CH. AND P. MAOURIS COMPANY LIMITED ν. A. ARISTOTELOUS (CONSTRUCTION) LIMITED, Αγωγή Αρ.: 5283/15, 2/12/2020

(2), Δ.48 θ.1 - 9(ι), Δ.57, Δ.59 και Δ.64 των περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμών, στις συμφυείς εξουσίες του Δικαστηρίου, στη νομολογία και στις αρχές της επιείκιας. Τα γεγονότα στα οποία στηρίχθηκε η συγκεκριμένη Αίτηση εμφαίνονται στο φάκελο του Δικαστηρίου και επί της Αιτήσεως. Οι Εναγόμενοι ενίστανται στο αίτημα τούτο των Εναγόντων και προβάλλουν, με τους εγειρόμενους λόγους ένστασης, ότι τα δύο αιτούμενα διατάγματα είναι μεταξύ τους αντιφατικά και/ή αλληλοαναιρούμενα, ότι η αίτηση υποβλήθηκε με μεγάλη και αδικαιολόγητη καθυστέρηση, ότι δεν πληρούνται οι προυποθέσεις έκδοσης των ζητούμενων διαταγμάτων, και ότι οι Αιτητές απέτυχαν να αποσείσουν το βάρος έτσι ώστε η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου να μπορεί να ασκηθεί υπέρ τους. Και οι δυο συνήγοροι ανέπτυξαν με γραπτές αγορεύσεις τις θέσεις και την επιχειρηματολογία τους, ιδιαίτερη μνεία των οποίων γίνεται κατωτέρω, όπου κρίνεται απαραίτητο. Αμφότεροι έκαναν μνεία της σχετικής Δ.21 θ.10 καθώς και στην ισχύουσα νομολογία η οποία διέπει το υπό κρίση ζήτημα. Η συνήγορος των Αιτητών υποστήριξε ότι θεωρεί το αίτημα για διαχωρισμό της Ανταπαίτησης καταλληλότερο στην υπό κρίση περίπτωση και το προώθησε. Η συνήγορος των Καθ' ων η Αίτηση εισηγήθηκε ότι οι οφειλές των Εναγομένων για προϊόντα θα συμψηφίζονταν με τις οφειλές των Εναγόντων δυνάμει του συμβολαίου εργολαβίας γι' αυτό και είναι προς το συμφέρον της δικαιοσύνης να συμπορευθούν όσον αφορά την εκδίκασή τους. Το κρινόμενο θέμα διέπεται από τη Δ.21 των περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμών η οποία πραγματεύεται το δικαίωμα, μεταξύ άλλων, του εναγόμενου για έγερση ανταπαίτησης. Δυνάμει των προνοιών της Δ.21 θ.10, παρέχεται στον ενάγοντα ή σε οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο κατέστη εξ΄ ανταπαιτήσεως εναγόμενος, να ισχυρισθεί ότι θα έπρεπε να εγερθεί ξεχωριστή αγωγή και όχι να εξεταστεί το θέμα στα πλαίσια ανταπαιτήσεως, οπότε το Δικαστήριο έχει τη διακριτική ευχέρεια να διατάξει τον αποκλεισμό και διαγραφή αυτής. Η αντίστοιχη Αγγλική Διάταξη O.21 r15 των παλαιών αγγλικών Θεσμών σχολιάζεται στο Annual Practice του 1958, στις σελ. 506-507, ως δίδουσα το δικαίωμα στις κατάλληλες περιπτώσεις να αποκλεισθεί η Ανταπαίτηση, μεταξύ άλλων, και για το λόγο ότι θα επέφερε μη αναγκαία ή μεγάλη καθυστέρηση στην εκδίκαση της αγωγής ή ότι εκδίκαση της Ανταπαίτησης θα επέφερε αμηχανία ή άλλως πως δυσχέρεια στον αντίδικο. Τα κριτήρια για αποκλεισμό μιας Ανταπαίτησης έχουν τεθεί στη σχετική με το θέμα νομολογία. Εκείνο το οποίο είναι καθοριστικό είναι το κατά πόσο είναι πρόσφορη η συνεκδίκαση Απαίτησης και Ανταπαίτησης. Η μεταξύ τους συνάφεια δεν αποτελεί προϋπόθεση αλλά ένα από τους παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη. Όπως είναι και η πολυπλοκότητα, η πρόκληση δυσχέρειας στην άλλη πλευρά και η τυχόν σημαντική ή υπέρμετρη καθυστέρηση που θα προκύψει από τη συνεκδίκαση. Οι αρχές που διέπουν τον τρόπο εφαρμογής της Δ.21 θ.10 έχουν ερμηνευθεί και αναλυθεί στην υπόθεση Σιακόλας ν. Federal Bank of Lebanon (SAL)

(1992)1 A.A.Δ 710 όπου τονίσθηκε ότι, παρά το γεγονός ότι η δικονομική αυτή πρόνοια δεν καθορίζει τα κριτήρια τα οποία διέπουν την άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου, εξυπακούεται από τη φύση του κανόνα και του σκοπού που αποβλέπει να εξυπηρετήσει, ότι η εξουσία του Δικαστηρίου είναι συνυφασμένη με την καλή απονομή της δικαιοσύνης, η οποία συναρτάται άμεσα με την απρόσκοπτη, κατά το δυνατό, διεκπεραίωση της δίκης ούτως ώστε να αποκλείεται η Ανταπαίτηση οποτεδήποτε θεωρείται, υπό το φως των γεγονότων της συγκεκριμένης υπόθεσης, ότι η εκδίκασή της δεν θα ήταν πρόσφορος ή θα προκαλούσε δυσχέρεια (inconvenience) στην ταχύτερη και αποτελεσματικότερη διεκδίκηση των δικαιωμάτων του ενάγοντα. Εξηγήθηκε, ταυτόχρονα, ότι η Ανταπαίτηση, γενικά ως δικονομικός θεσμός που στόχο έχει την αποφυγή πολλαπλασιασμού αγωγών και αποτελεί πρόσφορο μέσο για τη διεξοδική επίλυση των διαφορών μεταξύ των διαδίκων, δεν είναι ανάγκη να έχει πάντα συνάφεια με τα επίδικα θέματα της αγωγής, η δε σχετικότητα ή συνάφεια των θεμάτων δεν αποτελεί ανελαστικό παράγοντα ή κριτήριο για την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου προς τη μια ή την άλλη κατεύθυνση. Όπως τονίσθηκε στην υπόθεση Σιακόλας (ανωτέρω), το κυρίαρχο στοιχείο στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου είναι το πρόσφορο της εκδίκασης της Ανταπαίτησης συγχρόνως με την αγωγή και η πιθανότητα πρόκλησης δυσχέρειας στον ενάγοντα απ' αυτό το ενδεχόμενο. Επισημάνθηκε δε ότι, παρόλο που η συνάφεια των επιδίκων θεμάτων της Ανταπαίτησης μ΄ εκείνα της αγωγής δεν αποτελεί προϋπόθεση για την έγερση Ανταπαίτησης, η πιθανότητα πρόκλησης δυσχέρειας στον ενάγοντα από τη συνεκδίκαση της Ανταπαίτησης λόγω της έλλειψης συνάφειας των επίδικων θεμάτων και, ιδίως, το ενδεχόμενο σημαντικής καθυστέρησης στην εκδίκαση της αγωγής συνιστά λόγο για τον αποκλεισμό της Ανταπαίτησης. Οι αρχές που παρατέθηκαν στην υπόθεση Σιακόλας (ανωτέρω) αναλύθηκαν περαιτέρω στην υπόθεση Athina Learthergoods Ltd v. Ιωακείμ Χαραλάμπους κ.α.

(2000)1 ΑΑΔ 787 στη σελ. 804 ως ακολούθως: «Καθώς έχει προαναφερθεί το θέμα διέπεται από το θ.10 της Δ.21. Ο τελευταίος έχει ερμηνευθεί στην Σιακόλας ν. Federal Bank of Lebanon (SAL)

(1992)1 A.A.Δ 710, στην οποία οι σχετικές αρχές έχουν επεξηγηθεί ως εξής: «

(1)Παρέχεται διακριτική ευχέρεια στο δικαστήριο να αποκλείσει τη συνεκδίκαση της ανταπαίτησης με την αγωγή εφόσον τούτο κρίνεται πρέπον.

(2)Η σχετική εξουσία του Δικαστηρίου είναι συνυφασμένη με την καλή απονομή της δικαιοσύνης η οποία συναρτάται άμεσα με την απρόσκοπτη κατά το δυνατό διεκπεραίωση της δίκης.

(3)Η Αγγλική Νομολογία, ερμηνευτική των αντίστοιχων αγγλικών δικονομικών προνοιών στις οποίες η Δ.21,θ.10 είναι προσαρμοσμένη αναγνωρίζει ευρεία διακριτική ευχέρεια στο δικαστήριο να αποκλείσει ανταπαίτηση οποτεδήποτε κρίνεται ότι συνεκδίκαση της με την αγωγή δεν είναι πρόσφορος (expedient) ή θα προκαλέσει δυσχέρεια (inconvenience) στη διεκδίκηση των δικαιωμάτων του ενάγοντος.

(4)Ενδεχόμενο πρόκλησης σημαντικής καθυστέρησης στην εκδίκαση της αγωγής συνιστά δυσχέρεια που παρέχει έρεισμα για τον αποκλεισμό της ανταπαίτησης.

(5)Το κυριαρχικό στοιχείο στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου είναι το πρόσφορο της εκδίκασης της ανταπαίτησης συγχρόνως με την αγωγή και η πιθανότητα πρόκλησης δυσχέρειας στον ενάγοντα απ' αυτό το ενδεχόμενο.». Στην Aristo Developers Ltd v. Ανδρέα Σπύρου

(2001)1 Α.Α.Δ. 1379, αποφασίστηκε ότι: «Η συνάφεια μεταξύ απαίτησης και ανταπαίτησης όχι μόνο μείωνε τη σημασία οποιασδήποτε επιπρόσθετης δυσχέρειας, καθυστέρησης και δαπάνης που θα συνεπάγετο η συνεκδίκαση απαίτησης και ανταπαίτησης, εφ' όσον μάλιστα η συνάφεια ή και εξάρτηση των δύο καθιστούσε πρόσφορη, αν όχι και αναγκαία τη συνεκδίκαση τους, αλλά και δεν μπορεί να λεχθεί ότι καταδεικνύεται τέτοια υπέρμετρη πολυπλοκότητα, δυσχέρεια και καθυστέρηση ως εκ της συνεκδίκασης της ανταπαίτησης που να υπερίσχυε του πρόσφορου της συνεκδίκασης. Το θέμα ανάγετο στην κρίση του πρωτόδικου Δικαστηρίου στα πλαίσια της ευρείας διακριτικής ευχέρειας του κάτω από τη Δ.21 θ.10. Μόνο όπου διαπιστώνεται ότι αυτή ασκήθηκε με αναφορά σε εξωγενείς παράγοντες ή έτσι που κανένα δικαστήριο δεν θα μπορούσε να καταλήξει στην προσβαλλόμενη απόφαση παρέχεται δυνατότητα παρέμβασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου.» Στην υπόθεση G.D.L.Trading (Famagusta) Ltd v. Αδάμου Φαρκονά κ.ά.

(2010)1 Α.Α.Δ. 63, αποφασίστηκε ότι: «Η αγγλική νομολογία, ερμηνευτική των αντίστοιχων αγγλικών δικονομικών προνοιών στις οποίες η Δ.21 θ.10 των Περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμών είναι προσαρμοσμένη, αναγνωρίζει ευρεία διακριτική ευχέρεια στο Δικαστήριο να αποκλείσει ανταπαίτηση οποτεδήποτε κρίνεται ότι η συνεκδίκασή της με την αγωγή δεν είναι πρόσφορος (expedient) ή θα προκαλέσει δυσχέρεια (inconvenience) στη διεκδίκηση των δικαιωμάτων του ενάγοντος. Ενδεχόμενο πρόκλησης σημαντικής καθυστέρησης στην εκδίκαση της αγωγής συνιστά δυσχέρεια που παρέχει έρεισμα για τον αποκλεισμό της ανταπαίτησης». Οι Αιτητές στη υπό κρίση υπόθεση επιδιώκουν τον αποκλεισμό της Ανταπαίτησης στη βάση του ότι τα θέματα τα οποία εγείρονται με την Ανταπαίτηση των Καθ' ων η Αίτηση είναι περίπλοκα θέματα τα οποία αφορούν συμβόλαιο εργολαβίας. Είναι θέματα που απαιτούν εκτενή μαρτυρία και ενδελεχή αντεξέταση και αυτό δεν μπορεί παρά να προκαλέσει δυσανάλογη καθυστέρηση στην όλη εκδίκαση της αγωγής διότι κάτι τέτοιο θα επηρέαζε δυσμενώς και σε εξαιρετικό βαθμό τα δικαιώματα των Αιτητών. Όπως τονίσθηκε στην αγόρευση των Εναγόντων η Ανταπαίτηση διευρύνει τα υπό εξέταση θέματα και ισχυρισμούς. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την καθυστέρηση της δίκης της Αγωγής και την πρόκληση δυσχέρειας στους Ενάγοντες κατά τρόπο που θα προκαλείτο αδικία, από τη στιγμή που δεν έχουν το δικαίωμα να προβάλουν τις απαιτήσεις τους δυνάμει του συμβολαίου εργολαβίας. Από την άλλη, η πλευρά των Καθ΄ ων η Αίτηση υποστήριξαν ότι τα επίδικα θέματα που εγείρονται στην Ανταπαίτηση είναι άμεσα συνυφασμένα με τα επίδικα θέματα τα οποία εγείρονται στην Έκθεση Απαίτησης και ότι τα γεγονότα της Ανταπαίτησης εντάσσονται στο ίδιο πλέγμα ισχυριζόμενων γεγονότων με τα γεγονότα της Αγωγής, αφού οι Ενάγοντες παραδέχονται την ύπαρξη της συμφωνίας συμψιφισμού. Τονίστηκε, συναφώς, ότι όχι μόνο υφίσταται συνάφεια μεταξύ των επίδικων θεμάτων της Έκθεσης Απαίτησης και της Ανταπαίτησης, αλλά και αναγκαιότητα συνεκδίκασής τους. Επιπρόσθετα, υποστηρίχθηκε ότι η αίτηση υποβλήθηκε με μεγάλη και αδικαιολόγητη καθυστέρηση. Από τους δικογραφημένους ισχυρισμούς στην Έκθεση Απαίτησης αλλά και εκείνους της Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης προκύπτουν τα ακόλουθα: Οι Ενάγοντες προμήθευσαν τους Εναγόμενους με οικοδομικά υλικά ή/και είδη υγιεινής ή/και άλλα συναφή προιόντα, για τα οποία εξέδιδαν και τιμολόγια, εκπληρώνοντας τις υποχρεώσεις τους δυνάμει συμφωνίας. Οι Εναγόμενοι παρέλαβαν τα εν λόγω προϊόντα προς πλήρη ικανοποίηση τους και χωρίς να εκφράσουν οποιοδήποτε παράπονο. Είχαν παραλάβει προιόντα αξίας €71.514,67 και είχαν καταβάλλει ποσό ύψους €41.977,

1. Γι' αυτό και αξιώνεται το υπόλοιπο ύψους €29,537.
2. Στην Υπεράσπιση γίνεται επίκληση του συμβολαίου εργολαβίας μεταξύ των Εναγόντων και των Εναγομένων με το οποίο ανατέθηκε στους Εναγόμενους η ανέγερση οικοδομής για το ποσό του €1.430.000 πλέον ΦΠΑ. Στις 29/03/13 η Αρχιτέκτονας, σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης, πιστοποίησε και οι Ενάγοντες αποδέχτηκαν την συμπλήρωση του έργου και στις 08/07/13 έκδωσε και παρέδωσε στους Ενάγοντες Πιστοποιητικό Ενδιάμεσης Πληρωμής αρ. 22 για το ποσό των €49.
3. Τον Ιούλιο του 2013 δυνάμει προφορικής συμφωνίας μεταξύ των Εναγόντων και των Εναγομένων είχε συμφωνηθεί να πιστωθεί στους Εναγόμενους το ποσό του Πιστοποιητικού Ενδιάμεσης Πληρωμής αρ.22 και να συμψηφιστεί με το ποσό που προέκυψε από την πώλησης από τους Ενάγοντες στους Εναγόμενους οικοδομικών υλικών και ειδών υγιεινής. Μέχρι τις 29/09/15 οι Ενάγοντες παρεμπόδιζαν και/ή καθυστερούσαν στην έκδοση του Τελικού Πιστοποιητικού Πληρωμής και λόγω αυτού τερματίστηκε η σύμβαση, με τους Ενάγοντες να οφείλουν, δυνάμει του Συμβολαίου, στους Εναγόμενους το ποσό των €450.467,68 πλεον ΦΠΑ και τόκο. Προκύπτει από τα πιο πάνω ότι η μαρτυρία που θα απαιτηθεί για απόδειξη του αξιούμενου ποσού και των ενεργειών των Εναγόντων για σκοπούς Ανταπαίτησης θα επιφέρει σημαντική δυσχέρεια στους Ενάγοντες και σημαντική καθυστέρηση στην υπόθεση, εφόσον η μαρτυρία η οποία θα προσαχθεί προς απόδειξη της απαίτησης δεν διαφαίνεται να μπορεί να συνδεθεί με την μαρτυρία η οποία πιθανώς να προσαχθεί προς απόδειξη της Ανταπαίτησης. Ουσιαστικό σημείο επίσης παραμένει το ότι, ως έχει προαναφερθεί, οι Εναγόμενοι κατά την Ακρόαση της Αίτησης δεν έχουν προβάλει οποιοδήποτε λόγο για να υποστηρίξουν ή καταδείξουν την αναγκαιότητα ή το πρόσφορο συνεκδίκασης της Ανταπαίτησης τους με την Αγωγή. Όπως λέχθηκε στην υπόθεση Σιακόλας(ανωτέρω): «Το κυριαρχικό στοιχείο στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου είναι το πρόσφορο της εκδίκασης της ανταπαίτησης συγχρόνως με την αγωγή και η πιθανότητα πρόκλησης δυσχέρειας στον ενάγοντα απ΄ αυτό το ενδεχόμενο. Παρόλο που η συνάφεια των επίδικων θεμάτων της ανταπαίτησης μ΄ εκείνα της αγωγής δεν αποτελεί προϋπόθεση για την έγερση ανταπαίτησης η πιθανότητα πρόκλησης δυσχέρειας στον ενάγοντα από τη συνεκδίκαση της ανταπαίτησης, λόγω της ασυνάφειας των επίδικων θεμάτων και ιδίως το ενδεχόμενο σημαντικής καθυστέρησης στην εκδίκαση της αγωγής, συνιστά λόγο για τον αποκλεισμό της ανταπαίτησης.». Σε συμφωνία με τα όσα σχετικά υποστήριξαν οι Αιτητές καταλήγω ότι το γεγονός ότι μεταξύ των διαδίκων ενδεχομένως να υπάρχουν και άλλες διαφορές, ούτως ώστε η συνεκδίκαση της Ανταπαίτησης να επιλύσει το σύνολο των διαφορών τους δεν σημαίνει όμως ότι κάτι τέτοιο ενδείκνυται στην υπό εξέταση περίπτωση. Ειδικότερα εν προκειμένω όπου με την συνεκδίκαση της Ανταπαίτησης το Δικαστήριο ουσιαστικά θα κληθεί να αποφασίσει επί θεμάτων μη συναφών με τα επίδικα της Αγωγής που αφορούν τη σύμβαση εργολαβίας ενώ η αγωγή αφορά υπόλοιπο λογαριασμού δυνάμει εκδοθέντων τιμολογίων. Η εντύπωση που έχω αποκομίσει από την δικογραφία είναι ότι τα ζητήματα που εγείρονται με την Απαίτηση είναι συγκεκριμένα, περιορισμένου εύρους και ικανά να δικαστούν με την προσκόμιση σχετικά μικρής μαρτυρίας, τόσο σε αριθμό μαρτύρων όσο και σε έκταση. Αντίθετα, από την Ανταπαίτηση προκύπτει ότι η εκδίκαση των θεμάτων που εγείρονται προϋποθέτει την κατάθεση στο Δικαστήριο μεγάλου αριθμού μαρτύρων που θα περιλαμβάνουν και την Αρχιτέκτονα αλλά και άλλα πρόσωπα αφού αφορά παράβαση της σύμβασης εργολαβίας. Ένας από τους λόγους Ένστασης ήταν ότι η υπό κρίση Αίτηση υπεβλήθη με υπέρμετρη καθυστέρηση. Υποστηρίχτηκε συναφώς ότι καταχωρήθηκε η υπό κρίση Αίτηση 4 χρόνια μετά την καταχώριση της Ανταπαίτησης. Με δεδομένο ότι η εκδίκαση της παρούσας υπόθεσης δεν έχει ακόμη αρχίσει δεν διαπιστώνεται καθυστέρηση και δη υπέρμετρη, όπως ήταν η σχετική εισήγηση, στην υποβολή της υπό κρίση Αίτησης. Στη βάση όλων όσων αναφέρθηκαν ανωτέρω θεωρώ ότι, αν η Ανταπαίτηση παραμείνει, η υπόθεση θα διευρυνθεί και θα περιπλακεί με αποτέλεσμα να προκληθεί υπέρμετρη καθυστέρηση και άρα δυσχέρεια στους Αιτητές. Τούτου λεχθέντος κρίνω ότι η Ανταπαίτηση θα πρέπει να εκδικαστεί με ξεχωριστή Αγωγή. Εφαρμόζοντας τα κριτήρια που αφορούν τον αποκλεισμό στις περιστάσεις της υπόθεσης, καταλήγω ότι η Ανταπαίτηση θα πρέπει να αποκλειστεί σε όλη της την έκταση. Συνεπώς, εκδίδεται διάταγμα ως η παράγραφος Β της Αίτησης. Ενόψει της κατάληξης αυτής παρέλκει η εξέταση του θέματος για έκδοση διατάγματος σύμφωνα με τη παράγραφο Α της Αιτήσεως, αφού και οι συνήγορι των Εναγόντων αναγνώρισαν και προώθησαν την έκδοση διατάγματος σύμφωνα με τη παράγραφο Β. Όσον αφορά τα έξοδα δεν βλέπω κανένα λόγο να αποκλίνω από το γενικό κανόνα ότι αυτά ακολουθούν το αποτέλεσμα εκτός αν υπάρχει καλός λόγος για έκδοση διαφορετικής διαταγής και, κατά συνέπεια αυτά επιδικάζονται προς όφελος των Αιτητών και εναντίον του Καθ΄ου η Αίτηση όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ................. Ε. Γεωργίου Αντωνίου, Α. Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο