Χρίστου ν. Θεόδουλος Γεωργίου Εργολάβοι Λτδ, Αρ. Αγωγής: 2745/2010, 24/4/2020 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2020:A657 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Δ. Θεοδώρου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2745/2010 Μεταξύ:- XXXXX Χρίστου Ενάγουσας -και- Θεόδουλος Γεωργίου Εργολάβοι Λτδ, Εναγόμενη Ημερομηνία: 24 Απριλίου, 2020 Εμφανίσεις: Για Ενάγουσα: Κα Καρακασίδου Για Εναγόμενη: Κος Ματθαίου ΑΠΟΦΑΣΗ Η Απαίτηση Με την υπό των ως άνω τίτλο και αριθμό αγωγή, στη βάση κατ' ισχυρισμό απαράδεκτων εκτελεσθεισών εργασιών από πλευράς της εναγομένης (ανέγερση τοιχοποιίας με τούβλα τύπου Thermolite), η ενάγουσα απαιτεί την επιστροφή των €5.000,00, που κατέβαλε στην πρώτη ως προκαταβολή, καθώς επίσης και πόσο €30.216,15, ως χρήματα που κατέβαλε για την κατεδάφιση της, αλλά και για ανοικοδόμηση νέας τοιχοποιίας. Επιζητεί επίσης την έκδοση δηλωτικής απόφασης, με την οποία να αποδίδεται η ευθύνη για τον τερματισμό της μεταξύ των διαδίκων επίδικης συμφωνίας στην εναγόμενη. Τέλος, ζητεί την απόδοση στην ίδια γενικών αποζημιώσεων για ζημιές και ή απώλειες και η έξοδα τα οποία υπέστη και ή θα υποστεί συνέπεια της παράβασης από πλευράς της εναγόμενης της επίδικης συμφωνίας. Η Υπεράσπιση και Ανταπαίτηση Η εναγόμενη, με την Υπεράσπιση της, όχι απλά δεν αποδέχεται ότι οι εκτελεσθείσες από αυτήν εργασίες ήταν απαράδεκτες, αλλά, επιπροσθέτως, προβάλλει και την θέση ότι όλες οι εκτελεσθείσες από αυτή εργασίες έγιναν σύμφωνα με τη σύμβαση των διαδίκων, και στην βάση της θεώρησης αυτής, δια της Ανταπαίτησής της απαιτεί από την ενάγουσα το ποσό των €12.169,50, ως υπόλοιπο οφειλόμενο για εκτελεσθείσα από αυτή εργασία. Η Απάντηση στη Υπεράσπιση και Υπεράσπιση στη Ανταπαίτηση Με το τελευταίο δικόγραφο της, η ενάγουσα απαντά στις διάφορες δικογραφικά προβαλλόμενες θέσεις της εναγομένης και παραπέμπει, εκ νέου, στην σχετικές δικογραφήσεις της στην Έκθεση Απαίτησης, επαναλαμβάνοντας την θέση ότι, η ενάγουσα αποδέχθηκε να συμβληθεί με την εναγόμενη στη βάση της παράστασης της τελευταίας ότι ήταν γνώστης του τρόπου ανέγερσης τοιχοποιίας με τούβλα Thermolite (στο εξής «τα Thermolite»), ενώ στην πραγματικότητα δεν ήταν. Οι εκδοχές των μερών Ενάγουσας Κατά την ενάγουσα, περί τον Ιούνιο 2009, μέσω του συζύγου της, αποδέχτηκε προσφορά της εναγομένης για την ολοκλήρωση των εργασιών οικοδομής ανωγείου κατοικίας πάνω από την κατοικία στην οποία ήδη κατοικούσε. Η συμφωνία των μερών συντελέστηκε με την αποδοχή από την ενάγουσα της προσφοράς της εναγόμενης. Ο στατικός φορέας «σκελετός» της ανωγείου, υπό ανέγερση, κατοικίας (κολώνες, δοκοί και πλάκα οροφής - από σκυρόδεμα), είχε ήδη ανεγερθεί από άλλο εργολάβο πριν την όποια ανάμειξη της εναγόμενης. Μέρος των εργασιών που θα έπρεπε να εκτελέσει η εναγόμενη, ήταν και η ανέγερση της εξωτερικής και εσωτερικής τοιχοποιίας με τη χρήση τούβλων Thermolite, για την τοποθέτηση των οποίων θα πρέπει να ακολουθηθεί ειδική μεθοδολογία, η οποία ορίζεται στους σχετικούς οδηγούς που εκδίδουν οι προμηθευτές τους, που στην προκειμένη περίπτωση ήταν η Φάνος Ν. Επιφανίου Δ.Ε. ΛΤΔ (τεκμήριο 5). Η εναγόμενη, μέσω του διευθυντή της, πριν τη υποβολή της προσφοράς της, δήλωσε γνωστής του τρόπου ανέγερσης των Thermolite, και είναι στη βάση αυτής της παράστασης που η ενάγουσα, μέσω του συζύγου της, αποδέχθηκε τη προσφορά που υπέβαλε η πρώτη. Αν και η αρχικώς ανεγερθείσα από την εναγόμενη τοιχοποιία έγινε με τον ορθό τρόπο και επιμελώς, εντούτοις, η υπόλοιπη, η οποία ανεγέρθηκε εντός των επόμενων 3 - 4 ημερών[1], παρουσίαζε πλειάδα κακοτεχνιών που την καθιστούσαν απαράδεκτη. Σε συνάντηση της ενάγουσας, του συζύγου της και του διευθυντή της εναγομένης, η οποία τοποθετείται στη δεύτερη βδομάδα του Αυγούστου 2009, οι δυο πρώτοι διαμαρτυρήθηκαν έντονα προς τον τελευταίο υποδεικνύοντας του τα σημεία επί της τοιχοποιίας για τα οποία παραπονιούνται. Αμέσως μετά, ο διευθυντής της εναγομένης παραδέχθηκε ότι δεν γνώριζε πως ανεγείρεται μια τοιχοποιία με Thermolite, και αφού προηγουμένως ζήτησε από τους δυο υπαλλήλους της εναγόμενης να αποχωρήσουν από την οικοδομή (πράγμα που έπραξαν), αποχώρησε και αυτός από το εργοτάξιο. Θεωρώντας η ενάγουσα, στη βάση του γεγονότος ότι το ρηθέν περιστατικό έλαβε χώρα λίγο πριν τον Δεκαπενταύγουστο, ότι, μετά τις καλοκαιρινές διακοπές, οι υπάλληλοι της εναγόμενης θα επέστρεφαν στο εργοτάξιο για να δώσουν λύση στα προβλήματα της τοιχοποιίας, δεν αναζήτησε, άμεσα, του διευθυντή της τελευταίας. Όταν όμως πέρασε ο καιρός και κανείς από πλευράς της εναγομένης δεν παρουσιάστηκε στο εργοτάξιο, και με την εναγόμενη να έχει αφήσει στο σημείο διάφορα αντικείμενά της, όπως σκαλωσιές, σκιπ και άλλα, επιδίωξε να επικοινωνήσει με το διευθυντή της εναγομένης χωρίς, ωστόσο, να τα καταφέρει. Κάθε προσπάθεια της ενάγουσας ή του συζύγου της να επικοινωνήσει με τον διευθυντή της εναγομένης, δεν στέφθηκε με επιτυχία, με αποτέλεσμα τον Φεβρουάριο του 2010, μέσω του δικηγόρου της, η ενάγουσα να αποστείλει επιστολή στην εναγόμενη (τεκμήριο 6), με την οποία, αφενός επέρριπτε στη τελευταία την ευθύνη για τον τερματισμό της επίδικης συμφωνίας, τον οποίο τερματισμό τοποθετούσε, χρονικά, τον Αύγουστο του 2009, και αφετέρου απαιτούσε από αυτήν όπως επισκεφθεί το εργοτάξιο και απομακρύνει κάθε περιουσιακό της στοιχείο, το οποίο, εν πάση περιπτώσει, μεταξύ άλλων, αποτελούσε και εμπόδιο στην είσοδο και έξοδο από την οικογενειακή κατοικία της ενάγουσας. Η μη θετική ανταπόκριση της εναγομένης στο να ενεργήσει ως της υποδεικνυόταν μέσω της πιο πάνω επιστολής, ανάγκασε την ενάγουσα να καταχωρήσει την παρούσα αγωγή και μέσω της να επιδιώξει, μονομερώς, την έκδοση διατάγματος απομάκρυνσης όλων αυτών των υλικών. Αν και η επιζητούμενη θεραπεία δεν αποδόθηκε μονομερώς, η εναγόμενη απομάκρυνε όλα τα αντικείμενα της. Η ενάγουσα, για την αντιμετώπιση των κακοτεχνιών της εναγομένης, ζήτησε, μέσω αίτησής της προς ΕΤΕΚ, την ετοιμασία έκθεσης πραγματογνωμοσύνης, η οποία και ετοιμάστηκε από τον XXXXX Βασιλείου, πολιτικό μηχανικό, ο οποίος διορίστηκε από το ΕΤΕΚ για να διαπιστώσει αν η τοιχοποιία της εναγόμενης παρουσιάζει προβλήματα, και αν ναι, να εντοπίσει τις αιτίες που τα προκάλεσαν. Στη βάση της έκθεσης που ετοιμάστηκε από τον πιο πάνω πολιτικό μηχανικό, αλλά και των όσων σχετικών αναφέρθηκαν στην ενάγουσα και στο σύζυγό της από έτερο πολιτικό μηχανικό με τον οποίον συνεργάστηκαν, η ενάγουσα κατέληξε ότι η τοιχοποιία που ανήγειρε η εναγόμενη ήταν απαράδεκτη και δεν υπήρχε περιθώριο επιδιόρθωσης των κακοτεχνιών που παρουσίαζε, με αποτέλεσμα να αποφασίσει την κατεδάφιση της και ακολούθως η επανανέγερση της. Ως εκ των ανωτέρω, η ενάγουσα διόρισε νέο εργολάβο, ο οποίος και κατεδάφισε την τοιχοποιία της εναγομένης και προχώρησε σε ολοκλήρωση της ανωγείου κατοικίας του ζεύγους. Στη βάση δε του ισχυρισμού ότι, τόσο για την κατεδάφιση της τοιχοποιίας της εναγομένης, όσο και για την ανοικοδόμηση νέας τοιχοποιίας στην ανώγειο κατοικία, η ενάγουσα, μέσω του συζύγου της, κατέβαλε διάφορα χρηματικά ποσά στον νέο εργολάβο, τούτη απαιτεί από την εναγόμενη, αφενός την επιστροφή των €5.000,00, που καταβλήθηκαν ως προκαταβολή προς αυτή, και αφετέρου το ποσό των €30.216,15, ως χρήματα που καταβλήθηκαν προς το νέο εργολάβο για την κατεδάφιση της απαράδεκτης τοιχοποιίας και την ανοικοδόμηση νέας τοιχοποιίας. Εναγόμενης Η εναγόμενη θεωρεί ότι οι εργασίες της εκτελέστηκαν σύμφωνα με την προσφορά της και δεν μπορούν, καθ' οιονδήποτε τρόπο να χαρακτηριστούν ως απαράδεκτες. Για αυτές δε εξέδωσε σχετικό πιστοποιητικό πληρωμής, το οποίο ουδέποτε πληρώθηκε από την ενάγουσα. Κατά την εναγόμενη, η θέση της ενάγουσας περί του ότι η τοιχοποιία που ανήγειρε θα έπρεπε να κατεδαφιστεί, είναι εντελώς αβάσιμη και απαράδεκτη, καθώς επίσης και προϊόν δεύτερων σκέψεων της, στη βάση του ότι η ενάγουσα είχε ήδη προαποφασίσει, λόγω ανασφαλούς κάμψης της πλάκας οροφής του στατικού φορέα που ανεγέρθηκε από άλλο εργολάβο, να κατεδαφίσει τούτον και να ανεγείρει εκ νέου την ανώγειο κατοικία με ξύλινο σκελετό, πράγμα που έπραξε μετά την κατεδάφιση της τοιχοποιίας της εναγόμενης. Στη βάση των ανωτέρω, η εναγόμενη απαιτεί όπως η αγωγή απορριφθεί, και στα πλαίσια της ανταπαίτησής της, η ενάγουσα διαταχθεί να της καταβάλει το υπόλοιπο οφειλόμενο ποσό ως τούτο καταγράφεται στο σχετικό πιστοποιητικό πληρωμής που εξέδωσε. Κοινώς αποδεκτά γεγονότα Στην βάση, τόσο των δικογραφημένων θέσεων των δύο πλευρών, όσο και της αναντίλεκτης ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρίας, τα πιο κάτω αποτελούν κοινό τόπο μεταξύ των μερών. Περί τον Ιούνιο του 2009, η ενάγουσα, μέσω του ΜΕ2[2], αποδέχθηκε τη προσφορά της εναγόμενης (τεκμήριο 12[3]) για συμπλήρωση των οικοδομικών έργων στην υπό ανέγερση ανώγειο κατοικίας της. Ο στατικός φορέας «σκελετός» της ανωγείου, υπό ανέγερση, κατοικίας (κολώνες, δοκοί και πλάκα οροφής - από σκυρόδεμα), είχε ήδη ανεγερθεί από άλλο εργολάβο πριν την όποια ανάμειξη της εναγόμενης. Η πλάκα οροφής του εν λόγω σκελετού, υπέστη καθίζηση, για την συγκράτηση της οποίας τοποθετήθηκε, από πρόσωπο άλλο από την εναγόμενη, και χωρίς τούτο να αποτελεί επιθυμία της ενάγουσας και του συζύγου της, μεταλλική κολώνα επί της οποίας τοποθετήθηκε μεταλλική δοκός. Ως αποτέλεσμα της καθίζησης αυτής, ο τότε πολιτικός μηχανικός αποδεσμεύτηκε. Στην ουσία, αποδεσμεύτηκαν αρκετοί κατά καιρούς συντελεστές του έργου, όπως, μελετητές και εργολάβοι. Παρεμβάλλω στο σημείο αυτό για να σημειώσω ότι, κατά την βασική εκδοχή της ενάγουσας[4], οι πιο πάνω αποδεσμεύσεις ήταν το αποτέλεσμα υποκειμενικής αναγνώρισης των ίδιων των συντελεστών ότι δεν εκτέλεσαν ορθά τις εργασίες τους και ζήτησαν οι ίδιοι να αποδεσμευτούν, αίτημα τους το οποίο έγινε δεκτό. Κατά την εναγόμενη, οι αποδεσμεύσεις των διαφόρων συντελεστών έγιναν από τον σύζυγο της ενάγουσας, ο οποίος ήταν παράλογα απαιτητικός και καχύποπτος. Επανερχόμενος στα κοινώς αποδεκτά γεγονότα, μέρος των εργασιών που θα έπρεπε να εκτελέσει η εναγόμενη, ήταν και η ανέγερση της εξωτερικής και εσωτερικής τοιχοποιίας με τη χρήση Thermolite, τα οποία και προμηθεύτηκε στις 22.06.2009 (παράρτημα 4 του τεκμηρίου 1 και τεκμήριο 16). Τα Thermolite είναι πανομοιότυπα με τα τούβλα τύπου Ytong και τα όσα ισχύουν για το κτίσιμο του ενός, ισχύουν και για το κτίσιμο του άλλου, με την διευκρίνιση ότι, οι οδηγοί δόμησης τους, που εκδίδονται από τους κατασκευαστές και προμηθευτές τους, αλλάζουν κατά καιρούς, με αποτέλεσμα ο πληρέστερος και καταλληλότερος οδηγός να θεωρείται ο τελευταίος σε ισχύ[5]. Η αρχική τοιχοποιία που ανήγειρε η εναγόμενη, επιθεωρήθηκε από την ενάγουσα και τον σύζυγό της και κρίθηκε ως επιμελώς εκτελεσθείσα[6] ή ως καλώς εκτελεσθείσα[7]. Σε κάποιο στάδιο, το οποίο η ενάγουσα (στα πλαίσια της βασικής εκδοχής της) τοποθετεί πέντε περίπου μέρες από την έναρξη της ανέγερσης της τοιχοποιίας και εντός της δεύτερης βδομάδας του Αυγούστου 2009, ενώ η εναγόμενη, δύο περίπου βδομάδες μετά την εν λόγω έναρξη και συγκεκριμένα στις 10.07.2009, η τοιχοποιία[8] είχε περίπου ολοκληρωθεί και το εργοτάξιο επισκέφθηκε η ενάγουσα και ο σύζυγός της. Στην συνάντηση αυτή, η ενάγουσα και ο σύζυγός της διαμαρτυρήθηκαν έντονα προς τον διευθυντή της εναγόμενης επικαλούμενοι ότι η τοιχοποιία παρουσιάζει κακοτεχνίες. Αμέσως μετά, και οι τρείς τους αποχώρησαν από το εργοτάξιο, στο οποίο και παρέμειναν διάφορα αντικείμενα της εναγόμενης, όπως σκαλωσιές και σκιπ. Καθόλη τη διάρκεια που εκτελούνταν εργασίες από την εναγόμενη, τούτες επιθεωρούνταν από τον μελετητή του έργου, τον οποίο διόρισε η ενάγουσα, και καμιά παρατήρηση δεν έγινε στην πρώτη σε σχέση με τον τρόπο που τις εκτέλεσε. Παρεμβάλλω στο σημείο αυτό για να σημειώσω ότι, ως προς το τι ακολούθησε της αποχώρησης αυτής, οι δύο πλευρές διαφωνούν. Κατά την εκδοχή της ενάγουσας, ως σημειώθηκε ανωτέρω, όσες προσπάθειες έγιναν από πλευράς της για να επικοινωνήσουν με τον διευθυντή της εναγόμενης έπεσαν στο κενό. Μόνο μία φορά κατάφερε να μιλήσει με τη σύζυγό του, αλλά δεν υπήρξε καμία ανταπόκριση από πλευρά του. Η μόνη αντίδραση της εναγόμενης παρατηρήθηκε μετά την καταχώρηση της αγωγής και της μονομερούς αίτησης, όταν απομάκρυνε τα αντικείμενα της από το εργοτάξιο. Κατά την εναγόμενη, της πιο πάνω αποχώρησης του διευθυντή της από το εργοτάξιο, ακολούθησαν αριθμός προσπαθειών των δύο πλευρών να γεφυρώσουν τις διαφορές τους, με ανταλλαγή προτάσεων και αντιπροτάσεων στα πλαίσια των οποίων ο σύζυγος της ενάγουσας, περί τις αρχές Αυγούστου, να δηλώνει ότι δεν επιθυμεί την όποια περαιτέρω ανάμειξή της εναγόμενης στο έργο, ενώ, ακολούθως, στα πλαίσια πάντα των προσπαθειών διευθέτησης, στις 29.12.2009, ο σύζυγος της ενάγουσας ενημέρωσε τον διευθυντή της εναγόμενης ότι, κατόπιν συμβουλής του δικηγόρου της, η ενάγουσα θα αποτεινόταν μόνη της προς το ΕΤΕΚ (σε αντιδιαστολή με τη σχετική πρόταση της εναγόμενης για κοινό αίτημα) για ετοιμασία έκθεσης εμπειρογνωμοσύνης. Η τελευταία πρόταση της εναγόμενης για διευθέτηση των διαφορών των μερών απορρίφθηκε στις αρχές του 2010 και ακολούθησε η αποστολή της επιστολής τεκμήριο
- Επανερχόμενος στα κοινώς αποδεκτά γεγονότα σημειώνω ότι, το ποσό των €12.169,50, που η εναγόμενη ανταπαιτεί ως οφειλόμενο από την ενάγουσα υπόλοιπο, δεν αμφισβητείται από την ενάγουσα ότι αποτελεί την αξία της εκτελεσθείσας από την πρώτη εργασίας αν τούτη εκτελείτο σύμφωνα με τους όρους της επίδικης συμφωνίας[9]. Αυτό που αμφισβητείται από την ενάγουσα είναι το κατά πόσον η εναγόμενη δικαιούται να απαιτεί τούτο ή οποιοδήποτε άλλο πόσο, στην βάση του ότι η εργασία που εκτέλεσε, κατά την ενάγουσα πάντα, δεν ήταν αποδεκτής ποιότητας. Ακόμα, στα πλαίσια αίτησης της ενάγουσας στο ΕΤΕΚ, ο XXXXX Βασιλείου, Πολιτικός Μηχανικός, ο οποίος διορίστηκε από το ΕΤΕΚ, ετοίμασε έκθεση πραγματογνωμοσύνης, με όρους εντολής να διαπιστώσει αν η τοιχοποιία της εναγόμενης παρουσιάζει προβλήματα, και αν ναι, να εντοπίσει τις αιτίες που τα προκάλεσαν (τεκμήριο 1). Όλες οι φωτογραφίες ανεγειρόμενης οικοδομής που ενσωματώνονται στο τεκμήριο 1, αφορούν σε φωτογραφίες της επίδικης οικοδομής που λήφθηκαν μετά την αποχώρηση της εναγόμενης από το εργοτάξιο και πριν την κατεδάφιση της τοιχοποιίας, χωρίς στο μεταξύ να εκτελέσει οποιοσδήποτε τρίτος εργασίες στο χώρο[10]. Σε κάποιο σημείο η εναγόμενη μετακίνησε τα αντικείμενα της από το εργοτάξιο. Τέλος, σε κάποια χρονική στιγμή, η οποία δεν προσδιορίστηκε επακριβώς, η ενάγουσα κατεδάφισε, τόσο την τοιχοποιία της εναγόμενης, όσο και τον στατικό φορέα της ανωγείου κατοικίας, περιλαμβανομένης και της πλάκας οροφής, ο οποίος είχε ανεγερθεί από άλλο εργολάβο (βλέπε φωτογραφίες, τεκμήριο 18) και ανήγειρε νέα κατοικία με ξύλινο σκελετό και μεταλλικές κολώνες και δοκούς (βλέπε τεκμήριο 3). Για τα μόλις πιο πάνω, προβαίνω σε ανάλογα ευρήματα. Ακροαματική διαδικασία Η Ενάγουσα προς απόδειξη της υπόθεσης της και αναχαίτηση της ανταπαίτησης, περιλαμβανομένης της ίδιας, κάλεσε τρεις μάρτυρες με τη εξής σειρά: πρώτη κατέθεσε η ίδια (η ενάγουσα), δεύτερος ο σύζυγός της XXXXX Χρίστου (ΜΕ2) και τρίτος, ο πολιτικός μηχανικός XXXXX Βασιλείου (ΜΕ3). Από πλευράς της Εναγόμενης, για σκοπούς αναχαίτησης της αγωγής και απόδειξης της ανταπαίτησης, κατέθεσε, ενόρκως, ο διευθυντής της XXXXX Γεωργίου (ΜΥ1) και ο πολιτικός μηχανικός XXXXX Γιαννή (ΜΥ2). Συνοπτική παράθεση της μαρτυρίας που άπτεται των υπό αμφισβήτηση επιδίκων ζητημάτων. Ενάγουσα Κατά την ενάγουσα, ως η ίδια είδε όταν ανέβηκε στο εργοτάξιο, οι οικοδομικές εργασίες άρχισαν περί τα τέλη Ιουνίου 2009 και συγκεκριμένα με την ανέγερση της δυτικής τοιχοποιίας, αρχικώς με επιμέλεια. Ακολούθως, διαπιστώθηκε ότι οι κατασκευές της εναγόμενης ήταν πρόχειρες και δεν είχαν καμία σχέση με τα όσα συμφωνήθηκαν μεταξύ των μερών, αλλά ούτε και με τις προδιαγραφές, τις οποίες, επίσης, συμφώνησαν τα μέρη να ακολουθηθούν. Όταν η ενάγουσα παραπονέθηκε σχετικά στον ΜΥ1, ο τελευταίος παραδέχτηκε, τόσο προς αυτή, όσο και προς τον σύζυγό της, ότι δεν γνώριζε τον ορθό τρόπο κτισίματος των συγκεκριμένων τούβλων. Ερωτηθείσα ειδικά να μεταφέρει στο δικαστήριο την συνομιλία που είχε με τον ΜΥ1 όταν του έκαναν παρατήρηση για τον τρόπο που εκτελέστηκαν οι εργασίες, η ενάγουσα ανέφερε ότι η απάντησή του ήταν « Με πόση σκέψη, σκέψη, να τα κάμω. Θέλω, δεν μπορώ διαφορετικά. Πόση σκέψη» και ότι ακολούθως, της ανέφερε «Ένας νους είναι αυτός». Όσον αφορά στο τι ακολούθησε της φυγής της εναγόμενης από το εργοτάξιο ισχυρίστηκε ότι, κατόπιν συμβουλής εμπειρογνώμονα, εργοδοτήθηκε νέος εργολάβος ο οποίος προέβη στην κατεδάφιση της τοιχοποιίας που ανήγειρε η εναγόμενη. Όταν της ζητείται να τοποθετηθεί αν συμφωνεί ότι το ποσό της επίδικης συμφωνίας ανερχόταν στα €59.000,72, δήλωσε αδυναμία να τοποθετηθεί, καθότι, ως ανέφερε, η ίδια δεν έκανε καμία συμφωνία, υποδεικνύοντας ότι, τα της συμφωνίας τα χειρίστηκε ο ΜΕ
- Ερωτηθείσα να τοποθετηθεί ως προς την αναφορά της στην γραπτή της δήλωση περί αρχικής εργασίας που εκτελέστηκε με επιμέλεια, η ενάγουσα ισχυρίστηκε ότι, αρχικά, η εναγόμενη έχτισε ένα τοίχο με επιμέλεια και έδειξε (η εναγόμενη) με τον τρόπο αυτό ότι γνώριζε πως να εκτελέσει την εργασία. Οι κακοτεχνίες έγιναν αντιληπτές τρεις μέρες μετά που είχε χτιστεί ο πρώτος τοίχος. Τότε, της υπεδείχθη ότι στην ένορκή της δήλωση, που συνοδεύει την μονομερή της αίτηση που καταχώρησε στα αρχικά στάδια της παρούσας αγωγής, αναφέρει ότι οι εργασίες σταμάτησαν τον Αύγουστο του 2009 και όχι τέλη Ιουνίου ή αρχές Ιουλίου, ως η προηγούμενη τοποθέτηση της υπονοεί. Η απάντηση της ήταν ότι, τα όσα αναφέρονται στην εν λόγω ένορκη δήλωση, καταγράφηκαν από δικηγόρο, και ότι δεν θυμάται να ορκίστηκε ενώπιον του δικαστηρίου, ως επ' αυτής αναφέρεται. Ως προς το κατά πόσο, κατά την παρουσία του ΜΕ3 στο εργοτάξιο για να ετοιμάσει την έκθεση του, παρών ήταν και ο ΜΥ1, η ενάγουσα δήλωσε άγνοια. Σε ερωτήσεις που ακολούθησαν αναφορικά με τα πρόσωπα και ή εργολάβους, που, ακολούθως, ανέλαβαν να εκτελέσουν εργασία στην επίδικη οικοδομή, η ενάγουσα απέφευγε να τοποθετηθεί, δηλώνοντας ότι τα ζητήματα αυτά δεν αφορούν στα επίδικα ζητήματα. Αποδέχθηκε θέση του συνηγόρου υπεράσπισης, που θέλει το υπόλοιπο μετά τον τερματισμό των εργασιών της εναγομένης να ανέρχεται στο ποσόν των €12.169,50, αποδεχόμενη επίσης ότι τούτο δεν καταβλήθηκε λόγω των ισχυρισμών που προβάλλει ως προς την ποιότητα των εργασιών της εναγόμενης. Όταν της υποβλήθηκε ότι ουδέποτε ο ΜΥ1 παραδέχτηκε ότι δεν γνώριζε το τρόπο τοποθέτησης των Thermolite, ισχυρίστηκε ότι μετά που έγιναν αντιληπτές οι κακοτεχνίες, ο ΜΥ2, ο οποίος συνόδευε τον ΜΥ1 εκείνη την ημέρα, ανέβηκε στο εργοτάξιο, είδε τις εκεί εκτελεσθείσες εργασίες της εναγομένης και θύμωσε πολύ, με αποτέλεσμα κάτι να λεχθεί μεταξύ τους (ΜΥ2 και ΜΥ1) και ακολούθως ο πρώτος εγκατέλειψε το σημείο θυμωμένος. Κατά την επανεξέταση της ισχυρίστηκε ότι, για κάθε ενέργεια του στα πλαίσια της επίδικης συμφωνίας, ο ΜΕ2 την ενημέρωνε και λάμβανε και τη δική της συγκατάθεση. ΜΕ2 Ο ΜΕ2, συνοπτικά, ανέφερε τα εξής: Η συνάντηση του με τον ΜΥ1 έγινε στην οικία του ζεύγους, στην παρουσία της ενάγουσας, πλην όμως, η τελευταία τον είχε εξουσιοδοτήσει να διαπραγματεύεται εκ μέρους της. Η αρχική προσφορά της εναγόμενης ήταν για το πόσο των €59.072,00, αλλά, ακολούθως, η εναγόμενη προέβηκε σε έκπτωση, με αποτέλεσμα το τελικό ποσό της επίδικης σύμβασης να περιοριστεί στα €56.000,00, πλέον ΦΠΑ. Περί τα τέλη Ιουνίου, δόθηκε το ποσόν των €5.000,00, ως προκαταβολή, το οποίο αφορούσε στο ποσό των €4.347,83, πλέον ΦΠΑ. Το ίδιο χρονικό διάστημα άρχισαν οι οικοδομικές εργασίες από την εναγόμενη. Περί τον Αύγουστο του 2009, καθ' ον χρόνο οι εργασίες βρίσκονταν σε εξέλιξη, τόσο ο ίδιος, όσο και η ενάγουσα, διαπίστωσαν κακοτεχνίες στην υπό ανέγερση τοιχοποιία, η οποία είχε σχεδόν ολοκληρωθεί και υπέβαλαν σχετικά παράπονα στον ΜΥ1, ο οποίος και αποφάσισε να σταματήσει την περαιτέρω εκτέλεση εργασιών και να αποχωρήσει από το εργοτάξιο. Παρά την αποχώρηση της εναγομένης, αντικείμενα της (σκαλωσιές, σκιπ, βαρέλια, τσιμέντα, κ.τ.λ.) παρέμειναν στην είσοδο και στην αυλή της συζυγικής οικίας της ενάγουσας, τα οποία προκαλούσαν καθημερινή ταλαιπωρία, δεν επέτρεπαν το άνοιγμα των παραθύρων και παρεμπόδιζαν την ελεύθερη είσοδο στην οικία. Για αντιμετώπιση των κακοτεχνιών, η ενάγουσα και ο ΜΕ2 αναγκάστηκαν να αναζητήσουν συμβουλή από εμπειρογνώμονα, ο οποίος και ετοίμασε έκθεση πραγματογνωμοσύνης (τεκμήριο 1), για την οποία και καταβλήθηκε από τον ΜΕ2, εκ μέρους της ενάγουσας, το ποσό των €2.150,
- Για την κατεδάφιση της ανεγερθείσας από την εναγόμενη τοιχοποιίας, λήφθηκε προσφορά από τρίτο πρόσωπο, σύμφωνα με την οποία το κόστος της κατεδάφισης υπολογίζοντας στο ποσόν των €6.475,00, πλέον ΦΠΑ. Την κατεδάφιση, εντέλει, ανέλαβε ο εργολάβος ο οποίος προσελήφθη για την εκ νέου ανέγερση της ανωγείου οικίας. Για την ανοικοδόμηση της τοιχοποιίας της ανωγείου κατοικίας καταβλήθηκαν περί τα €20.620,00 και λεπτομέρειες για το ζήτημα αυτό θα δώσει στο δικαστήριο ο Πολιτικός Μηχανικός XXXXX Παπαστυλιανου[11]. Ο ΜΕ2, κατέθεσε, ως τεκμήριο 4, δέσμη αποδείξεων προς τον νέο εργολάβο συνολικής αξίας, ως ανέφερε, περίπου €20.000,00[12]. Και αυτός ο μάρτυρας ισχυρίστηκε ότι, 3 - 4 μέρες μετά την ανέγερση της αρχικής τοιχοποιίας, η οποία εκτελέστηκε καλώς, επισκέφθηκαν εκ νέου το εργοτάξιο και εκεί, μαζί με την ενάγουσα, αντιλήφθηκαν ότι η τοιχοποιία παρουσίαζε πολλές κακοτεχνίες για τις οποίες και έγινε, από τον ίδιο, ειδική υπόδειξη προς τον ΜΥ1, βήμα προς βήμα. Κατά το ΜΥ2, ένα από τα παράπονα του, εκείνη την ημέρα, αφορούσε και στην τοποθέτηση κοινού τούβλου στο δάπεδο προτού αρχίσει η τοποθέτηση των Thermolite. Η ενάγουσα προσπάθησε δύο φορές, τηλεφωνικώς, να επικοινωνήσει με την εναγόμενη και να απαιτήσει όπως τούτη απομακρύνει τα αντικείμενα από το εργοτάξιο, πλην όμως δεν κατέστη τούτο εφικτό. Δέκα περίπου μήνες μετά, και αφού στο μεταξύ οι δικηγόροι που ενεργούσαν εκ μέρους της ενάγουσας απέστειλαν σχετική επιστολή, η οποία και επιδόθηκε στην εναγόμενη, τα αντικείμενα απομακρύνθηκαν από το σημείο. Ήταν κατόπιν συμβουλής του ΜΕ3, αλλά και του Πολιτικού Μηχανικού XXXXX Παπαστυλιανού, που η ενάγουσα και ο ΜΕ2 αποφάσισαν όπως κατεδαφίσουν την τοιχοποιία της εναγόμενης, μιας και τους αναφέρθηκε ότι δεν μπορούσε, τούτη, να επιδιορθωθεί. Από την ημέρα που παραπονέθηκαν στον ΜΥ1 και τούτος εγκατέλειψε το εργοτάξιο, ουδέποτε αυτός ή η εναγόμενη επικοινώνησαν με την ενάγουσα ή τον ΜΕ2, παρά τις όποιες σχετικές προσπάθειες από πλευράς των τελευταίων. Ούτε ο ΜΥ1 επιδίωξε ποτέ να επικοινωνήσει μαζί τους και να επιδιώξει να βρεθεί λύση στη διαφορά των μερών. ΜΕ3 Ο ΜΕ3 είναι ο εμπειρογνώμονας που ετοίμασε την έκθεση τεκμήριο
- Ως μέρος της κυρίως εξέτασής του, υιοθέτησε το περιεχόμενο του τεκμηρίου 1, καθώς επίσης και γραπτή δήλωση που ετοίμασε, η οποία κατατέθηκε και σημειώθηκε ως έγγραφο Γ. Αν και εκείνο που προκύπτει από το περιεχόμενο των δύο αυτών εγγράφων είναι ότι, κατά τον ΜΕ3, όλη η τοιχοποιία από που ανήγειρε η εναγόμενη θα πρέπει να κατεδαφιστεί συνέπεια της τοποθέτησης κοινού τούβλου στο κατώτερο μέρος της, κάτι που επηρεάζει τη θερμοπερατότητα της τοιχοποιίας, εντούτοις, ως προέκυψε κατά το στάδιο της αντεξέτασής του, η κατεδάφιση της τοιχοποιίας αποτελεί μόνο μία πρόταση για επίλυση των κακοτεχνιών που παρατήρησε και όχι την μόνη λύση. Αποδέχτηκε, συναφώς ότι, η κάθε επίπτωση στην τοιχοποιία από την όποια κακοτεχνία παρουσίαζε, μπορούσε να μετριαστεί και να επιδιορθωθεί και με άλλες, από την κατεδάφιση, λύσεις. Όταν του υποδείχθηκαν τα σχέδια που αφορούσαν στον τρόπο με τον οποίο θα περατωνόταν η όλη τοιχοποιία αν αφηνόταν η εναγόμενη να την εκτελέσει, δεν απέκλεισε ότι, με τον τρόπο αυτό, θα επιλυόταν το ζήτημα της θερμοπερατότητας. Εκείνο που στην ουσία προέβαλε ως αντίρρηση, είναι το κόστος μιας τέτοιας λύσης, αναγνωρίζοντας, ωστόσο, ότι, τούτο είχε αναληφθεί, εξ αρχής, από την εναγόμενη, η οποία και το είχε εντάξει στη προσφορά της, η οποία και έγινε δεκτή από την ενάγουσα. Δέχτηκε, ακόμα, ότι, οι οδηγοί που εκδίδονται από τους προμηθευτές ή τους κατασκευαστές υλικών οικοδομής, περιλαμβανομένων και των Thermolite, δεν δίδουν λύσεις για την κάθε περίπτωση που μπορεί να προκύψει, και ότι, σε τέτοιες περιπτώσεις, θα πρέπει ο μελετητής του έργου να εφευρίσκει «πατέντες» για επίλυση του ανακύψαντος προβλήματος. Ως τέτοια (πατέντα), αναγνώρισε και την εισήγηση του ΜΥ2 για τοποθέτηση του κοινού τούβλου στο κάτω μέρος της τοιχοποιίας για εξομάλυνση του ανισόπεδου δαπέδου λόγω των πεδίλων ύψους 10εκ. - 12εκ. που περιέβαλλαν τις αναστηλώσεις (κολώνες). Σε σχετική ερώτηση που του ετέθη, ισχυρίστηκε ότι ο εργολάβος δεν νομιμοποιείται να εφευρίσκει από μόνος του πατέντες για επίλυση προβλημάτων για τα οποία δεν δίδονται οδηγίες από τον κατασκευαστή ή τον προμηθευτή ενός υλικού, και ότι, τέτοιες λύσεις μπορούν να δοθούν μόνον από μελετητή. Δήλωσε δε άγνοια ως προς το κατά πόσο, κάθε τέτοια πατέντα που χρησιμοποιήθηκε για σκοπούς ανέγερσης της επίδικης τοιχοποιίας, έγινε με την συγκατάθεση ή μη του μελετητή του έργου. Ισχυρίστηκε ακόμα ότι, η μόνη παρατήρηση του («κακοτεχνία»), για την οποία και εισηγήθηκε την κατεδάφιση ως λύση, αφορούσε στην τοποθέτηση κοινού τούβλου στο κατώτερο μέρος της τοιχοποιίας και τούτο στη βάση της διαφοράς στην θερμοπερατότητα της όλης τοιχοποιίας συνέπεια της διαφορετικότητας των δύο υλικών (Thermolite και κοινών τούβλων). Ισχυρίστηκε συναφώς ότι, η θερμοπερατότητα του κοινού τούβλου, σε αντιδιαστολή με αυτή του Thermolite, είναι μεγαλύτερη με αποτέλεσμα, να μην επιτυγχάνονται οι απαιτήσεις του κατασκευαστή των Thermolite. Ως προς την εισήγηση του συνηγόρου υπεράσπισης περί του ότι και για αυτό το ζήτημα προτάθηκε συγκεκριμένη λύση από τον μελετητή της εναγόμενης για να μην προκύψει ζήτημα θερμοπερατότητας, ο ΜΕ3 δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο η προτεινόμενη λύση να επιλύσει την όλη η διαφορά, πλην όμως ισχυρίστηκε ότι θα έπρεπε να μελετήσει τούτην επισταμένα πρώτου τοποθετηθεί τελικώς. ΜΥ1 Ο ΜΥ1, με την μαρτυρία του, παρουσίασε εκδοχή σύμφωνη με την εκδοχή της εναγομένης ως τούτη παρατέθηκε ανωτέρω. Ήταν ακριβώς η θέση του ΜΥ1 ότι, η ενάγουσα ήταν ενήμερη, καθώς επίσης και ο ΜΕ2, περί της τοποθέτησης κοινού τούβλου ως μέρος της λύσης για την επιπεδοποίηση του δαπέδου πρώτου τοποθετηθούν τα Thermolite. Η όποια δε κακοτεχνία παρουσίαζε η εκτελεσθείσα από την εναγόμενη εργασία κατά την ημέρα που παραπονέθηκε ο ΜΕ2, όπως τρύπες σε κάποια σημεία της τοιχοποιίας ή κενά, την οποία κακοτεχνία αναγνώρισε, είναι επιδιορθώσιμη και ουδέποτε η εναγόμενη αρνήθηκε να προβεί στην σχετικές επιδιορθώσεις. Είναι συναφώς η θέση του ΜΥ1 ότι, η εναγόμενη εκδιώχθηκε από το εργοτάξιο, χωρίς ποτέ να της δοθεί η ευκαιρία να περάτωση την εργασία που ανέλαβε να εκτελέσει και κατά συνέπεια δεν της δόθηκε η ευκαιρία να επιδιορθώσει και τις οποίες κακοτεχνίες παρουσίαζε η επίδικη τοιχοποιία. Ως προς το τι ακολούθησε της ημέρας που προέκυψε η διαφωνία των μερών, ο ΜΥ1 ισχυρίστηκε ότι έγιναν αρκετές προσπάθειες μεταξύ των δύο μερών για να γεφυρωθούν οι διαφορές τους και ότι υποβλήθηκαν εκατέρωθεν προτάσεις προς αυτή την κατεύθυνση. Ισχυρίστηκε ακόμα ότι, μέρος των προσπαθειών αυτων ήταν και η εισήγηση της εναγομένης όπως αμφότερα τα μέρη αποταθούν, κοινώς, στο ΕΤΕΚ και να ζητήσουν να διοριστεί εμπειρογνώμονας για να ετοιμάσει έκθεση πραγματογνωμοσύνης, στην βάσει της οποίας να επιχειρηθεί, εκ νέου, να βρεθεί λύση της διαφοράς τους. Η δε ενταφίαση των προσπαθειών αυτών, πάντα κατά τον ΜΥ1, επήλθε όταν ο ΜΕ2 τον ενημέρωσε ότι κατόπιν οδηγιών των δικηγόρων της ενάγουσας θα αποτεινόταν μόνη της προς το ΕΤΕΚ για διορισμό εμπειρογνώμονα. Της ενημέρωσης αυτής, ακολούθησε η αποστολή επιστολής από τους δικηγόρους της ενάγουσας προς την εναγόμενη και ακολούθως την καταχώριση της αγωγής. Στα πλαίσια της μαρτυρίας του, και στη βάση ότι το περιεχόμενο τους υποστηρίζει τους ισχυρισμούς του, ο ΜΥ1 κατέθεσε αριθμό τεκμηρίων, τα οποία κατατέθηκαν χωρίς ένσταση από πλευράς της συνηγόρου της ενάγουσας, πλην όμως με την επιφύλαξη της ότι θα αντεξετάσει σχετικά. ΜΥ2 Ο ΜΥ2, παρουσιάστηκε ως ο πολιτικός μηχανικός με τον οποίον συνεργάστηκε η εναγόμενη για την ετοιμασία της επίδικης προσφοράς, αλλά και ο εμπειρογνώμονας που γενικότερα παρείχε βοήθεια στην εναγόμενη για την εκτέλεση των επίδικων εργασιών. Κατά τον ΜΥ2, η ενάγουσα και ο ΜΕ2 γνώριζαν περί του ότι στα πλαίσια της ανέγερσης της τοιχοποιίας θα χρησιμοποιείτο και κοινό τούβλο, μιας και η χρήση τέτοιου τούβλου εμπεριέχεται στην επίδικη προσφορά που ίδιος ετοίμασε για λογαριασμό της εναγομένης. Ως σχετικά ανέφερε, η προσφορά της εναγομένης μελετήθηκε, τόσο από τον ΜΕ2, όσο και από τον Μελετητή τους και ήταν κατόπιν αυτής της μελέτης που η προσφορά της εναγομένης έγινε δεκτή από την ενάγουσα. Η τοποθέτηση του κοινού τούβλου για σκοπούς εξομάλυνσής του ανισόπεδου δαπέδου λόγω των διαφόρων πεδίλων ύψους 10εκ. - 12εκ. γύρω από τις κολώνες της κατοικίας, αποφασίστηκε από τον ίδιο ως λύση, ώστε να ομαλοποιηθεί το σημείο επί του οποίου θα ανεγειρόταν η τοιχοποιία Thermolite, ομαλοποίηση που αποτελεί προϋπόθεση σύμφωνα με τον οδηγό του κατασκευαστή των λόγω τούβλων. Ως ισχυρίστηκε συναφώς, μεταξύ τριών πιθανών λύσεων για το συγκεκριμένο πρόβλημα, επιλέχθηκε αυτή της χρήσης του κοινού τούβλου, αφενός για μεγιστοποίηση της αντοχής της τοιχοποιίας[13] και αφετέρου γιατί, στη βάση άλλων εργασιών που σύμφωνα με την προσφορά θα εκτελούνταν, τόσο απ' έξω, όσον και από μέσα επί της τοιχοποιίας, θα εξουδετερωνόταν και η οποία διαφορά θερμοπερατότητας παρατηρείται μεταξύ κοινού τούβλου και Thermolite. Ισχυρίστηκε, συναφώς, ότι, όλα τα πιο πάνω είχαν αποφασιστεί εξαρχής, εξού και τα υλικά που θα χρησιμοποιούντο για να εκτελεστούν οι εργασίες ως ανώτερω περιλαμβάνοντας ήδη στην αρχική προσφορά που υπέβαλε η εναγόμενη, η οποία και έγινε δεκτή από την ενάγουσα. Ως προς δε τις παρατηρήσεις του ΜΕ3, ο ΜΥ2 ισχυρίστηκε ότι τούτες δεν αποδίδουν την πραγματική εικόνα της ανεγερθείσας από την εναγόμενη τοιχοποιίας. Ως, συναφώς, ανέφερε, οι εν λόγω παρατηρήσεις του ΜΕ3, έχουν ως αποκλειστική βάση τους, τις συνοπτικές οδηγίες του προμηθευτή των Thermolite, χωρίς προηγουμένως να ανατρέξει στις αντίστοιχες οδηγίες, που ίσχυαν κατά τον ουσιώδη χρόνο, και οι οποίες είχαν εκδοθεί από τον ίδιον τον κατασκευαστή τους. Αν έπραττε έτσι, σύμφωνα πάντα με τον ΜΥ2, ο ΜΕ3 θα αντιλαμβανόταν ότι, ούτε ο οδηγός του προμηθευτή, τον οποίο είχε υπόψη του, ούτε και οδηγός του κατασκευαστή, έδιδαν λύσεις στα προβλήματα που παρουσίαζε η επίδικη οικοδομή λόγω της προϋπάρχουσας των εργασιών της εναγόμενης κατάστασής της. Θα αντιλαμβανόταν, ακόμα, ότι, στην βάση των πιο πάνω δεδομένων, ο μελετητής του έργου θα έπρεπε να αναζητήσει λύσεις και να εφεύρει ειδικές πατέντες για να αντιμετωπίσει τα προβλήματα της ρηθείσας οικοδομής. Ισχυρίστηκε, προς τούτο, ότι, ο ΜΕ3, πέραν του να καταγράψει, στο τεκμήριο 1, τις αποκλίσεις που παρατηρούνται στην τοιχοποιία της εναγόμενης από τα όσα προβλέπονται στον οδηγό του προμηθευτή, σε καμιά άλλη εισήγηση προβαίνει, ούτε και λαμβάνει, καθ' οιονδήποτε τρόπο, υπόψη τα προβλήματα της οικοδομής που είχε να αντιμετωπίσει η εναγόμενη προτού αρχίσει την τοποθέτηση των Thermolite ως μέρος της ανέγερσης της τοιχοποιίας. Επίσης, ο ΜΥ2, με παραπομπή σε σχέδια που ο ίδιος ετοίμασε, και τα οποία κατατέθηκαν ως τεκμήριο ενώπιον του δικαστηρίου, εξήγησε τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπιζόταν η διαφορά στην θερμοπερατότητα των δυο τούβλων, αλλά και η αποφυγή ρωγματώσεων, αναφέροντας, επίσης, και τα πλεονεκτήματα που αποκτούσε η τοιχοποιία από την εφαρμογή στην πρώτη της σειρά των κοινών τούβλων, σε αντιδιαστολή με την όποια άλλη ενδεχόμενη λύση για σκοπούς εξομάλυνσής της του ανισόπεδου δαπέδου της οικοδομής. Όσον δε αφορά στις λοιπές παρατηρήσεις του ΜΕ3, ο ΜΥ2 ισχυρίστηκε ότι, κάποιες εξ' αυτών δεν είναι ορθές, μίας και βασίστηκαν μόνο στο περιεχόμενο του οδηγού του προμηθευτή και όχι και στο περιεχόμενο του οδηγού του κατασκευαστή (τεκμήριο 10), στην βάση του οποίου οι οδηγίες για τον τρόπο τοποθέτησης και γενικά ανέγερση της τοιχοποιίας με Ytong[14] διαφέρουν από αυτές του οδηγού του προμηθευτή και συνάδουν με τον τρόπο που η εναγόμενη ανήγειρε την τοιχοποιία. Τέλος, σε σχέση πάντα με τις υπόλοιπες παρατηρήσεις του ΜΕ3, ο ΜΥ2 ισχυρίστηκε ότι πρόκειται για υπαρκτές κακοτεχνίες, για τις οποίες και έψεξε τον ΜΥ1, οι οποίες ωστόσο είναι διορθώσιμες και η εναγόμενη είχε την ικανότητα, δυνατότητα και πρόθεση να επιδιορθώσει, πλην όμως ουδέποτε της δόθηκε η ευκαιρία να πράξει τούτο. Ως τέτοιες κακοτεχνίες, αναγνώρισε την χρήση Thermolite με σπασμένες γωνίες, που είχε ως αποτέλεσμα, στην όψη της, η τοιχοποιία να παρουσιάζει διάκενα για την αντιμετώπιση των οποίων θα έπρεπε να γίνουν επιδιορθώσεις. Αξιολόγηση μαρτυρίας Στα πλαίσια της ζωντανής ατμόσφαιρας της ακροαματικής διαδικασίας, είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω και να ακούσω με προσοχή και υπομονή όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιόν μου και αξιολόγησα, ως θα φανεί κατωτέρω, τη μαρτυρία τους με γνώμονα πως η αξιοπιστία ενός μάρτυρα εκτιμάται αποσυναρτημένα του επιπέδου απόδειξης. Είχα επίσης συνέχεια κατά νου το διαδικαστικό στάδιο στο οποίο προέκυψε η κάθε μαρτυρία, την γνώση, πηγή και κύρος του κάθε μάρτυρα, αλλά και την ύπαρξη ή μη προσωπικού συμφέροντος ή προκατάληψης σε σχέση με τα γεγονότα που περιβάλλουν την παρούσα υπόθεση. Κατά νου είχα ακόμα και τη δυνατότητα μνήμης έκαστου μάρτυρα, αλλά και τους λόγους που είχαν ή που επικαλέστηκαν για το γεγονός ότι θυμούντο τα όσα κατέθεταν, καθώς επίσης και την αμεσότητα, σαφήνεια και ειλικρίνεια που ενδεχομένως χαρακτήριζε τις αναφορές τους. Βαρύτητα δόθηκε και στις όποιες υπερβολές, ανακολουθίες, ασυνέπειες και αντιφάσεις που ενδεχομένως παρατηρούνται στη μαρτυρία τους. Απέφυγα να αποδώσω υπέρμετρη βαρύτητα στα εξωτερικά γνωρίσματα της συμπεριφοράς των μαρτύρων και τούτο με γνώμονα το γεγονός ότι μια διαφορετική προσέγγιση ενέχει κινδύνους μιας και, κάποιοι μάρτυρες, συνεπεία των εξωτερικών γνωρισμάτων της συμπεριφοράς τους, ενδεχομένως να δημιουργούν μια τελείως διαφορετική εντύπωση από εκείνη που πραγματικά τους χαρακτηρίζει (βλ. Νικολάου ν. Παπαϊωάννου
(2011)1(Γ) ΑΑΔ 1797, 1806, Χρίστου ν. Ηροδότου κ.α.
(2008)1(Α) ΑΑΔ 676, 685 και Χριστοφή ν. Ζαχαριάδη
(2002)1(Α) ΑΑΔ 401, 406). Όσων αφορά στη μαρτυρία των Μ.Ε.3 και Μ.Υ.2, παρατηρείται ότι αυτή θα πρέπει να αντικριστεί ως μαρτυρία εμπειρογνώμονα. Σύμφωνα με τη νομολογία, η αξιολόγηση μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων δεν διαφέρει από την αξιολόγηση της συνήθους μαρτυρίας, εκτός από το ότι η συμπεριφορά ενός εμπειρογνώμονα μάρτυρα στο εδώλιο δεν έχει τόση σπουδαιότητα για τη διαπίστωση της αξιοπιστίας του, παρόλο που παραμένει ένα από τα στοιχεία για να κριθεί η αξία της γνώμης του (βλέπε Vassiliko Cement Works Ltd v. Stavrou
(1978)1 C.L.R. 389, Νικολάου v. Σταύρου
(1992)1 Α.Α.Δ. 746, Star Fiber Glass Ltd v. Elneda Trading Ltd
(1992)1 Α.Α.Δ. 875 και Χαραλάμπους v. Αβραάμ κ.α.
(1999)1 Α.Α.Δ. 1441). Οι εμπειρογνώμονες οφείλουν να παρουσιάσουν στο Δικαστήριο όλα εκείνα τα επιστημονικά κριτήρια με βάση τα οποία κατέληξαν στα συμπεράσματα τους ώστε το Δικαστήριο να μπορέσει να ελέγξει την ορθότητα των ευρημάτων τους (βλέπε επίσης Σύγγραμμα Το Δίκαιο της Απόδειξης, Τάκης Ηλιάδης, 1994, σελίδες 138-146) και το Δίκαιο της Απόδειξης: Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές των Ηλιάδη και Σάντη στις σελίδες 580-586). Με βάση καλά καθιερωμένες αρχές, το Δικαστήριο θα πρέπει πρώτα να πεισθεί ότι ο μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας στον τομέα που καταθέτει. Στη συνέχεια εξετάζει εάν με τη μαρτυρία του έχει δώσει τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του. Με τον τρόπο αυτό, το Δικαστήριο διαμορφώνει την δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή των κριτηρίων αυτών, πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία. Στην υπόθεση Θεοσκέπαστη Φαρμ. ν. Δημοκρατίας
(1990)1 Α.Α.Δ. 984, λέχθηκε ότι το κατά πόσον ένας μάρτυρας έχει τα απαιτούμενα προσόντα να κριθεί εμπειρογνώμονας, είναι ζήτημα που εμπίπτει στη σφαίρα της αρμοδιότητας του Δικαστηρίου. Το Δικαστήριο στα πλαίσια άσκησης της διακριτικής του ευχέρειας, εξετάζει τις γνώσεις και την εμπειρία του μάρτυρα, στα θέματα που καλείται να καταθέσει (βλέπε Σιακόλα ν. Αστυνομίας
(2013)2 Α.Α.Δ. 110. Έτσι κάποιος μπορεί να θεωρηθεί ως πραγματογνώμονας, όχι μόνο λόγω ακαδημαϊκών προσόντων αλλά λόγω απόκτησης της αναγκαίας πείρας από την εργασία του (Κυριάκου ν. Γρίβα
(2002)1 Α.Α.Δ. 825). Ενάγουσα Γενικά, η ενάγουσα, στα πλαίσια της αντεξέτασής της, παρουσιάστηκε ως πρόσωπο που δεν είχε ιδιαίτερες γνώσεις για τα συμφωνηθέντα των δύο πλευρών και ως πρόσωπο που στην ουσία τα όσα γνώριζε οφείλονταν στις όποιες σχετικές ενημερώσεις είχε από τον ΜΕ
- Αρκετές ρητές αναφορές της στην κυρίως εξέτασή της (δια της υιοθέτησης της δήλωσής της, Έγγραφο Α) επί ενός ζητήματος, ακολούθως, γενικεύονταν ή ακόμα και αποσύρονταν, στη βάση νέου ισχυρισμού της ότι δεν είχε η ίδια προσωπική γνώση. Στην ουσία, ενώ, στη βάση του περιεχομένου της Έκθεσης Απαίτησης και του Εγγράφου Α, η ίδια παρουσιάζεται να προβαίνει σε διάφορες ουσιώδεις για την παρούσα αγωγή ενέργειες, όπως να είναι μέρος των διαβουλεύσεων και της συνομολόγησης της επίδικης συμφωνίας[15], στην αντεξέτασή της, αρνήθηκε τούτα, δίδοντας τη δικαιολογία ότι τα όσα εκεί αναφέρονται, καταγράφηκαν από δικηγόρους και όχι την ίδια και ότι δεν πρόκειται για αληθείς ισχυρισμούς. Επίσης, παρουσιάστηκε ως εντελώς άβουλο πρόσωπο[16], το οποίο ενεργούσε ή παρέλειπε να ενεργήσει στη βάση των όποιων σχετικών οδηγιών ή κατευθύνσεων της έδιδε ο ΜΕ
- Πέραν, όμως, τούτων, η ενάγουσα, στη βάση των όσων ανέφερε ενώπιον του Δικαστηρίου, δεν έδωσε την απαραίτητη προσοχή στο καθήκον της να πει στο Δικαστήριο την αλήθεια. Επέδειξε πραγματική αδιαφορία προς αυτή την κατεύθυνση. Χωρίς καμία δυσκολία, τόσο στα πλαίσια της ένορκής της δήλωσης που ετοιμάστηκε το 2010 προς υποστήριξη της μονομερούς της αίτησης, όσο και στα πλαίσια της γραπτής της δήλωσης, το περιεχόμενο της οποίας υιοθέτησε ως μέρος της ένορκής της κατάθεσης, προώθησε, ενόρκως, ισχυρισμούς, τους οποίους, μετά, εντελώς απαθώς και αδιάφορα, αναίρεσε, επικαλούμενη, ως αναφέρθηκε και ανωτέρω, ότι, τα όσα εκεί καταγράφονται, τα οποία συγκρούονται με τα όσα, σχετικά, προφορικώς, ανέφερε, καταγράφηκαν από δικηγόρους χωρίς τις οδηγίες της[17]. Από την άλλη, ενώ στο Δικαστήριο, μέσω της δια ζώσης μαρτυρίας της, παρουσιάστηκε ως πρόσωπο που δεν γνώριζε τίποτα για τα επίδικα ζητήματα, για τα οποία παρέπεμψε στον ΜΕ2, ως το πρόσωπο που ενεργούσε εκ μέρους της και ως ο μόνος γνώστης τους, όταν ερωτάτο για του μελετητές και εργολάβους που κατά καιρούς εργάστηκαν στην ανώγειο κατοικία της, αντιλαμβανόμενη ότι οι εν λόγω ερωτήσεις αποσκοπούσαν να παρουσιάσουν την ίδια και τον ΜΕ2 ως παραλόγως απαιτητικούς, καχύποπτους και δύσπιστους, αρνήθηκε να απαντήσει, δηλώνοντας ότι οι ερωτήσεις που της υποβάλλοντο δεν σχετίζονταν με τα επίδικα ζητήματα, παρουσιάζοντας, στην ουσία, τον εαυτό της, ως γνώστη τους. Δεν χρειάζεται, κατά τη γνώμη μου, να παραθέσω παραδείγματα των αντιφατικών της δηλώσεων. Φτάνει να τονίσω ότι, απλή ανάγνωση της Έκθεσης Απαίτησης και γραπτής δήλωσης της ενάγουσας, και, ακολούθως, σύγκριση του περιεχομένου τους με τα όσα ισχυρίστηκε στην αντεξέταση της, αρκούν για να καταδειχθεί του λόγου το αληθές της πιο πάνω κρίσης μου ως προς τη ποιότητα της μαρτυρίας της. Ενδεικτικό της σημαντικότητας των αντιφάσεων που παρατηρούνται στη μαρτυρία της ενάγουσας, είναι το γεγονός ότι, αν ο συνήγορος της εναγόμενης δεν την αντεξέταζε, η εικόνα που θα αφηνόταν ως προς την ανάμειξή της στα επίδικα ζητήματα, θα ήταν εντελώς διαφορετική από την εικόνα που προσπάθησε να δημιουργήσει με τους ισχυρισμούς που προέβαλε κατά την αντεξέτασή της. Κατά συνέπεια, στο βαθμό που η μαρτυρία της ενάγουσας αμφισβητήθηκε, δεν την αποδέχομαι. ΜΕ2 Ο ΜΕ2 δεν μου έκανε καθόλου καλή εντύπωση ως μάρτυρας και δεν έχω καμία απολύτως αμφιβολία ότι στο δικαστήριο δεν είπε όλη την αλήθεια σε σχέση με τα επίδικα υπό αμφισβήτηση ζητήματα. Ήταν έκδηλη η προσπάθειά του να επωμίσει την κάθε ευθύνη της διαφοράς των μερών στον ΜΥ1 και κατ' επέκταση και στην εναγόμενη, αποφεύγοντας πλήρως να προβάλλει ισχυρισμούς οι οποίοι, ενδεχομένως, να μετέφεραν, έστω και κάποια από αυτή, την ευθύνη στους ώμους του ίδιου και ή της ενάγουσας. Η μαρτυρία του βρίθει αντιφάσεων επί ουσιωδών ζητημάτων, καθώς επίσης και συγκρούεται με άλλη μαρτυρία που προσκομίστηκε από την ίδια την ενάγουσα προς υποστήριξη της εκδοχή της. Επίσης, ο ΜΕ2, με μεγάλη ευκολία, άλλαζε θέσεις όποτε αντιλαμβανόταν, στη βάση των ερωτήσεων που του τίθεντο, ότι προγενέστερη σχετική τοποθέτηση του ήταν αβάσιμη ή ελεγχόμενη. Για σκοπούς πληρότητας, αλλά και αιτιολογίας της ήδη εκφρασθείσας κρίσης μου ως προς την ποιότητα της μαρτυρίας του ΜΕ2, σημειώνω τα ακόλουθα: Στην προσπάθειά του να επωμίσει όλη την ευθύνη, αναφορικά με την ποιότητα της τοιχοποιίας, στην εναγόμενη, ισχυρίστηκε ότι τούτη περατώθηκε εντός ολίγων ημερών, εντός του Αυγούστου 2009, χωρίς ο ίδιος να έχει εικόνα της πορείας των εργασιών, με αποτέλεσμα να μην αντιληφθεί προηγουμένως το ακατάλληλο τους. Ισχυρίστηκε συναφώς ότι, αν και την πρώτη ημέρα των εργασιών, την οποία τοποθετεί στις αρχές Αυγούστου 2009, μαζί με την ενάγουσα, επιθεώρησαν τις εκτελεσθείσες από την εναγόμενη εργασίες, οι οποίες αφορούσαν σε ένα τοίχο και παρατήρησαν ότι τούτος ανεγέρθηκε σωστά και επιμελώς, εντούτοις, δεν ανέβηκαν τις επόμενες 3 - 4 μέρες στο εργοτάξιο, με αποτέλεσμα να μην αντιληφθούν το ακατάλληλο των εργασιών μέχρι και ολοκλήρωσης της τοιχοποιίας. Η εκδοχή αυτή του ΜΕ2, συγκρούεται, τόσο με την σχετική, μη αμφισβητηθείσα από την εναγόμενη, θέση της ενάγουσας, όσο και με την σχετική αναφορά στην επιστολή, τεκμήριο 6, η οποία ετοιμάστηκε, κατόπιν εντολής του ΜΕ2, από τους δικηγόρους της ενάγουσας, και απεστάλη προς την εναγόμενη. Στην βάση αμφοτέρων των αναφορών αυτών, οι οικοδομικές εργασίες (κατά την ενάγουσα, η δυτική τοιχοποιία) στην ανώγειο κατοικία της ενάγουσας άρχισαν περί τα τέλη Ιουνίου
- Δεν έχω καμία απολύτως αμφιβολία ότι η σχετική αναφορά του ΜΕ2, έγινε ώστε να μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν είχε την ευκαιρία να επιθεωρήσει προηγουμένως την εκτελεσθείσα εργασία. Στην βάση των όσων ο ίδιος ισχυρίστηκε ή παραδέχθηκε αναφορικά με την σχέση του με τους κατά καιρούς συντελεστές του έργου (εργολάβους, πολιτικούς μηχανικούς, αρχιτέκτονες και τα λοιπά), είναι αδύνατον να δεχθώ ότι η εναγόμενη, για ένα και πλέον μήνα (από τέλη Ιουνίου που άρχισε να εκτελεί εργασίες, μέχρι και τα μέσα Αυγούστου που ο ίδιος τοποθετεί τη διακοπή των εργασιών) εκτελεί εργασίες πάνω ακριβώς από την οικία του ΜΕ2 και τούτος ουδέποτε τις επιθεώρησε. Είναι στην βάση αυτού του δεδομένου, που, ψευδώς, περιόρισε τον χρόνο εκτέλεσης των υπό αμφισβήτηση εργασιών της εναγομένης σε 5 μέρες, ώστε ακριβώς να μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν είχε εικόνα των εργασιών κατά την εξέλιξή τους. Η ανειλικρίνεια του προκύπτει και από τις τοποθετήσεις του σε σχέση με το τι διαμείφθηκε μεταξύ του ίδιου και του ΜΥ1 την ημέρα εκείνη που κατά τον ίδιο αντιλήφθηκε τις κακοτεχνίες. Ως, συναφώς, ισχυρίστηκε, ένα από τα βασικά παράπονα που ανέφερε στο ΜΥ1, ήταν ότι η τοιχοποιία ξεκινούσε με κοινό τούβλο, κάτι εντελώς ανεπίτρεπτο, μιας και οι οδηγίες του προμηθευτή των Thermolite υποδεικνύουν συγκεκριμένο τρόπο έναρξης της, που δεν προνοεί για τοποθέτηση κοινού τούβλου. Αυτός, ωστόσο, ο ισχυρισμός του, συγκρούεται μετωπικά με έτερο ισχυρισμό, τόσο του ίδιου, όσο και της ενάγουσας, που θέλουν τον πρώτο τοίχο που ανήγειρε η εναγόμενη να εκτελείται επιμελώς και με τον ορθό τρόπο. Πως είναι δυνατόν να συμβαίνει τούτο, τη στιγμή που και σε όλη την τοιχοποιία, στη πρώτη σειρά, τοποθετήθηκε κοινό τούβλο[18]; Αν πράγματι ο ΜΕ2 δεν γνώριζε τίποτα περί τοποθέτησης κοινού τούβλου και γι' αυτό, ως ισχυρίστηκε, διαμαρτυρήθηκε έντονα στο ΜΥ1, πως είναι δυνατόν να ισχυριστεί ότι η αρχική τοιχοποιία εκτελέστηκε με «καλό» τρόπο. Η ανειλικρίνειά του, προκύπτει, ακόμα, και από τον ισχυρισμό του, που τον θέλει να διαμαρτύρεται στον ΜΥ1, εκείνη την ημέρα, περί του ότι οι κακοτεχνίες είναι τέτοιου εύρους, που επιδέχονται επιδιόρθωσης. Ο ισχυρισμός του αυτός συγκρούεται με άλλο σχετικό ισχυρισμό του, που τον θέλει να αναζητεί, μέσω του ΕΤΕΚ, αλλά και άλλων εργολάβων, εκτίμηση ως προς το κόστος επιδιόρθωσης των κακοτεχνιών και όχι ενδεχόμενης κατεδάφισης της τοιχοποιίας. Υποδεικνύω, συναφώς, ότι, στη βάση του περιεχομένου της επιστολής, τεκμήριο 6, με το οποίο ο ΜΕ2 συμφώνησε[19], μέχρι και την σύνταξη της, ούτε η ενάγουσα, ούτε ο ίδιος θεωρούσαν ότι οι κακοτεχνίες που παρουσίαζε η τοιχοποιία της εναγομένης δεν μπορούσαν να διορθωθούν. Τουναντίον, ως προκύπτει από τις εκεί σχετικές αναφορές, είχαν ήδη λάβει προσφορά από εργολάβο ο όποιος τους ενημέρωνε και για το κόστος επιδιόρθωσης τους, στο οποίο και γίνεται ειδική αναφορά. Ως υποδείχθηκε κατά την παράθεση της μαρτυρίας του ΜΕ2, βασική θέση του ήταν ότι, προτού η ενάγουσα συμφωνήσει με την εναγόμενη να αποδεχθεί την προσφορά της, είχε πειστεί, στην βάση των παραστάσεων του ΜΥ1, ότι τούτη (η εναγόμενη) γνώριζε πως να ανεγείρει τοίχο με Thermolite. Ήταν δε περαιτέρω θέση του ΜΕ2 ότι, όχι απλά η εναγόμενη δεν γνώριζε πως να κτίσει τα Thermolite, αλλά ότι την άγνοια της αυτή την παραδέχτηκε και ο ΜΥ1 στην ενάγουσα. Πως μπορεί η θέση αυτή του ΜΕ2 να συμβαδίζει με την έτερη θέση του ίδιου και της ενάγουσας, που θέλουν την αρχική τοιχοποιία της εναγόμενης να έχει ανεγερθεί επιμελώς και με τον ορθό τρόπο; Πως γνώριζε η εναγόμενη να ανεγείρει τούτη με τον ορθό τρόπο, αν, κατά τα άλλα, δεν γνώριζε τον τρόπο που χτίζονται τα Thermolite; Η ευκολία με την οποία ο ΜΕ2 άλλαζε θέσεις απλά και μόνο γιατί την δεδομένη στιγμή θεωρούσε ότι αυτό εξυπηρετεί την υπόθεση της ενάγουσας, ανεξαρτήτως του αν οι θέσεις του αυτές ήταν ή όχι αληθής, είναι εξόφθαλμη στην τοποθέτησή του αναφορικά με την αποδέσμευση των κατά καιρούς συντελεστών του έργου. Ενώ από την μια, όταν αναφερόταν στην δήθεν απειρία, ανικανότητα, ανεπάρκεια των εν λόγω συντελεστών να εκτελέσουν τα καθήκοντά τους πρόσθεσε ότι τούτοι εκδιώχθηκαν από τον ίδιον λόγω αυτών των αδυναμιών τους, σε άλλο σημείο της μαρτυρίας του, στην προσπάθειά του να αποφύγει να αποδεχθεί ότι όποτε κάτι δεν τους άρεσε στις εργασίες που εκτελούνταν, ο ίδιος τερμάτιζε τις υπηρεσίες των διαφόρων συντελεστών, ισχυρίστηκε ότι όλοι οι εν λόγω συντελεστές, αφού αντιλήφθηκαν την αδυναμία τους να εκτελέσουν τα καθήκοντά τους, ιδία βουλήσει εγκατέλειψαν το έργο. Συγκρουόμενους ισχυρισμούς προώθησε και αναφορικά με τις αρχικές εργασίες της εναγομένης, πριν ξεκινήσει την ανέγερση της τοιχοποιίας, το κόστος των οποίων περιλαμβάνεται στο τελικό απαιτούμενο (μέσω της ανταπαίτησης) από την εναγόμενη ποσό. Και εξηγώ: Ερωτηθείς ειδικά από το συνήγορο υπεράσπισης ως προς το κατά πόσο ήταν ευχαριστημένος από όλες τις προκαταρκτικές εργασίες της εναγομένης, απάντησε θετικά, λέγοντας, ρητά, ότι ήταν ευχαριστημένος. Όταν, ακολούθως,, θυμήθηκε ότι στα πλαίσια της αγωγής, επιζητείται από την ενάγουσα αποζημίωση για πρόκληση ζημιών, άσχετες με την ανέγερση της τοιχοποιίας, άλλαξε στάση και ισχυρίστηκε ότι δεν ήταν ευχαριστημένος, καθότι, στα πλαίσια των προκαταρκτικών αυτών εργασιών, δεν λήφθηκαν οι αναμενόμενες προφυλάξεις με αποτέλεσμα να προκληθεί ζημιά στα κεραμικά και παντζούρια της ισογείου κατοικίας. Σε σχέση με τις προκαταρκτικές αυτές εργασίες, ο ΜΕ2 ισχυρίστηκε ότι αφορούσαν σε μεγάλο όγκο εργασιών, σε βαθμό που, κατά τις σχετικές αναφορές του, ισχυρίστηκε ότι έπρεπε να γίνουν «χίλια πράγματα». Οι αναφορές του αυτές προωθήθηκαν, στην προσπάθειά του να δικαιολογήσει τον προγενέστερο ισχυρισμό του ότι η ανέγερση της τοιχοποιίας άρχισε τον Αύγουστο του
- Ανέφερε, συναφώς ότι, παρήλθε πολύς χρόνος από την ημέρα που άρχισαν οι προκαταρκτικές εργασίες μέχρι και την ημέρα που άρχισε η ανέγερσης της τοιχοποιίας. Όταν, ωστόσο, ο συνήγορος υπεράσπισης του υπέδειξε ότι μέρος των προκαταρκτικών αυτών εργασιών δεν αναφέρονται στην προσφορά που υπέβαλε η εναγόμενη και ότι, ενώ η τελευταία τις εκτέλεσε, η ενάγουσα δεν κατέβαλε οποιοδήποτε ποσό για αυτές, απέφυγε να τοποθετηθεί, προβάλλοντας γενικούς και αόριστους ισχυρισμούς που ήθελαν τις συγκεκριμένες αυτές εργασίες να εκτελούνται από την εναγόμενη δωρεάν ως μικρού εύρους εργασίες που έπρεπε, εν πάση περιπτώσει, να εκτελεστούν για να είναι δυνατή η έναρξη της ανέγερσης της τοιχοποιίας. Ακόμα και για το πόσο διήρκησε η ανέγερση της τοιχοποιίας, ο ΜΕ2 προώθησε συγκρουόμενους ισχυρισμούς. Κατά μία εκδοχή του, η ανέγερση της τοιχοποιίας άρχισε την πρώτη βδομάδα του Αυγούστου, και την Παρασκευή της επόμενης βδομάδας ανακάλυψε τις κακοτεχνίες, και διαμαρτυρήθηκε για αυτές. Όταν, ακολούθως, αντιλήφθηκε ότι, στη βάση της εκδοχής του αυτής, με δεδομένη έτερη αναφορά του που θέλει την αρχική τοιχοποιία να εκτελείται ημέρα Δευτέρα ή Τρίτη και τις κακοτεχνίες να γίνονται αντιληπτές ημέρα Παρασκευή, στην ουσία, ισχυρίζονταν ότι η τοιχοποιία εκτελέστηκε εντός δύο εβδομάδων, άλλαξε θέση, και χωρίς να δώσει οποιαδήποτε εξήγηση για την ακριβώς προηγούμενη αυτή εκδοχή του, ισχυρίστηκε ότι η ανέγερση της τοιχοποιίας κράτησε μόνο 4 ή 5 ημέρες. Κρίνεται σημαντικό να σημειωθεί ότι, κατά την εκδοχή της εναγόμενης, η όλη τοιχοποιία ανεγέρθηκε σε διάστημα δύο περίπου βδομάδων. Παρά τις ανωτέρω αναφορές του, που θέλουν την ανέγερση της τοιχοποιίας να αρχίζει εντός Αυγούστου 2009, σε άλλο σημείο της μαρτυρίας του, και σε σύγκρουση με αυτές του τις τοποθετήσεις, δεν αμφισβήτησε υποβολή που τέθηκε από τον συνήγορο υπεράσπισης που ήθελε την εναγόμενη να εκδίδει στις 13/07/2009 συγκεκριμένο διατακτικό σε σχέση με όλη την εκτελεσθείσα από αυτήν εργασία, περιλαμβανομένης και της επίδικης τοιχοποιίας. Κατά την αντεξέταση του, του υπεβλήθη ότι, στη βάση της δικής του αντίληψης ως προς την ποιότητα των εργασιών της εναγομένης, είχε χάσει πλήρως την εμπιστοσύνη του προς αυτή και ότι μετά την υποβολή των παραπόνων του δεν επιθυμούσε από την τελευταία να εκτελέσει οποιεσδήποτε άλλες εργασίες. Στην προσπάθειά του να αρνηθεί την υποβολή αυτή, ισχυρίστηκε ότι ουδέποτε τερμάτισε την επίδικη συμφωνία, και ότι απλά, μετά την υποβολή των παραπόνων προς τον ΜΥ1, τούτος (ο ΜΥ1) εγκατέλειψε το εργοτάξιο χωρίς ποτέ να συζητηθεί οποιοδήποτε θέμα τερματισμού της επίδικης συμφωνία. Προς επίρρωση δε της θέσης του περί μη τερματισμού της επίδικης σύμβασης, ισχυρίστηκε ότι, αμέσως μετά την αποχώρηση του ΜΥ1 από το εργοτάξιο, ανέμεναν από αυτόν να έρθει σε επικοινωνία μαζί τους ώστε να προτείνει λύση για να διορθωθούν οι κακοτεχνίες. Οι θέσεις του αυτές, συγκρούονται με άλλο σχετικό, βασικό, ισχυρισμό του, που θέλει τις κακοτεχνίες να είναι τέτοιου εύρους και ποιότητας που είναι αδύνατη η επιδιόρθωσή τους, και μόνη αποτελεί η κατεδάφιση της τοιχοποιίας. Υπενθυμίζω ότι, πάντα κατά τον ΜΕ2, η αδυναμία επιδιόρθωσης των κακοτεχνιών της τοιχοποιίας αποτέλεσε μέρος του παραπόνου του προς τον ΜΥ1 εκείνη την Παρασκευή που ο τελευταίος εγκατέλειψε το εργοτάξιο, θέση, που, εν πάση περιπτώσει, συγκρούεται και με υποβολή της συνηγόρου της ενάγουσας προς τον ΜΥ1, ότι ο ΜΕ2, την συγκεκριμένη μέρα ζήτησε από τον ΜΥ1 να επιδιορθώσει τις κακοτεχνίες και ο τελευταίος αρνήθηκε. Επίσης, ο ισχυρισμός του ΜΕ2 περί μη τερματισμού της επίδικης συμφωνίας, έρχεται σε πλήρη σύγκρουση με το περιεχόμενο του τεκμηρίου 6 που θέλει την επίδικη συμφωνία να έχει τερματιστεί από τον Αύγουστο 2009 εξ υπαιτιότητας της εναγομένης. Εκείνο που επίσης ξενίζει, και είναι κατά τη γνώμη μου ενδεικτικό και των προθέσεων του ΜΕ2, είναι η απαίτηση του όπως η εναγόμενη τον αποζημιώσει για τα χρήματα που κατέβαλε σε νέο εργολάβο για την ανοικοδόμιση της τοιχοποιίας της επίδικης κατοικίας μετά την κατεδάφιση της τοιχοποιίας της εναγόμενης. Με δεδομένο ότι στην εναγόμενη καταβλήθηκε μόνον η προκαταβολή των €5.000,00, ποσό κατά πολύ μικρότερο του κόστους ανέγερσης της όλης τοιχοποιίας της επίδικης κατοικίας δυσκολεύομαι πραγματικά να κατανοήσω τη λογική που κρύβεται πίσω από την απαίτηση του ΜΕ2 να αποζημιωθεί η ενάγουσα, πέραν του κόστους κατεδάφισης και της προκαταβολής των €5.000,00, και για κάθε ποσό καταβλήθηκε για ανοικοδόμηση της νέας τοιχοποιίας. Σε κάθε περίπτωση, η μαρτυρία του ΜΕ2 ως προς τις εργασίες που εκτέλεσε ο νέος εργολάβος και στις οποίες αφορούν οι αποδείξεις, τεκμήριο 4, ήταν εντελώς γενική, αόριστη και συγκεχυμένη. Το δε περιεχόμενο των εν λόγω αποδείξεων, εντελώς σιωπηρό ως προς τις εργασίες στις οποίες αφορούν. Τα δε πιστοποιητικά πληρωμής του νέου εργολάβου, τεκμήριο 3, τα οποία αφορούν σε αθροιστικό πόσο μεγαλύτερο του συνολικού ποσού των αποδείξεων πληρωμής, τεκμήριο 4, ουδεμία αναφορά κάνουν σε κατεδάφιση τοιχοποιίας, που, κατά τον ΜΕ2, ανέλαβε επί πληρωμής, ο νέος αυτός εργολάβος. Ούτε προκύπτει από αυτά τα τεκμήρια να καταβλήθηκε, ως ο ΜΕ2 ισχυρίστηκε, οποιοδήποτε ποσό από αυτόν ή την ενάγουσα για επιδιόρθωση των κατ' ισχυρισμό ζημιών που προκλήθηκαν από διαρροή νερού επί των κεραμικών και των παντζουριών της ισογείου κατοικίας. Αν και αυτό είναι ζήτημα που συνήθως απασχολεί το Δικαστήριο κατά την εξέταση του κατά πόσο ο ενάγοντας απόδειξε στον απαιτούμενο βαθμό ότι δικαιούται σε συγκεκριμένο ποσό ειδικών αποζημιώσεων, σημειώνεται και στο στάδιο αυτό, για να υποδειχθεί το εντελώς αβάσιμο και αόριστο του ισχυρισμού του ΜΕ2 ότι στα χρήματα που καταβλήθηκαν στον νέο εργολάβο περιλαμβάνονται, (α) το κόστος κατεδάφισης της τοιχοποιίας της εναγόμενης και (β) το κόστος επιδιόρθωσης των ζημιών που προκλήθηκαν στην ισόγειο κατοικία. Δεν χρειάζεται κατά τη γνώμη μου να υποδείξω και άλλες αντιφάσεις και γενικά αδυναμίες που παρουσιάζει η μαρτυρία του ΜΕ2 για να δικαιολογήσω την ήδη εκφρασθείσα θέση μου ως προς την ποιότητα της μαρτυρίας του. Στη βάση των ανωτέρω, την μαρτυρία του, στο βαθμό αμφισβητείται, δεν την αποδέχομαι. ΜΕ3 Ο ΜΕ3, κατά την γνώμη μου, δεν βοήθησε την υπόθεση της ενάγουσας. Ο μάρτυρας αυτός κλήθηκε για να αποδείξει η ενάγουσα ότι η τοιχοποιία της εναγόμενης αποτελούσε απαράδεκτη εργασία με πολλές κακοτεχνίες, οι οποίες δεν μπορούσαν να επιδιορθωθούν, με μόνη λύση την κατεδάφισή της και ακολούθως την ανοικοδόμησή της. Αν και η αρχική του τοποθέτηση υποστήριξε την πιο πάνω θέση της ενάγουσας, οι επόμενες τοποθετήσεις του, αναίρεσαν τούτη. Ως υποδείχθηκε και κατά την παράθεση της μαρτυρίας του, ανωτέρω, κατά το στάδιο της αντεξέτασής του, αποδέχθηκε ότι, στη ουσία, η έκθεσή του, τεκμήριο 1, ετοιμάστηκε στη βάση των όποιων αποκλίσεων παρατηρούσε στην μέθοδο ανέγερσης της τοιχοποιίας της εναγόμενης από τα όσα σχετικά προνοούνται στον συνοπτικό οδηγό του προμηθευτή των Thermolite στη Κύπρο, παραδεχόμενος ότι, ο συγκεκριμένος οδηγός, όπως και κάθε τέτοιος οδηγός, είναι γενικός και δεν προσφέρει λύσεις για τα εμπόδια που αντιμετώπισε η εναγόμενη στη επίδικη κατοικία της ενάγουσας. Παραδέχθηκε επίσης ότι, ο ίδιος, στα πλαίσια της έκθεσης που ετοίμασε, δεν εισηγείται πατέντες ή λύσεις για θέματα που δεν καλύπτονται από τον οδηγό του προμηθευτή, και ότι, σε τέτοιες περιπτώσεις, θα πρέπει ο μελετητής να ανευρίσκει πατέντες για επίλυση τους, αναγνωρίζοντας ότι, τα όσα του υποβλήθηκαν από τον συνήγορο υπεράσπισης ως αναληφθείσες από την εναγόμενη, δυνάμει της προσφοράς της, εργασίες για αντιμετώπιση των προβλημάτων που αντιμετώπισε στην οικοδομή της ενάγουσας και για τα οποία δεν προβλεπόταν λύση στον οδηγό του προμηθευτή, αποτελούσαν πατέντες. Τέλος, στη βάση του δεδομένου ότι ο μόνος λόγος για τον οποίον εισηγήθηκε τη κατεδάφιση της τοιχοποιίας ήταν η χρήση κοινού τούβλου στη πρώτη σειρά της, η οποία προκαλούσε πρόβλημα θερμοπερατότητας, άλλαξε και τη απόλυτη θέση του περί αναγκαίας κατεδάφισης της, λέγοντας ότι τούτη (η κατεδάφιση) αποτελεί απλά μία εκ των πιθανών λύσεων και όχι τη μόνη, μη αποκλείοντας ότι η σχετική πατέντα του μελετητή της εναγόμενης, η οποία και θα εφαρμοζόταν από την τελευταία στα πλαίσια των εργασιών που ανέλαβε να εκτελέσει στη βάση της προσφοράς της[20], διόρθωνε κάθε ζήτημα θερμοπερατότητας που τυχόν να προκαλείτο από την τοποθέτηση κοινού τούβλου. Κατά τα λοιπά, αποδέχομαι, από τη μαρτυρία του, ότι η τοιχοποιία της εναγόμενης, ως προς τον τρόπο ανέγερσής της, παρουσιάζει αριθμό αποκλίσεων από τα όσα σχετικά προβλέπονται στον οδηγό του προμηθευτή που είχε στη κατοχή του κατά τον Απρίλιο του 2010, χωρίς ωστόσο να μπορώ να προσδώσω βαρύτητα σε αυτή, μιας και δεν ήταν σε θέση να διαφωτίσει το Δικαστήριο ως προς το κατά πόσο ο συγκεκριμένος οδηγός ήταν σε ισχύ όταν ανεγειρόταν η επίδικη τοιχοποιία ή αν εκδόθηκε μετά[21]. Με δεδομένες τις ουσιώδεις διαφορές που παρατηρούνται στο τρόπο δόμησης μεταξύ του οδηγού του προμηθευτή και του οδηγού του κατασκευαστή, καθώς επίσης και του κοινώς αποδεκτού γεγονότος ότι οι οδηγοί αυτοί αλλάζουν συνεχώς, και με γνώμονα την αδυναμία του ΜΕ3 να διαβεβαιώσει πειστικά ότι ο οδηγός που χρησιμοποίησε ήταν σε ισχύ όταν ανεγειρόταν η επίδικη τοιχοποιία, κρίνω ότι δεν μπορώ να προσδώσω βαρύτητα στη μαρτυρία του που άπτεται των αποκλίσεων που παρατηρούνται στο τρόπο δόμησης της τοιχοποιίας από τα όσα σχετικά προβλέπονται στον οδηγό, τεκμήριο
- Εν πάση περιπτώσει, καμίας σημασίας υπέχει η μόλις πιο πάνω σχολιασθείσα μαρτυρία του ΜΕ3, μιας και η ενάγουσα δεν επιζητεί θεραπεία για επιδιόρθωση (άνευ κατεδάφισης) της τοιχοποιίας, ούτε και παρουσίασε μαρτυρία προσδιοριστική του κόστους μιας τέτοιας επιδιόρθωσης. ΜΥ1 Ο ΜΥ1, γενικά, μου έκανε καλή εντύπωση ως μάρτυρας και θεωρώ ότι στο δικαστήριο, επί των ουσιωδών ζητημάτων, με εξαίρεση κάποια σημεία στα οποία θα αναφερθώ, ειδικώς, κατωτέρω, είπε την αλήθεια. Οι οποίες αντιφάσεις παρατηρούνται στην μαρτυρία του δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως ουσιώδεις. Τουναντίον, εύκολα, χαρακτηρίζονται ως επουσιώδεις και κατά συνέπεια δεν μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για να κριθεί τούτος αναξιόπιστος. Σε μεγάλο δε μέρος της η ίδια ζώσης εκδοχή του υποστηρίζεται και από την λοιπή ενώπιον του δικαστηρίου αποδεκτή μαρτυρία, περιλαμβανομένων και των τεκμηρίων που ο ίδιος κατέθεσε, για την αλήθεια του περιεχομένου των οποίων, με εξαίρεση το τεκμήριο 11, ουδεμία αντεξέταση έγινε. Δεν μπορώ ωστόσο να δεχθώ τον ισχυρισμό του ότι ο λόγος που δεν απομάκρυνε τις σκαλωσιές και γενικά τα αντικείμενα ιδιοκτησίας της εναγομένης από το εργοτάξιο μετά την αποχώρησή του την ημέρα της αντιπαράθεσής του με τον ΜΕ2 ήταν γιατί σκοπούσε, μετά τις διακοπές, να επισκεφθεί εκ νέου το εργοτάξιο για να εκτελέσει εργασίες. Και τούτο γιατί, ως σε άλλα σημεία της μαρτυρίας του, πλειστάκις, πειστικότατα, ανέφερε, ο λόγος που δεν μετακίνησε τα εν λόγω αντικείμενα ήταν για να αποτελέσει η παράλειψη του αυτή μοχλό πίεσης ώστε η ενάγουσα να αποδεχθεί να τον αποπληρώσει για το κόστος των εκτελεσθεισών εργασιών και να μη μπορεί άλλος εργολάβος να εισέλθει στο εργοτάξιο για να εκτελέσει εργασίες. Επίσης, δεν μπορώ να δεχθώ της θέση του ότι το κόστος των εκτελεσθεισών εργασιών της εναγόμενης είναι το αναγραφόμενο στο πιστοποιητικό πληρωμής, τεκμήριο
- Και τούτο γιατί, στη βάση της μαρτυρίας που προσκομίστηκε και ειδικότερα της απουσίας μαρτυρίας που να θέλει το ποσό αυτό να εγκρίνεται δια πιστοποίησης από το μελετητή της ενάγουσας, δεν μπορεί παρά το συγκεκριμένο τεκμήριο να θεωρηθεί ως απλά αίτημα της εναγομένης για πληρωμή συγκεκριμένου ποσού, για την ορθότητα του οποίου η εναγόμενη φέρει το σχετικό βάρος απόδειξης, και δεν μπορεί το εκεί αναγραφόμενο απαιτούμενο ποσό να θεωρηθεί ως πιστοποιηθέν από τον μελετητή του εργοδότη, με ότι αυτό συνεπάγεται στη βάση των όσων σχετικών αναφέρθηκαν στη σχετική με το ζήτημα νομολογία (βλέπε, CY.E.M.S Co Limited v. Central Co-Operative Industries Co Ltd
(1982)1 C.L.R. 897, Beaufort Developments (NI) Ltd v. Gilbert-Ash (NI) Ltd,
(1998), 2 All E.R. 778, και Halsbury's Laws of England, 4th edition, Vol. 4
(3)para. 134 and 143). Δεν μπορώ ακόμα να δεχθώ την θέση του ότι, εξ αρχής (πριν την όποια τοποθέτηση τούβλου) η ενάγουσα και ο ΜΕ2 γνώριζαν, επακριβώς, περί της απόφασης της εναγομένης, για εξομάλυνση του ανισόπεδου δαπέδου επί του οποίου θα τοποθετείτο η τοιχοποιία Thermolite, να τοποθετούσε, αρχικά, μία σειρά κοινών τούβλων, μιας και επί του προκειμένου ο ΜΥ2 με έπεισε ότι τούτοι (ενάγουσα και ΜΕ2) δεν είχαν εξ αρχής ειδική ενημέρωση. Δέχομαι ωστόσο ότι η ενάγουσα, ο ΜΕ2 και οι μελετητές τους, γνώριζαν, εξ αρχής, ότι μέρος των οικοδομικών υλικών που θα χρησιμοποιούντο για την ανέγερση της τοιχοποιίας τους ήταν και τα κοινά τούβλα, τα οποία εμπεριέχονταν στην προσφορά της εναγομένης, καθώς επίσης και ότι, από την πρώτη κιόλας μέρα ανέγερσης της τοιχοποιίας, όλοι τους είδαν την τοποθέτηση κοινού τούβλου στη πρώτη σειρά δόμησης. Επίσης ότι, από τη μια οι μελετητές σε καμία σχετική παρατήρηση δεν προέβησαν προς την εναγόμενη για τη ρηθείσα τοποθέτηση, ενώ η ενάγουσα και ο ΜΕ2, όχι απλά δεν διαμαρτυρήθηκαν για αυτήν, αλλά, τουναντίον, ικανοποιήθηκαν από την μέχρι τότε εκτελεσθείσα τοιχοποιία, σε βαθμό που τη χαρακτήρισαν ως καλώς και επιμελώς εκτελεσθείσα. Κατά συνέπεια, αποδέχομαι την γενικότερη θέση του ΜΥ1, που θέλει την ενάγουσα και τον ΜΕ2 να είναι γνωστές, από την πρώτη κιόλας ημέρα δόμησης της τοιχοποιίας, του γεγονότος ότι η πρώτη σειρά της κατασκευάστηκε με κοινό τούβλο, και κατ' ακολουθία, και τη θέση του ότι ο ισχυρισμός τους περί αποκόμισης τέτοιας αντίληψης κατά την τελευταία ημέρα που εκτελέστηκαν εργασίες και όχι προηγουμένως, είναι ψευδής. Την μαρτυρία του ΜΥ1, με εξαίρεση τα μέρη εκείνα στα οποία γίνεται ειδική αναφορά ανωτέρω, την αποδέχομαι και στη βάση της προβαίνω σε ανάλογα ευρήματα. ΜΥ2 Ο ΜΥ2 μου έκανε άριστη εντύπωση ως μάρτυρας. Ήταν σταθερός στις θέσεις που προέβαλε και η μαρτυρία του χαρακτηρίζεται από αμεσότητα και σαφήνεια. Δεν παρατηρούνται οποιεσδήποτε υπεκφυγές, ενώ από την άλλη, ουσιώδες μέρος της μαρτυρίας του υποστηρίζεται από την λοιπή ενώπιον του δικαστηρίου αποδεκτή μαρτυρία. Η όλη στάση του, καθ' ον χρόνο κατέθετε ενόρκως, ήταν στάση προσώπου που μόνο σκοπό είχε να πει στο Δικαστήριο την αλήθεια, έστω και αν αυτή δεν συμβάδιζε πλήρως με την εκδοχή του διαδίκου που τον κάλεσε. Όπως, π.χ., όταν, χωρίς κανένα ενδοιασμό ή δυσκολία, παραδέχθηκε ότι η ενάγουσα και ο ΜΕ2 δεν ήταν γνώστες εξαρχής την πρόθεσης της ενάγουσας να τοποθετήσει στην πρώτη σειρά της τοιχοποιίας κοινά τούβλα, αλλά και όταν, με πλήρη πειστικότητα, ισχυρίστηκε ότι έψεξε τον ΜΥ1 για τη χρήση Thermolite με σπασμένες γωνίες, κάτι το οποίο δεν έπρεπε να γίνει και για το οποίο ήταν αναγκαία η εκτέλεση επιδιορθωτικών εργασιών. Όσον δε αφορά στην μαρτυρία του ως πολιτικός μηχανικός, μέσω της εφοδίασε το δικαστήριο με όλα εκείνα τα απαραίτητα εχέγγυα, λεπτομέρειες και επιστημονικά κριτήρια, ώστε τούτο να μπορεί, αφενός να εξετάσει την ορθότητα των διαφόρων τοποθετήσεων του, και αφετέρου να καταλήξει στα δικά του ανεξάρτητα σχετικά ευρήματα ή συμπεράσματα. Την μαρτυρία του την αποδέχομαι στο σύνολο της και επ' αυτής προβαίνω σε ανάλογα ευρήματα, τόσο αναφορικά με τα γεγονότα που περιβάλλουν την παρούσα υπόθεση, όσο και σε σχέση με τα ζητήματα της εμπειρογνωμοσύνης του. Τελικά ευρήματα Στη βάση της πιο πάνω αξιολόγηση της ενώπιον μου μαρτυρίας, προβαίνω στα ακόλουθα επιπρόσθετα τελικά ευρήματα. Μέρος της αποδεκτής από την ενάγουσα προσφοράς της εναγόμενης, ήταν και η χρήση κοινών τούβλων. Η τοποθέτηση κοινών τούβλων, ως βάση επί της οποίας θα δομούντο τα Thermolite, είχε αποφασιστεί από την εναγόμενη στην βάση σχετικής συμβουλής και καθοδήγησης που έλαβε από τον ΜΥ2 για σκοπούς εξομάλυνσής του ανισόπεδου δαπέδου της οικοδομής ώστε να είναι δυνατή η τοποθέτηση των Thermolite σύμφωνα με τις οδηγίες του οδηγού του κατασκευαστή επί επίπεδης, πλέον, επιφάνειας. Με δεδομένη την μη έκδοση από τον κατασκευαστή ή τον προμηθευτή των Thermolite, οδηγιών ως προς τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να δομούνται τα Thermolite επί ανισόπεδης επιφάνειας, η ορθή καλή πρακτική επιτρέπει την εφεύρεση από μελετητή σχετικής πατέντας ώστε να διασφαλιστεί ότι τα Thermolite θα τοποθετηθούν, ως ο κατασκευαστής ορίζει, επί επίπεδης επιφάνειας. Η εναγόμενη, κατόπιν συμβουλής του ΜΥ2, στα πλαίσια της προσφοράς της πρόβλεψε για εξομάλυνση του ανισόπεδου δαπέδου, την τοποθέτηση μίας σειράς κοινών τούβλων, και για αντιμετώπιση της διαφοράς θερμοπερατότητας μεταξύ των δύο ειδών τούβλων, την εκτέλεση των εργασιών που υποδεικνύονται επί των σχεδίων, τεκμήριο 11, εργασίες οι οποίες, αν εκτελούντο, θα επέλυαν το ζήτημα της θερμοπερατότητας, αλλά και θα απέκλειαν την πιθανότητα ρωγμάτωσης που ενδεχομένως να προκαλείτο στην τοιχοποιία λόγω της τοποθέτησης των κοινών τούβλων. Από την πρώτη κιόλας μέρα δόμησης της τοιχοποιίας, η ενάγουσα και ο ΜΕ2, καθώς επίσης και οι μελετητές τους, έγιναν γνωστές των πιο πάνω ενεργειών της εναγόμενης και όχι απλά δεν διαμαρτυρήθηκαν, αλλά, τουναντίον, η ενάγουσα και ο ΜΕ2 χαρακτήρισαν την αρχική τοιχοποιία ως καλώς και επιμελώς εκτελεσθείσα και ως δομηθείσα με το ορθό τρόπο. Από την έναρξη των εργασιών από την εναγόμενη μέχρι και την ημέρα που ο ΜΕ2 υπέβαλε τα παράπονα του προς τον ΜΥ1, με τον τελευταίο να αποχωρεί από το εργοτάξιο, κάθε εκτελεσθείσα από την εναγόμενη εργασία επιθεωρείτο από τους μελετητές της ενάγουσας και ουδέποτε έγινε προς την εναγόμενη οποιαδήποτε παρατήρηση ως προς την ποιότητα των εργασιών της. Όταν η τοιχοποιία της ανωγείου κατοικίας της ενάγουσας είχε περίπου ολοκληρωθεί (υπολείπονταν κάποιοι τοίχοι που θα ανεγείρονταν κοντά στο κλιμακοστάσιο που θα οδηγούσε στην υφιστάμενη κατοικία), τούτη παρουσίαζε, στην όψη της και μόνο, κάποια διάκενα στα σημεία που ενωνόταν με τον σκελετό της οικοδομής, κάποιες τρύπες οι οποίες οφείλονταν στο γεγονός ότι τοποθετήθηκαν Thermolite των οποίων οι γωνίες είχαν σπάσει (βλέπε σχετικές φωτογραφίες του τεκμηρίου 1) και απουσία ζεύξης σε μία σειρά μιας εσωτερικής τοιχοποιίας επί της εξωτερικής με την οποία ενωνόταν. Ωστόσο, η τοιχοποιία δεν παρουσίαζε οποιοδήποτε πρόβλημα στατικότητας, ούτε και τίθετο οποιοδήποτε θέμα ασφαλείας. Όλες οι παρατηρηθείσες ατέλειες ή κακοτεχνίες ήταν διορθώσιμες και μπορούσαν εύκολα να επιδιορθωθούν από την εναγόμενη, η οποία και θα αναλάμβανε το κόστος επιδιόρθωσής στους. Συνέπεια, ωστόσο, του περιστατικού που δημιουργήθηκε λόγω της συμπεριφοράς του ΜΕ2 προς τον ΜΥ1 και των χαρακτηρισμών που εκστόμισε προς αυτόν, ο τελευταίος, τη δεδομένη στιγμή, αποχώρησε από το εργοτάξιο, εν αναμονή εκδήλωσης των προθέσεων από πλευράς του ΜΕ
- Σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν οι δύο άντρες σε μεταγενέστερο στάδιο, ο ΜΕ2 ξεκαθάρισε προς τον ΜΥ1 ότι δεν επιθυμούσε την εναγόμενη να επιχειρήσει να επιδιορθώσει τις κακοτεχνίες. Ξεκαθάρισε επίσης ότι δεν αποδεχόταν την τελευταία εξώδικη πρόταση της εναγομένης, και ότι, στη βάση συμβουλής του συνηγόρου της ενάγουσας και του ίδιου θα αποτείνονταν μόνοι τους προς το ΕΤΕΚ για να ετοιμαστεί έκθεση εμπειρογνώμονα. Επίσης, εκείνο που αφέθηκε από τον ΜΕ2 να νοηθεί, καθόλη τη διάρκεια που οι δύο πλευρές συνομιλούσαν για εξώδικη διευθέτηση, προς τον ΜΥ1, ήταν ότι η πλευρά της ενάγουσας είχε ήδη αποφασίσει να κατεδαφίσει την τοιχοποιία της εναγόμενης και δεν αποδεχόταν την όποια προσπάθεια από πλευράς της τελευταίας για επιδιόρθωσή της. Παρά ταύτα, από τον Σεπτέμβριο 2009 μέχρι και τον Φεβρουάριο 2010, οι δύο πλευρές συνομιλούσαν και υπέβαλλαν προτάσεις και αντιπροτάσεις για γεφύρωση των διαφορών τους με τελευταία να υποβάλλει πρόταση την εναγόμενη, στα πλαίσια της οποίας αναλάμβανε και την επιδιόρθωση των κακοτεχνιών. Η ενάγουσα, ωστόσο, έχοντας ήδη αποφασίσει ότι δεν θα επιτρέψει επιδιόρθωση των κακοτεχνιών της τοιχοποιίας της εναγομένης, απέστειλε τον Φεβρουάριο του 2010, επιστολή προς την τελευταία, μέσω της οποίας, με επίσημο και σαφή, πλέον, τρόπο, ξεκαθάρισε ότι θεωρεί την επίδικη σύμβαση τερματισθείσα και απαιτούσε από την τελευταία να μετακινήσει τα αντικείμενα της τα οποία είχε αφήσει στο εργοτάξιο. Ακολούθως, η ενάγουσα, όχι απλά κατεδάφισε την τοιχοποιία της εναγομένης, αλλά κατεδάφισε και το στατικό φορέα της οικοδομής (σκελετό) και προχώρησε σε ανέγερση νέας κατοικίας με εντελώς διαφορετικό τύπο κτισίματος και δη με ξύλινο σκελετό. Παρεμβάλλω στο σημείο αυτό να σημειώσω ότι, αν και αδυνατώ να καταλήξω σε σχετικό εύρημα ή έστω συμπέρασμα, λόγω έλλειψης μαρτυρίας, εντούτοις δεν μπορώ να αποκλείσω το ενδεχόμενο η απόφαση της ενάγουσας και του ΜΕ2 να κατεδαφίσουν και τον σκελετό της Ανωγείου κατοικίας, να οφείλεται στην κάμψη που παρατηρήθηκε στην πλάκα οροφής του σκελετού για την οποίαν και αναγκάστηκαν, χωρίς τούτο να αποτελεί επιθυμία τους, να τοποθετήσουν μεταλλική κολώνα επί της οποίας τοποθετήθηκε μεταλλική δοκός ώστε να συγκρατεί την πλάκα και να αποφευχθεί η οποιαδήποτε περαιτέρω καθίζηση ή, ενδεχομένως, και κατάρρευση της. Επανερχόμενος στα τελικά μου ευρήματα, η κατεδάφιση της τοιχοποιίας της εναγομένης δεν ήταν αναγκαία για την επιδιόρθωση των όποιων προβλημάτων παρουσίαζε, και η ενάγουσα ουδέποτε έδωσε την ευκαιρία στην εναγόμενη να επιδιορθώσει τις κακοτεχνίες της, κάτι, που μπορούσε εύκολα να πράξει, αναλαμβάνοντας, φυσικά, το σχετικό κόστος, και για το οποίο έδειξε ανάλογη ετοιμότητα και σχετική πρόθεση. Η αξία της εκτελεσθείσας από την εναγόμενη εργασίας, αν δεν παρουσίαζε τις πιο πάνω κακοτεχνίες, ανερχόταν στο απαιτούμενο από το πιστοποιητικό πληρωμής, τεκμήριο 15, ποσό των €12.169,50, περιλαμβανομένου του ΦΠΑ. Με δεδομένη, ωστόσο, την αποδοχή από πλευράς του ΜΥ1 και ΜΥ2 και κατ' επέκταση και της εναγόμενης, ότι η τοιχοποιία παρουσιάζει κακοτεχνίες για τις οποίες ήταν αναγκαίο να λάβουν χώρα επιδιορθωτικές εργασίες κάποιου κόστους, η πραγματική αξία της εκτελεσθείσας από την εναγόμενη εργασίας, ισούται με την διαφορά που προκύπτει από την αφαίρεση από το ποσό του πιστοποιητικού πληρωμής, του κόστους των επιδιορθωτικών εργασιών. Καμιά προσδιοριστική του κόστους των επιδιορθωτικών εργασιών μαρτυρία δεν προσκομίστηκε, με αποτέλεσμα η πραγματική αξία των εκτελεσθεισών από την εναγόμενη εργασιών να παραμένει άγνωστη. Δεν διαφεύγει του δικαστηρίου η τοποθέτηση της ενάγουσας, κατά το στάδιο της αντεξέτασής της, ότι το ποσό που οφείλεται προς την εναγόμενη είναι το απαιτούμενο με το πιστοποιητικό πληρωμής ποσό, ούτε και η σχετική τοποθέτηση του ΜΕ2, κατά τη δια ζώσης μαρτυρία του. Αμφότερες, όμως, αυτές οι αναφορές, αναγνώριζαν στην εναγόμενη δικαίωμα είσπραξης του συγκεκριμένου ποσού, μόνο στην περίπτωση που οι εκτελεσθείσες από αυτήν εργασίες θα κρίνονταν ότι εκτελέστηκαν στη βάση των συμφωνηθέντων και κατά συνέπεια δεν παρουσίαζαν κακοτεχνίες. Ως εκ τούτων, οι αναφορές αυτές της ενάγουσας και του ΜΕ2 δεν μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για να καταλήξει το δικαστήριο ότι η αξία της εκτελεσθείσας από την εναγόμενη εργασίας είναι παραδεκτή από την ενάγουσα ή τον ΜΕ
- Ακόμα, με δεδομένη την άρδην διαφοροποίηση (κατά το στάδιο τη αντεξέτασής του συντάκτη της, ΜΕ3), των βασικών θέσεων που αναφέρονται στην έκθεση, τεκμήριο 1, και δεδομένο τον ανεπιτυχή σκοπό για τον οποίο τούτη παρουσιάστηκε ως μαρτυρία (για αιτιολόγηση της ανάγκης κατεδάφισης της τοιχοποιίας), η ενέργεια της ενάγουσας να αναζητήσει την ετοιμασία της εν λόγω έκθεσης εμπειρογνωμοσύνης δεν θεωρείται δικαιολογημένη και αναγκαία υπό τις περιστάσεις. Ο τερματισμός της επίδικης σύμβασης έλαβε χώρα με την παράδοση της επιστολής ημερομηνίας 23.02.2010, τεκμήριο 6 στην εναγόμενη[22], όπου επίσημα και ξεκάθαρα γνωστοποιείτο σ' αυτήν ότι, για την ενάγουσα η επίδικη συμφωνία θεωρείτο ως τερματισθείσα. Παρέμεινε, ωστόσο, άγνωστη η ημερομηνία που τούτη επιδόθηκε στην εναγόμενη, παρά το γεγονός ότι επ' αυτής, πάνω δεξιά, χειρογράφως, αναγράφεται η ημερομηνία 01.03.2010, μιας και καμιά σχετική με την καταγραφή αυτή αποδεκτή μαρτυρία παρουσιάστηκε στο δικαστήριο. Κάθε άλλη προγενέστερη, της αποστολής του τεκμηρίου 6, συμπεριφορά της ενάγουσας και του ΜΕ2, παρά την όποια εντύπωση τυχόν δημιούργησε στον ΜΥ1, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως πράξη τερματισμού της επίδικης σύμβασης, δεδομένου και του γεγονότος ότι (ως και ο τελευταίος ισχυρίστηκε και έγινε δεκτό από το Δικαστήριο), μέχρι και αρχές του 2010 η εναγόμενη συνέχιζε να υποβάλλει προτάσεις προς την ενάγουσα για γεφύρωση των διαφορών τους, μεταξύ των οποίων και η επιδιόρθωση των κακοτεχνιών της τοιχοποιίας, με την ενάγουσα, προηγουμένως, να έχει υποβάλει διάφορες αντιπροτάσεις. Άγνωστη παρέμεινε και η ημερομηνία απομάκρυνσης των αντικειμένων της εναγόμενης από την κατοικία της ενάγουσας, μιας και η ημερομηνία 30.05.2010, που αναφέρεται, ως τέτοια, στην Έκθεση Απαίτησης, δεν γίνεται δεκτή στην Υπεράσπιση της εναγόμενης και καμία σχετική, αποδεκτή, μαρτυρία δεν παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο. Νομική πτυχή Παράβαση Σύμβασης Με δεδομένες τις νομικές βάσεις της παρούσας αγωγής, μεταξύ των οποίων είναι η παράβαση όρου συμφωνίας, χρήσιμο, κρίνεται, να παρατεθούν τα όσα αποφασίστηκαν σε σχέση με τις πρόνοιες του άρθρου 73
(1)του Περί Συμβάσεων Νόμου Κεφ. 149[23]. Εκείνο που προκύπτει από την σχετική με το θέμα νομολογία είναι ότι, η αποζημίωση που επιδικάζεται υπέρ του αναίτιου συμβαλλόμενου, αφορά την ζημιά, η οποία προέκυψε φυσιολογικά κατά την συνήθη ροή των πραγμάτων ή την ζημιά, που οι συμβαλλόμενοι γνώριζαν, κατά τον χρόνο σύναψης της σύμβασης, ότι θα προέκυπτε, ως φυσιολογικό αποτέλεσμα της παράβασης. Η δε συνισταμένη των αρχών που διέπουν τον καθορισμό των αποζημιώσεων, είναι η αποκατάσταση του αθώου μέρους, ώστε τούτο να βρεθεί στην θέση που θα βρισκόταν αν δεν σημειωνόταν η διάρρηξη της σύμβασης. Κατά κανόνα, τούτο επιτυγχάνεται με την επιδίκαση τέτοιου ύψους αποζημιώσεων που κατά την λογική πρόβλεψη, κατά τον χρόνο εκτέλεσης της σύμβασης, θα πρόκυπταν ως αποτέλεσμα της διάρρηξης της συμφωνίας. Αναφέρθηκε ακόμα ότι, η αποζημίωση έχει την έννοια της αποκατάστασης εκείνης της απώλειας ή της ζημιάς που στην πραγματικότητα υπέστη το αθώο μέρος. Τέλος, ως προς τον χρόνο υπολογισμού της ζημιάς, αποφασίστηκε ότι «(η) έκταση της ζημιάς την οποία είναι πιθανό να υποστεί το αθώο μέρος, είναι συνήθως διακριτέα κατά το χρόνο της διάρρηξης. Οι επιπτώσεις από την διάρρηξη καθίστανται γνωστές κατά το χρόνο της διάρρηξης. Έτσι συνήθως η ζημιά υπολογίζεται κατά το χρόνο της διάρρηξης» (βλέπε George Charalambous Ltd v. Kalos Kafes ltd κ. α.
(1997)1 ΑΑΔ 199, Μιχαήλ Μουρτζινός ν. πλοίου «Galaxias» κ.α.
(1997)1 ΑΑΔ 80, Αλπάν (Αδελφοί Τάκοι) Λτδ κ.α. ν. Θέλμας Τρυφωνίδου
(1996)1 ΑΑΔ 679, Ηλίας Αριστοδήμου ν. Τάκη Χαραλάμπους
(1990)1 ΑΑΔ 319, Saab and Another v. Holy Monastery of Ay. Noephytos
(1982)1 C.L.R. 499, Charalambous v. Vakana
(1982)1 C.L.R. 310, Markou v. Michael 19 C.L.R. 282 και Johnson v. Agnew [1979], 1 Αll E.R. 883). Παράνομη Επέμβαση Όπως προκύπτει από τις δικογραφημένες θέσεις των Εναγουσών, η βάση της παρούσας αγωγής είναι το αστικό αδίκημα της παράνομης επέμβασης που προβλέπεται στο άρθρο 43
(1)του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, που έχει ως εξής: «43.-
(1)Παράνομη επέμβαση σε ακίνητη ιδιοκτησία συνίσταται σε παράνομη είσοδο ή παράνομη πρόκληση ζημιάς ή σε παράνομη παρέμβαση στην ιδιοκτησία αυτή από οποιοδήποτε πρόσωπο». Σύμφωνα με το άρθρο 2 του Κεφ. 148, ο όρος «ακίνητη ιδιοκτησία» ερμηνεύεται ως να περιλαμβάνει γη, οικίες, οικοδομές, τοίχους, δέντρα και άλλες κατασκευές. Το αδίκημα της παράνομης επέμβασης στρέφεται εναντίον της κατοχής ακινήτων και σκοπός είναι η προστασία τέτοιας κατοχής. Όπως υποδείχθηκε και στην υπόθεση Adamou v. Christofi
(1974)1 C.L.R. 100 η προστασία της κατοχής δεν είναι τίποτε περισσότερο από προέκταση της προστασίας του προσώπου και η εξήγηση της είναι η ανάγκη παρεμπόδισης διατάραξης της ειρήνης. Το αδίκημα είναι αγώγιμο per se και δεν χρειάζεται απόδειξη ζημιάς. Η απουσία όμως συγκεκριμένης ζημιάς, περιορίζει τον ενάγοντα στην επιδίκαση ονομαστικών αποζημιώσεων μόνο (βλέπε Andrian Holdings Ltd ν Κυπριακής Δημοκρατίας
(1998)1 Α.Α.Δ. 1836, Παπακόκκινου κ.ά. ν Θεοδοσίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 379, Kakoullou and Another ν Κakoulli
(1985)1 C.L.R. 355, Ttantis ν Hadjimichael and Another
(1982)1 C.L.R. 301 και Ευθύβουλου κ.ά. ν Συμβούλιο Βελτιώσεως Kισσόνεργας κ.ά.
(1998)1 Α.Α.Δ. 1059). Από τον ορισμό που παρατίθεται στο άρθρο 43
(1)του Κεφ. 148 προκύπτει ότι το αδίκημα της παράνομης επέμβασης μπορεί να διαπραχθεί με διάφορους τρόπους, όπως: - Παράνομη είσοδος. Οποιαδήποτε είσοδος σε ακίνητη ιδιοκτησία άλλου χωρίς τη συγκατάθεση του κατόχου της ή χωρίς εξουσιοδότηση από το νόμο, συνιστά παράνομη επέμβαση. Όπου δε ο κάτοχος δίδει άδεια σε κάποιον για να εισέλθει στην ακίνητη περιουσία και μετά την αποσύρει ή λήγει ο χρόνος διάρκειας της άδειας, η νόμιμη παρουσία συνήθως μετατρέπεται σε παράνομη επέμβαση. - Παράνομη πρόκληση ζημιάς. Το αδίκημα διαπράττεται και με πρόκληση οποιασδήποτε ζημιάς στην ακίνητη ιδιοκτησία. - Παράνομη παρέμβαση, όπως για παράδειγμα να βάζεις το χέρι σου μέσα από ανοικτό παράθυρο ή να ρίχνεις αντικείμενα στην αυλή κάποιου (βλέπε, επίσης, και το σύγγραμμα Αστικά Αδικήματα: Δίκαιο και Αποφάσεις των Αρτεμη και Ερωτοκρίτου, σελίδες 130 και 131 και Μαρούλλα Χριστόφορου Γεωργίου ν. Άριστου Αλέξανδρου Ματθαίου κ.ά.
(2009)1 Α.Α.Δ. 587). Η παράνομη επέμβαση είναι αδίκημα εναντίον της κατοχής ακινήτου (βλέπε Γεώργιος Λάμπρου κ.ά. ν Ελένη Κεφάλα κ.ά
(2000)1 Α.Α.Δ. 1516.) Η απόδειξη ιδιοκτησίας αποτελεί εκ πρώτης όψεως απόδειξη κατοχής, εκτός εάν προκύπτει από μαρτυρία ότι την κατοχή την έχει άλλος (βλ. σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts, 16η έκδοση, παρ.23-08 και Γλυκής ν Ιερά Μονή Μαχαιρά
(1999)1(A) Α.Α.Δ. 654). Στην προκειμένη περίπτωση, ιδιοκτήτρια των αποθηκών είναι η Ενάγουσα 1 (βλέπε Τεκμήριο 1), ενώ σύμφωνα με την μη αμφισβητούμενη μαρτυρία, οι Ενάγουσες 1 και 2 κατείχαν αυτές από κοινού. Σύμφωνα με το άρθρο 43
(2), σε αγωγή για παράνομη επέμβαση ο ενάγοντας έχει το βάρος της απόδειξης της ισχυριζόμενης επέμβασης. Με την απόδειξη αυτής, το βάρος μετατίθεται στους ώμους του εναγόμενου να αποδείξει ότι η επέμβαση δεν ήταν παράνομη (βλέπε Παπακοκκίνου ν Αγγελική Σμυρλή κ.ά.
(2001)1 Α.Α.Δ. 813 και Γεώργιος Κώστα Μάρκου ν Γεώργιου Π. Χρυσοστόμου κ.ά.
(2004)1 Α.Α.Δ. 1653). Στην υπόθεση Απολλώνιο Ιδιωτικό Νοσοκομείο ν. C & A American Heart Institute Ltd κ.α.
(2011)1 Α.Α.Δ. 379, σημειώθηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με τις κατηγορίες αδειούχων κατόχων. Η παραδοσιακή έννοια της άδειας χρήσης παραπέμπει ακριβώς σε άδεια ή ανοχή ώστε να νομιμοποιείται εκείνο που άλλως πως θα θεωρείτο ως παράνομη επέμβαση στη γη. (Winter Garden Theatre (London) Ltd v. Millennium Productions Ltd [1946] 1 All E.R. 678, σελ. 680). Όπως αναφέρεται στο σύγγραμμα των Hanbury and Martin: Modern Equity 16η έκδ.
(2001), η παροχή άδειας δυνατόν να αναδύεται μέσα από μια πληθώρα διαφορετικών καταστάσεων. Στο κοινοδίκαιο οι βασικές κατηγορίες της άδειας χρήσης ήταν και εξακολουθούν να είναι, η απλή ή κατά χάριν άδεια («bare or gratuitous licence»), η άδεια χρήσης που συνοδεύεται από παροχή δικαιώματος («licence coupled with a grant (or an interest») και η συμβατική άδεια («contractual licence»). Στην πορεία του χρόνου έχει αναπτυχθεί και τέταρτη κατηγορία αυτή του «licence by estoppel», που θεωρείται ως ένα νέο δικαίωμα in alieno solo, της άδειας χρήσης θεωρούμενης δηλαδή όχι ως εναλλακτικής λύσης ή υποκατάστατο της ενοικίασης, αλλά ως αυτόνομο δικαίωμα. (Cedric D. Bell: Land: The Law of Real Property 3η έκδ. σελ. 213 και Pascoe v. Turner [1979] 2 All E.R. 945). Η πρώτη κατηγορία της απλής άδειας αφορά περιπτώσεις όπου ο ιδιοκτήτης της γης επιτρέπει απλώς την πρόσβαση στην ιδιοκτησία του χωρίς να παρέχεται οποιοδήποτε συμβατικό ή ιδιοκτησιακό δικαίωμα και μπορεί να ανακληθεί οποτεδήποτε. Η δεύτερη κατηγορία αφορά τη δυνατότητα παραχώρησης άδειας χρήσης με ταυτόχρονη παροχή κάποιου περιορισμένου δικαιώματος επί της γης, όπως, για παράδειγμα, άδεια εισόδου σε γη με σκοπό την αγορά ξυλείας. Η άδεια εισόδου στη γη υπό τις περιστάσεις αυτές δεν μπορεί να ανακληθεί. Αναμφίβολα η υπό κρίση περίπτωση δεν εμπίπτει σε καμία από τις δύο πιο πάνω κατηγορίες. Η τρίτη κατηγορία, αυτή της συμβατικής άδειας, έχει δημιουργήσει και τα περισσότερα προβλήματα, σε σχέση, ιδιαιτέρως, με τα δικαιώματα του αδειούχου. Κατά το κοινοδίκαιο, η άδεια που δίδει ο ιδιοκτήτης στον αδειούχο να εισέλθει στη γη του για ορισμένο σκοπό ή για ορισμένη περίοδο χρόνου μπορούσε, έστω κατά παράβαση της συμφωνίας, να ανακληθεί από τον ιδιοκτήτη με αποτέλεσμα ο αδειούχος να θεωρείται επεμβασίας με συνακόλουθη την εκδίωξη του. Το δίκαιο της επιείκειας όμως εφηύρε τρόπους προς προστασία του αδειούχου. Σ' αυτή την προσπάθεια κατέστη δυνατή η έκδοση απαγορευτικού διατάγματος ώστε ο ιδιοκτήτης να μην μπορεί να παραβιάσει τη συμβατική άδεια χρήσης. Αναγνωρίστηκε ακόμη και η δυνατότητα ειδικής εκτέλεσης («specific performance»), μιας συμβατικής άδειας (Verrall v. Great Yarmouth Borough Council [1981] Q.B. 202). Στην υπόθεση Hounslow London Borough Council v. Twickenham Garden Developments Ltd [1971] Ch 233, λέχθηκε ότι είναι δύσκολο να θεωρηθεί ως επεμβασίας ο κάτοχος γης με συμβατική άδεια χρήσης, διότι δεν είναι δυνατό να διαχωριστεί η σύμβαση από την άδεια ώστε να αποκηρύσσονται χωριστά. Αναφορικά τώρα με τον χρόνο που έχει για να ενεργήσει ένας αδειούχος του οποίου ανακλήθηκε η άδεια κατοχής, στην παράγραφο 23-35, στη σελίδα 1330, του συγγράμματος Clerk & Lindsell on Torts, 16η έκδοση αναφέρεται: "a licensee who remains on land after his license expires or is properly revoked is a trespasser. He is entitled however, to a reasonable time for "packing up" in which to leave and to remove his goods and until such reasonable time has elapsed he cannot be prevented from entering on the land for the purpose of removing his goods." Για μια ενδιαφέρουσα συζήτηση επί των δικαιωμάτων αδειούχων κατόχων, δες τα όσα σχετικά αναφέρθηκαν στις υποθέσεις Αδάμου ν. Χριστοφή
(1974)1 C.L.R. 100, Kennedy Hotels v. Indjirdjian
(1992)1 Α.Α.Δ. 400 και Thanos Hotels Limited v. Ιωακείμ
(2004)1 Α.Α.Δ. 1167) Υπαγωγή γεγονότων που περιβάλλουν την υπόθεση στο πιο πάνω νομικό πλαίσιο Η ενέργεια της ενάγουσας να θεωρήσει τη επίδικη συμφωνία τερματισθείσα στη βάση κατ' ισχυρισμό υπαιτιότητας της εναγομένης, κρίνεται αδικαιολόγητη, μιας και η όποια κακοτεχνία παρουσίαζε τη συγκεκριμένη μέρα η επίδικη τοιχοποιία ήταν περιορισμένη και εντελώς διαχειρίσιμη και επιδιορθώσιμη και ουδέποτε δόθηκε στην εναγόμενη η ευκαιρία να συνεχίσει τις αναληφθείσες από αυτή εργασίες και στα πλαίσια τους να επιδιορθώσει και τις κακοτεχνίες, παρά την ετοιμότητα και σχετική πρόθεση που επέδειξε. Υπενθυμίζω ότι η εναγόμενη δεν είχε ακόμα περατώσει την τοιχοποιία και ο τερματισμός των εργασιών ήταν το αποτέλεσμα της συμπεριφοράς του ΜΕ2 τη δεδομένη μέρα, χωρίς ποτέ η εναγόμενη να αρνηθεί να μεταβεί εκ νέου στο εργοτάξιο και να συνεχίσει την εκτέλεση των εργασιών σύμφωνα με την επίδικη συμφωνία. Κατά συνέπεια, η αποστολή και παραλαβή της επιστολής τεκμήριο 6 με την οποία, επίσημα, η συμφωνία χαρακτηρίζεται ως τερματισθείσα, και ζητείται από την εναγόμενη να εγκαταλείψει το εργοτάξιο, αποτελεί κατά την γνώμη μου την αιτία τερματισμού, ο οποίος και κρίνεται εντελώς αδικαιολόγητος υπο τις περιστάσεις, με αποτέλεσμα, αδικαιολόγητος υπαίτιος για τον τερματισμό της επίδικης συμφωνίας είναι η ενάγουσα. Και διαφορετικά να ήταν πράγματα, με δεδομένη την κρίση του δικαστηρίου ότι η κατεδάφιση της τοιχοποιίας της εναγομένης δεν ήταν επιβεβλημένη, δεν θα ήταν δυνατόν να αποδοθούν στην ενάγουσα οι σχετικές με την κατεδάφιση αιτούμενες θεραπείες. Επίσης, με δεδομένη τη μη αποδοχή της μαρτυρίας του ΜΕ2, συμπαρασύρεται και το μέρος της εκείνο που αφορά στη κατ' ισχυρισμό καταβολή χρημάτων για την κατεδάφιση της τοιχοποιίας. Παρεμφερώς και μόνο σημειώνω ότι, και να γινόταν δεκτή η μαρτυρία του ΜΕ2, και πάλι δεν θα ήταν δυνατή η απόδοση αποζημιώσεων λόγω καταβολής χρημάτων στον νέο εργολάβο για κατεδάφιση της τοιχοποιίας και ανέγερση νέας, μιας και η σχετική μαρτυρία του ήταν εντελώς γενική, αόριστη και συγκεχυμένη, σε βαθμό που δεν θα μπορούσε να αποτελέσει το αναγκαίο υπόβαθρο για τέτοια κρίση. Τα δε τεκμήρια 3 και 4 που ο ΜΕ2 κατέθεσε προς απόδειξη, αφενός του κόστους ανέγερσης της νέας ανωγείου κατοικίας, και αφετέρου των χρημάτων που κατέβαλε προς το νέο εργολάβο, δεν είναι προσδιοριστικά, είτε του κόστους κατεδάφισης της τοιχοποιίας της εναγομένης, είτε του κόστους ανέγερσης ανάλογης τοιχοποιίας, ως ήταν ο ισχυρισμός του ΜΕ
- Όπως δε προκύπτει από τις φωτογραφίες, τεκμήριο 18, η ενάγουσα προχώρησε στην κατεδάφιση και του στατικού φορέα της ρηθείσας κατοικίας και ακολούθως, σε ανέγερση νέας, με ξύλινο σκελετό, ανωγείου κατοικίας (βλέπε τεκμήριο 3), με αποτέλεσμα οι εργασίες που εκτελέστηκαν από το νέο εργολάβο να μην μπορούν να θεωρηθούν σχετικές με τα επίδικα ζητήματα της παρούσας αγωγής. Έχοντας, ωστόσο, καταλήξει ότι υπαίτιος για τον παράνομο τερματισμό της συμφωνίας ήταν η ενάγουσα, η αγωγή, στο βαθμό που μέσω της επιζητούνται θεραπείες στη βάση παράβασης από πλευράς της εναγόμενης όρου ή όρων της επίδικης συμφωνίας, είναι καταδικασμένη σε αποτυχία και έκθετη σε απόρριψη. Το ίδιο ισχύει και για τις αποζημιώσεις που επιζητούνται για παράνομη επέμβαση στη βάση της παράλειψης της εναγόμενης να απομακρύνει τα αντικείμενα της από την περιουσία της ενάγουσας. Και τούτο γιατί, παρέμεινε άγνωστο αν η μετακίνησή τους, έγινε εντός ευλόγου χρόνου από τερματισμό της επίδικης συμφωνίας, και δη από την ημέρα επίδοσης της επιστολής τεκμήριο
- Κάθε σχετική μαρτυρία που παρουσίασε η ενάγουσα και οι μάρτυρες της δεν έγινε δεκτή από το Δικαστήριο και κάθε σχετική δικογράφησή της ενάγουσας, δεν έγινε δεκτή από την Υπεράσπιση. Ως δε υπεδείχθη κατά τη παράθεση της νομικής πτυχής, σε κάθε αδειούχο κάτοχο ακίνητης περιουσίας, ως ήταν η εναγόμενη στα πλαίσια της επίδικης συμφωνίας, του οποίου ανακαλείται η άδεια, παρέχεται εύλογος χρόνος για να εγκαταλείψει την περιουσία του ιδιοκτήτη ή παρόχου της άδειας, και δη ο λογικός χρόνος που χρειάζεται για να απομακρυνθεί ο ίδιος και τα περιουσιακά του στοιχεία. Με την αποτυχία της ενάγουσας να αποδείξει την ημερομηνία παραλαβής από την εναγόμενη του τεκμηρίου 6, αλλά και την ημερομηνία απομάκρυνσης από την οικία της ενάγουσας των αντικειμένων της εναγόμενης, παρέμεινε άγνωστο αν η τελευταία είναι ένοχη του αστικού αδικήματος της παράνομης επέμβασης. Αδυναμία απόδοσης θεραπείας, προκύπτει και για την ανταπαίτηση. Και τούτο γιατί, η εναγόμενη δεν κατάφερε να αποδείξει, αυστηρά, ως όφειλε, τις οποίες ειδικές ζημιές υπέστη, για τις οποίες απαιτεί ειδικές αποζημιώσεις. Δεν κατάφερε, στην ουσία, να προσδιορίσει με μαρτυρία το κόστος των αναγκαίων επιδιορθωτικών εργασιών, ώστε τούτο να αφαιρεθεί από το ποσό του πιστοποιητικού πληρωμής για να προκύψει το ακριβές κόστος των εκτελεσθεισών εργασιών της. Το δικαστήριο, δεν έχει ενώπιον του καμία απολύτως μαρτυρία που να του επιτρέπει να αποδώσει συγκεκριμένο σχετικό ποσό στην εναγόμενη. Στην βάσει των ανωτέρω, τόσο η αγωγή, όσο και η ανταπαίτηση απορρίπτονται. Ως προς τα έξοδα των διαδικασιών, δεδομένης της κοινής εκδίκασής τους, καθώς επίσης και της απόρριψης αμφοτέρων, κρίνω ότι δικαιότερο είναι η κάθε πλευρά να επωμιστεί τα έξοδά της, πλην φυσικά των όσων ήδη, ειδικώς, επιδικάστηκαν στα πλαίσια ενδιάμεσων διαδικασιών. (Υπ.) .............................. Δ. Θεοδώρου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] Πρόκειται για τοιχοποιία που προέκυψε από τον τοποθέτηση των τούβλων και μόνο, προτού τοποθετηθεί σουβάς ή οτιδήποτε άλλο θα τοποθετείτο επί της επιφάνειας τους στη βάση της προσφοράς της εναγόμενης. [2] Αποτελεί κοινό τόπο ότι η ενάγουσα δεν είχε καμία προσωπική ανάμειξη στην συνομολόγηση της επίδικης συμφωνίας. [3] Ως προς το κατά πόσο η εναγόμενη προέβη σε έκπτωση επί της προσφοράς περιορίζοντας το κόστος της όλης εργασίας στις €56.000,00 (ως ισχυρίζεται η ενάγουσα), αντί €59.072,00, που εκεί καταγράφεται (ως ισχυρίζεται η εναγόμενη), παραμένει διαφιλονικούμενο. [4] Στη βάση της σχετικής μαρτυρίας του συζύγου της. [5] Και ο ΜΕ3 και ο ΜΥ2 (αμφότεροι πολιτικοί μηχανικοί - μόνοι μάρτυρες εμπειρογνώμονες) αντιμετώπισαν τα δύο τούβλα ως πανομοιότυπα και τους οδηγούς δόμησης τους ως σχετικούς με την επίδικη τοιχοποιία. Ο δε ΜΕ3, στις πλείστες τοποθετήσεις του για τα τούβλα της επίδικης τοιχοποιίας, αναφερόταν σε Ytong, αντί Thermolite. [6] Κατά την ενάγουσα. [7] Κατά τον σύζυγό της. [8] Μόνο τοποθέτηση των τούβλων, προτού τοποθετηθεί σουβάς ή οτιδήποτε άλλο θα τοποθετείτο επί της επιφάνειας τους στη βάση της προσφοράς της εναγόμενης. [9] Σχετικές παραδοχές έγιναν, τόσο από την ενάγουσα, όσο και από τον ΜΕ
- [10] Ουδέποτε τέθηκε τέτοια εισήγηση από οποιονδήποτε και αμφότερες οι πλευρές αντιμετώπισαν την κατάσταση ως τέτοια. [11] Δεν παρουσιάστηκε ως μάρτυρας. [12] Πρόκειται για αποδείξεις πληρωμών για συνολικό ποσό πέραν των €50.000,00 [13] Το κοινό τούβλο έχει μεγαλύτερη αντοχή από το Thermolite. [14] Πρόκειται για ακριβώς ίδιο τούβλο όπως το Thermolite. [15] Κατά την Έκθεση Απαίτησης, ο αντισυμβαλλόμενος της εναγόμενης είναι η ενάγουσα και μόνο και καμία αναφορά στην όποια ανάμειξη του συζύγου της γίνεται. [16] Πάντα σε σχέση με τα επίδικα ζητήματα της παρούσας αγωγής και μόνο. [17] Η αναφορά μου στο περιεχόμενο της ενόρκου δηλώσεως του 2010, γίνεται για το μόνο λόγο ότι, το υπο συζήτηση περιεχόμενό της είναι πανομοιότυπο με το σχετικό περιεχόμενο της γραπτής της δήλωσης, αλλά και γιατί, ή είναι η ίδια η ενάγουσα που ισχυρίστηκε, κατά την αντεξέτασή της, ότι δεν έδωσε οδηγίες στο δικηγόρο που συνέταξε την εν λόγω ένορκη δήλωση να καταγράψει τα όσα εκεί αναφέρονται. [18] Βλέπε, τελευταία αναφορά σελίδας 7 του τεκμηρίου 1, η οποία δεν αμφισβητήθηκε από καμία πλευρά και η οποία αποτελεί την μόνη αποδεκτή σχετική μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου. [19] Διαφώνησε μόνο με μία εκεί αναφορά, άσχετη με το υπό συζήτηση θέμα. [20] Αν δεν επεσυνέβαινε το επεισόδιο κατά τη διαφωνία των μερών. [21] Η τοιχοποιία ανεγέρθηκε το καλοκαίρι του 2009, ενώ ο ΜΕ3 επιθεώρησε την εργασία τον Απρίλιο του
- [22] Σχετική παραδοχή της αποστολής της εν λόγω επιστολής γίνεται στη παράγραφο 14 της Υπεράσπισης και στην παράγραφο 24 της γραπτής δήλωσης του ΜΥ
- [23] 73.-
(1)Σε περίπτωση παράβασης της σύμβασης, ο συμβαλλόμενος που ζημιώνεται από την εν λόγω παράβαση έχει δικαίωμα αποζημίωσης από τον υπαίτιο αντισυμβαλλόμενο, για τη ζημιά ή απώλεια που υπέστη συνεπεία αυτής, η οποία προέκυψε φυσικά κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων από την εν λόγω παράβαση ή την οποία οι συμβαλλόμενοι γνώριζαν όταν συνήπτετο η σύμβαση, ως ενδεχόμενη συνέπεια της παράβασης της σύμβασης. Καμιά αποζημίωση δεν καταβάλλεται για απομακρυσμένη και έμμεση απώλεια ή ζημιά που προξενήθηκε συνεπεία παράβασης της σύμβασης.
(2)Το πρόσωπο το οποίο ζημιώνεται από τη μη εκπλήρωση υποχρέωσης που προσομοιάζει με τις συμβατικές, δικαιούται να λάβει από τον υπαίτιο την ίδια αποζημίωση, ωσάν να επρόκειτο για παράβαση σύμβασης.
(3)Κατά τον υπολογισμό της απώλειας ή της ζημιάς που προέκυψε από την παράβαση της σύμβασης, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα μέσα τα οποία υπήρχαν για θεραπεία της δυσχέρειας η οποία προκλήθηκε συνεπεία της μη εκτέλεσης της σύμβασης. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο