη «Το Δίκαιο της Απόδειξης: Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές - Λευκωσία 2014, σελ. 135: «Η αξιολόγηση της μαρτυρίας δεν περιορίζεται αποκλειστικώς στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας κάθε μάρτυρα ξεχωριστά (Rana και Άλλου ν. Δημοκρατίας
(2004)2 ΑΑΔ 489) αλλά αντιπαραβάλλεται και διρευνάται στο σύνολο της μαρτυρίας που παρουσιάζεται και από τις δύο πλευρές (Φώτσιου ν. Ηροδότου
(2010)1(Β) ΑΑΔ 1172). Τα ευρήματα αξιοπιστίας είναι αλληλένδετα με τη συνολική εκτίμηση της μαρτυρίας και των προεκτάσεών της και συναρτάται με την αντικειμενική όψη των πραγμάτων (Βασιλείου ν. Αστυνομίας Ποιν. Εφ. 159/09, ημ. 4.5.12).» Στην υπόθεση Demil Imports Exports v. Ζήνων Κωνσταντινίδης
(2011)1Α Α.Α.Δ. 462, αναφέρθηκαν τα πιο κάτω: «Στις αστικές υποθέσεις όπως η παρούσα, η απόδειξη κρίνεται με βάση το ισοζύγιο των πιθανοτήτων, ενώ το βάρος απόδειξης βρίσκεται στους ώμους των εναγόντων, να αποδείξουν τους ισχυρισμούς τους για την αξίωση τους. Η απόσειση του βάρους αυτού, συναρτάται αποκλειστικά με την μαρτυρία η οποία κρίνεται αποδεκτή και αξιόπιστη. Στην υπόθεση Μαρσέλ (πιο πάνω) λέχθηκε ότι «Το κριτήριο δεν είναι αν η θέση ή η εκδοχή του διαδίκου που φέρει το βάρος της απόδειξης (onus of proof) είναι η πιο πιθανή παρά ή αντίθετη, εκείνη δηλαδή, του αντιδίκου του. Το κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο, με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση του ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι (is more probable than not). Αν απέτυχε να αποδείξει τη θέση ή την εκδοχή του σε αυτό το επίπεδο (standard of proof), ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης δεν θεωρείται ότι το απέσεισε, έστω και εάν η θέση του ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά η αντίθετη, εκείνη δηλαδή του αντιδίκου του. (Βλέπε μεταξύ άλλων Phipson on Evidence, 14th Edition, par.4-38 και Αθανασίου κ.ά. ν. Κουνούνη
(1997)1 (Β) Α.Α.Δ. 614.)» Στην υπόθεση Αθηνής Σωτήρης ν. Δημοκρατίας,
(2008)2 Α.Α.Δ. 256, τονίστηκε ότι: « Ο δικάζων, επομένως, δικαστής βρίσκεται στην πλεονεκτική θέση να παρακολουθεί τη ζωντανή διαδικασία και να κρίνει από το σύνολο της συμπεριφοράς του μάρτυρα την έμφυτη κλίση του προς την φιλαλήθεια ή το ψεύδος. Όταν βεβαίως αναφερόμαστε σε συμπεριφορά του μάρτυρος δεν εννοούμε το ύφος με το οποίο εξωτερικεύει τη μαρτυρία του, γιατί μπορεί π.χ. να έχει υποκριτικές ικανότητες ή αντίθετα κάποια εγγενή αδυναμία στην εκφορά του λόγου. Εννοούμε, κατά κύριο λόγο, το περιεχόμενο της μαρτυρίας το οποίο ελέγχεται με τη βάσανο της λογικής και την ανθρώπινη εμπειρία ως προς την αναμενόμενη φυσιολογική εξέλιξη των πραγμάτων της ζωής. Ασφαλώς στην αξιολόγηση όλων των πιο πάνω κυρίαρχο ρόλο έχει ο δικαστής που χρησιμοποιεί εκτός από τις νομικές του γνώσεις και την εμπειρία και κοινή λογική. Με αυτά τα κριτήρια, και στη βάση του συνόλου της συμπεριφοράς του μάρτυρα, κρίνει για την αξιοπιστία ενός μάρτυρα.». Στο σύγγραμμα των Τ.Ηλιάδη και Ν.Γ.Σάντη «Το Δίκαιο της Απόδειξης Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές», σελ. 355, αναφέρθηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με την αξιολόγηση του περιεχομένου εγγράφων: «Τόσο στην περίπτωση κατάθεσης πρωτότυπου εγγράφου όσο και στην περίπτωση κατάθεσης αντιγράφου του, το Δικαστήριο διατηρεί διακριτική ευχέρεια, στα πλαίσια της ορθής απονομής της δικαιοσύνης, να αξιολογεί το περιεχόμενο του και αφού λάβει υπόψη τα περιστατικά της υπόθεσης να το δεχθεί ολόκληρο ή μέρος του, αναλόγως και του βαθμού στον οποίο το θέμα αποτελεί επίδικο γεγονός (Federal Bank of Lebanon (SAL) ν Σιακόλα
(2011)1(Β) ΑΑΔ 1422)» (σελ. 355) Είχα την ευκαιρία να παρατηρήσω τους μάρτυρες στο εδώλιο και να αξιολογήσω τη μαρτυρία τους από τις αντιδράσεις τους, την αμεσότητα ή μη των απαντήσεών τους και τη συνοχή του περιεχομένου της. Αξιολόγησα τη μαρτυρία συνολικά και σφαιρικά και όχι κατά μικροσκοπικό τρόπο, πάντα σε σχέση με τα έγγραφα που κατέθεσαν οι μάρτυρες ως Τεκμήρια στο Δικαστήριο. Ξεκινώ από τη Μ.E.1. Από τα λεγόμενά της μπορώ να προβώ σε κάποια ευρήματα γεγονότων, ιδίως σε μη αμφισβητούμενα λεχθέντα της, αλλά σχημάτισα την εντύπωση, ότι σε μεγάλο βαθμό υπερέβαλε και δεν με έπεισε για την αλήθεια όλων των ισχυρισμών της. Κατ' αρχήν, επέμενε να ισχυρίζεται ότι δεν υπήρχε επιτηρητής και ότι ο επιτηρητής ήταν πρόσωπο το οποίο σέρβιρε και ήταν απασχολημένος παράλληλα και με άλλες εργασίες. Είναι εμφανές όμως, ότι αυτό δεν ίσχυε, όπως συνάγεται από το βίντεο του ατυχήματος το οποίο είχα την ευκαιρία να δω στο βιντεο Τεκμήριο 11 που κατέθεσε ο Μ.Ε.4 και στο Τεκμήριο 14 που κατέθεσε ο διευθυντής της Εναγομένης, και όπως φαίνεται σε άλλο αρχείο βίντεο στο Τεκμήριο 11 όπου φαίνεται και πρόσωπο να επιτηρεί αλλά και ο διαχωρισμός των υπαλλήλων ανάλογα με τα καθήκοντά τους με διαφορετικές φανέλες (μαύρο πορτοκαλί και άσπρο). Επιπλέον ο Μ.Ε.4 του οποίου τη μαρτυρία δέχομαι ως θα αναφέρω πιο κάτω και ο οποίος ήταν το πρόσωπο που διερεύνησε το ατύχημα, αποφαίνεται και αυτός για το ότι υπήρχε επιτήρηση επί του φουσκωτού. Δεν με έπεισαν οι ισχυρισμοί της για το ότι ο χώρος μύριζε και δεν υπήρχε εξαερισμός. Τα κρίνω ως υπερβολές, που πέραν του ότι δεν δικογραφούνται, ήταν εμφανές ότι διατυπώθηκαν στο πλαίσιο προσπάθειας να παρουσιαστεί μία κακή εικόνα για την Εναγόμενη εταιρεία και τον παιδότοπό της. Υπήρξε κάποια αναντιστοιχία στη μαρτυρία της σε σχέση με το εάν συνεχίζουν να υφίστανται ψυχολογικού τύπου συνέπειες μέχρι σήμερα. Ενώ στη Γραπτή της Δήλωση αναφέρθηκε σε φοβίες κλπ, οι οποίες συνεχίζονται μέχρι σήμερα, κατά την αντεξέτασή της δήλωσε ότι συνεχίζονταν για αρκετό καιρό και μόνο ότι κάποιοι εφιάλτες συνεχίζονται μέχρι σήμερα. Δεν υποστήριξε επίσης με σχετική ειδική μαρτυρία τους ισχυρισμούς της και θεωρώ ότι εάν ήταν τόσο σοβαρή η κατάσταση του Ενάγοντα, με την ευαισθησία την οποίαν η ίδια έδειξε ότι είχε επί του θέματος, θα εξασφάλιζε και την απαραίτητη βοήθεια για το παιδί της -για να το δικαιολογήσει αναφέρθηκε αόριστα στην αδελφή της που είναι εκπαιδευτική ψυχολόγος ως ανέφερε, αλλά αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί ως ικανοποιητική δικαιολογία-. Κρίνω βεβαίως, με βάση και τη μαρτυρία του Μ.Υ.3 ,τον οποίον και , ως εξηγώ και πιο κάτω, θεωρώ ως αξιόπιστο μάρτυρα ότι μπορεί να υπήρχαν κάποιοι εφιάλτες και φοβίες του Ενάγοντα αλλά δεν μπορώ να προβώ σε διασύνδεσή τους με το ατύχημα. Δεν είχα τέτοιας ποιότητας και εξειδικευμένου τύπου μαρτυρία ώστε να μπορώ να προβώ σε τέτοιο εύσημα. Ο Μ.Ε.3 κρίνεται βεβαίως ως εμπειρογνώμονας, με βάση τα προσόντα του σε ζητήματα ασφάλειας σε δημόσιους χώρους, αλλά και ως μάρτυρας γεγονότων. Σε σχέση με τα γεγονότα στα οποία αναφέρθηκε, αυτά ουσιαστικά δεν αμφισβητήθηκαν και δεν προέκυψε κάτι κατά την αντεξέτασή του που να αποδομεί τα όσα στα οποία αναφέρθηκε. Σε σχέση με τη μαρτυρία εμπειρογνωμόνων, αυτοί αξιολογούνται βάσει των ίδιων αρχών με βάση τις οποίες αξιολογείται η μαρτυρία των κοινών μαρτύρων (βλ. Cybarco Ltd v Kovascik
(2001)1 (Γ) ΑΑΔ 2013) και συνεπώς δεν αποτελεί η μαρτυρία τους θέσφατο που δεσμεύει το Δικαστήριο δίχως άλλο. Το Δικαστήριο πρέπει να καταλήξει στα δικά του συμπεράσματα. Συγκεκριμένα αναφέρθηκε ότι: « Καθώς έχει νομολογηθεί οι εμπειρογνώμονες μάρτυρες υπέχουν υποχρέωση να δώσουν στο δικαστήριο τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για να καθίσταται δυνατός ο έλεγχος της ακρίβειας των συμπερασμάτων τους έτσι ώστε το Δικαστήριο να μπορεί να σχηματίζει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή των κριτηρίων στα γεγονότα που αποδεικνύονται με μαρτυρία (Anastassiades v. Republic
(1977)2 C.L.R. 97, Kouppis v. Republic
(1977)2 C.L.R. 361, Philippou v. Odysseos
(1989)1 C.L.R. 1, 5 και Σπύρου ν. Χατζηχαραλάμπους
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298, 308).» Σε σχέση όμως με το συγκεκριμένο εμπειρογνώμονα, έχω πάντα κατά νουν, ότι δεν πρόκειται για έναν ανεξάρτητο μάρτυρα, αλλά για τον πατέρα του Ενάγοντα και δεν αναμένεται όταν τραυματίζεται το μικρό και δη νηπιακής ηλικίας παιδί κάποιου, αυτός να μπορεί να είναι απολύτως αντικειμενικός και συναισθηματικά αποστασιοποιημένος. Δεν δέχομαι την υποβολή της κας Βαρωσιώτου ότι θα έπρεπε να είναι ειδικός σε θέματα ασφάλειας παιδοτόπων για να έχει βαρύτητα η μαρτυρία του. Ούτε αλώστε η κυπριακή νομοθεσία προβαίνει σε τέτοια ειδική διάκριση. Ούτε κρίνω ότι ήταν τόσο σημαντική η παράλειψή του να μην παρουσιάσει κάποιο έγγραφο που να δείχνει την εμπλοκή του στους παιδότοπους της Αρχής Τηλεπικοινωνιών Κύπρου. Η μαρτυρία του δε, ήταν με αναφορά σε συγκεκριμένα έγγραφα, η αυθεντικότητα των οποίων δεν αμφισβητήθηκε από την Εναγόμενη. Εξήγησε δε με αρκετή επάρκεια τις εισηγήσεις του. Υποστήριξε τις εισηγήσεις του με επιχειρήματα και με κατάλληλες παραπομπές ((αν και δεν θα τις υιοθετήσω πλήρως), επί των οποίων και θα αναφερθώ πιο κάτω για να κρίνω εάν ήταν επικίνδυνη η όλη κατάσταση στο φουσκωτό και στο εάν αυτή συνετέλεσε στον τραυματισμό του Ενάγοντα. Από τη μαρτυρία του, συνεκτιμημένη βεβαίως με την υπόλοιπη μαρτυρία μπορώ να προβώ σε ευρήματα ως προς την κατάσταση του φουσκωτού (το οποίο και απεικονίζεται στις φωτογραφίες του Τεκμηρίου 4), ως προς το ότι δεν υπήρχε γραπτή εκτίμηση κινδύνων στο συγκεκριμένο φουσκωτό (άλλωστε αυτό επιβεβαιώνεται και στο Τεκμήριο 4) και θα υιοθετήσω, όπως πιο κάτω θα αναφερθεί αναλυτικά, κάποιες από τις θέσεις του σε σχέση με το εάν ήταν ασφαλές ή μη το φουσκωτό για παιγνίδι ως προσφερόταν στα παιδιά και ειδικά ως προς τον Ενάγοντα. Όσον αφορά το Μ.Ε.2 Δρα Αταλιανή, δεν περιέπεσε σε κάποια αντίφαση κατά την αντεξέτασή του. Δεν εντοπίζω κάποια αντίφαση μεταξύ των πιστοποιητικών που εξέδωσε για τον Ενάγοντα (Τεκμήρια 5 και 6) και κρίνω ότι εξήγησε επαρκώς γιατί του ζητήθηκε δεύτερο πιστοποιητικό. Ούτε μου έδωσε την εντύπωση ότι είχε την πρόθεση να βοηθήσει τον Ενάγοντα -επειδή του ήταν γνωστός του ο πατέρας του Ενάγοντα- ως εισηγείται στη Γραπτή της Αγόρευση η ευπαίδευτη συνήγορος της Εναγόμενης, με το να χαρακτηρίσει τον τραυματισμό του Ενάγοντα ως σοβαρό στο Τεκμήριο 6 (άλλωστε ως σοβαρό τον δέχθηκε και ο Μ.Υ.1.), αλλά και ούτε επιχείρησε να παρουσιάσει τον τραυματισμό ως κάτι σπάνιο (αναφέροντας ότι εξέτασε πολλές τέτοιες περιπτώσεις παιδιών) αλλά και περαιτέρω αναφέρθηκε σε αποκατάσταση του Ενάγοντα. Πλήρως πιστευτός μπορεί να γίνει σε σχέση με τις επί τόπου διαπιστώσεις του κατά τη διερεύνηση του ατυχήματος ο Μ.Ε.4 Επιθεωρητής Εργασίας. Επρόκειτο για ανεξάρτητο μάρτυρα, ο οποίος εξήγησε τις ενέργειές του και μπορώ να βασιστώ στα όσα ευρήματα διατυπώνονται στην έκθεσή του Τεκμήριο 4, η οποία επί της ουσίας δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέτασή του -αν και ο Μ.Υ.1 διευθυντής των Εναγόντων έδειξε να επιμένει περί του αντιθέτου σε κάποια σημεία της μαρτυρίας του, όπως το να επιμένει σε ύπαρξη γραπτής εκτίμησης κινδύνου για το συγκεκριμένο φουσκωτό. Ο Μ.Υ.1 δεν μου έκανε τόσο καλή εντύπωση. Ήταν έκδηλη η προσπάθειά του να αποποιηθεί των όποιων ευθυνών της εταιρείας του για το ατύχημα, παρά την αναφορά του ότι εάν υπήρχε ευθύνη για το ατύχημα θα την αναλάμβανε. Μπορώ να δεχθώ μέρος της μαρτυρίας του για τον τρόπο λειτουργίας του παιγνιδότοπου, για οπτικές επιθεωρήσεις που γίνονταν, για το ότι υπήρχε πιστοποίηση για το φουσκωτό, για τη γενικότερη κατάσταση του παιγνιδότοπου, για την ύπαρξη επιτηρητή, για το διαχωρισμό των καθηκόντων και για την ύπαρξη γενικής εκτίμησης κινδύνου και θεωρώ ότι ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Όμως για την κατάσταση του φουσκωτού, ήταν αδικαιολόγητα επίμονος και κατηγορηματικός, ακόμη και σε σημεία που ήταν εμφανέστατα, όπως η προφανέστατα ακατάλληλη σύμφωνα και με τα όσα απεικονίζονται στις φωτογραφίες του Τεκμηρίου 4 (φθαρμένες και ανώμαλες επιφάνειες, σχίσιμο των ραφών μέχρι και μικρή τρύπα σε σημείο του φουσκωτού) κατάστασή του, των οποίων τη σημασία προσπάθησε να υποβαθμίσει. Αυτό δεν δικαιολογείται από την αναφερόμενη συντήρηση που πρέπει να γίνεται σε φουσκωτά κατά το ευρωπαϊκό πρότυπο κάτι που δεν δικαιολογείται σύμφωνα με το πρότυπο 14960:2006, Τεκμήριο 2. Συγκεκριμένα στις επιθεωρήσεις ρουτίνας (οι οποίες σύμφωνα με την παρ. 7.1.1., του Τεκμηρίου 2 πρέπει να πραγματοποιούνται πριν από τη διαθεσιμότητα προς χρήση του φουσκωτού), δεν πρέπει να υπάρχουν σημαντικές τρύπες ή σχισίματα στο ύφασμα ή στις ραφές και σύμφωνα με την ετήσια επιθεώρηση πρέπει να γίνεται έλεγχος στη δομή του φουσκωτού για σχισίματα στο ύφασμα (7.1.2), ενώ στη διορθωτική συντήρηση (παρ. 8.2.4) πρέπει να λαμβάνονται μέτρα για να έχει το φουσκωτό τα απαραίτητα επίπεδα ασφαλείας τα οποία περιλαμβάνουν και επιδιόρθωση φθαρμένων μερών ραφών και τρυπών. Για την ύπαρξη ή όχι σχοινιού για την ανάβαση στο φουσκωτό έδειχνε επίσης να βασίζεται στην προσωπική του πεποίθηση ότι όλα είχαν καλώς αντί σε προσωπική του γνώση εάν είχε ή όχι σχοινί. Επέμενε ακόμα ότι υπήρχε εκτίμηση κινδύνου, αν και δέχθηκε ότι για το συγκεκριμένο φουσκωτό τέτοια εκτίμηση δεν υπήρχε. Επικαλείτο επίσης αόριστα και κατά τρόπο γενικό συμβούλους του σε σχέση με τις εκτιμήσεις κινδύνου για το φουσκωτό. Επέμενε επίσης, χωρίς να το βασίζει ή χωρίς να παραπέμπει σε κάποια επιστημονική άποψη ότι δεν έπρεπε να βρίσκεται επιτηρητής στο φουσκωτό και ότι αυτό δεν έπρεπε να είναι αγκυρωμένο. Διαφάνηκε επίσης ότι ενώ αρχικά δεν δεχόταν την ύπαρξη άλλων υποθέσεων σε σχέση με τον παιγνιδότοπου Extreme Park, για τις οποίες ήταν πάντα κάθετος ότι ουδεμία ευθύνη έφερε -δεν γνωρίζω βεβαίως τις συνθήκες κάθε μία περίπτωσης- αλλά έδειχνε απόλυτος στο ότι δεν υπήρχε ευθύνη. Επέμενε επίσης κατά τρόπο απόλυτο, ότι ο τραυματισμός επήλθε από λανθασμένη κίνηση του ίδιου του παιδιού. Ήταν σαφές λοιπόν από τη μαρτυρία του ότι η κύρια έγνοια του ήταν να αποποιηθεί της όποιας ευθύνης για την εταιρεία του, ακόμη και αν φραστικά δήλωσε ότι αν υπήρχε ευθύνη θα την αναλάμβανε. Ούτε μου έδωσε την εντύπωση ότι πρόκειται για κάποιον που επιμένει στη λεπτομέρεια ως ο Μ.Υ.2 τον παρουσίασε. Παρέπεμπε αόριστα σε συμβούλους, αλλά ερωτώμενος, δεν μπορούσε να διαφωτίσει το Δικαστήριο για το ποιος ήταν ο επιτηρητής. Πόσο επιμελής θα μπορούσε να είναι όταν η κατάσταση του φουσκωτού στο σημείο κατάβασης ήταν τόσο κακή (βλ. φωτογραφίες στο Τεκμήριο 4 που απεικονίζουν κακή ανώμαλη επιφάνεια και σχισμές στις ραφές- οπές). Το ίδιο και σε σχέση με το σχοινί ανάβασης που έπρεπε να υπάρχει σύμφωνα με την κανονική κατασκευή του φουσκωτού (Τεκμήριο 3) σύμφωνα με το πρότυπο- και το οποίο δεν βρισκόταν πάνω στο φουσκωτό. Έρχομαι στο Μ.Υ.2.. Παρουσιάστηκε και ως εμπειρογνώμονας από την εμπειρία του σε εταιρεία κατασκευής παιγνιδιών για παιδότοπους αλλά και φουσκωτών παιγνιδιών, αλλά και ως μάρτυρας γεγονότων (αναφέρθηκε σε διάφορα σημεία της μαρτυρίας του σε δική του επίσκεψη στο χώρο). Ήταν εμφανής η προσπάθειά του να βοηθήσει την Εναγόμενη στην υπόθεσή της. Δεν έχει σημασία αν η εν λόγω προσπάθειά του έλαβε χώρα επιτηδευμένα ή ασυνείδητα -βασιζόμενος στη δική του πεποίθηση για το Μ.Υ.1, ο οποίος και όπως ανέφερε επιμένει στη λεπτομέρεια και είναι πολύ αυστηρός σε αυτό που κάνει και δεν υπήρχε περίπτωση να λειτουργήσει επικίνδυνο φουσκωτό Επέμενε, χωρίς όμως να το στηρίζει λογικά και χωρίς να έχει την απαραίτητη εξειδικευμένη επί του συγκεκριμένου φουσκωτού -δεν είναι κατασκευής της δικής του εταιρείας- γνώση, ότι το φουσκωτό δεν χρειαζόταν αγκύρωση ή σταθεροποίηση σε εσωτερικό χώρο. Δεν το αιτιολόγησε επαρκώς όμως. Προέβηκε σε μετρήσεις για το βάρος του φουσκωτού; Σαφώς και όχι όταν ο ίδιος αναφέρθηκε σε βάρος που απέκλινε 100 κιλά (500 - 600 κιλά). Προέβηκε σε κάποιου είδους αξιολόγηση και ήταν η σταθερότητα του συγκεκριμένου φουσκωτού που μπορούσε να υπολογιστεί με το μάτι και μόνο με την εμπειρία κάποιου σε κατασκευή φουσκωτών; Ο ίδιος ο Μ.Υ.2, αντεξεταζόμενος εξήγησε ότι το φουσκωτό δεν το επιθεώρησε αλλά το είδε με σκοπό να πάρει ιδέες για φουσκωτά της εταιρείας του. Άρα η συγκεκριμένη του εκτίμηση για τη μη ανάγκη στερέωσης ήταν αυθαίρετη. Έδειχνε επίσης να είναι κάθετος και απόλυτος ότι ένας επιτηρητής εντός του φουσκωτού θα ήταν επικίνδυνος για τα παιδιά. Δεν αναφέρεται όμως πουθενά στο ευρωπαϊκό πρότυπο ότι ο επιτηρητής θα είναι εκτός φουσκωτού ή ότι θα επιτηρείται μόνο μέρος ενός φουσκωτού. Αν ήταν αυτονόητο, ότι επιτηρητής επί φουσκωτού θα προκαλούσε κίνδυνο στα παιδιά, δεν θα αναφερόταν με σαφήνεια στο πρότυπο ότι επιτηρητές δεν εισέρχονται στο φουσκωτό; Επέμενε δε ότι ένας επιτηρητής ήταν αρκετός όταν το πρότυπο Τεκμήριο 2 αναφερόνταν σε ελεγκτή, χειριστή και επιτηρητές. Αντιθέτως όμως, αυτό που αναφέρεται στο πρότυπο είναι ότι: (Παρ. 4.4 3η παράγραφος σε ελεύθερη μετάφραση): «O ελεγκτής θα καθορίσει τον αριθμό και την καταλληλότητα του προσωπικού επιτήρησης που χρειάζεται για να λειτουργήσει το φουσκωτό με ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψηπαράγοντες όπως ο μέγιστος αριθμός χρηστών στο φουσκωτό, η ηλικία τους, το περιβάλλον στο οποίο το φουσκωτό χρησιμοποιείται και τις πληροφορίες του κατασκευαστή. Το προσωπικό επιτήρησης αποτελείται από ένα χειριστή και όσο περισσότερους επιτηρητές όπως καθορίζει ο ελεγκτής. Επιτηρητές πρέπει να είναι εύκολα αναγνωρίσιμοι.» Επέμενε, επίσης να παρουσιάζει δε το Μ.Υ.1 ως πολύ σχολαστικό και επίμονο στη λεπτομέρεια κλπ., με προφανή σκοπό να ενισχύσει την εικόνα του τελευταίου. Τέτοια εντύπωση δεν έδωσε ο κ. Χαλκούσης στο Δικαστήριο, ως πιο πάνω αναλύθηκε. Αυτό που μπορώ να δεχθώ από τη μαρτυρία του Μ.Υ.2 είναι το ότι δεν ήταν μία απλή τσουλήθρα αυτή την οποίαν χρησιμοποίησε ο Ενάγοντας. Επρόκειτο για το λεγόμενο «μαγικό βουνό» μέσα σε ένα φουσκωτό πολλαπλών δραστηριοτήτων. Σημειώνω επίσης την αναφορά του ότι τέτοιος τραυματισμός είναι συνηθισμένος και μπορεί να προκληθεί από το γύρισμα κατά την ώρα κατάβασης στη τσουλήθρα, θέση που έχει τη σημασία της ως πιο κάτω θα επεξηγηθεί. Ειδικά σε σχέση με το Τεκμήριο 1, πρέπει να σημειώσω ότι παρέχει στο Δικαστήριο καθοδήγηση. Δεν αποτελεί κάτι δεσμευτικό για το Δικαστήριο. Όσον αφορά το Τεκμήριο 2, ευρωπαϊκό πρότυπο, επίσης παρέχει στο Δικαστήριο καθοδήγηση αλλά το καθοριστικό είναι η επί τόπου κατάσταση, λαμβάνοντας υπόψη το εν λόγω πρότυπο σε σχέση με θέματα ασφάλειας και το κατά πόσον αιτιακά συνδέεται οιαδήποτε μη συμμόρφωση κατά τη λειτουργία του φουσκωτού με το πρότυπο με το ατύχημα του Ενάγοντα. Ιδιαίτερα διαφωτιστικά και επιβοηθητικά για το έργο μου, θεωρώ ότι είναι τα βίντεο στο Τεκμήριο 11 . Το ένα αρχείο στο συγκεκριμένο USB δείχνει το πως έλαβε χώρα το ατύχημα και το εάν υπήρχε επιτηρητής στο φουσκωτό. Τα άλλα δύο αρχεία δίνουν μια εικόνα για την επιχείρηση και για την κατανομή των ρόλων των υπαλλήλων. Συνεπώς, μπόρεσα να αποκομίσω μία αρκετά καθαρή εικόνα για για το πως συνέβηκε το ατύχημα, για το πως λειτουργούσε το φουσκωτό, αλλά και για το πως λειτουργούσε η επιχείρηση της Εναγόμενης και το εάν υπήρχε επιτηρητής με ειδικά καθήκοντα για το εν λόγω παιγνίδι. Δ. ΝΟΜΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ Ο συνάδελφος κ. Θεοδώρου Δ. , Ε.Δ., στα πλαίσια της Αγωγής 4364/2010, Ανήλικου Β.Σ. ν. Βουβουλάκης και Λεβάντης (Ψυχαγωγικά Πάρκα Κύπρου) Λτδ, Ε.Δ. Λ/σιας, απόφαση ημερ. 23/10/2018 προέβηκε σε ενδελεχή ανάλυση των όσων διέπουν ατυχήματα παιδιών σε παιγνιδότοπους και το καθήκον των όσων διατηρούν τέτοια πάρκα, αναφέροντας τα πιο κάτω: «Σύμφωνα με το σύγγραμμα Winfield & Jolowicz on Tort Sweet & Maxwell, 16η έκδοση, σελίδα 395, παράγραφος 9-5, ο επισκέπτης είναι γενικά το πρόσωπο στο οποίο ο κάτοχος δίνει την άμεση ή εξυπακουόμενη άδεια να εισέλθει στα υποστατικά του. Κατά τις αρχές του Κοινοδικαίου, που εφαρμόζονται και στην Κύπρο, η κατηγορία των νόμιμα ευρισκόμενων σε ιδιοκτησία επισκεπτών (visitors), διαχωρίζεται στους αδειούχους (licensees) και στους προσκεκλημένους (invitees) (βλέπε Winfield & Jolowiczon Torts (πιο πάνω) επίσης στη σελίδα 395). Στην υπόθεση Φραγκεσκίδης Λτδ & Σια κ.ά. v. Μάμα
(1989)1 ΑΑΔ 70, αναφέρθηκε ότι «προσκεκλημένος (invitee) είναι πρόσωπο που εισέρχεται στο υποστατικό με πρόσκληση του κατόχου, από το οποίο ο κάτοχος έχει κάποιο χρηματικό ή υλικό συμφέρον». Γενικότερα, μπορεί να λεχθεί ότι οι πλείστες αυθεντίες κάνουν λόγο για κοινό συμφέρον κατόχου και του προσκεκλημένου. Η πρόσκληση είναι παράκληση εισόδου στο υποστατικό για τους σκοπούς της επιχείρησης του κατόχου. Η πρόσκληση μπορεί να είναι γραπτή ή προφορική, ρητή ή εξυπακουόμενη ή να συνάγεται από τη συμπεριφορά του κατόχου (βλ. Fairman v. Perperthal Investment Building Sonety
(1923)AC 74, Mersey Docks and Harbour Board v. Procter
(1923)AC 257 και Ellis v. Fulham Borough Council
(1937)3 All ER 454). Το θέμα της ευθύνης κατόχου ρυθμίζεται από το άρθρο 51
(2)(β) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148. ........ Στην υπό εξέταση αγωγή, ως εξάλλου αποτελεί και κοινό τόπο, ο Ενάγοντας βρισκόταν στον παιδότοπο ως νόμιμος επισκέπτης με την ιδιότητα του προσκεκλημένου. Επομένως, το ζήτημα της ευθύνης της Εναγόμενης θα πρέπει να εξεταστεί πάνω σε αυτή τη βάση με δεδομένη, βέβαια, την ηλικία του Ενάγοντα. .... Αναφορικά με τους παράγοντες που υπέχουν σημασίας για τη κρίση ως προς το λογικό η μη των πράξεων ή παραλείψεων του κατόχου, στο σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts, Sweet & Maxwell, 20η έκδοση, παράγραφος 12-29, αναφέρονται τα εξής σχετικά: «In determining whether what was done or not done by the occupier was in fact reasonable, and whether in the particular circumstances of the case the visitor was reasonably safe, the court is free to consider all the circumstances, such as how obvious the danger is, warnings, lighting, fencing, the age of the visitor, the purpose of his visit, the conduct to be expected of him, removing the danger is a relevant factor.» Όσον τώρα αφορά στα παιδιά επισκέπτες, στο σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts (ανωτέρω), παράγραφος 12-34, αναφέρονται τα εξής σχετικά: «Liability to children. An occupier must be prepared for children to be less careful than adults, for the obvious reason that something which would not be a danger to an adult may very well be one to a child; and a warning sufficient for the former may be inadequate for the latter.» Επί του ιδίου θέματος, στο σύγγραμμα Winfield & Jolowicz on Tort (πιο πάνω), στη σελίδα 399, παράγραφος 9-7, αναφέρεται ότι όταν εξετάζεται η ευθύνη του κατόχου έναντι παιδιών επισκεπτών, θα πρέπει αφενός να λαμβάνεται υπόψη ότι τα πολύ μικρά παιδιά μπορεί να μην είναι σε θέση να αντιληφθούν ακόμα και τον πιο φανερό κίνδυνο και αφετέρου ότι, αναμενόμενο είναι οι γονείς των παιδιών να έχουν την ευθύνη της ασφάλειας τους. Ως προς την ευθύνη των γονέων για την ασφάλεια των παιδιών τους και το πότε τούτη δυνατόν να επωμιστεί σε στους κατόχους υποστατικών, ο Devlin J. στην υπόθεση Phipps v. Rochester Corporation
(1955)1 All ER 129, ανέφερε τα ακόλουθα: «It would not be socially desirable if parents were, as a matter of course, able to shift the burden of looking after their children from their own shoulders to those of persons who happen to have accessible bits of land. Different considerations may well apply to public parks or to recognized playing grounds where parents allow their children to go unaccompanied in the reasonable belief that they are safe». ...................................................................................................... «The cases which deal with the licensor's duty towards children in general are well known. The law recognizes for this purpose a sharp difference between children and adults. But there might well, I think, be an equally well-marked distinction between "big children" and "little children". I shall use those broad terms to denote broadly the difference between children who know what they are about and children who do not. The latter are sometimes referred to in the cases as "children of tender years". Not having reached the age of reason or understanding, they present a special problem. When it comes to taking care of themselves, there is a greater difference between big and little children than there is between big children and adults, and much justification for putting little children into a separate category. Adults and big children can be guilty of contributory negligence; A little child cannot». Στην υπόθεση Family Restaurants Andreou Co. Ltd ν. Αχέλειας Δημητρίου, ανήλικης δια της μητέρας και φυσικού κηδεμόνα αυτής. Στέλλας Αντωνιάδου,
(2011)1 Α.Α.Δ. 1687, η οποία αφορούσε σε απαίτηση ανήλικου για αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες που υπέστη καθ' ον χρόνο έπαιζε σε παιδότοπο, αναφέρθηκε ότι : «Η αγγλική νομολογία επί του θέματος όπως επιβεβαιώθηκε και πιο πρόσφατα με την υπόθεση Harris v. Perry a. o. [2009] 1 W.L.R. 19, επιτάσσει ότι οι εναγόμενοι είχαν καθήκον να επιδείξουν τέτοια επιμέλεια όσο θα επεδείκνυε ένας προστατευτικός γονέας ώστε να προστάτευε το παιδί του από τον κίνδυνο πτώσης ή τραυματισμού, παίζοντας σε συγκεκριμένο παιγνίδι, συναρτημένη με τους κινδύνους που ο συνετός γονέας, θα διέβλεπε ότι πιθανό να επισυμβούν». Ως προς τα μέτρα που θα έπρεπε να ληφθούν από τους εκεί εναγόμενους, το Ανώτατο Δικαστήριο προσδιόρισε τούτα δια των ακόλουθων σχολίων του: « ..: ποιά προληπτικά μέτρα, έπρεπε να ληφθούν, υπό τις περιστάσεις, από τους εφεσείοντες ώστε να προστατευθούν τα παιδιά που χρησιμοποιούσαν το συγκεκριμένο παιγνίδι, την τσουλήθρα, από κινδύνους, που γνώριζαν ή όφειλαν να γνωρίζουν ότι υπήρχαν για τα παιδιά που θα χρησιμοποιούσαν το εν λόγω παιγνίδι και ενδεχομένως να εκτίθεντο σ' αυτούς. ................................... Το ζητούμενο είναι ποιά θετικά βήματα έπρεπε να πάρει ένας προστατευτικός γονιός που είναι το μέτρο για την ασφάλεια του εννιάχρονου παιδιού του, που θα χρησιμοποιούσε την εν λόγω τσουλήθρα. Η απάντηση έχει άμεση συνάφεια με τους κινδύνους που ένας συνετός γονέας διέβλεπε ότι εγκυμονεί η χρήση της εν λόγω τσουλήθρας». ............ Στην υπόθεση Fryer v. Salford Corporation [1937] 1 All ER 617, η οποία αφορούσε σε απαίτηση εντεκάχρονης μαθήτριας για σωματικές βλάβες τις οποίες υπέστη κατόπιν εγκαυμάτων από αναμμένη εστία κατά τη διάρκεια μαθήματος μαγειρικής, στη βάση του δεδομένου ότι οι εκεί εναγόμενοι δεν τοποθέτησαν, για σκοπούς ασφάλειας των μαθητών, προσωπικό τους πέριξ του σημείου της αναμμένης εστίας, αποφασίστηκε ότι ο κίνδυνος να καεί μαθητής από τις φλόγες της αναμμένης εστίας ήταν λογικά αναμενόμενος και τέτοιος που θα έπρεπε να οδηγήσει τους εναγόμενους στα να λάβουν μέτρα αποτροπής δια της τοποθέτησης προσωπικού γύρω από την εστία ή άλλως πως. ............... Η κα Βαρωσιώτου, δεν αρνείται γενικά την οποιαδήποτε ευθύνη. Δεν επικαλείται την αρχή volenti non fit injuria. Με παραπέμπει στην υπόθεση Timothy Perry and Catherine Perry v. Samuel David Harris
(2008)EWCA, Civ 907,
(2009)1 W.L.R. όπου οι Εναγόμενοι γονείς διοργανωτές ενός παιδικού πάρτι στο οποίο υπήρχε και φουσκωτό και ένα άλλο παιγνίδι και ταυτόχρονα και επισυνέβηκε ατύχημα από τη φτέρνα παιδιού που πηδούσε στο φουσκωτό, στο κεφάλι του ανήλικου προσκεκλημένου Ενάγοντα, κρίθηκε ότι παιδιά που έπαιζαν σε φουσκωτό κάστρο δεν αναμενόταν να είναι υπό διαρκή επιτήρηση. Εισηγείται ότι δεν μπορεί να απαλειφθεί κάθε κίνδυνος που προέρχεται από απρόβλεπτες και στιγμιαίες κινήσεις των παιδιών. Ο Ενάγοντας στην Έκθεση Απαίτησής του, επικαλείται εφαρμογή της αρχής res ipsa loquitur (βλ. παρ. 5). Στη Γραπτή του Αγόρευση όμως δεν κάνει τέτοια αναφορά. Τυγχάνει όμως εφαρμογής η αρχή αυτή στην παρούσα υπόθεση; Εξηγώντας το γιατί, πιο κάτω, καταλήγω ότι όχι. Σε σχέση με την εφαρμογή της αρχής Res Ipsa Loquitur, στα πλαίσια των Πολιτικών Εφέσεων 377/12 και 383/12, υπόθεση Επίσημου Παραλήπτη ν. Αντωνίου (απόφαση 20/9/2019), αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: « Ο ευπαίδευτος συνήγορος των εργοδοτών υποστήριξε κατά την επ' ακροατηρίω συζήτηση της έφεσης ότι ο εφεσίβλητος δεν επικαλέστηκε τον κανόνα res ipsa loquitur πρωτόδικα παρά μόνο για πρώτη φορά στο περίγραμμα αγόρευσης του στην έφεση. Είναι γεγονός ότι στη γραπτή αγόρευση του εφεσίβλητου ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου απουσιάζει οποιαδήποτε ρητή αναφορά στον όρο. Ωστόσο, ο εφεσίβλητος, παρέπεμψε σε νομολογία και αναφέρθηκε σε απόσπασμα από σύγγραμμα, σχετικό με το βάρος απόδειξης, σύμφωνα με το οποίο ο ενάγων δεν εμποδίζεται στη διεκδίκηση αποζημιώσεων εάν η αιτία του ατυχήματος είναι άγνωστη και οι περιβάλλουσες περιστάσεις του ατυχήματος επιτρέπουν την εξαγωγή συμπεράσματος (inference) για την ύπαρξη αμέλειας. Θεώρηση, η οποία, όπως θα δούμε κατωτέρω, συνάδει με τη σύγχρονη θεώρηση για τον κανόνα res ipsa loquitur. Η ευπαίδευτη συνήγορος της ιδιοκτήτριας του εργοστασίου, κινούμενη στο ίδιο πλαίσιο, υποστήριξε στη δική της αγόρευση ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου, ότι ο εφεσίβλητος δεν μπορούσε να ισχυρίζεται ότι εφαρμόζεται το άρθρο 55 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ 148 σε συνάρτηση με τον κανόνα, για τους λόγους που εξήγησε. Η κλασσική περιγραφή του κανόνα res ipsa loquitur εντοπίζεται στην απόφαση του δικαστή Earle C.J.στην υπόθεση Scott v London & St Katherine's Docks
(1865)3 H & C 596, 601: «There must be reasonable evidence of negligence. But where the thing is shown to be under the management of the defendant or his servants, and the accident is such as in the ordinary course of things does not happen if those who have the management use proper care, it affords reasonable evidence, in the absence of explanation by the defendants, that the accident arose from want of care.» Το άρθρο 55 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.148[1] καθιερώνει τον κανόνα του αγγλικού κοινοδικαίου res ipsa loquitur ως μέρος και του Κυπριακού δικαίου (Morides v. Ioannou
(1973)1 C.L.R. 177) και η Κυπριακή νομολογία δέχεται την εφαρμογή του κατά τρόπο ανάλογο προς εκείνο που ισχύει στο Αγγλικό δίκαιο ( Αθανασίου κ.ά ν Κουνούνη
(1997)1 ΑΑΔ 614). Δεν απαιτείται η δικογράφησή του, αρκεί να προκύπτει από τα δικογραφημένα και αποδεδειγμένα γεγονότα ότι το ατύχημα προκλήθηκε, εκ πρώτης όψεως, λόγω αμέλειας εκ μέρους του εναγομένου. .............. ...... το αποδεικτικό βάρος της αμέλειας παραμένει στους ώμους του ενάγοντα (βλ. επίσης Lloyde (ανωτέρω) και Ng Chun Pui v Lee Chuen Tat and Another [1988] R.T.R 298).» Σημειώνω ότι παρά την επίκληση της εν λόγω αρχής στην Έκθεση Απαίτησης στη Γραπτή του Αγόρευση πάντως, ο κ. Δημητριάδης δεν επικαλείται την εν λόγω αρχή-, η γραμμή του Ενάγοντα, η οποία και ακολουθήθηκε δικογραφικά, αλλά και στα πλαίσια της δίκης ήταν να προβληθούν συγκεκριμένες λεπτομέρειες αμέλειας την οποίαν αποδίδει στην Εναγόμενη η πλευρά του Ενάγοντα. Η προβολή λεπτομερειών αμέλειας, συντείνει στη μη εφαρμογή της αρχής. Σχετική είναι η ανάλυση στην οποίαν προβαίνει ο συνάδελφος κ. Α.Παναγίωτου, Π.Ε.Δ, στα πλαίσια της Αγωγής 7502/08 (Μαρίας Χριστίνας Τσιοπουριάν ν. Νεόφυτου Νεοφύτου, Αρ. Αγωγής: 7502/08) απόφαση ημερ. 15/2/2016, όπου και ανέφερε τα πιο κάτω: « Λέχθηκε στην υπόθεση Κουρσουμά ν Κοσμά
(1991)1 ΑΑΔ 973 ότι στην περίπτωση που ο ενάγων επικαλείται την αρχή Res Ipsa Loquitur θα ήταν εντελώς μάταιο να αναμένεται από αυτόν να εξειδικεύσει λεπτομέρειες αμέλειας όταν σύμφωνα με την υπόθεση του, τα γεγονότα δεν βρίσκονται στη σφαίρα της δικής του γνώσης. Προκύπτει από την πιο πάνω νομολογία ότι η αρχή εφαρμόζεται όπου η αιτία της ζημιάς δεν είναι καθόλου στην γνώση του ενάγοντα. Αυστηρώς ομιλούντες, ο κανόνας αυτός δεν εφαρμόζεται μόνο με την πιο πάνω προϋπόθεση. Αν τα γεγονότα δεν είναι γνωστά στον ενάγοντα ενώ είναι γνωστά στον εναγόμενο, η επόμενη ερώτηση που προκύπτει είναι αν «τα γεγονότα μιλούν από μόνα τους». Η απάντηση βρίσκεται στο κατά πόσον τα γεγονότα αποδεικνύουν εκ πρώτης όψεως την πιθανότητα αμέλειας και ο ενάγων δεν έχει γνώση για ποια ακριβώς ήταν η παράλειψη ή η πράξη του εναγομένου που οδήγησε στο ατύχημα. Σχετική είναι η υπόθεση Σάββα ν. Κυριακίδη (ανωτέρω) όπου λέχθηκε ότι πλην της απουσίας γνώσης για τις λεπτομέρειες αμέλειας πρέπει να αποδειχθεί επιπλέον ότι η υπόθεση είναι ξεκάθαρη με τη έννοια ότι το συμβάν πρέπει να είναι τέτοιας φύσης ώστε να είναι αδύνατο να συμβεί κάτω από κανονικές συνθήκες αν δεν υπήρχε αμέλεια. Η αρχή Res Ipsa Loquitur δεν πρέπει να αναφέρεται ρητά και ειδικά στα δικόγραφα, αφού δεν συνιστά τίποτα παραπάνω από ένα κανόνα απόδειξης που δίνει βασικά έμφαση στην κοινή λογική. Παρόλα αυτά στην πρακτική, η αρχή αυτή συναντάται συχνά στα δικόγραφα του ενάγοντα. Επιπλέον στην υπόθεση Σάββα ν. Κυριακίδη (ανωτέρω) στις σελίδες 92 - 93, λέχθηκαν τα εξής σε σχέση με το θέμα αυτό: «Παρόλο ότι η αρχή ως κανόνας απόδειξης, αυστηρά ομιλούντες, δεν χρειάζεται ρητά να δικογραφηθεί, εντούτοις στην έκθεση απαίτησης αν δεν αναφερθεί οτιδήποτε άλλο, θα πρέπει τουλάχιστον να αναφερθεί ότι ο ενάγων θα ισχυριστεί ότι δεν γνωρίζει όλα τα γεγονότα, εφόσον οι περιστάσεις που προκάλεσαν το ατύχημα ήταν κάτω από τον απόλυτο έλεγχο και εποπτεία του εναγομένου. Διαφορετικά ο ενάγων αφήνει να νοηθεί ότι γνωρίζει όλα τα γεγονότα, με αποτέλεσμα να τυγχάνουν εφαρμογής τα όσα αναφέρθηκαν στην Αθανασίου ν. Κουνούνη, ανωτέρω, ότι, όπου τα γεγονότα είναι γνωστά και ο ενάγων βασίζεται σ' αυτά και τα παραθέτει, θα πρέπει να τα αποδεικνύει για να πετύχει. Ενώ στην περίπτωση επίκλησης της αρχής του res ipsa loquitur, δεν νοείται η κλήση πραγματογνωμόνων μαρτύρων προς απόδειξη της αμέλειας. (Βλ. Garner v. Morrell, The Times, October 31, 1953). Στην προκειμένη περίπτωση θα έπρεπε, μέσα από την έκθεση απαίτησης, να είχε γίνει γνωστό στον εναγόμενο με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, η πρόθεση της εφεσείουσας να στηριχθεί στην αρχή, ώστε να μπορεί ο εναγόμενος να καθορίσει έγκαιρα τη στάση του έναντι των διαφόρων επίδικων θεμάτων.» Στο σύγγραμμα Tort Law (Text & Materials) των Lunney & Oliphant 4th ed. Oxford University Press στις σελίδες 207 & 208, αναφέρεται ότι η αρχή Res Ipsa Loquitur συνιστά περισσότερο ένα τρόπο αιτιολογίας των συμπερασμάτων του Δικαστηρίου παρά ένα κανόνα δικαίου.» Σύμφωνα με το σύγγραμμα «Winfield and Jolowicz on Tort», 12th Ed, οι δύο προϋποθέσεις για την επενέργεια του res ipsa loquitur είναι οι ακόλουθες: «(
- i)that the "thing" causing the damage be under the control of the defendant or his servants, and (
- ii)that the accident must be such as would not in the ordinary course of things have happened without negligence». To να παθαίνει ένα παιδί ένα ατύχημα στα πλαίσια παιγνιδιού του επί ενός φουσκωτού παιγνιδιού, δεν είναι ένα τόσο ασύνηθες φαινόμενο που να στοιχειοθετεί εκ πρώτης όψεως αμέλεια του προσώπου υπό τον έλεγχο των οποίων ήταν το φουσκωτό παιγνίδι. Δέχομαι δε επί αυτού τη σχετική μαρτυρία του Μ.Υ.2 και του Μ.Ε.4. για το σχετικά σύνηθες του τραυματισμού σε τέτοια παιγνίδια. Σε κάθε περίπτωση, δεν μπορώ συνεπώς να θεωρήσω ότι τυγχάνει εφαρμογής η αρχή res ipsa loquitur, γιατί ο τρόπος με τον οποίο έλαβε χώρα το ατύχημα φαίνεται σε βίντεο στο Τεκμήριο 11, όπου ο Ενάγων, ένα μικρό παιδάκι με πορτοκαλί φανέλα, στέκεται στην τσουλήθρα του φουσκωτού και πηδά προς τα κάτω (χρονικό σημείο 19:40:46). Δε χρησιμοποιεί το φουσκωτό ως τσουλήθρα αλλά ως εξέδρα για να πηδήξει προς τα κάτω. Συνεπώς με τη μαρτυρία που δόθηκε είναι γνωστή η γενική αιτία του ατυχήματος, που ήταν πτώση από φουσκωτό της Εναγομένης. Άλλωστε υπήρξε αναλυτική δικογράφηση και τέθηκαν συγκεκριμένοι ισχυρισμοί για το ποια ήταν η αμέλεια των Εναγόντων με τη μαρτυρία που δόθηκε από τον Μ.Υ.3 για την πλευρά του Ενάγοντα. Ε. ΕΥΡΗΜΑΤΑ Σε σχέση με το ατύχημα και τις συνθήκες (στις συνθήκες συμπεριλαμβάνεται και ο χώρος όπου επισυνέβηκε) προβαίνω στα ακόλουθα ευρήματα: - Στις 29/04/2011, σε παιδότοπο -παιγνιδότοπο υπό τη διαχείριση και έλεγχο της Εναγόμενης εταιρείας, όπου και διοργανώνονταν παιδικά πάρτι τραυματίστηκε ο Ενάγοντας, τότε 3,5 ετών, ο οποίος βρισκόταν στο χώρο ως προσκεκλημένος σε πάρτι γενεθλίων συμμαθητή του περί τις 19:40. - Ο Ενάγοντας τραυματίστηκε πηδώντας (εξηγείται πιο κάτω αυτό το εύρημα) από ιδιότυπη τσουλήθρα-«μαγικό βουνό» στα πλαίσια παιγνιδιού του σε φουσκωτό παιγνίδι των Εναγομένων. - Επρόκειτο για ένα φουσκωτό παιγνίδι, διαστάσεων 6 Χ 10 μέτρων στο οποίο έπαιζαν παιδιά διαφόρων ηλικιών, από ό,τι φαίνεται στο Τεκμήριο 4, 10 παιδιά ηλικίας 4-6 ετών. Το φουσκωτό ήταν ισπανικής κατασκευής της εταιρείας Profab και ήταν πιστοποιημένο (βλ. Τεκμήριο 4). - Μέσα στο χώρο του φουσκωτού, υπήρχε μία ιδιότυπη τσουλήθρα, μαγικό βουνό, διαστάσεων 3.60 μήκος, 2,60 μέτρα πλάτος και 1,40 μέτρα ύψος. (βλ. μαρτυρία Μ.Ε.4 και Μ.Υ.2, Τεκμήριο 4 και βίντεο Τεκμήριο 11). Ο Ενάγοντας ανέβηκε στο εν λόγω μέρος του φουσκωτού. Το μέρος αυτό δεν αποτελούσε ακριβώς τσουλήθρα, ήταν κάτι που φαινόταν πιο πλατύ από την κλασσική τσουλήθρα που γνωρίζουμε (προσδιορίστηκε από τον Μ.Υ.2 ως «μαγικό βουνό» και δέχομαι τη μαρτυρία του σε σχέση με αυτό), το οποίο, ως ήταν δομημένο οδηγούσε ένα παιδί, μετά από ανάβαση να πέσει προς τα κάτω. Σε μία απλή -κλασσική τσουλήθρα κι έχω δικαστική γνώση για αυτό, κάποιος κατευθύνεται έχοντας και χειρολαβές και κιγκλιδώματα ώστε να παραμένει σταθερό το σώμα του κατά την κάθοδο και να κατέρχεται με σχετικά ομαλό τρόπο. Το εν λόγω 2,60 μέτρων πλάτους «μαγικό βουνό», είχε μεν κιγκλιδώματα που δύσκολα θα μπορούσαν να θεωρηθούν και ως χειρολαβές λόγω του πλάτους του κι άφηνε ελευθερία στο πως έπεφτε κάποιος όπως φαίνεται από τη δομή του. Συνεπώς ο τρόπος κατάβασης ήταν ελεύθερου τύπου. Δεν καθοδηγείτο και δεν στερεοποιείτο πλήρως για να κυλίσει ένα παιδάκι προς τα κάτω όπως σε μία κανονική τσουλήθρα. Μπορούσε να πηδήσει ή να κυλίσει κατά τρόπο που το σώμα του θα ήταν ελεύθερο. Επί του φουσκωτού κατά την ανάβαση δεν υπήρχαν σχοινιά όπως είχε η αρχική κατασκευή του φουσκωτού (βλ. Τεκμήριο 3). Ούτε κατά την κατάβαση υπήρχαν. - Υπήρχε σύστημα διαχείρισης κινδύνων στον παιγνιδότοπο και γραπτές εκτιμήσεις κινδύνων για την ασφάλεια και υγεία εργοδοτουμένων και τρίτων προσώπων (οι οποίες όμως δεν συμπεριελάμβαναν το συγκεκριμένο φουσκωτό - βλ. Τεκμήριο 4). Γίνονταν τακτικές οπτικές επιθεωρήσεις. - Ως φαίνεται στο βίντεο Τεκμήριο 11 , υπήρχαν παιδιά που φαίνεται να κάθονταν πριν κατεβούν, παιδιά που κυλούσαν κάτω με το κεφάλι και παιδιά που πηδούσαν όρθια προς τα κάτω. Δεν ήταν σαφές προς τα παιδιά πως θα χρησιμοποιούσαν το φουσκωτό. Δεν είχα μαρτυρία ότι τύγχαναν κάποιας σχετικής καθοδήγησης για το πως θα έπεφταν από το φουσκωτό, ώστε να το έπρατταν με ασφάλεια. Ο Ενάγων, παιδάκι με πορτοκαλί φανέλα, ως φαίνεται στο βίντεο στο Τεκμήριο 11, σημείο 19:40:46 δεν κυλά στην τσουλήθρα όπως ένα άλλο παιδάκι στο χρονικό σημείο 19:40:38. Στέκεται στα δύο του πόδια και πηδά από ύψος. Αυτό το είχε πράξει δύο φορές προηγουμένως (βλ. χρονικά σημεία περίπου από το 19:40 και μετά). Επαναλάμβανε συνέχεια τον ίδιο τρόπο χρήσης του μαγικού βουνού, δηλαδή στεκόταν και πηδούσε από ύψος 1,40 μ. . Συνεπώς φαίνεται από την προσκομισθείσα μαρτυρία πως έχει συμβεί το ατύχημα και είναι διαφωτιστικό το βίντεο επί αυτού. - Η ύπαρξη οδηγιών χρήσης πάνω στο φουσκωτό, ακόμη κι αν αυτές υπήρχαν δεν έχει ιδιαίτερη για την περίπτωσή μας σημασία, γιατί τα παιδιά εκείνης της ηλικίας που τον χρησιμοποιούσαν δεν αναμένεται να διαβάζουν. Είχε σημασία για τον επιτηρητή. Μπορώ να δεχθώ όμως ότι υπήρχαν οδηγίες επί του φουσκωτού και τη σχετική μαρτυρία του Μ.Υ.1. . - Υπήρχε επίσης επιτηρητής που επέβλεπε το φουσκωτό από μπροστά ως φαίνεται και στο Τεκμήριο 4. Βεβαίως, με δεδομένο και το μεγάλο μέγεθος του φουσκωτού το κρίσιμο είναι το αποτελεσματικό και το ουσιαστικό της επιτήρησης, το οποίο και θα αναλυθεί πιο κάτω. Δεν υπήρχε επιτήρηση εντός του φουσκωτού αλλά μόνο οπτικά έξω από το φουσκωτό από την πλευρά της εισόδου. - Το φουσκωτό είχε υποστεί φθορά στο σημείο κατάβασης. Η επιφάνειά του φαίνεται σαφέστατα μέσα από τη 2η και 3η φωτογραφία ότι ήταν ανώμαλη, φθαρμένη, ακόμη και σχισμένη. Είναι θέμα λογικής ότι επηρεάζεται και η ισορροπία ενός παιδιού κατά την κύλιση, από την ομαλότητα και ποιότητα της επιφάνειας. - Η ύπαρξη μεγαλύτερων παιδιών εντός του φουσκωτού από την επιτρεπόμενη (προσχολική) ηλικία των 5 ετών (οι συστάσεις για τους παιγνιδότοπους είναι για μέχρι 5 ετών), δεν φαίνεται να επηρέασε στην προκειμένη περίπτωση και να συντέλεσε με κάποιο τρόπο στο ατύχημα. Δεν τέθηκε μαρτυρία για σύγκρουση του Ενάγοντα με κάποιο μεγαλύτερο παιδί ή για το ότι η χρήση του παιγνιδιού από κάποιο παιδί πέραν των 5 ετών συντέλεσε με κάποιο τρόπο στο ατύχημα. - Η έξοδος από το φουσκωτό ήταν η ίδια με την είσοδο. Όμως η ύπαρξη ειδικής ξεχωριστής πλατφόρμας εξόδου δεν συνδέεται με το ατύχημα για να εξετάσω αν έπρεπε ή όχι αυτή να υπήρχε επί του φουσκωτού. - Η ιατρική εικόνα του Ενάγοντα είχε μετά τον τραυματισμό του και στη συνέχεια, ως ακολούθως, σύμφωνα με το Πιστοποιητικό Τεκμήριο 6: παραμόρφωση στο αριστερό αντιβράχιο- (μεσότητα με κάτω τριτημόριο), έντονο οίδημα και αιμάτωμα και αδυναμία της κίνησης της άκρας χειρός λόγω έντονου άλγους. Επίσης ότι υπήρξε κάταγμα κάτω πέρατος κερκίδας και ωλένης δίκην χλωρό κλαρί υπό γωνίωση. Υπό αναλγησία έγινε ανάταξη του κατάγματος και τοποθετήθηκε κυλινδρικός νάρθηκας άνωθεν του αγκώνα. Νέος ακτινολογικός έλεγχος έδειξε ικανοποιητική θέση του κατάγματος. Μετά από 3 εβδομάδες αφαιρέθηκε ο νάρθηκας και με τη βοήθεια φυσιοθεραπείας άρχισε η μυϊκή ενδυνάμωση και κινητοποίηση τόσο της ΠΧK όσο και η άρθρωση του αγκώνα. Μετά την πάροδο 8 συνολικά εβδομάδων μετά από τραυματισμό του, ο Ενάγοντας ήταν σε θέση να επανέλθει στην καθημερινότητά του. Συστήθηκε όμως αποφυγή αθλητικών δραστηριοτήτων για 6 μήνες ακόμα. Μετά την πάροδο ενός χρόνου από τον τραυματισμό, ο Ενάγοντας ήταν σε θέση να επανέλθει σε όλες του τις δραστηριότητες. Υπήρξε συνεπώς αποκατάσταση και δεν παρέμεινε κάποιο μόνιμο πρόβλημα στον Ενάγοντα, σύμφωνα με τη μαρτυρία του Δρος Αταλιανή την οποίαν ως έχω αναφέρει πιο πάνω κατά την αξιολόγησή της, αποδέχομαι. Δεν υπήρξε μαρτυρία που να συνδέει την κατάσταση του Ενάγοντα με παροχή πρώτων βοηθειών που δεν δόθηκαν οπότε δεν χρειάζεται να εξετάσω σχετικά ζητήματα που εγείρει ο κ. Δημητριάδης. ΣΤ. ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΗ ΑΜΕΛΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΑΓΟΜΕΝΗΣ Ερχόμενος στο κατά πόσον υπήρξε αμέλεια εκ μέρους της Εναγόμενης εταιρείας αποφαίνομαι τα πιο κάτω, με βάση και τις Λεπτομέρειες Αμέλειας ως προωθήθηκαν στα πλαίσια της αγωγής: Κατ' αρχήν είναι αυτονόητο ότι υπήρχε καθήκον επιμέλειας απέναντι στον προσκεκλημένο Ενάγοντα από τους Εναγόμενους. Ούτε η πλευρά της Εναγόμενης εταιρείας το αμφισβητεί. Δεν παραγνωρίζω βεβαίως τη σημασία της κινητικότητας και του παιγνιδιού για την ανάπτυξη ενός παιδιού, όπως ο Μ.Υ.2 την εξήγησε στο Δικαστήριο και όπως άλλωστε μπορώ να θεωρήσω ότι έχω και δικαστική γνώση. Θα εξετάσω την ενδεχόμενη αμέλεια της Εναγόμενης υπό το φως των προβαλλόμενων λεπτομερειών και στα πλαίσια των ευρημάτων μου επί των πραγματικών γεγονότων: Πραγματοποίηση εκτίμησης κινδύνου Όσον αφορά τη μη πραγματοποίηση εκτίμησης κινδύνου, πρόκειται για κανονιστική υποχρέωση. Στο άρθρο 38
(1)του περί Ασφαλείας και Υγείας στην Εργασία Νόμoυ τoυ 1996 (Ν. 89(I)/1996), προβλέπεται ότι: «38.-
(1)Τo Υπoυργικό Συμβoύλιo δύvαται vα εκδίδει Καvovισμoύς, για σκoπoύς διασφάλισης της υγείας, της ασφάλειας και της ευημερίας πρoσώπωv στηv εργασία και για σκoπoύς πρoστασίας πρoσώπωv άλλωv από πρόσωπα στηv εργασία, έvαvτι κιvδύvωv πoυ δημιoυργoύvται από ή σε σχέση με δραστηριότητες πρoσώπωv στηv εργασία ή με δραστηριότητες που σχετίζονται με κατοχή, χρήση ή αποθήκευση επικίνδυνων ουσιών.» Στο άρθρο 53 του ίδιου Νόμου προβλέπεται ότι παράβαση υποχρεώσεων με βάση το Νόμο ή τους εν λόγω Κανονισμούς συνεπάγεται ποινικές κυρώσεις (πρόστιμο μέχρι €80,000 ή/και φυλάκιση που δεν θα υπερβαίνει τα 4 χρόνια). Στον Κανονισμό 4
(2)(α)(ii) της Κ.Δ.Π. 173/02 που εκδόθηκε με βάση το πιο πάνω άρθρο 38 του Ν. 89(Ι)/1996( στην οποίον έγινε και αναφορά από το Μ.Ε.3 αλλά και με παραπέμπει και ο κ. Δημητριάδης) προβλέπεται η διεξαγωγή γραπτής εκτίμησης κινδύνων σε σχέση με μη εργοδοτούμενα πρόσωπα, δηλαδή τρίτα πρόσωπα από τον τρόπο που ένας επιχειρηματίας (εργοδότης κατά το Νόμο) ασκεί τις δραστηριότητές του αλλά και ο καθορισμός με βάση την εκτίμηση κινδύνου προληπτικών και προστατευτικών μέτρων (Καν. 4
(2)(β)). Αυτές οι υποχρεώσεις είναι ρυθμιστικές/κανονιστικές και για αυτές όπως προανέφερα συνεπάγονται ποινικές κυρώσεις. Δεν εξετάζονται βεβαίως αποκομμένα από το σύνολο της νομοθεσίας. Όμως, η μη πραγματοποίηση εκτίμησης κινδύνων και ο μη καθορισμός προστατευτικών και προληπτικών μέτρων με βάση τη νομοθεσία δεν συνεπάγεται από μόνος του και ύπαρξη επικίνδυνης κατάστασης, η οποία και πάλι θα πρέπει να συνδεθεί αιτιακά με το συγκεκριμένο ατύχημα. Θα είχε πιθανότατα κάποια αποδεικτική αξία βεβαίως η τυχόν πραγματοποίησή της και οιαδήποτε σχετικά ευρήματα σε σχέση με το εάν ήταν ή όχι ασφαλές το παιγνίδι. Όμως δεν συντέλεσε με οιονδήποτε τρόπο η μη πραγματοποίησή της στον τραυματισμό του Ενάγοντα. Έπρεπε να είναι αγκυρωμένο ή στερεωμένο επί του εδάφους το φουσκωτό; Ως προς το εάν το φουσκωτό έπρεπε να ήταν αγκυρωμένο ή όχι, ο κ. Τζίγκας, Μ.Υ.2 υπέβαλε ότι ήταν τέτοιο το βάρος του φουσκωτού που δεν χρειαζόταν η στερέωσή του σε εσωτερικό χώρο. 'Εχω εξηγήσει πιο πάνω κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας γιατί θεωρώ αυθαίρετο το συμπέρασμά του. Αυτό πάντως που δεν μπορώ να μη σημειώσω είναι το ότι υπάρχει μία αντίφαση στη θέση ότι δεν έπρεπε να βρίσκεται επιτηρητής εντός του φουσκωτού γιατί προκαλούσε αστάθεια στα παιδιά και από την άλλη ότι το φουσκωτό δεν χρειαζόταν αγκύρωση λόγω του βάρους του. Ήταν μεν ένας δυνητικός κίνδυνος η μη στερέωση του φουσκωτού, αλλά δεν μπορώ όμως να προβώ σε εύρημα περί επικινδυνότητας και αστάθειας γιατί ούτε περί του αντιθέτου μαρτυρία έλαβα από την πλευρά του Ενάγοντα επί αυτού. Ούτε μπορώ να διασυνδέσω την αγκύρωση ή τη στερέωση του φουσκωτού με το ατύχημα. Δεν έχασε την ισορροπία του ο Ενάγοντας αλλά ανέβηκε στο «μαγικό βουνό» και πήδηξε προς τα κάτω. Αριθμός παιδιών - Διαχωρισμός παιδιών με βάση τις ηλικίες - ηλικία παιδιών επί του φουσκωτού Το θέμα δεν θα με απασχολήσει γιατί δεν έχω επαρκή μαρτυρία που να διασυνδέει το ατύχημα του Ενάγοντα με την ύπαρξη κάποιου άλλου παιδιού, μεγαλύτερης ηλικίας ή με σύγκρουση με κάποιο άλλο παιδί ή με μεγάλο αριθμό παιδιών επί του φουσκωτού. Επιτήρηση σε συνδυασμό με τη δομή του φουσκωτού «μαγικού βουνού» Αυτό που θεωρώ ότι ήταν πολύ σημαντικό από πλευράς ασφάλειας ήταν η επιτήρηση , την οποίαν, ως υπήρχε και παρεχόταν επί τόπου, κρίνω, ως εξηγώ, αναποτελεσματική. Η σημασία της επιτήρησης δεν έγκειται τόσο στο να προλάβει να πιάσει ένα παιδί ο επιτηρητής πριν πέσει ή χτυπήσει. Και δεν είναι αυτή η περίπτωση όπου απαιτείται να προληφθούν όλα τα ενδεχόμενα από την Εναγομένη, ώστε να της φορτώνεται υπερβολικό βάρος ευθύνης (όπως είχε συμβεί στην περίπτωση της -μη δεσμευτικής αξίας- απόφασης Timothy Perry στην οποίαν με παραπέμπει η κα Βαρωσιώτου). Ο επιτηρητής μπορεί πράγματι να μην αναμένεται ότι θα ήταν δυνατόν να αποτρέψει κάθε κίνδυνο ή κάθε απότομη ή επικίνδυνη κίνηση παιδιών - αυτό, επαναλαμβάνω ότι δέχομαι ότι θα εναπόθετε ένα υπερβολικά δυσανάλογο βάρος στην Εναγόμενη-. Όφειλε όμως η Εναγόμενη μέσω των υπαλλήλων της σε κάθε περίπτωση να επιτηρεί ουσιαστικά και να αποτρέπει όπου ήταν δυνατόν τον κίνδυνο. Συγκεκριμένα ο επιτηρητής, στα πλαίσια μίας αποτελεσματικής επιτήρησης, εφόσον μάλιστα ήταν και θέση της ίδιας της Εναγόμενης ότι υφίστανται κίνδυνοι στα πλαίσια ενός παιγνιδιού, θα έπρεπε να παρατηρεί πως χρησιμοποιούσαν τα παιδιά το «μαγικό βουνό» ειδικά κατά την κάθοδο, να διαπιστώνει αν ήταν επικίνδυνος ο τρόπος αυτός και να δίνει οδηγίες και να προβαίνει σε συστάσεις αν ήταν αναγκαίο. Δηλαδή να ενεργεί κατά τρόπο που να αποτρέπει στο μέτρο του εφικτού, υπάρχοντες κινδύνους Το να πηδούν παιδιά ηλικίας του Ενάγοντα και χαμηλού ύψους -που είχαν σύμφωνα με τη μαρτυρία Χαλκούση τα παιδιά που επέτρεπε να βρίσκονται στο φουσκωτό - από την «κορυφή» του «μαγικού βουνού» προς τα κάτω, το οποίο και ήταν σύμφωνα με το Τεκμήριο 4 ύψος 1,40 μέτρων, ήταν μία επικίνδυνη δραστηριότητα. Αυτό αποδείχθηκε και στην πράξη. Ο Ενάγοντας, 3.5 ετών παιδάκι ανεβαίνει όπως φαίνεται στο βίντεο του ατυχήματος στο Τεκμήριο 11 (ώρες περίπου 19:40:00 και μετά) 3 φορές το «μαγικό βουνό» και πηδά από ύψος 1,40 μ. Την τρίτη φορά που πηδά επέρχεται ο τραυματισμός του. Παρατήρησα δε ότι μεταξύ της 2ης και τρίτης φοράς που ο Ενάγων ανεβαίνει και κατεβαίνει στο φουσκωτό, δύο άλλα παιδάκια ανεβαίνουν το φουσκωτό, από τα οποία το ένα πέφτει κάτω -επικίνδυνα- με το κεφάλι (κοριτσάκι).[1] Αν υπήρχε επιτηρητής σε κατάλληλο σημείο μέσα στο φουσκωτό, όπως ορθά υποβάλλει η πλευρά του Ενάγοντα ερμηνεύοντας κατ' αυτόν τον τρόπο το πρότυπο κοντά στο σημείο πτώσης, θα μπορούσε, θεωρώ, να είχε προειδοποιήσει το παιδάκι, το οποίο ακολούθησε ήδη δύο φορές αυτόν τον επικίνδυνο τρόπο χρήσης του «μαγικού βουνού» και να το καθοδηγήσει για το πως να χρησιμοποιήσει διαφορετικά, κατά τρόπο πιο ασφαλή το μαγικό βουνό στην κάθοδο. Ακόμη κι εάν θεωρείτο ότι ο επιτηρητής ήταν μεγαλόσωμος ή βαρύς για να βρίσκεται πάνω στο φουσκωτό για να αποτρέπει τα ατυχήματα και η παρουσία του θα επηρέαζε την ισορροπία των παιδιών -που δεν είχα τέτοιας ποιότητας μαρτυρία για να οδηγηθώ σε τέτοιο συμπέρασμα, οπότε το ζήτημα αυτό είναι μάλλον ακαδημαϊκό- τότε έπρεπε να βρεθεί επιτηρητής όσο το δυνατόν μικρότερος σε μέγεθος και βάρος ο οποίος να μπορεί να βρίσκεται μέσα στο φουσκωτό, για να επιβλέπει πως έπεφταν τα παιδιά χωρίς να επηρεάζει τη σταθερότητά τους. Δεν περιορίζεται ο ρόλος του επιτηρητή στον έλεγχο της κίνησης εντός του φουσκωτού. Αν εκ της φύσεως και της δομής του φουσκωτού δεν μπορούσε ένας επιτηρητής να είναι εντός του φουσκωτού ώστε να παρέμβει αποτελεσματικά, τότε επρόκειτο για ένα εκ φύσεως επικίνδυνο και ακατάλληλο για τα παιδιά φουσκωτό. Αν και εν πάση περιπτώση, πολύ αμφιβάλλω αν ακόμη και με τη χρήση του μαγικού βουνού ως τσουλήθρας, η οποία δεν είχε χειρολαβές και κιγκλιδώματα κατά τρόπο ώστε να σταθεροποιούν το σώμα, θα ήταν ένα παιδάκι απόλυτα ασφαλές με δεδομένο το πλάτος και την κακής ποιότητας, ανώμαλη επιφάνεια της καθόδου του μαγικού βουνού (βλ. Τεκμήριο 4). Και είναι σε αυτό το σημείο που η ύπαρξη κιγκλιδωμάτων ή χειρολαβών επί του μαγικού βουνού όπως το Τεκμήριο 1 προβλέπει, που θα σταθεροποιούσαν το σώμα κατά την κάθοδο -αυτή άλλωστε είναι και η αυτονόητη λογική της ύπαρξής τους σε μία τσουλήθρα- είχε σημασία. Γιατί με αυτόν τον τρόπο,- και αυτό είναι ζήτημα κοινής λογικής- θα έδινε το «μαγικό βουνό» και καθοδήγηση με τη δομή του για το πως θα έπρεπε να το κατεβαίνουν τα παιδιά και ότι θα έπρεπε να χρησιμοποιείται ως τσουλήθρα και όχι ως εξέδρα. Ως είχε, έδινε την «επιλογή» σε ένα παιδί να το πηδήσει ή να το κατεβεί κυλώντας. Από απόψεως ασφάλειας δε, δεν νοούνται τυφλά σημεία σε χώρους όπου παίζουν παιδιά. Βεβαίως, αν και δεν έχουμε ακριβή οπτική λήψη του ατυχήματος, γνωρίζουμε πως αυτό επήλθε, μέσα από την καταγραφή του από το βίντεο. Όσον αφορά ζητήματα εκπαίδευσης-κατάρτισης του επιτηρητή που θέτει ο κ. Δημητριάδης στην Αγόρευσή του, δεν θεωρώ ότι συνδέονται αιτιακά με το ατύχημα, αφού η -μη αποτελεσματική- επιτήρηση γινόταν βάσει του τρόπου με τον οποίον λειτουργούσε η Εναγόμενη το φουσκωτό και της πεποίθησης ότι ο επιτηρητής έπρεπε να βρίσκεται εκτός φουσκωτού. Συνεπώς: η μη ύπαρξη αποτελεσματικής επιτήρησης ως πιο πάνω έχω εξηγήσει, σε συνδυασμό με τη δομή του μαγικού βουνού, κάτι για το οποίο ευθύνεται η Εναγόμενη η οποία και λειτουργούσε στα πλαίσια της επιχειρηματικής της δραστηριότητας τον παιγνιδότοπο όπου βρισκόταν το παιγνίδι, εξέθεσαν σε κίνδυνο τον Ενάγοντα και συνδέονται αιτιακά με το ατύχημά του. Μη ύπαρξη κιγκλιδωμάτων - χειρολαβών Έκρινα ότι υπήρξαν κιγκλιδώματα μεν, αλλά το φουσκωτό ήταν τέτοιου πλάτους που το σώμα δεν σταθεροποιείτο κατά την κύλιση (ακόμη δηλαδή και αν θεωρείτο ότι η επιφάνεια ήταν λεία και ομαλή και δεν ήταν τραχεία, φθαρμένη και διπλωμένη όπως φαίνεται στις φωτογραφίες του Τεκμηρίου 4). Χειρολαβές δεν υπήρχαν. Έχω όμως παρά ταύτα προβεί σε εύρημα ότι ο Ε