ZOLOTUKHIN ν. BLUE AIR - AIRLINE MANAGEMENT SOLUTIONS S.R.L. κ.α., Αγωγή αρ. 189/2016, 20/5/2020

ZOLOTUKHIN ν. BLUE AIR - AIRLINE MANAGEMENT SOLUTIONS S.R.L. κ.α., Αγωγή αρ. 189/2016, 20/5/2020 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2020:A23 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ꞉ Α. ΠΑΝΤΑΖΗ - ΛΑΜΠΡΟΥ, Ε.Δ. Αγωγή αρ. 189/2016 Μεταξύ:- XXXXX ZOLOTUKHIN Ενάγοντος και

1. S.C. BLUE AIR - AIRLINE MANAGEMENT SOLUTIONS S.R.L.
2. ORTHODOXOU GROUP OF COMPANIES LIMITED Εναγομένων Και κατόπιν τροποποίησης δυνάμει απόφασης Δικαστηρίου ημερ. 5.7.2018 XXXXX ZOLOTUKHIN Ενάγοντος και
3. BLUE AIR - AIRLINE MANAGEMENT SOLUTIONS S.R.L.
4. ORTHODOXOU GROUP OF COMPANIES LIMITED Εναγομένων Ημερομηνία꞉ 20.5.2020 Εμφανίσεις꞉ Για τον Ενάγοντα꞉ κ. Κωνσταντίνος Παπαντωνίου, για Γεώργιος Παπαντωνίου & Σία Δ.Ε.Π.Ε. Για τους Εναγόμενους 1꞉ κ. Νίκος Α. Δαμιανού [Για τους Εναγόμενους αρ. 2 η αγωγή απερρίφθη από το Δικαστήριο στις 5.7.2018] ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Η έκδοση, στις 30.4.2020, της απόφασης του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Δ.Ε.Ε.) στην υπόθεση C-584/2018, επί των προδικαστικών ερωτημάτων που παραπέμφθηκαν από το παρόν Δικαστήριο με σχετική Διαταγή ημερ. 3.9.2018, δυνάμει του Άρθρου 267 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής «η ΣΛΕΕ»), σηματοδοτεί τον τερματισμό της αναστολής της διαδικασίας εκδίκασης από το παρόν Δικαστήριο της υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο αγωγής (βλ. τον Κανονισμό 5 του Διαδικαστικού Κανονισμού που εξέδωσε το Ανώτατο Δικαστήριο Κύπρου με τίτλο «περί Προδικαστικής Παραπομπής στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Διαδικαστικός Κανονισμός (Αρ.1) του 2008»). Η παρούσα απόφαση διακριβώνει πλέον κατά τρόπο τελικό όλα τα επίδικα θέματα, σε συνέχεια της απόφασης που είχε εκδοθεί από το παρόν Δικαστήριο στις 5.7.
5. Ασφαλώς, για την έκδοση της παρούσας απόφασης λαμβάνονται υπόψη κατά τρόπο δεσμευτικό όσα αποφασίστηκαν από το Δ.Ε.Ε. για τη νομική πτυχή από απόψεως δικαίου της Ε.Ε.. Αντλείται, επίσης, καθοδήγηση από τις Προτάσεις του Γενικού Εισαγγελέα της Ε.Ε., Έντιμου κ. G. Pitruzella, οι οποίες εκδόθηκαν στις 21.11.2019 στο πλαίσιο της ίδιας προδικαστικής παραπομπής. Θυμίζω ότι τα προδικαστικά ερωτήματα είχαν εγερθεί αυτεπάγγελτα από το παρόν Δικαστήριο, αφότου αυτό διαμόρφωσε ευρήματα γεγονότων στην απόφαση ημερ. 5.7.2018, αλλά προτού αποφανθεί για το αν αποδεικνύεται στη βάση αυτών αγώγιμο δικαίωμα του Ενάγοντος εναντίον της Εναγομένης αρ. 1, εφόσον ως προς αυτό, χρειαζόταν να ερμηνευθεί η Απόφαση 565/2014/ΕΕ και ο Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 261/
6. Παρά το γεγονός ότι τα ερωτήματα είχαν διαμορφωθεί από το παρόν Δικαστήριο, εντούτοις οι συνήγοροι των διαδίκων είχαν την ευκαιρία να αγορεύσουν τόσο ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου πριν την παραπομπή (βλ. την ενδιάμεση απόφαση ημερ. 3.9.18 επί της ένστασης που ήγειρε η Εναγόμενη αρ. 1) όσο και ενώπιον του Δ.Ε.Ε. μετά την παραπομπή, κατά την γραπτή, αλλά και την προφορική (αν το επιθυμούσαν) διαδικασία. Το ίδιο το Δ.Ε.Ε. έχει αποφανθεί επί των επιχειρημάτων που προβλήθηκαν εκατέρωθεν. Ως εκ τούτου, δεν θεωρώ ότι στο παρόν στάδιο χωρεί εκ νέου συζήτηση της υπόθεσης ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου. Προχωρώ πιο κάτω στην έκδοση της απόφασής μου, η οποία υπόκειται ασφαλώς στα ένδικα μέσα που προβλέπει η Κυπριακή νομοθεσία και δικονομία. Αξίζει ίσως ν' αναφέρω ότι ενημερώθηκαν οι διάδικοι από 8.5.2020 για την πρόθεση του Δικαστηρίου ν' απαγγείλει την παρούσα απόφαση στις 20.5.20, έτσι ώστε, εάν είχαν τέτοια επιθυμία, να αξιοποιούσαν το χρόνο για τυχόν εξώδικο συμβιβασμό έστω και σε αυτό το στάδιο. Δεν υπήρξε τέτοια εξέλιξη. Δεν προτίθεμαι να επαναλάβω το περιεχόμενο της απόφασής μου ημερ. 5.7.2018, το οποίο και εξακολουθώ να υιοθετώ. Για ευκολία αναφοράς, θα παραπέμπω στις σχετικές παραγράφους αυτής, εφόσον ήταν αριθμημένες. Πρώτα, όμως, παραθέτω τα όσα έχουν τεθεί από το παρόν Δικαστήριο ενώπιον του Δ.Ε.Ε. και πώς έχουν αποφασισθεί από αυτό. ΤΑ ΟΥΣΙΩΔΗ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΗΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ, Η ΑΝΤΙΔΙΚΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ. Με βάση την αξιολόγηση της μαρτυρίας και τα ευρήματα γεγονότων που είχα διαμορφώσει στις παρα. 28 και 29 της απόφασής μου ημερ. 5.7.2018, η επίδικη διαφορά τέθηκε ενώπιον του Δ.Ε.Ε. όπως αποτυπώνεται στις παρα. 27 έως 30 της δικής του απόφασης ημερ. 30.4.
7. Το παράπονο του Ενάγοντος και η γραμμή υπεράσπισης της Εναγομένης αρ. 1 περιγράφεται συνοπτικά στις παρα. 31 και 32 της απόφασης του Δ.Ε.Ε.. Τα καίρια νομικά ζητήματα, όπως τα σκιαγράφησε το παρόν Δικαστήριο κατά την προδικαστική παραπομπή στο Δ.Ε.Ε., φαίνονται στις παρα. 33 έως 35 της απόφασης του τελευταίου. Τέλος, τα προδικαστικά ερωτήματα παρατίθενται στην παρα.
8. Παραθέτω αυτό το υπόβαθρο από την απόφαση του Δ.Ε.Ε.։ «Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα. 27 Στις 6 Σεπτεμβρίου 2015 ο D. Z., υπήκοος της Δημοκρατίας του Καζακστάν, μετέβη στον αερολιμένα της Λάρνακας προκειμένου να επιβιβαστεί σε πτήση της ρουμανικής αεροπορικής εταιρίας Blue Air με προορισμό το Βουκουρέστι, όπου είχε προβλέψει να διαμείνει έως τις 12 Σεπτεμβρίου 2015 προκειμένου να συμμετάσχει σε εξετάσεις της Association of Chartered Certified Accountants (Συνδέσμου Εγκεκριμένων Λογιστών). 28 Ο D. Z. επέδειξε προς έλεγχο στους υπαλλήλους της εταιρίας που ενεργούσε ως εντεταλμένη αντιπρόσωπος της Blue Air στον αερολιμένα της Λάρνακας τα ταξιδιωτικά του έγγραφα, το διαβατήριό του και μια προσωρινή άδεια διαμονής που είχε εκδοθεί από την Κυπριακή Δημοκρατία και της οποίας η ισχύς έληγε στις 6 Απριλίου
9. Επίσης, επέδειξε την αίτηση για την έκδοση θεωρήσεως εισόδου στη ρουμανική επικράτεια, την οποία είχε προηγουμένως υποβάλει ηλεκτρονικά στο Υπουργείο Εξωτερικών της Ρουμανίας, καθώς και την απάντηση του εν λόγω Υπουργείου, που τού παρασχέθηκε μέσω του αυτοματοποιημένου ηλεκτρονικού συστήματος του ίδιου Υπουργείου, κατά την οποία τέτοια θεώρηση δεν ήταν αναγκαία για παραμονή μη υπερβαίνουσα τις 90 ημέρες εντός οιασδήποτε περιόδου 180 ημερών, δεδομένου ότι ο ενδιαφερόμενος διέθετε ήδη προσωρινή άδεια διαμονής εκδοθείσα από την Κυπριακή Δημοκρατία. 29 Το προσωπικό εδάφους της Blue Air στον αερολιμένα του Βουκουρεστίου, με το οποίο επικοινώνησαν οι υπάλληλοι της ως άνω εταιρίας, τούς απάντησε, τηλεφωνικώς και μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, ότι ο D. Z. δεν μπορούσε, ελλείψει θεωρήσεως ή τίτλου διαμονής μέλους οικογένειας που να έχει εκδοθεί από τις ρουμανικές αρχές, να εισέλθει στη Ρουμανία. Κατόπιν τούτου, οι εν λόγω υπάλληλοι αρνήθηκαν να επιτρέψουν την επιβίβαση του D. Z. στην προγραμματισμένη πτήση, για τον λόγο ότι η μεταφορά του θα είχε ως επακόλουθο την αυτόματη επιστροφή του στην Κύπρο με την πτήση επιστροφής του ίδιου αεροσκάφους και θα συνεπαγόταν κυρώσεις για την Blue Air. 30 Ο D. Z. ζήτησε, επί ματαίω, να του γνωστοποιηθούν εγγράφως οι λόγοι της αρνήσεως αυτής. Εξάλλου, δεν του κοινοποιήθηκε καμία έγγραφη απόφαση σχετικά με άρνηση εισόδου του στη ρουμανική επικράτεια. 31 Φρονώντας ότι η ως άνω άρνηση επιβιβάσεώς του ήταν αδικαιολόγητη και αντίθετη προς τις διατάξεις της αποφάσεως 565/2014, ο D. Z. άσκησε ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακας (Κύπρος) αγωγή κατά της Blue Air, αξιώνοντας αποζημιώσεις για το απολεσθέν κόστος του αεροπορικού εισιτηρίου του μετ' επιστροφής, τα έξοδα για την ακύρωση κρατήσεως ξενοδοχείου στο Βουκουρέστι, τα τέλη εξετάσεων στις οποίες δεν μπόρεσε να συμμετάσχει, το ισόποσο των μισθών που δεν του καταβλήθηκαν λόγω της εκπαιδευτικής άδειας που είχε λάβει από τον εργοδότη του προκειμένου να προετοιμαστεί για τις εν λόγω εξετάσεις, καθώς και αποκατάσταση της ηθικής βλάβης που υποστηρίζει ότι υπέστη. 32 Ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, η Blue Air υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, ότι λανθασμένα ο D. Z. στράφηκε κατ' αυτής με την αγωγή του. Συγκεκριμένα, όπως προκύπτει από τους όρους μεταφοράς που η ίδια εφαρμόζει, η Blue Air δεν φέρει ευθύνη για την απόφαση των αρχών του κράτους προορισμού να αρνηθούν την είσοδο ενός επιβάτη στο έδαφος του κράτους αυτού ούτε για τα έγγραφα που ο επιβάτης υποχρεούται να έχει στην κατοχή του ούτε για την εφαρμογή της νομοθεσίας του κράτους προορισμού. 33 Κατά το αιτούν δικαστήριο, η διαφορά της κύριας δίκης εγείρει, πρώτον, το ζήτημα του αν ο D. Z. δύναται να επικαλεστεί τις διατάξεις της αποφάσεως 565/2014 έναντι της Blue Air. Το δικαστήριο αυτό εκτιμά ότι, αν είχε επιτραπεί στον ενάγοντα να επιβιβασθεί στην επίμαχη πτήση, εκείνος θα μπορούσε να επικαλεστεί ενώπιον ρουμανικού δικαστηρίου το δικαίωμα εισόδου του στη χώρα δυνάμει της αποφάσεως αυτής. 34 Όμως, η μόνη ζημιογόνος πράξη την οποία είχε να αντιμετωπίσει ο D. Z. ήταν εκείνη της αρνήσεως της Blue Air να του επιτρέψει την επιβίβαση. Εξ αυτού το αιτούν δικαστήριο συνάγει ότι είναι αναγκαίο να εξεταστεί κατά πόσον η άρνηση επιβιβάσεως γεννά αγώγιμο δικαίωμα του D. Z. κατά της Blue Air. 35 Το εν λόγω δικαστήριο θεωρεί, δεύτερον, ότι θα πρέπει να εκτιμήσει αν άρνηση επιβιβάσεως υπό περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας δίκης εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 261/2004 και, σε καταφατική περίπτωση, αν μια ρήτρα της συμβάσεως μεταφοράς μπορεί παρά ταύτα να περιορίσει, ακόμη και να αποκλείσει, την ευθύνη του αερομεταφορέα σε περίπτωση ελλείψεως επαρκών ταξιδιωτικών εγγράφων. 36 Εκτιμώντας, υπ' αυτές τις συνθήκες, ότι στη διαφορά της κύριας δίκης ανακύπτουν ζητήματα ερμηνείας του δικαίου της Ένωσης, το Επαρχιακό Δικαστήριο Λάρνακας αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα: «1) Είναι ορθό να ερμηνευθεί ότι η Απόφαση [565/2014] δημιουργεί άμεσα έννομα αποτελέσματα υπό τη μορφή, αφενός, δικαιωμάτων των ιδιωτών υπηκόων τρίτων χωρών να μην απαιτηθεί θεώρηση για την είσοδό τους στο κράτος μέλος προορισμού και, αφετέρου, υποχρέωσης του εν λόγω κράτους μέλους προορισμού να μην απαιτήσει τέτοια θεώρηση, εφόσον κατέχουν θεώρηση ή τίτλο διαμονής που εμπίπτει στον κατάλογο εκείνων που τυγχάνουν αμοιβαίας αναγνώρισης βάσει της Απόφασης [565/2014], την οποία το κράτος μέλος προορισμού δεσμεύτηκε να εφαρμόζει; 2) Όταν ένας αερομεταφορέας, προσωπικά ή/και μέσω των εξουσιοδοτημένων και εντεταλμένων αντιπροσώπων του στο αεροδρόμιο του κράτους μέλους αναχώρησης, αρνείται την επιβίβαση ενός επιβάτη κατ' επίκληση άρνησης των αρχών του κράτους μέλους προορισμού να δεχθούν την είσοδό του στο εν λόγω κράτος, λόγω ισχυριζόμενης έλλειψης θεώρησης εισόδου (visa), είναι δυνατόν να θεωρηθεί ότι ο αερομεταφορέας ασκεί εξουσία και ενεργεί ως προέκταση του εν λόγω Κράτους (emanation of State), έτσι ώστε να μπορεί να αντιταχθεί σε αυτόν η Απόφαση [565/2014] από τον θιγόμενο επιβάτη ενώπιον του δικαστηρίου του κράτους μέλους αναχώρησης, για να καταδείξει ότι είχε δικαίωμα εισόδου χωρίς επιπλέον θεώρηση και να αξιώσει αποζημιώσεις για την παραβίαση του δικαιώματος αυτού και κατ' επέκταση για παράβαση της σύμβασης μεταφοράς του; 3) Μπορεί ένας αερομεταφορέας, προσωπικά ή/και μέσω των εξουσιοδοτημένων και εντεταλμένων αντιπροσώπων του, να αρνείται την επιβίβαση του υπηκόου τρίτης χώρας, κατ' επίκληση απόφασης των αρχών του κράτους μέλους προορισμού για άρνηση εισόδου του στο έδαφος του εν λόγω κράτους, χωρίς να εκδοθεί ή/και παραδοθεί προηγουμένως στον εν λόγω υπήκοο οποιαδήποτε γραπτή αιτιολογημένη απόφαση για την άρνηση εισόδου (βλ. το άρθρο 14, παράγραφος 2, του Κανονισμού [2016/399 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 9ης Μαρτίου 2016, περί κώδικα της Ένωσης σχετικά με το καθεστώς διέλευσης προσώπων από τα σύνορα (κώδικας συνόρων του Σένγκεν) (ΕΕ 2016, L 77, σ. 1)], πρότινος άρθρο 13 του Κανονισμού [562/2006] που προδιαγράφει την έκδοση αιτιολογημένης απόφασης για την άρνηση εισόδου), προκειμένου να διασφαλίζεται ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ειδικότερα της ένδικης προστασίας των δικαιωμάτων του θιγόμενου επιβάτη (βλ. το άρθρο 4 του ιδίου Κανονισμού [2016/399]); 4) Έχει το άρθρο 2, [στοιχείο] ιʹ, του Κανονισμού [261/2004] την έννοια ότι εξαιρείται από το πεδίο εφαρμογής του η περίπτωση άρνησης επιβίβασης επιβάτη οποτεδήποτε αυτή αποφασίζεται από τον αερομεταφορέα λόγω ισχυριζόμενης "έλλειψης επαρκών ταξιδιωτικών εγγράφων"; Είναι ορθό να ερμηνευθεί ότι εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του Κανονισμού η άρνηση επιβίβασης, εφόσον ήθελε κριθεί δικαστικά, με βάση τα ιδιαίτερα περιστατικά της κάθε υπόθεσης ξεχωριστά, ότι τα ταξιδιωτικά έγγραφα ήταν επαρκή και ότι η άρνηση επιβίβασης υπήρξε αναιτιολόγητη ή παράνομη ως παραβιάζουσα το Ευρωπαϊκό Δίκαιο; 5) Μπορεί ένας επιβάτης να αποστερηθεί του δικαιώματος σε αποζημίωση που παρέχει το άρθρο 4, παράγραφος 3, του Κανονισμού [261/2004], κατ' επίκληση ρήτρας αποποίησης ή περιορισμού της ευθύνης αερομεταφορέα σε περίπτωση ισχυριζόμενης ανεπάρκειας των ταξιδιωτικών του εγγράφων, όπου μια τέτοια ρήτρα υπάρχει στους συνήθεις, και δημοσιευμένους εκ των προτέρων, όρους λειτουργίας ή/και παροχής υπηρεσιών ενός αερομεταφορέα; Εμποδίζει το άρθρο 15 σε συνδυασμό με το άρθρο 14 του ιδίου Κανονισμού την εφαρμογή τέτοιων ρητρών περιορισμού και/ή αποποίησης ευθύνης του αερομεταφορέα;». ΟΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΔΩΣΕ ΤΟ Δ.Ε.Ε. Με δεδομένο ότι όλα τα προδικαστικά ερωτήματα έγιναν παραδεκτά από το Δ.Ε.Ε. και αποφασίστηκαν επί της ουσίας, έχει ριχθεί άπλετο φως στην παρούσα υπόθεση. Παραθέτω τις απαντήσεις που δόθηκαν από το Δ.Ε.Ε.։ «1) Το άρθρο 3, παράγραφος 1, της αποφάσεως 565/2014/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Μαΐου 2014, για την εισαγωγή απλουστευμένου καθεστώτος για τον έλεγχο των προσώπων στα εξωτερικά σύνορα, βασιζόμενου στη μονομερή αναγνώριση από τη Βουλγαρία, την Κροατία, την Κύπρο και τη Ρουμανία ορισμένων εγγράφων ως ισοδύναμων με τις εθνικές τους θεωρήσεις για διέλευση ή για πρόθεση παραμονής στην επικράτειά τους η οποία δεν υπερβαίνει τις 90 ημέρες εντός οιασδήποτε περιόδου 180 ημερών, και για την κατάργηση των αποφάσεων αριθ. 895/2006/EΚ και αριθ. 582/2008/EΚ, έχει την έννοια ότι αναπτύσσει άμεσο αποτέλεσμα και δημιουργεί, υπέρ των υπηκόων τρίτων χωρών, δικαιώματα τα οποία αυτοί δύνανται να επικαλούνται έναντι του κράτους μέλους προορισμού, ιδίως το δικαίωμα να μην απαιτείται θεώρηση για την είσοδό τους στο έδαφος του κράτους μέλους αυτού στην περίπτωση κατά την οποία είναι κάτοχοι θεωρήσεως εισόδου ή άδειας διαμονής περιλαμβανόμενης στον κατάλογο των εγγράφων τα οποία το εν λόγω κράτος μέλος έχει δεσμευθεί να αναγνωρίζει συμφώνως προς την ως άνω απόφαση. 2) Το δίκαιο της Ένωσης έχει την έννοια ότι αερομεταφορέας ο οποίος, είτε ο ίδιος είτε μέσω των εξουσιοδοτημένων και εντεταλμένων αντιπροσώπων του στον αερολιμένα του κράτους μέλους αναχωρήσεως, αρνείται την επιβίβαση επιβάτη, κατ' επίκληση της αρνήσεως των αρχών του κράτους μέλους προορισμού να επιτρέψουν την είσοδο του εν λόγω επιβάτη σε αυτό το κράτος, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι ενεργεί ως προέκταση του εν λόγω κράτους, με αποτέλεσμα ο θιγόμενος επιβάτης να μη δύναται να επικαλεστεί έναντι του αερομεταφορέα την απόφαση 565/2014 ενώπιον δικαστηρίου του κράτους μέλους αναχωρήσεως, προκειμένου να αποζημιωθεί λόγω προσβολής του δικαιώματός του να εισέλθει στο έδαφος του κράτους μέλους προορισμού χωρίς να είναι κάτοχος θεωρήσεως εκδοθείσας από το τελευταίο αυτό κράτος. 3) Το δίκαιο της Ένωσης, ιδίως δε το άρθρο 13 του κανονισμού (ΕΚ) 562/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 2006, για τη θέσπιση του κοινοτικού κώδικα σχετικά με το καθεστώς διέλευσης προσώπων από τα σύνορα (κώδικας συνόρων του Σένγκεν), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 610/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπει σε αερομεταφορέα να αρνηθεί την επιβίβαση υπηκόου τρίτης χώρας, κατ' επίκληση αρνήσεως των αρχών του κράτους μέλους προορισμού να επιτρέψουν στον υπήκοο αυτό την είσοδο στο έδαφος του εν λόγω κράτους, χωρίς η άρνηση εισόδου να έχει αποτελέσει αντικείμενο γραπτής και αιτιολογημένης αποφάσεως, κοινοποιηθείσας προηγουμένως στον ενδιαφερόμενο. 4) Ο κανονισμός (ΕΚ) 261/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Φεβρουαρίου 2004, για τη θέσπιση κοινών κανόνων αποζημίωσης των επιβατών αεροπορικών μεταφορών και παροχής βοήθειας σε αυτούς σε περίπτωση άρνησης επιβίβασης και ματαίωσης ή μεγάλης καθυστέρησης της πτήσης και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 295/91, ιδίως δε το άρθρο 2, στοιχείο ιʹ, έχει την έννοια ότι, στην περίπτωση που αερομεταφορέας αρνηθεί σε επιβάτη την επιβίβαση με την αιτιολογία ότι επέδειξε ανεπαρκή ταξιδιωτικά έγγραφα, η ως άνω άρνηση δεν στερεί, αυτή καθαυτήν, τον συγκεκριμένο επιβάτη από την προστασία που προβλέπει ο εν λόγω κανονισμός. Σε περίπτωση ένδικης αμφισβητήσεως εκ μέρους του επιβάτη, εναπόκειται εν τέλει στο αρμόδιο δικαστήριο να εκτιμήσει, λαμβάνοντας υπόψη τις περιστάσεις της συγκεκριμένης περιπτώσεως, κατά πόσον η άρνηση δικαιολογούνταν ή όχι από σοβαρό λόγο κατά την έννοια της διατάξεως αυτής. 5) Ο κανονισμός 261/2004, ιδίως δε το άρθρο 15, έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε ρήτρα εφαρμοστέα έναντι των επιβατών και περιλαμβανόμενη στους εκ των προτέρων δημοσιευμένους γενικούς όρους σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας ή την παροχή υπηρεσιών αερομεταφορέα, η οποία περιορίζει ή αποκλείει την ευθύνη του τελευταίου σε περίπτωση αρνήσεως επιβιβάσεως επιβάτη λόγω προβαλλόμενης ανεπάρκειας των ταξιδιωτικών του εγγράφων, στερώντας, κατά τον τρόπο αυτό, τον εν λόγω επιβάτη από τυχόν δικαίωμά του σε αποζημίωση.». (Η έμφαση με έντονα γράμματα είναι του παρόντος Δικαστηρίου.) ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΥΠΟΘΕΣΗ. Κατ' αρχάς, υπενθυμίζω ότι με την Έκθεση Απαίτησής του (Ε/Α), ο Ενάγων αξιώνει να λάβει από την Εναγόμενη αρ. 1 τις εξής θεραπείες: «Α. €2,962.31σ. ως ποσό αποζημίωσης λόγω παράβασης σύμβασης και/ή πρόκλησης ζημιάς λόγω παράνομων πράξεων και/ή αμέλειας και/ή άλλως πως ως κατωτέρω αναφέρεται, Β. Γενικές αποζημιώσεις για παραβίαση συμφωνίας και/ή αμέλειας για τη ζημιά που υπέστηκε, Γ. Νόμιμο τόκο από 6.9.2015, Δ. Έξοδα, πλέον ΦΠΑ, αρ. Μητρ. XXXXX134Ε.». Προώθησε, δηλαδή, εξ αρχής ο Ενάγων την αγωγή του στη βάση τριών διαζευκτικών ή/και συνδυαστικών βάσεων αγωγής։ (α) Παράβαση σύμβασης και/ή (β) Αμέλεια και/ή (γ) Πρόκληση ζημιάς από παράνομες πράξεις. Όσον αφορά τον ισχυρισμό περί παράβασης σύμβασης, με βάση το περιεχόμενο της Ε/Α, ο Ενάγων στηρίζει τον ισχυρισμό του περί ύπαρξης σύμβασης μεταξύ αυτού και της Εναγομένης αρ. 1 στο γεγονός ότι «ζήτησε/έκοψε αεροπορικό εισιτήριο μέσω διαδικτύου με αεροπλάνο της Εναγομένης 1 και/ή ο Ενάγων σύναψε σύμβαση μεταφοράς από το αεροδρόμιο Λάρνακας προς το Βουκουρέστι την 6/9/2015 περί ώρα 21꞉30 και επιστροφής με άλλη εταιρεία» (βλ. παρα. 4 της Ε/Α). Από την άλλη, η Εναγόμενη αρ. 1 αρνήθηκε ρητά ότι ο Ενάγων σύναψε την ισχυριζόμενη σύμβαση μεταφοράς και ότι είχαν σχέση με τη σύμβαση μεταφοράς του από το αεροδρόμιο Λάρνακας προς το Βουκουρέστι (βλ. την παρα. 4(α) της Έκθεσης Υπεράσπισης (στο εξής «η Ε/Υ»). Ο Ενάγων ενόρκως αποκάλυψε το αεροπορικό εισιτήριο (βλ. Ε/Δ αποκάλυψης ημερ. 27/10/2016, η οποία έγινε δεκτή από τον αδελφό Δικαστή Μ. Λοΐζου, Ε.Δ., στις 12/1/2016) και ακολούθως το κατέθεσε ως μέρος της ένορκης έγγραφης μαρτυρίας του (βλ. το Τεκμήριο 4 που είναι επισυνημμένο στην Ε/Δ του Ενάγοντα ημερ. 27/4/2017). Η Εναγόμενη αρ. 1, μόλις έλαβε γνώση της μαρτυρίας του Ενάγοντος και δη του ηλεκτρονικού εισιτηρίου ως το Τεκμήριο 4 ανωτέρω, καταχώρησε γραπτή αίτηση ημερ. 21/8/2017, με την οποία επιχείρησε να τροποποιήσει την Ε/Υ, για να προσθέσει νέα παράγραφο 4Β, στην οποία να επεξηγεί ότι ο λόγος που αυτή ισχυρίζεται ότι δεν είχε συνάψει σύμβαση μεταφοράς με τον Ενάγοντα ήταν διότι αυτός «συμβλήθηκε ή/και συμφώνησε την αγορά [του εισιτηρίου] από τρίτους ή/και άλλη εταιρεία ή/και Γραφείο στο εξωτερικό και επομένως δεν συνήψε ο Ενάγοντας σύμβαση μεταφοράς μαζί τους και ουδεμία υποχρέωση παρέβηκαν οι εναγόμενοι». Η εν λόγω αίτηση τροποποίησης απορρίφθηκε από το παρόν Δικαστήριο με αιτιολογημένη γραπτή απόφαση ημερ. 10.11.2017 η οποία είναι στο φάκελο του Δικαστηρίου. Το σκεπτικό του Δικαστηρίου ήταν ότι ακριβώς։ «Οι Εναγόμενοι 1 από την αρχή της καταχώρησης της Έκθεσης Υπεράσπισης αρνήθηκαν ότι συνήψαν σύμβαση μεταφοράς με τον Ενάγοντα. Ουδέποτε δικογράφησαν παραδοχή αγοράς του εισιτηρίου του Ενάγοντος από αυτούς. Επομένως, αυτό που οι Εναγόμενοι 1 περιγράφουν ως «το νέο δεδομένο», ότι δηλαδή με τη μαρτυρία που κατέθεσε ο Ενάγων (μετά την κλήση για οδηγίες) φάνηκε ότι το εισιτήριο, για την αερομεταφορά του με αεροπλάνο των Εναγομένων 1, ο Ενάγων το είχε αγοράσει από άλλη εταιρεία (όχι απευθείας από τους Εναγόμενους 1 ή μέσω των Εναγομένων 2), δεν συγκρούεται με την ήδη δικογραφηθείσα εκδοχή των Εναγομένων 1, ώστε να διαφαίνεται ως αναγκαία για την επίλυση του ζητήματος η τροποποίηση της Έκθεσης Υπεράσπισης. Εξάλλου, δεν ισχυρίζονται οι Εναγόμενοι ότι η επιδιωκόμενη τροποποίηση είναι αναγκαία για να εισάξουν οποιαδήποτε αντικρουστική μαρτυρία εν σχέση προς το Τεκμήριο 4 της Ε/Δ του Ενάγοντος.». Επισημαίνω στο σημείο αυτό ότι, όταν η Εναγόμενη αρ. 1 αναφερόταν σε αγορά του εισιτηρίου «από τρίτους ή/και από άλλη εταιρεία», δεν εννοούσε από άλλη αεροπορική εταιρεία, αφού η πτήση αναχώρησης την οποία περιέγραφε το Τεκμήριο 4 της Ε/Δ του Ενάγοντα ήταν αποκλειστικά πτήση με την Blue Air. Μόνο η επιστροφή του Ενάγοντος από το Βουκουρέστι προς τη Λάρνακα θα γινόταν με άλλη αεροπορική εταιρεία, το όνομα της οποίας αναγράφεται στο εισιτήριο, συγκεκριμένα πρόκειται για τη WizzAir (βλ. την «παρα. 28v» της απόφασής μου ημερ. 5/7/2018), αλλά εκείνη η πτήση επιστροφής ουδέποτε κατέστη επίδικη στην παρούσα υπόθεση. Σημειώνω ότι ο όρος «πτήση» έχει ερμηνευθεί από το Δ.Ε.Ε. με απόφαση ημερ. 13.10.2011 στην υπόθεση C-83/10, Rodriguez v. Air France S.A. (ECLI։ EU։ C։ 2011։ 652), ως εξής։ «η πτήση συνίσταται, κατ' ουσίαν, σε διενέργεια αερομεταφοράς, αποτελούσα, τρόπον τινά, μία «μονάδα» της μεταφοράς αυτής, εκτελούμενη από έναν αερομεταφορέα ο οποίος και ορίζει το δρομολόγιό της (απόφαση της 10ης Ιουλίου 2008, C‑173/07, Emirates Airlines, Συλλογή 2008, σ. I‑5237, σκέψη 40)». Εδώ, η επίδικη πτήση αφορούσε μόνο στο δρομολόγιο Λάρνακα - Βουκουρέστι, όπως το καθόρισε ο αερομεταφορέας Blue Air. Απλούστατα, ο Ενάγων «έκοψε», κατά την Κυπριακή έκφραση που χρησιμοποίησε στην Ε/Α, δηλαδή αγόρασε, το αεροπορικό εισιτήριο ως το Τεκμήριο 4 μέσω διαδικτυακής σελίδας του ταξιδιωτικού πρακτορείου «Vola.ro». Το ότι δεν αποδείχθηκε από τον Ενάγοντα οποιαδήποτε σχέση αυτής της ιστοσελίδας ή/και αυτού του πρακτορείου με την Εναγόμενη αρ. 1, αποτέλεσε ήδη εύρημα του παρόντος Δικαστηρίου (βλ. την παρα. 28 iii της απόφασης ημερ. 5/7/2018). Ωστόσο, κατά την κρίση μου, αυτό είναι στοιχείο αδιάφορο στο συλλογισμό αν ο Ενάγων έχει ή δεν έχει συνάψει σύμβαση μεταφοράς με την Εναγόμενη αρ. 1 εταιρεία, εφόσον την υπηρεσία μεταφοράς αναλαμβάνει ο αερομεταφορέας, άρα και τις υποχρεώσεις που τούτο συνεπάγεται. Προς επίρρωση της ορθότητας της κρίσης μου, παραπέμπω, κατ' αρχάς, στην απόφαση του Δ.Ε.Ε. της 7.3.2018 στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C-274/16, C-447/16 και C-448/16, flightright GmbH v. Air Nostrum, Lineas Aéreas del Mediterráneo SA όπου στις σκέψεις 58 έως 60 επισημαίνεται στις «διαφορές εκ συμβάσεως» δεν απαιτείται απαραίτητα η ύπαρξη συμβάσεως μεταξύ δύο προσώπων, αλλά «η ύπαρξη νομικής υποχρεώσεως την οποία αναλαμβάνει ελεύθερα ένα πρόσωπο έναντι άλλου και επί της οποίας στηρίζεται η αγωγή του ενάγοντος». Περαιτέρω, παραπέμπω και πιο καίρια επί του ζητήματος που εξετάζω, στην απόφαση του Δ.Ε.Ε. ημερ. 11.5.2017 στην υπόθεση C-302/16, Krijgsman ν. Surinaamse Luchtvaart Maatschappij NV (ECLI:EU:C:2017:359), όπου ο Krijgsman προέβη, μέσω του ιστότοπου www.gate1.nl σε κράτηση πτήσης από το αεροδρόμιο Schiphol του Άμστερνταμ (Κάτω Χώρες) στο Παραμαρίμπο (Σουρινάμ), την οποία θα εκτελούσε η SLM. Η SLM ενημέρωσε τον ιστότοπο Gate 1 για τη ματαίωση της εν λόγω πτήσης, αλλά ο εν λόγω ιστότοπος ενημέρωσε τον Krijgsman με καθυστέρηση κάποιων ημερών με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου για την εν λόγω ματαίωση της πτήσης. Ο Krijgsman ζήτησε από την SLM να τον αποζημιώσει, αλλά εκείνη αρνήθηκε, θεωρώντας ότι ο Krijgsman είχε συνάψει σύμβαση ταξιδίου με πρακτορείο ταξιδίων και ότι ήταν ευθύνη του εν λόγω πρακτορείου να του δίδει την ενημέρωση για τυχόν ματαίωση της πτήσης, άρα και να τον αποζημιώσει δυνάμει του Κανονισμού (ΕΚ) 261/
10. Το ΔΕΕ απέρριψε την πιο πάνω τοποθέτηση του αερομεταφορέα, σημειώνοντας τα εξής։ «24 Κατά πάγια νομολογία, προκειμένου να ερμηνευθεί διάταξη του δικαίου της Ένωσης, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όχι μόνο το γράμμα της, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται και οι σκοποί που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αποτελεί μέρος (απόφαση της 16ης Νοεμβρίου 2016, Hemming κ.λπ., C-316/15, EU:C:2016:879, σκέψη 27 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία) 25 Εν προκειμένω, όπως επισήμαναν στις γραπτές τους παρατηρήσεις τόσο η Γαλλική, η Αυστριακή και η Πολωνική Κυβέρνηση όσο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από το σαφές γράμμα των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι, εφόσον ο πραγματικός αερομεταφορέας δεν είναι σε θέση να αποδείξει ότι ο οικείος επιβάτης ενημερώθηκε για τη ματαίωση της πτήσης του τουλάχιστον δύο εβδομάδες πριν από την προγραμματισμένη ώρα αναχώρησης, οφείλει να καταβάλει την αποζημίωση που προβλέπεται στις διατάξεις αυτές. 26 Αντιθέτως προς ό,τι υποστηρίζει η SLM, η ερμηνεία αυτή ισχύει όχι μόνον οσάκις η σύμβαση μεταφοράς συνήφθη απευθείας μεταξύ του οικείου επιβάτη και του αερομεταφορέα, αλλά, επίσης, οσάκις η σύμβαση αυτή συνήφθη με τη διαμεσολάβηση τρίτου, λόγου χάρη ενός διαδικτυακού πρακτορείου ταξιδιών, όπως στην υπόθεση της κύριας δίκης. 27 Πράγματι, όπως προκύπτει τόσο από το άρθρο 3, παράγραφος 5, του κανονισμού 261/2004 όσο και από τις αιτιολογικές σκέψεις 7 και 12 αυτού, ο πραγματικός αερομεταφορέας που εκτελεί ή σκοπεύει να εκτελέσει πτήση είναι ο μόνος υπεύθυνος για την καταβολή αποζημιώσεως προς τους επιβάτες λόγω αθέτησης των υποχρεώσεων που απορρέουν από τον κανονισμό αυτό, όπως, μεταξύ άλλων, της υποχρέωσης ενημέρωσης που προβλέπεται στο άρθρο 5, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄. 28 Η ως άνω ερμηνεία είναι η μόνη που ανταποκρίνεται στον οριζόμενο στην αιτιολογική σκέψη 1 του κανονισμού 261/2004 σκοπό που συνίσταται στην εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας των επιβατών, καθότι διασφαλίζει ότι ο επιβάτης του οποίου η κράτηση της πτήσης πραγματοποιήθηκε μέσω τρίτου, ενώ ακολούθως η πτήση ματαιώθηκε, είναι σε θέση να εντοπίσει τον οφειλέτη της αποζημίωσης που προβλέπουν το άρθρο 5, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, και το άρθρο 7 του κανονισμού αυτού.». Τα πιο πάνω κρίθηκαν με αναφορά στο γράμμα και το πνεύμα του Κανονισμού (ΕΚ) 261/
11. Είχα ήδη την ευκαιρία να εξηγήσω στην απόφασή μου ημερ. 3/9/2018 επί της ένστασης της Εναγομένης αρ. 1 για παραπομπή των προδικαστικών ερωτημάτων στο Δ.Ε.Ε. ότι ο Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 261/2004 για τα δικαιώματα των επιβατών, έχει εξ ορισμού γενική ισχύ, είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και έχει άμεση ισχύ σε κάθε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (βλ. άρθρο 288 της ΣΛΕΕ). Τούτο σημαίνει ότι δεν απαιτείται η θέσπιση εθνικής νομοθεσίας που να τον ενσωματώνει στην εθνική έννομη τάξη προκειμένου οι διατάξεις του να καταστούν δεσμευτικές, τόσο κάθετα (ήτοι μεταξύ ιδιώτη - Κράτους) όσο και οριζοντίως (μεταξύ ιδιωτών). Είναι αμέσως εφαρμοστέος από την ημερομηνία που προσδιορίζεται στο σώμα του Κανονισμού. Νομικό επακόλουθο των ως άνω νομικών χαρακτηριστικών γνωρισμάτων του Κοινοτικού Κανονισμού είναι ότι αυτός αποτελεί μέρος της Κυπριακής νομοθεσίας και οι διατάξεις του δεν χρειάζεται ν' αποδειχθούν από τον διάδικο που επιθυμεί να στηριχθεί σε αυτές κατά τον τρόπο που θα χρειαζόταν ν' αποδειχθεί αλλοδαπό δίκαιο. Κατ' επέκταση, δεν χρειάζεται να δικογραφηθεί η ύπαρξη του εν λόγω Κανονισμού ως ισχυρισμού γεγονότος στην Έκθεση Απαίτησης. Στην απόφαση, ημερ. 18.7.2016, στην Πολιτική Έφεση Αρ. 251/2011, Directo Capital Investments Ltd κ.α. ν. Global Finance κ.α., το Ανώτατο Δικαστήριο Κύπρου αναγνώρισε ότι τα Δικαστήρια της Κύπρου υποχρεούνται να αναγνωρίζουν τα άμεσα έννομα αποτελέσματα ενός Κανονισμού της Ε.Ε. που έχει τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του Άρθρου 288 της ΣΛΕΕ, είτε δικογραφηθεί η ύπαρξή του είτε όχι, διότι η δεσμευτικότητά του είναι δεδομένη. Συγκεκριμένα, πρόκειται για το σημείο όπου η Έντιμη Τ. Ψαρά - Μιλτιάδους, Δ., παραθέτει την εξής περικοπή από το Σύγγραμμα των Briggs & Rees «Civil Jurisdiction and Judgments», 4η έκδοση, σελ. 24, αναφορικά με τον Κανονισμό (ΕΚ) 44/2001꞉ «It has mandatory effect. It obviously does not need to be pleaded꞉ the court is bound to apply it as the law of England». Τούτο λέχθηκε κατά το χρόνο που το Η.Β. αποτελούσε κράτος μέλος της Ε.Ε., αλλά σημασία έχει ότι η συγκεκριμένη ουσιαστική και δικονομική αρχή ισχύει στο έδαφος κάθε κράτους μέλους της Ε.Ε.. Επομένως, όταν το παρόν Δικαστήριο αξιολογεί τις βάσεις αγωγής που δικογράφησε ο Ενάγων (ήτοι αν υπήρξε παράβαση σύμβασης μεταφοράς ή παράνομη πράξη η οποία προκάλεσε ζημιά ή αμέλεια), οφείλει να λάβει υπόψη το ισχύον δίκαιο, που βάσει του άρθρου 1Α του Συντάγματος περιλαμβάνει το δίκαιο της Ε.Ε., άρα και τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 261/
12. Συγχρόνως, βάσει του άρθρου 3 του περί των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Απόδειξη και Εκτέλεση Πράξεων και Δικαστικών Αποφάσεων) Νόμος του 2006 (Ν.177(Ι)/2006), το παρόν Δικαστήριο θεωρείται ότι έχει δικαστική γνώση του εν λόγω Κανονισμού, εφόσον αυτός δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ε.Ε.. Εν προκειμένω, ο εν λόγω Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 261/2004 εφαρμόζεται (ήτοι απευθύνεται σε αυτούς και τους δεσμεύει)։ · Όπως προβλέπει το άρθρο 3